AKADEMIK BURCHAK

Siyosatshunoslar uchun ilmiy tadqiqotlardagi muhim metodlar qaysi?
Xalqaro munosabatlar va siyosatshunoslik sohasi vakillari o'z tadqiqotlarida quyidagi asosiy metodlardan foydalanishlari mumkin:
1. Kuzatish va Tahlil: Siyosiy jarayonlar, xalqaro munosabatlar va siyosiy tuzilmalar kuzatiladi va ularning dinamikasi tahlil qilinadi. Bu usul, muayyan siyosiy voqealarni yoritish va ularning sabablarini tushunish uchun qo'llaniladi.
2. So'rovnoma tadqiqotlari: Fuqarolarning fikrlari, siyosiy qarashlari va xatti-harakatlarini o'rganish uchun so'rovnomalar va so'rovnoma tadqiqotlari o'tkaziladi.
Batafsil:
https://telegra.ph/Siyosatshunoslar-uchun-ilmiy-tadqiqotlardagi-muhim-metodlar-qaysi-01-29
✅
Ps:
ma'lumotlarni yosh siyosatshunos olimlarga yuborib qo‘ying
.
📍
@akademik_burchak
da qoling
🛋

Falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan dissertatsiya bo’yicha qanday talablar mavjud?
E'lon qilingan ilmiy ishlarning umumiy soni 7 tadan kam bo'lmasligi kerak;
Dissertatsiya natijalarining xalqaro va respublika ilmiy va ilmiy-amaliy konferensiyalarida keng muhokamasi asosida kamida 2 ta material (maqola, ma'ruza yoki ma'ruza tezisi) xalqaro konferensiya materiallari to'plamida e'lon qilingan bo'lishi shart;
Ulardan kamida 3 ta ilmiy maqola (jumladan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 1 ta maqola) OAKning Ro'yxatiga kiritilgan nashrlarda chop etilishi lozim.
Kanalga ulanish
@akademik_burchak

📚
Magistraturadan keyin nima qilish kerak?
Ko’pchilik magistraturani tugatgach
ikkilanib qoladi.
3 ta asosiy yo’l mavjud:
🔹
PhDga kirish;
🔹
Ish faoliyatini boshlash;
🔹
Xorijda o’qishni davom ettirish.
To’g’ri tanlov sizning maqsadingizga bog’liq. Boshqalarga emas, o’zingizning rejangizga qarab qaror qabul qiling.
#PhD_Magistr
📍
@akademik_burchak
da bo‘ling
🛋

🤖
Sun’iy intellekt tadqiqotchining o‘rnini bosa olmaydi. Ammo undan to‘g‘ri foydalanilganida ilmiy faoliyat samaradorligini sezilarli darajada oshirishi mumkin.
AI sizga ma’lumot izlashda, matn tahririda, g‘oya ishlab chiqishda va vaqtni tejashda yordam beradi. Lekin tahlil, xulosa, ilmiy halollik va yakuniy javobgarlik baribir tadqiqotchining o‘z zimmasida qoladi.
📌
AI — yordamchi.
📌
Tadqiqot muallifi esa sizsiz.
Posterda tadqiqotchilar uchun AI’dan foydalanishning 10 muhim tamoyili bilan tanishing.
✅
Yanada batafsil:
@ILM_NUR_2020
🔗

Эксперт форсайт: келажакни олдиндан англаш усули
Эксперт форсайт — келажакни аниқ башорат қилиш эмас. У келажакда юз бериши мумкин бўлган ўзгаришлар, муаммолар ва имкониятларни олдиндан таҳлил қилиш усулидир.
Бу жараёнда муайян соҳа мутахассислари мавжуд маълумотларни, жамиятдаги ўзгаришларни, аҳолининг ҳаётий тажрибасини ва ҳудудлардаги вазиятни ўрганади. Шу асосда келажакнинг бир нечта эҳтимолий сценарийлари ишлаб чиқилади.
Масалан, бир ҳудудда ёшлар ишсизлиги ҳозирча юқори бўлмаслиги мумкин. Аммо мактаб битирувчилари сонининг ортиши, янги иш ўринларининг камлиги ва меҳнат миграциясининг кўпайиши келажакда муаммо юзага келишидан дарак бериши мумкин. Экспертлар ана шу белгиларни олдиндан кўриб, касбга ўқитиш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ёки янги иш ўринлари яратиш бўйича таклифлар беради.
Эксперт форсайтнинг асосий мақсади — муаммо катталашгандан кейин чора кўриш эмас, балки унинг эҳтимолини олдиндан аниқлаб, бугундан тўғри қарор қабул қилишдир.
Шунинг учун форсайт оддий прогноздан фарқ қилади. Прогноз кўпроқ “келажакда нима бўлади?” деган саволга жавоб изласа, форсайт “қандай вазиятлар юзага келиши мумкин ва биз ҳозир нима қилишимиз керак?” деган саволни қўяди.
Хулоса қилиб айтганда, эксперт форсайт — келажакни топиб айтиш эмас, балки турли эҳтимолларни олдиндан кўриб, хавфларни камайтириш ва имкониятлардан самарали фойдаланиш усулидир.
📍
@akademik_burchak
🛋

