Робия Мираббасовна -Невролог

🍼
Сиз ҳеч ўйлаб кўрганмисиз, аёл организми оддий қонни қандай қилиб кўкрак сутига айлантиради?
🤱
🫀
Барчаси сут безларининг чуқур қисмида бошланади. Минглаб майда қон томирлари махсус ҳужайраларга кислород, озиқ моддалар, ёғлар, оқсиллар, витаминлар ва сувни етказиб беради.
🧬
Бу ноёб ҳужайралар қонни шунчаки филтрламайди. Улар гўёки кичик лаборатория каби барча таркибий қисмларни бирлаштириб, кўкрак сутини ҳосил қилади.
🥛
Альвеолалар деб аталувчи майда қопчалар аста-секин тўйимли сут билан тўлади. Шу билан бирга, онадан болага юқумли касалликлардан ҳимоя қилувчи антитаналар ҳам ўтади.
🛡️
👶
Чақалоқ эмизишни бошлаши билан мия окситоцин гормонини ишлаб чиқаради.
💞
Окситоцин альвеолалар атрофидаги майда мушакларни қисқартиради ва сутни сут йўллари орқали сўрғичга етказади.
🌱
Шу тариқа чақалоқ ҳар бир эмизиш пайтида ўз эҳтиёжига мослашган, мукаммал мувозанатланган озуқа ва табиий ҳимояга эга бўлади.
❤️
https://t.me/clinikarobiya

✅
✅
✅
Интеллект ва Ақл бир хил тушунча эмас, гарчи кундалик нутқда улар кўпинча бир маънода ишлатилса ҳам.
Ақл
— кенгроқ тушунча. У фикрлаш, мулоҳаза қилиш, тўғри қарор қабул қилиш, ҳаётий тажриба, ҳикмат ва фаросатни ҳам ўз ичига олади.
Интеллект
— когнитив қобилиятлар мажмуаси. Яъни ўрганиш, таҳлил қилиш, мантиқий фикрлаш, муаммони ҳал қилиш, хотира ва янги вазиятга мослашиш қобилияти.
Масалан:
Инсоннинг интеллекти юқори бўлиши мумкин, лекин ҳаётда доимо оқилона қарор қабул қилмаслиги мумкин.
Бошқа бир инсоннинг IQ ўртача бўлса ҳам, ҳаётий тажрибаси ва фаросати туфайли жуда оқилона қарорлар қабул қилиши мумкин.
Интеллект — миянинг ахборотни қайта ишлаш қобилияти.
Ақл — интеллект, тажриба, билим ва ҳикматнинг уйғунлиги.
Шунинг учун "интеллект" сўзини ўзбек тилида ҳар доим "ақл" деб таржима қилиш тўлиқ тўғри эмас. Илмий матнларда "интеллект" атамасининг ўзи қўлланилади.
https://t.me/clinikarobiya

🧠
Интеллект нима? Илм бу ҳақда нима дейди?
Интеллект — бу инсоннинг билимлар ҳажми эмас. У янги маълумотни тушуниш, таҳлил қилиш, хулоса чиқариш, муаммоларни ҳал қилиш ва ўзгарувчан муҳитга мослаша олиш қобилиятидир.
Психология ва нейрофан соҳасида интеллект бир нечта таркибий қисмдан иборат деб қаралади:
🔹
Мантиқий фикрлаш — сабаб ва оқибатни англаш, далилларни таҳлил қилиш ва тўғри хулоса чиқариш.
🔹
Ишчи хотира — бир вақтнинг ўзида маълумотни эсда сақлаш ва ундан фойдалана олиш. Бу ўқиш, ҳисоблаш ва қарор қабул қилишда муҳим аҳамиятга эга.
🔹
Эътиборни бошқариш — муҳим маълумотга диққатни жамлаш ва кераксиз ахборотни чеклай олиш.
🔹
Когнитив мослашувчанлик — янги маълумот пайдо бўлганда фикрини қайта кўриб чиқиш ва керак бўлса, аввалги қарашларини ўзгартира олиш.
🔹
Қайта ишлаш тезлиги — ахборотни тез қабул қилиш ва унга жавоб қайтариш қобилияти.
📚
Илмий тадқиқотлар шуни кўрсатадики, юқори интеллектли инсонлар:
• мураккаб муаммоларни тезроқ ҳал қилади;
• узоқ муддатли режалаштиришда самаралироқ бўлади;
• маълумотни танқидий баҳолайди;
• ҳиссиётларга эмас, далилларга кўпроқ таянади.
❗
Лекин қуйидагилар интеллект белгиси эмас:
• кам гапириш;
• ёлғизликни яхши кўриш;
• кўп гапириш;
• интроверт ёки экстраверт бўлиш;
• дипломлар сони;
• ёдлаш қобилиятининг ўзи.
🧬
Интеллект ирсий омиллар ва ташқи муҳитнинг ўзаро таъсири натижасида шаклланади. Генетика муҳим ўрин тутса-да, таълим, китоб мутолааси, сифатли уйқу, жисмоний фаоллик, соғлом овқатланиш ва мунтазам ақлий машқлар когнитив қобилиятларни сезиларли даражада ривожлантиради.
🧠
Интеллектнинг энг муҳим белгиларидан бири — метакогниция, яъни инсоннинг ўз фикрлаш жараёнини кузатиши, ўз хатоларини тан олиши ва далиллар асосида фикрини ўзгартира олишидир.
Ҳақиқий интеллект — ҳамма нарсани билиш эмас. Ҳақиқий интеллект — қаерда билимингиз етишмаслигини англаш, ҳақиқатни излаш ва янги далиллар пайдо бўлганда ўз фикрингизни қайта кўриб чиқиш қобилиятидир.
https://t.me/clinikarobiya

