Bookerberg

Agar biz superkuchli sun'iy intellekt yaratsak va uning maqsadlari odamlarniki bilan mos kelmasa-chi?
Mana bir necha o'n yildirki, ko'pchilikni o'ylantirib kelayotgan savol. Styuart Rassel o'zining
"Insonga mos sun'iy intellekt va nazorat muammosi"
nomli kitobda mana shu savolga javob topishga harakat qilgan. Styuart Rasselning o'zi AI sohasini o'rganuvchi olim (nihoyat shu soha mutaxassisining shu mavzuda yozgan kitobi), uning sun'iy intellekt haqida yozgan bir qancha kitoblari bor.
Uning ta’kidlashicha, muammo sun'iy intellektning "yovuz" boʻlishi mumkinligida emas. Muammo — u belgilangan maqsadni, hatto u falokatli bo'lsa ham, haddan tashqari yaxshi bajarishida.
Kitobdan olingan klassik misol:
agar mashinaga qog'oz qisqichlar ishlab chiqarishni maksimallashtirish maqsadi qo'yilsa, yetarlicha kuchli sun'iy intellekt tom ma'noda hamma narsani — hattoki, insoniyat sivilizatsiyasini ham xomashyoga aylantira boshlashi mumkin. Shu sababga ko'ra, sun'iy intellektni nazorat qilish qiyin bo'lishi mumkin.
"Cosmos Books"
nashriyoti ushbu kitobi sotuvga chiqardi. Ushbu kitob 1000KITOB loyihasi doirasida o'zbek tiliga tarjima qilindi. Loyiha doirasida chiqqan kitoblar nega so'tuvda yo'q deb ko'pchilik so'rayotgandi, mana bu kitob esa birinchi bo'lib sotuvga chiqdi (hali kutubxonalarga bepul tarqatilgani yo'q, lekin bunisi ham bo'ladi yaqinda).
Xullas, o'qinglar, yaxshi kitob ekan.
@Bookerberg

"Atrof to'la ahmoqlar"
kitobi muallifi
Tomas Erikson
va uni tanimagan holda uning kasbini topishga harakat qilayotgan vloger.
YouTube`da "Career Ladder" nomli bitta loyiha bor. Unda boshlovchi istalgan biror insonni to'xtatib, uni zinaga taklif qiladi va 2 daqiqa ichida turli savollar berib, uning kasbini topishga harakat qiladi. Shunday ko'rsatuvlardan birida boshlovchi Shvetsiyadagi eng mashhur kitob muallifi Tomas Eriksonga duch kelibdi.
Manba
@Bookerberg

O'tgan yili Yu Xuaning "Yashamoq" asari O'zbekiston kitob bozorida haqiqiy xit bo'lgan edi. Bu kitobni o'zbek tilida ommaga Huzur nashriyoti taqdim etgandi. Yu Xuaning bu asari ko'pchilikka manzur bo'lgani uchun bu muallifning boshqa asarlariga ham qiziqish ortdi.
Yu Xuaning
"Yettinchi kun"
kitobi ham o'zbek tilida chiqibdi. Romanda asosiy qahramon o'zini o'z tanasidan tashqarida ekanligi sezib qoladi, yetti kun ichida bu qanday sodir bo‘lganini aniqlashga harakat qiladi.
Qiziq asarga o'xshayapti. O'qib ko'ramiz. Hadya uchun Huzur nashriyotiga rahmat.
@Bookerberg

"Zakovat intellektual klubi"dan hadya Ushbu kitobda 2023-2024-yillarda turli Zakovat musobaqalarida o'ynalgan savollar yig'ilgan ekan. Bu ikkinchi to'plam (oldingisi qizil muqovali edi). Hadya uchun rahmat. Kelinglar, shu to'plam ichidan bitta savol o'ynab…

"Zakovat intellektual klubi"dan hadya
Ushbu kitobda 2023-2024-yillarda turli Zakovat musobaqalarida o'ynalgan savollar yig'ilgan ekan. Bu ikkinchi to'plam (oldingisi qizil muqovali edi). Hadya uchun rahmat.
Kelinglar, shu to'plam ichidan bitta savol o'ynab ko'ramiz:
Uṣṇīṣa Vijaya Dhāraṇī Sūtra taxminan 704-751-yillarda yaratilgan dunyodagi birinchi U. Vajracchedikā-prajñāpāramitā-sūtra esa 868-yilda yaratilgan dunyodagi ikkinchi U hisoblanadi.
Diqqat savol: Yevropada birinchi Uni XV asrda yaratgan Maynslikni yozib bering.
Javob variantlaringizni izohlarda yozib qoldiring
.
@Bookerberg

