KASALLIKLAR.UZ

Differensial diagnostika: sariqlik qayerdan?
Sariqlik
— qonda bilirubin oshishi natijasida teri, shilliq qavatlar va ko'z oqining sarg'ayishi. Sababni topish uchun avvalo bilirubinning
qaysi fraksiyasi
oshganini aniqlash kerak.
Bilirubin haqida qisqacha
•
bog'lanmagan (bilvosita)
bilirubin suvda erimaydi —
siydikka o'tmaydi
;
• jigarda glyukuron kislota bilan bog'lanib,
bog'langan (bevosita)
bilirubinga aylanadi — u suvda eriydi va siydikka o'tadi.
1. Jigargacha (asosan gemoliz)
• bog'lanmagan bilirubin oshadi; siydikda bilirubin yo'q;
• jigar fermentlari odatda normal;
• tekshiruvlar:
LDG, gaptoglobin, retikulotsitlar
, periferik qon surtmasi;
• bog'lanmagan bilirubin oshishining yana bir sababi —
Gilbert sindromi
: yengil giperbilirubinemiya, jigar ko'rsatkichlari normal.
2. Jigar (gepatotsellyulyar)
• sabablar: virusli va autoimmun gepatitlar, alkogol bilan bog'liq jigar kasalligi, dori va toksinlar ta'siri, sirroz;
•
ALT va AST keskin oshgan
, ishqoriy fosfataza (IF) mo''tadil oshgan;
• siydik to'q bo'ladi.
3. Jigardan keyingi (obstruktiv, mexanik)
• sabablar:
umumiy o't yo'li toshlari
, me'da osti bezi yoki o't yo'llari o'smasi, birlamchi sklerozlovchi xolangit;
•
IF va GGT keskin oshgan
, aminotransferazalar mo''tadil;
•
to'q siydik, oqargan (axolik) najas, teri qichishishi
.
Muhim belgilar
•
to'q siydik
bog'langan bilirubin oshganini bildiradi va sariqlikdan oldin paydo bo'lishi mumkin;
•
qichishish
xolestazga xos;
• keksa odamda
og'riqsiz sariqlik
va ozib ketish — o'sma sababli o't yo'li tiqilishiga shubha uyg'otadi.
Tekshirish ketma-ketligi.
Qorin bo'shlig'i
UTT
— odatda birinchi vizual tekshiruv: kengaygan o't yo'llari va toshlarni ko'rsatadi. Zarurat bo'lsa — MRXPG, endoskopik UTT yoki ERXPG.
Manbalar: StatPearls (NCBI Bookshelf), Merck Manual Professional.
Ma'lumot ta'limiy maqsadda berilgan; tashxis va davolashni faqat shifokor belgilaydi.
━━━━━━━━━━━━━━
FOYDALI TIBBIY BLOG:
✅
@KASALLIKLAR_UZ

Gipotireoz
Ta'rif.
Gipotireoz — qalqonsimon bez gormonlari
yetishmovchiligi
. Belgisiz holatdan tortib hayot uchun xavfli
miksedematoz koma
gacha turlicha kechadi. Keksalarda ko'pincha bilinmay o'tadi.
Etiologiya va turlari.
•
birlamchi
— bezning o'zi yetarli gormon ishlab chiqarmaydi (eng ko'p uchraydigan shakl);
•
ikkilamchi (markaziy)
— gipofiz yoki gipotalamus yetishmovchiligi.
Yod yetarli hududlarda eng ko'p sabab —
autoimmun tireoidit (Xashimoto tireoiditi)
. Yod tanqisligi ham gipotireoz va buqoqqa olib keladi.
Klinik belgilar.
Ko'pincha noaniq va asta-sekin rivojlanadi:
• holsizlik,
sovuqqa chidamsizlik
, vazn biroz ortishi;
• terining quruqlashishi, sochlarning quruq va siyrak bo'lishi;
• qabziyat, xotira susayishi, depressiya;
• hayz buzilishlari;
• ko'rikda: bradikardiya, nutq sekinlashuvi, makroglossiya,
pay reflekslari bo'shashish fazasining sekinlashuvi
.
Tashxislash.
•
TTG (tireotrop gormon)
— eng sezgir va birinchi tekshiruv;
•
birlamchi gipotireoz:
TTG yuqori, erkin T4 past;
•
subklinik gipotireoz:
TTG yuqori, erkin T4 normal;
•
ikkilamchi gipotireoz:
erkin T4 past, TTG past yoki normal — bunda TTG yolg'iz o'zi ishonchli emas;
• qo'shimcha: anemiya, xolesterin oshishi, kreatinkinaza oshishi bo'lishi mumkin.
Davolash yo'nalishlari.
•
qalqonsimon bez gormonlari bilan o'rinbosar terapiya
(sintetik T4 preparatlari guruhi);
• samaradorlik TTG (markaziy shaklda — erkin T4) bo'yicha nazorat qilinadi;
Asoratlar.
•
miksedematoz koma
— kam uchraydigan, o'ta xavfli holat: es-hush buzilishi, kuchli gipotermiya, tutqanoqlar, nafas yetishmovchiligi;
• yurak-qon tomir tizimi: perikard bo'shlig'ida suyuqlik, yurak yetishmovchiligi.
Manbalar: StatPearls (NCBI Bookshelf), Merck Manual Professional.
Ma'lumot ta'limiy maqsadda berilgan; tashxis va davolashni faqat shifokor belgilaydi.
━━━━━━━━━━━━━━
FOYDALI TIBBIY BLOG:
✅
@KASALLIKLAR_UZ

