Kitob O‘qi
🏛
Osiyo bagʻridagi Afina: Oks boʻyida yoʻqolgan yunon shahrining siri
Oyxonim
(tarjimasi —
«Oygul»
yoki
«Oybeka»
) tarixi — bu
Amudaryo
(qadimiy
Oks
) sohilidagi
antik yunonlarga maʼlum boʻlgan dunyoning eng chekkasida
toʻliq, klassik ellinik polisidir.
⬛️
1. Yunon polisi Osiyoda qanday paydo boʻlib qolgan?
Oyxonimning paydo boʻlishi
—
Aleksandr Makedonskiy
ning
(Iskandar Zulkarnayn)
Sharqqa yurishining bevosita natijasidir. Miloddan avvalgi 329–327-yillarda Aleksandr janglar bilan Baqtriya va Soʻgʻdiyona hududidan oʻtgan. Ushbu ulkan va dushmanona hududlarda mustahkam oʻrnashib olish uchun u shahar-qalʼalarga asos solgan va ularda yunon hamda makedoniyalik faxriylardan iborat garnizonlarni qoldirgan.
Taxmin qilinishicha, aynan Aleksandr bu yerda birinchi istexromni barpo etgan va uni, katta ehtimol bilan,
Oksiana Aleksandriyasi
deb atagan.
Keyinchalik, bu hudud Selevkiylar davlati tarkibiga kirdi, miloddan avvalgi 250-yil atrofida esa mahalliy yunon noibi Diodot mustaqillik eʼlon qildi — shunday qilib
Yunon-Baqtriya podsholigi
vujudga keldi.
Aynan Diodotning vorislari davrida shahar gurkirab rivojlandi va xushbichim poytaxtga aylandi.
Joy harbiy strategiya nuqtai nazaridan
mukammal tanlangan edi
: ikki tomondan shiddatli Amudaryo va Koʻkcha daryolari, uchinchi tomondan esa tik qoyali tepalik (akropol) bilan himoyalangan uchburchak burun.
🟧
2. Arxeologlar nimani topishdi: Tojikiston va Afgʻoniston chegarasidagi Afina parchasi
1961-yilda Afgʻoniston podshohi Muhammad Zohir Shoh ushbu hududlarda ov qilayotganida mahalliy dehqonlardan favqulodda topilmani — sof yunoncha relyefga ega ohaktosh boʻlagini qabul qilib oladi. U buni fransuz arxeologlariga topshiradi.
Pol Bernar
rahbarligidagi qazishmalar 1964-yilda boshlanib, 1978-yilgacha davom etdi va dunyoga haqiqiy moʻjizani koʻrsatdi.
Arxeologlar
namunaviy yunon shahrini
kovlab olishdi:
🏛
Ulkan gimnaziy:
Yunon taʼlimi va sporti markazi
. Germalardan birida
(byustli ustun)
yunoncha yozuv — Gerakl va Germes xudolariga bagʻishlov topilgan.
🎭
5000 oʻrindikga moʻljallangan teatr:
Begʻubor ravishda akropol yonbagʻriga oʻyilgan ushbu teatr Yunonistonning oʻzidagi koʻplab shaharlardagidan ham ulkanroq edi.
🏛
Korinf ustunlari:
Maʼmuriy binolar va shoh saroyi Korinf kapiteli shaklidagi mahobatli ustunlar bilan bezatilgan. Ularning bajarilish sifati Delfi yoki Afinadagi binolardan aslo qolishmasdi.
📜
Delfi ibodatxonasining hikmatli sözlari:
Kiney
(shahar asoschisi deb hisoblanadi)
maqbarasida olimlar tosh stelani topishdi
.
Faylasuf Klearx (Aristotelning shogirdi) ushbu maqsadda Yunonistondan Baqtriyaga maxsus sayohat qilib, Delfi ibodatxonasidan koʻchirilgan 147 ta hikmatli soʻzni olib kelgan
.
Stelada ellin hayot qoidalari oʻyib yozilgan edi, ular orasida
:
«Bolalikda — odobni oʻrgan;
yoshlikda — ehtiroslaringni jilovla;
balogʻatda — adolatli boʻl;
qariganda — dono boʻl;
oʻlim soatida — xotirjam boʻl».
🔷
3. Madaniyatlarning aralashish qozoni
Oyxonim sekin-asta Osiyo madaniyatini ham oʻziga singdirdi
.
Bu meʼmorchilikda koʻrindi
:
saroy majmualari forslardan oʻzlashtirilgan ulkan muhtasham zallar (
ayvonlar
) bilan qurilgan, uylar esa toshdan emas, balki Sharqqa xos poydevorsiz
xom gʻishtdan
tiklangan
. Dinlar ham qorishib ketgan — aynan shunday ibodatxonalarning birida oʻsha mashhur
Kibela kumush diski
topilgan,
unda yunon gʻalaba maʼbudasi Nika Osiyoning hosildorlik maʼbudasi Kibela aravasini boshqarib boradi
.