Bir do'stimiz,
AI orqali
ancha sifatli tarjima qilib beradigan dastur yaratgani haqida yozgandim. Endi o'sha dasturdan ommaviy foydalanish uchun sayt yaratganini
e'lon qilibdi.
Foydalanib ko'ringlar, menimcha yaxshi platforma bo'lgan.
Manoly.uz
deb nomlanuvchi ushbu platformada ikki xil rejim bor ekan: qisqa matnlar va kitob tarjimasi. Kitob tarjimasi rejimida, kitobdan biror parchani olib shuyoqqa tashlasangiz, shu kitob matnidagi uslubga moslab tarjima qilarkan. Badiiy matn bo'lsa badiiy yondashib, ilmiy matn bo'lsa ilmiy ko'rinishda tarjima qilarkan.
Shu deyman, yaqin kelajakda nashriyotlar ham tarjimonlardan voz kechvorsa kerak. Endi yaxshi muharrirlarga talab bo'ladi. Asta-sekin o'rtadan tarjimonlarni bosqichi olib tashlansa kerak. Yana kim biladi...
@Bookerberg

Kontrafaktlar bozorida eng ko'p sotilayotgan kitoblar TOP 5-taligi ekan.
Ya'ni noqonuniy yo'l bilan nusxasi chop etilayotgan kitoblar. Misol, sizning nashriyotingiz biror kitobni chiqarish uchun mualliflik huquqini sotib oladi, tarjimon topib, uni tarjima qildiradi, muharrir esa tahrirlab chiqadi, korrektor ko'rib chiqadi, dizayner muqova yasaydi... Xullas, qancha jarayondan o'tadi, qancha xodimni mehnati singadi — lekin ayrim qaroqchilar bu kitobni shunchaki olib, hech qanday ruxsatsiz, bosib chiqaradi. Sizga bundan hech qanday foyda kelmaydi. U esa foydalanadi.
Mana shunday noqonuniy bozorda mana shu kitoblar "yaxshi ketyapti" ekan. Biz, kitobxon sifatida nashriyotlar uchun qilishimiz mumkin bo'lgan yagona ish — bunday kitoblarni sotib olmaslik. Ya'ni olayotganda original yoki original emasligini tekshirib ko'rish.
Bu ertaga bizning qo'limizga ko'plab sifatli kitoblar yetib kelishiga ham xizmat qiladi. Chunki nashriyotlar, olgan foydani yana bir kitob chiqishiga surtadi. Bu pulga yangi kitob chiqadi. Xullas, xushyor bo'lamiz.
Manba
@Bookerberg

ALERT!
Kimdir Bookerberg nomi ostida profil ochib olibdi. Ehtiyot bo'linglar. Men sizlarga yozsam, o'z profilimdan (
@Afterway
) yozaman.
Kim bo'lsa ham, ushbu kanal nomidan g'arazli maqsadlarda foydalanishiga imkon bermang (ya'ni, aldanmang).
@Bookerberg