#akademik_burchak_
Hidoya
Hurmatli olimlar va tadqiqotchilar, Burhoniddin Marg‘inoniyning “Hidoya” asarini sizlar ham o‘qib chiqing.
Bu asar faqat diniy-huquqiy masalalarni o‘rganuvchilar uchun emas, balki adolat, mas’uliyat, dalillash madaniyati va insonlar o‘rtasidagi munosabatlar haqida chuqurroq fikrlashni istagan har bir ziyoli uchun muhim manbadir.
Kitobda insonning faqat o‘z haqini talab qilishi emas, balki boshqalarning haqqiga rioya etishi ham asosiy mezon sifatida qaraladi. Savdo, qarz, mulk, oila, meros va sud munosabatlarida halollik, aniqlik hamda mas’uliyat zarurligi asoslab beriladi.
Asarda adolatning shaxsiy yaqinlik, mavqe, boylik yoki nasabga emas, dalil va isbotga tayanishi kerakligi haqidagi fikrlar alohida ahamiyatga ega. Bu tamoyil bugungi ilmiy muhit uchun ham dolzarb. Chunki ilmiy baholashda ham shaxsning kimligi emas, uning dalili, ilmiy natijasi va halolligi ustuvor bo‘lishi kerak.
“Hidoya”da turli qarashlar solishtiriladi, ularning asoslari tahlil qilinadi va muayyan xulosaga dalillar orqali kelinadi. Shu jihatdan asar faqat hukmlar majmuasi emas, balki mantiqiy fikrlash, munozara olib borish va asoslangan xulosa chiqarish maktabi hamdir. Kitob bizga yana bir muhim haqiqatni eslatadi: jamiyat tartibi faqat qonunlar bilan emas, balki insonning vijdoni, halolligi va o‘zgalarning haqqiga bo‘lgan munosabati bilan ham ta’minlanadi.
Shuning uchun “Hidoya”ni faqat tarixiy meros sifatida javonda saqlash yetarli emas. Uni o‘qish, mazmunini anglash va undagi adolat, mas’uliyat hamda dalillilik tamoyillarini bugungi ilmiy va ijtimoiy munosabatlar bilan qiyoslash kerak.
Sizlar ham o‘qing. Balki bu asar bizga boshqalarning xatosini ko‘rsatishdan oldin o‘z munosabatlarimiz, qarorlarimiz va ilmiy odobimizni qayta ko‘rib chiqishga yordam berar.
📍
@akademik_burchak
da bo‘ling
🛋