Shifoxonadan tashqari pnevmoniya
Ta'rif.
Shifoxonadan tashqarida yuqadigan, o'pka to'qimasining o'tkir infeksion yallig'lanishi. Kasalxonaga yotqizish va o'limning yetakchi sabablaridan biri hisoblanadi.
Etiologiya.
• eng ko'p uchraydigan bakterial qo'zg'atuvchi —
Streptococcus pneumoniae
(pnevmokokk);
•
Haemophilus influenzae
,
Staphylococcus aureus
;
•
atipik
qo'zg'atuvchilar:
Mycoplasma pneumoniae
,
Chlamydia pneumoniae
,
Legionella
;
• viruslar (gripp, rinovirus, RS-virus va boshqalar).
Klinik belgilar.
Isitma, et uvishishi, yo'tal (ko'pincha balg'amli), hansirash, nafas olganda kuchayadigan ko'krak og'rig'i (
plevral og'riq
), holsizlik.
Keksalarda
isitma bo'lmasligi, asosiy belgi esa
es-hushning chalkashishi
bo'lishi mumkin.
Tashxislash.
•
ko'krak qafasi rentgenografiyasi
— asosiy tekshiruv: o'pkada infiltrat aniqlanadi;
• umumiy qon tahlili, buyrak va jigar ko'rsatkichlari;
• kasalxonaga yotqizilganlarda — qon va balg'am ekmasi (antibiotikdan oldin), siydikda pnevmokokk va legionella antigenlari;
• gripp mavsumida — gripp testi.
Og'irlikni baholash — CURB-65.
Har bir belgi — 1 ball:
C
— es-hushning chalkashishi;
U
— qonda mochevina miqdori oshgan;
R
— nafas olish tezligi oshgan;
B
— arterial bosim past;
65
— yosh 65 va undan katta.
0–1 ball — odatda ambulator davolash;
2 va undan yuqori
— kasalxonaga yotqizish masalasi ko'riladi. Shkala klinik baho bilan birga qo'llaniladi.
Davolash yo'nalishlari.
• qo'zg'atuvchi ehtimoli va og'irlikka qarab
antibakterial terapiya
:
beta-laktamlar
,
makrolidlar
,
tetratsiklinlar
,
respirator ftorxinolonlar
guruhlari;
• gripp bilan bog'liq holatlarda —
neyraminidaza ingibitorlari
;
• og'ir holatlar — intensiv terapiya bo'limida davolanadi.
Asoratlar.
Parapnevmonik plevral effuziya, empiyema, o'pka absessi, nekrotik pnevmoniya, bakteriemiya va sepsis.
Profilaktika.
Pnevmokokk va grippga qarshi emlash.
Manbalar: StatPearls (NCBI Bookshelf), Merck Manual Professional.
Ma'lumot ta'limiy maqsadda berilgan; tashxis va davolashni faqat shifokor belgilaydi.
━━━━━━━━━━━━━━
FOYDALI TIBBIY BLOG:
✅
@KASALLIKLAR_UZ

🎉
Ingliz tilini 0 dan o'rganib IELTS 6.5-7.0+ Gacha chiqishni xohlagan har bir Tibbiyot talabasi o'rganib chiqishi shart bo'lgan ingliz tiliga oid eng foydali va top bepul materiallar bazasi:
⭐️
Ingliz tili grammatikasini 0 dan B2 darajagacha õrganish uchun kerak bõladigan top 22 ta darslar tõplami
⭐️
Listening kõnikmasini va luğat boyligini yuqori darajaga kõtaradigan top 30+ video darslar
⭐️
Beginner darajadagilar uchun eng foydali reading kitoblar
⭐️
A2-B1 darajadagilar uchun 25+ "Listening dictation" darslar
⭐️
50+ Listening kõnikmangizni yaxshilashga yordam beradigan cartoon films va movies
⭐️
Medical English darajangizni yaxshilashga yordam beradigan 15+ Medical Movies
⭐️
Eng Top YouTube kanallar
⭐️
Ingliz tili õrganish uchun 4 ta Bepul Top darajadagi saytlar
⭐️
Speaking 6.5-7.0+ qilish uchun eng kerakli kitoblar
⭐️
Vocabulary bazani kuchaytirish uchun top kitoblar
⭐️
Listening 9.0+ qilish uchun eng kerakli kitoblar
❤️‍🔥
Tibbiy Ingliz tili (Medical English) o'rganishni va USMLE sistemasida o'qishni boshlagan barcha tibbiyot talabalari va shifokorlar uchun maxsus ishlab chiqilgan
"Basics of Medical English"
Kitobi
endi sotuvda!
⭐
IELTS dan 6.5-7.0+ olishni xohlaganlar uchun esa
"Online General English"
kurslarimizni sizlarga tavsiya qilamiz!
✅
Yanada ko'proq materiallarga va darslarga ega bo'lish uchun kanalga a'zo bo'ling:
@online_self_study