​​
Kitobxonlik rivojiga eng koʻp hissa qoʻshgan, ammo yetarlicha eʼtirof etilmagan, hatto qoralangan avlod haqida gaplashamiz bugun –
telegramdagi bukblogerlar
.
2020-2023-yillar telegramdagi bukbloging uchun oltin davr boʻldi. U paytda nashriyotlarda hozirgiday katta marketing jamoalari, instagramda kitob reklama qilish, hozirgiday katta-katta doʻkonlar, tarmoqlar yoʻq edi yoki hozirgichalik gullab-yashnamagandi.
Shunday davrda bir guruh kitobxonlar bu yoʻlda beminnat xizmat qilishdi. Ular na bir maqtov, na bir qoʻllab-quvvatlov kutishdi, shunchaki oʻzlari sevganlari uchun kitob oʻqishdi va boshqalarni ham shunga chorlashdi.
Kitoblar haqidagi sahifalarni minglab odam kuzatishi oʻsha davr uchun ajoyib natija edi, chunki hatto nashriyotlarda ham buncha auditoriya yoʻq edi.
Kitobxonlik klublari ochildi. Davra suhbatlari, oflayn va onlayn muhokamalar oʻtkazildi. Oʻz hisobidan tadbirlar tashkil qilindi. Natijada kitob oʻqish yana urfga kirdi. Koʻpchilik bevosita kuzatmasa ham, kuzatadigan tanishlari orqali kitobxonlikka kirib keldi.
Har bir yangi va eski kitoblarni oʻqib, yaxshilarini boshqalarga tavsiya qilishdi. Bu kitob savdosini sezilarli jonlantirdi. Nashriyotlar, kitob doʻkonlari koʻpaydi.
Bukblogerlar mahsulot sifatiga ham diqqat qaratishdi. Qogʻoz, dizayn, tarjima, sahifalash, hech biri eʼtibordan chetda qolmadi. Maʼlum bir muddat aksar nashriyotlar bukblogerlar bilan hisoblashib ish yuritishdi. Mana shunday tanqidlari uchun ularni yomon koʻrganlar ham boʻldi. Shunga qaramay ular sifat uchun kurashishda davom etishdi, kitobxonga kitoblarni saralab oʻqishni oʻrgatishdi. Hatto soha mutaxassislari kitob oʻqimay qoʻyganda ular nafaqat oʻqishdi, balki buni moda darajasiga olib chiqishdi.
Instagramdagi bukbloging ulardan oʻsib chiqdi. Yoshlar zamonaviy texnologiyalardan, yuzlaridan, ovozlaridan unumli foydalanib katta auditoriya yigʻishdi. Nashriyotlar ham yaxshi marketing har qanday kitobni sotishga yordam berishini anglashdi, kitobga aloqasi boʻlgan va boʻlmagan blogerlarga reklama berishni oʻrganib olishdi, ular esa gohida hatto oʻqib ham oʻtirmay toʻgʻri kelgan kitobni reklama qilishdi.
Telegramdagi va instagramdagi bukbloging darajasi keskin farq qiladi. Telegramda toʻliq shaxsiy taassurotlar, tahlillar boʻlsa, instagramda yengil iqtiboslar, agressiv sotuv motiviga asoslangan.
Xullasi kalom, orada kitobxonlikni yangi darajaga olib chiqqan bir avlod unutildi. Ularning bari hamon doimiy kitob oʻqishadi. Ammo koʻpi blog yuritmay qoʻydi. Yuritayotganlarining ham taʼsir doirasi kamaydi. Telegramdagi bukbloging oʻldi.
Ammo men uchun ularning xizmati beqiyos. Hammalariga cheksiz hurmatimni izhor etaman. Bugun shuncha odam kitob oʻqiyotgani, kitob doʻkonlarida navbatlar hosil boʻlgani, kitob haqida bahs-munozaralar avj olgani uchun vaqtida hech bir moddiy manfaatsiz qimmatli soatlarini sarflab kitob oʻqigan, shu haqida yozgan, sifat uchun, odamlar yaxshi kitob oʻqishi uchun kurashgan bukblogerlardan qarzdormiz.
Biz eng zoʻri edik, doʻstlar, vaqtida kichik, ammo muhim bir avlodga mayoq boʻlib berdik. Bugun bizni tanishmas, balki qoralashar, ammo chin dildan harakat qilganimizni tan oluvchilar ham yoʻq emas. Biz oʻz vazifamizni bajarib boʻldik. Endi navbat yoshlarga.
@salimov_blogi

Yilning necha foizi o'tib bo'ldi? Umringizning-chi?
Kalendarni ochib qaraganimizda, o'tgan kunlar, haftalarni ko'rib — boshlangan yilda nimalarga ulgurganimizni tahlil qila boshlaymiz. Shu tarzda o'zimizga baho berishga harakat qilamiz. Aksariyat hollarda, o'zimizga beradigan bahomiz qoniqarsiz bo'ladi. Buni ortidan o'zimizga bo'lgan ishonch ham pasayadi...
Biz yashayotgan zamonda hamma narsaga ulgurish kerak. Bir oy ichida iloji boricha ko'proq pul ishlab topish (har qalay oldingi oydagidan ko'proq topishga intilamiz), o'zimiz rejalashtirgan kitoblarni o'qishga ulgurish, yangi chiqayotgan eng yaxshi filmlar va seriallarni tomosha qilishga ulgurish, muvaffaqiyatga erishish uchun ijod qilish (kitob yozish, musiqa yaratish, kartina chizish, blog yuritish, rol ijro etish va hakozo), muntazam sport bilan shug'ullanish yoki kuzatib borish, Instagram va TikTok`dagi barcha trendlarni kuzatish, "tema"dan qolib ketmaslik uchun barcha memlardan xabardor bo'lish, hamma tatib ko'rayotgan ta'mlarni sinab ko'rish, ommabop lokatsiyalarga borib ko'rish... to xayolingizga kelishi mumkin bo'lgan qandaydir absurdliklargacha — hammasiga ulgurish kerak.
Vaholanki, kimlargadir boshidagi 1-2 ta punktning o'zi yetarli. Qadimdagi o'rtacha inson uchun esa, balki, bularning barchasi absurd ko'ringan bo'lardi.
Demoqchimanki, biz yashayotgan davr va ommaviy standartlar izidan quvib — o'zimizga belgilagan barcha punktlarni qoyillatishimizning iloji yo'q. O'zingizni bunday majburiyatlardan xalos etsangizgina baxtli bo'lasiz. Shundagina menga o'xshab, ChatGPTdan "qancha vaqtimni sarfladim?" deb so'rab o'tirmaysiz.
Vaqt va muvaffaqiyat haqidagi o'ylar bilan boshlangan "ichki diskussiya" oxiri shunday xulosa bilan tugadi.
@Bookerberg