⬛️
Shaharning halokati
Miloddan avvalgi 145-yil atrofida Yunon-Baqtriya podsholigi Markaziy Osiyo bagʻridan kelgan koʻchmanchi
yuyechji (toxarlar)
toʻlqini zarbalari ostida taslim boʻldi.
Oyxonim shturm bilan olindi, talandi va yoqib yuborildi
.
Yunonlar bu yerlarni abadiy tark etib, Hindistonga chekinishdi
.
XX asrda shahar xarobalari talonchilar hamda harbiy harakatlar tufayli vayron qilindi. Bugungi kunda muhtasham ustunlar va amfiteatrdan faqat chuqurlar hamda titkilangan tuproq qolgan.
Biroq qutqarib qolingan asori-atika bir narsani abadiy isbotladi:
globallashuv hamda Sharq va Gʻarbning buyuk madaniy muloqoti bizning eramizdan avvalroq boshlangan edi
.
ÖZBEKISTON VAKILLARI BOKU XALQARO KITOB YARMARKASIDA IŞTIROK ETMOQDA
21-oktabr kuni Boku şahrida
“Baku Book Fair”
XII Xalqaro kitob körgazma-yarmarkasi öz işini boşladi.
Joriy yilgi tadbir
“Olam ekrandan köra kattaroq: bir bola, bir kitob, bir haqiqiy dunyo”
şiori ostida ötkazilmoqda. Unda bolalar va yoşlarni raqamli olamdagi xavflardan himoya qiliş, kitobxonlik madaniyatini rivojlantiriş hamda kitobning inson hayotidagi ahamiyatini oşirish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Xalqaro körgazma-yarmarkada
32
ta mamlakatdan
59
ta xorijiy va
148
ta mahalliy naşriyot, kitob savdosi taşkiloti, kutubxona hamda madaniyat markazlari vakillari iştirok etmoqda.
Tadbirda Özbekiston noşirlari va kitob savdosi taşkilotlari assotsiatsiyasi, Özbekiston Milliy kutubxonasi, Islom sivilizatsiyasi markazi hamda 10 dan ortiq naşriyot vakillaridan iborat delegatsiya mamlakatimizning kitob va naşriyot sohasidagi salohiyatini namoyiş etmoqda.
Delegatsiya tarkibidan “Özbekiston”, “Best Book”, “Yangi asr avlodi”, “Şarbon Books”, “Mitti Olam”, “Green Maktab”, “Adabiyot”, “Dunyo Nashr”, “Sarmoya Books”, “Kitob Sayyorasi”, “Yoshlar matbuoti” va “Özdavkitobsavdo” tashkilotlari vakillari örin olgan.
Yarmarka doirasida taşkil etilgan
“Özbekiston”
milliy ekspozitsiyasida mahalliy naşriyotlar tomonidan sönggi yillarda chop etilgan özbek mumtoz va zamonaviy adabiyotining
200
dan ortiq namunasi namoyiş etilmoqda. Şuningdek, Özbekiston Milliy kutubxonasi fondida saqlanayotgan nodir naşrlar, mamlakatimizning boy adabiy merosi va milliy madaniyati haqida taşrif buyuruvçilarga batafsil ma’lumot berilmoqda.
Xalqaro tadbir taşkilotçisi —
Ozarbayjon Respublikasi madaniyat vaziri
Adil Karimli
mamlakatimiz ekspozitsiyasiga taşrif buyurib, unda namoyiş etilayotgan adabiyotlar bilan yaqindan tanişdi.
Özbekiston Milliy kutubxonasi mutaxassisi
Avazxon Valixonov
kitob naşr etiş sohasi, şuningdek, Özbekiston va Ozarbayjon milliy kutubxonalari örtasidagi hamkorlik aloqalari haqida ma’lumot berdi.
Özbekiston vakillarining iştiroki mamlakatimiz adabiy merosini xalqaro miqyosda tarğib qilish, milliy noşirlik mahsulotlarini keng tanitiş va xalqaro kutubxonaçilik hamkorligini rivojlantirişga xizmat qiladi.
Boku xalqaro kitob körgazma-yarmarkasi 25-oktabrga qadar davom etadi.
Rasmiy sahifalarimizga obuna böling
Telegram
l
Instagram
YouTube
l
Facebook
l
Twitter
l
Website
📖
O’zbek noshirlari Frankfurtda
7-oktabr kuni Germaniyaning Frankfurt shahrida dunyodagi eng yirik va nufuzli tadbirlardan biri “Frankfurter Buchmesse”
78-xalqaro kitob ko’rgazma-yarmarkasi
o’z ishini boshladi. Ushbu ko’rgazma-yarmarka nafaqat o’zining uzoq yillik tarixi, balki har yili
100 ga yaqin davlat
ning soha vakillarini bir platformada birlashtira olishi bilan ajralib turadi.