Tizim o‘zgarmay, faqat ijrochini almashtirish — muammoni yechadimi?
Bizda bitta odat bor. Biror sohada ish yurishmasa, darrov: "Rahbarni almashtirish kerak!" deymiz. Go‘yo barcha muammo bitta odamning kabinetida o‘tirgandek.
Bir narsani ko‘p kuzatganman. Ba'zi tashkilotlarda rahbarlar almashadi, kabinetdagi stol ham, eshikdagi ism yozilgan lavha ham almashadi. Lekin xodimlarning shikoyati o‘zgarmaydi, hujjatlar o‘sha-o‘sha aylanishda davom etadi, natija esa deyarli bir xil qoladi. Shunda o‘ylab qolasan: muammo odamdami yoki tizimdami?
To‘g‘ri, ba'zan haqiqatan ham muammo rahbarning o‘zida bo‘ladi. Layoqatsizlik, mas'uliyatsizlik yoki noto‘g‘ri boshqaruv uslubi butun jamoani ortga tortishi mumkin. Bunday vaziyatda kadrni almashtirish eng to‘g‘ri qaror. Buni inkor qilib bo‘lmaydi.
Lekin har ikki-uch yilda bir xil lavozimga uchinchi, to‘rtinchi, beshinchi rahbar kelayotgan bo‘lsa-yu, natija baribir o‘zgarmasa, endi aybni faqat odamlardan izlash adolatdan bo‘lmaydi.
Bu menga eski Nexiani eslatadi. Haydovchini necha marta almashtirmang, agar motorning o‘zi nosoz bo‘lsa, mashina baribir yo‘lda qoladi. Birinchi haydovchini ayblaysiz, keyin ikkinchisini, keyin uchinchisini. Aslida esa kapotni ochib ko‘rish kerak edi.
Davlat boshqaruvida ham shunday. Agar qaror qabul qilish mexanizmi eskicha bo‘lsa, vakolat va javobgarlik nomutanosib taqsimlangan bo‘lsa, natijani baholash mezonlari ishlamasa, eng iste'dodli rahbar ham ma'lum bir devorga borib uriladi. Tizim uning imkoniyatidan kuchliroq bo‘lib chiqadi.
Biz ko‘pincha daraxtning qurigan shoxlarini kesamiz, lekin ildiziga suv yetib boryaptimi yoki yo‘qmi, bunga kamroq e'tibor beramiz. Vaholanki, muammo shoxda emas, ildizda bo‘lishi ham mumkin.
Rivojlangan davlatlar tajribasiga qaralsa, ular kuchli shaxslar emas, avvalo kuchli institutlar yaratishga harakat qilgan. Chunki yaxshi tizim o‘rtacha rahbar bilan ham ishlay oladi. Yomon tizim esa eng kuchli rahbarni ham vaqt o‘tib oddiy ijrochiga aylantirib qo‘yadi.
Shuning uchun har safar kimnidir lavozimdan olish yoki yangi rahbar tayinlash haqidagi xabarni ko‘rganimda bitta savol tug‘iladi: faqat ism o‘zgaryaptimi yoki ishlash qoidalari ham o‘zgaryaptimi? Chunki ko‘pincha e'tibor ikkinchisiga emas, birinchisiga qaratiladi.
Tizimni isloh qilish qiyin. U ko‘proq vaqt, ko‘proq siyosiy iroda va ba'zan noqulay qarorlarni talab qiladi. Ijrochini almashtirish esa ancha oson: bir buyruq, bitta yangi lavha va tamom. Ammo oson yo‘l har doim ham to‘g‘ri yo‘l bo‘lavermaydi.
Oxir-oqibat, kasallikni davolash bilan isitmani tushirish o‘rtasida katta farq bor. Isitma tushishi bemor sog‘aydi degani emas. Xuddi shunday, rahbar almashgani bilan tizim sog‘lomlashdi, degan xulosaga kelish ham shoshqaloqlik bo‘ladi.
Balki endi asosiy savolni o‘zgartirish vaqti kelgandir. "Kim ketadi?" emas, "Nima o‘zgaradi?" degan savolni ko‘proq beradigan jamiyatgina haqiqiy islohotlar sari yaqinlashadi.
Library
@centerasia_library
Kanalga ulanish
👇
@centerasiastudy

🧬
Scopus ma’lumotlar bazasi
yangilandi
.

📌
Bir mezon bilan hammani baholab bo'lmaydi
Ba'zan biz ilm-fanda hamma tadqiqotdan bir xil natijani kutamiz. Go'yo barcha dissertatsiyalar ertaga ishlab chiqarishga joriy etilishi, iqtisodiy samara berishi yoki darhol amaliy muammoni hal qilishi kerakdek.
Aslida esa ilm-fan bunday baholanmasligi kerak, menimcha.
Bir matematikning formulasi bugun hech qayerda qo'llanilmasligi mumkin, ammo o'n yildan keyin yangi texnologiyaning asosiga aylanishi ehtimoldan xoli emas.
Bir tarixchi yoki faylasufning tadqiqoti zavod qurmaydi, lekin jamiyat tafakkurini shakllantiradi.
Bir muhandisning ishlanmasi esa ertaning o'zida ishlab chiqarishga tatbiq etilishi mumkin.
Shunday ekan, ularning barchasini bitta mezon bilan baholash adolatdan emas.
Fundamental tadqiqotning qadri — yangi bilim yaratishida.
Amaliy tadqiqotning qadri — muammoni hal qilishida.
Ilm-fan rivojlanishi uchun eng muhimi, har bir tadqiqot uning maqsadiga mos mezon bilan baholanishidir.
Chunki adolat — hammani bir xil baholash emas, har kimni o'z vazifasi va maqsadiga qarab baholashdir.
Manba
:
G'.Botirov
📍
@akademik_burchak
da bo‘ling
🛋

МЕНГА ҚАРА
Сенга қараб от кишнаса, кишнайсанми,
Маймун кўксига муштласа, муштлайсанми?
Яшайсанми ўчакишиб ҳайвонларга,
Ит тишласа, сен ҳам уни тишлайсанми?
✍️
Иқбол МИРЗО
📍
@akademik_burchak
🛋