✅
✅
✅
Интеллект

🤰
Ҳомила суви — бу чақалоқни ўраб турган оддий сувдан анча мухимрок вазифа бажаради.
💧
🌱
У ҳомиладорликнинг дастлабки кунларидаёқ ҳосил бўла бошлайди ва аста-секин амнион қопчасини тўлдиради.
🧪
Ҳомила ўсиб борган сари, ҳомила сувининг таркиби ҳам доимий равишда ўзгаради. У сув, электролитлар, оқсиллар, гормонлар ва озиқ моддаларнинг мувозанатлашган аралашмасига айланади.
🛡️
Бу ажойиб суюқлик ҳимояловчи ёстиқча вазифасини бажаради: ташқи зарбаларни юмшатади ва ҳомилани шикастланишдан асрайди.
🤸‍♀️
У чақалоқнинг эркин ҳаракатланишига имкон беради. Бу эса мушаклар, суяклар ва бўғимларнинг меъёрий ривожланишига ёрдам беради.
🫁
👶
Ҳомила ҳомила сувини ютади ва уни нафас йўллари орқали ҳаракатлантиради. Бу туғилишдан олдин ўпкалар, ҳазм қилиш тизими ва буйракларнинг етилишига ёрдам беради.
🤍
Ҳомиладорлик давомида ҳомила суви барқарор муҳитни сақлаб туради ва чақалоқни туғруқ пайтигача ҳимоя қилади.
https://t.me/clinikarobiya

🫄
Йўлдош (плацента) — инсон танаси ҳомиладорлик даврида яратадиган ягона вақтинчалик аъзодир. У уруғланган тухум бачадон деворига маҳкамланганидан бир неча кун ўтиб шакллана бошлайди ва ҳомила билан бирга бутун ҳомиладорлик давомида ўсиб ривожланади.
🤰
Бачадон деворига бириккан плацента чақалоқнинг ҳаёт манбаига айланади. У киндик орқали ҳомилага кислород, озуқа моддалари, сув ва антитаналарни етказиб беради, шу билан бирга карбонат ангидрид ва модда алмашинуви чиқиндиларини олиб чиқади.
🩸
Энг ҳайратланарлиси шундаки, одатда она қони билан чақалоқ қони аралашмайди. Барча зарур моддалар улар ўртасидаги жуда юпқа биологик тўсиқ орқали алмашинади.
🧬
Плацента кучли эндокрин аъзо ҳам ҳисобланади. У ҳомиладорликни сақлаб турувчи гормонларни ишлаб чиқаради, ҳомиланинг ўсиши ва ривожланишини бошқаради ҳамда она организмини туғруққа тайёрлайди.
👶
Туғруқдан кейин плацентанинг вазифаси тугайди ва у организмдан чиқарилади. Шу тариқа у тўққиз ой давомида янги инсон ҳаётини таъминлаб берган бўлади.
https://t.me/clinikarobiya