Bu yilgi tadbirda
92 ta
davlatdan
4 300
dan ortiq ishtirokchi qatnashib, tashrif buyuruvchilarning umumiy soni
230 ming
nafardan ziyod bo’lishi kutilmoqda
.
Tadbir doirasida tashkil etilgan
“Yevrosiyoda noshirlik va kitob bozori”
panel uchrashuvida “Credo Print” matbaa korxonasi va “Zamin-nashr” nashriyoti asoschisi Rustam Raemov mamlakatimizda kitob nashr qilish bo’yicha yaratilayotgan imkoniyatlar, ushbu yo’nalishdagi tadbirkorlik faoliyatini davlat tomonidan yanada qo’llab-quvvatlash yuzasidan olib borilayotgan islohotlar haqida ishtirokchilarga aytib o’tdi
(Uchrashuv panelida Qozog’iston, Ozarbayjon, Mongoliya davlatlari mutaxassislari ham qatnashdi).
Ushbu nufuzli tadbirda “Yangi asr avlodi”, “Yosh kuch” nashriyotlari, “Book uz” kitoblar do’koni vakillari ham ishtirok etmoqda. Ushbu xalqaro kitob ko’rgazma-yarmarkasi 11-oktabr kuniga qadar davom etadi.
https://t.me/Rasmiy_axborot_official
🔥
⚡️
Oʻzbekiston
Milliy kutubxonasining UzNEL tizimidagi
axborot-kutubxona resurslari
bir joyda:
@natlibqidiruvbot
ishga tushdi!
Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasining elektron katalogiga ulangan rasmiy qidiruv botini taqdim etamiz!
📲
Bot nima qila oladi?
🔎
Global qidiruv:
UzNEL tizimidagi barcha axborot-kutubxona resurslarini bir zumda topadi.
🔖
Tezkor ma’lumot:
Kitobga buyurtma berish uchun uning aniq
shifri olinadi
.
🏛
Lokatsiya:
Kitob kutubxonaning aynan qaysi o‘quv zalida turganini aniq ko‘rsatib beradi.
📖
Masofaviy mutolaa:
Raqamlashtirilgan kitoblarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri onlayn o‘qish imkonini beradi.
Vaqtingizni tejang, qidiruvni uydan chiqmasdan turib boshlang!
🔗
Botga o‘tish:
@natlibqidiruvbot
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo‘ling
Telegram
l
Instagram
YouTube
l
Facebook
l
Twitter
l
Website
Sizning biznesingiz bundan ham ko‘prog‘iga qodir. Savol — uning o‘sishiga nima to‘sqinlik qilmoqda?
29-sentabr kuni Alisher Isayevning «O‘sish nuqtasi» kitobi taqdimotiga taklif etamiz. Taqdimot kichik kompaniyalar nima sababdan kichikligicha qolishi va haqiqiy o‘sish nuqtalarini qayerdan izlash kerakligi haqida.
Biznesni masshtablashtirish, strategiya, 3D-tafakkur, mijoz tajribasi hamda biznesni yangi bosqichga olib chiqishga yordam beradigan yechimlar haqida suhbatlashamiz.
📅
Sana:
29-sentabr
⏰
Vaqti:
11:00
📍
O‘tkazilish joyi:
«Yoshlar markazi»
📞
Bog‘lanish uchun:
+998 88 653 83 38
Yangi g‘oyalar, tanishuvlar va biznesingiz uchun yangi rivojlanish nuqtasiga ega bo‘lish uchun tashrif buyuring!
Siziń biznesińiz bunnan da kópke erise aladı. Oǵan ne kedergi bolıp atır?
29-sentyabr kúni Alisher Isaevtıń «Rawajlanıw noqatı» kitabınıń prezentaciyasına shaqıramız.
Kishi kompaniyalar ne ushın kishi bolıp qala beredi? Ósiwdiń haqıyqıy noqatı qay jerde?
Prezentaciyada biz biznesdi masshtablaw, strategiya, 3D-oylaw, klient tájiriybesi hám rawajlanıwǵa kedergi bolatuǵın tosıqlar haqqında sóylesemiz.
📅
Sáne:
29-sentyabr
⏰
Waqıtı:
11:00
📍
Ótkeriletuǵın jeri:
«Jaslar orayı»
📞
Baylanıs ushın:
+998 88 653 83 38
Jańa ideyalar, paydalı tanıslıqlar hám biznesińiz ushın jańa rawajlanıw noqatı.
🏛
Osiyo bagʻridagi Afina: Oks boʻyida yoʻqolgan yunon shahrining siri
Oyxonim
(tarjimasi —
«Oygul»
yoki
«Oybeka»
) tarixi — bu
Amudaryo
(qadimiy
Oks
) sohilidagi
antik yunonlarga maʼlum boʻlgan dunyoning eng chekkasida
toʻliq, klassik ellinik polisidir.
⬛️
1. Yunon polisi Osiyoda qanday paydo boʻlib qolgan?
Oyxonimning paydo boʻlishi
—
Aleksandr Makedonskiy
ning
(Iskandar Zulkarnayn)
Sharqqa yurishining bevosita natijasidir. Miloddan avvalgi 329–327-yillarda Aleksandr janglar bilan Baqtriya va Soʻgʻdiyona hududidan oʻtgan. Ushbu ulkan va dushmanona hududlarda mustahkam oʻrnashib olish uchun u shahar-qalʼalarga asos solgan va ularda yunon hamda makedoniyalik faxriylardan iborat garnizonlarni qoldirgan.
Taxmin qilinishicha, aynan Aleksandr bu yerda birinchi istexromni barpo etgan va uni, katta ehtimol bilan,
Oksiana Aleksandriyasi
deb atagan.
Keyinchalik, bu hudud Selevkiylar davlati tarkibiga kirdi, miloddan avvalgi 250-yil atrofida esa mahalliy yunon noibi Diodot mustaqillik eʼlon qildi — shunday qilib
Yunon-Baqtriya podsholigi
vujudga keldi.
Aynan Diodotning vorislari davrida shahar gurkirab rivojlandi va xushbichim poytaxtga aylandi.
Joy harbiy strategiya nuqtai nazaridan
mukammal tanlangan edi
: ikki tomondan shiddatli Amudaryo va Koʻkcha daryolari, uchinchi tomondan esa tik qoyali tepalik (akropol) bilan himoyalangan uchburchak burun.
🟧
2. Arxeologlar nimani topishdi: Tojikiston va Afgʻoniston chegarasidagi Afina parchasi
1961-yilda Afgʻoniston podshohi Muhammad Zohir Shoh ushbu hududlarda ov qilayotganida mahalliy dehqonlardan favqulodda topilmani — sof yunoncha relyefga ega ohaktosh boʻlagini qabul qilib oladi. U buni fransuz arxeologlariga topshiradi.
Pol Bernar
rahbarligidagi qazishmalar 1964-yilda boshlanib, 1978-yilgacha davom etdi va dunyoga haqiqiy moʻjizani koʻrsatdi.
Arxeologlar
namunaviy yunon shahrini
kovlab olishdi:
🏛
Ulkan gimnaziy:
Yunon taʼlimi va sporti markazi
. Germalardan birida
(byustli ustun)
yunoncha yozuv — Gerakl va Germes xudolariga bagʻishlov topilgan.
🎭
5000 oʻrindikga moʻljallangan teatr:
Begʻubor ravishda akropol yonbagʻriga oʻyilgan ushbu teatr Yunonistonning oʻzidagi koʻplab shaharlardagidan ham ulkanroq edi.
🏛
Korinf ustunlari:
Maʼmuriy binolar va shoh saroyi Korinf kapiteli shaklidagi mahobatli ustunlar bilan bezatilgan. Ularning bajarilish sifati Delfi yoki Afinadagi binolardan aslo qolishmasdi.
📜
Delfi ibodatxonasining hikmatli sözlari:
Kiney
(shahar asoschisi deb hisoblanadi)
maqbarasida olimlar tosh stelani topishdi
.
Faylasuf Klearx (Aristotelning shogirdi) ushbu maqsadda Yunonistondan Baqtriyaga maxsus sayohat qilib, Delfi ibodatxonasidan koʻchirilgan 147 ta hikmatli soʻzni olib kelgan
.
Stelada ellin hayot qoidalari oʻyib yozilgan edi, ular orasida
:
«Bolalikda — odobni oʻrgan;
yoshlikda — ehtiroslaringni jilovla;
balogʻatda — adolatli boʻl;
qariganda — dono boʻl;
oʻlim soatida — xotirjam boʻl».
🔷
3. Madaniyatlarning aralashish qozoni
Oyxonim sekin-asta Osiyo madaniyatini ham oʻziga singdirdi
.
Bu meʼmorchilikda koʻrindi
:
saroy majmualari forslardan oʻzlashtirilgan ulkan muhtasham zallar (
ayvonlar
) bilan qurilgan, uylar esa toshdan emas, balki Sharqqa xos poydevorsiz
xom gʻishtdan
tiklangan
. Dinlar ham qorishib ketgan — aynan shunday ibodatxonalarning birida oʻsha mashhur
Kibela kumush diski
topilgan,
unda yunon gʻalaba maʼbudasi Nika Osiyoning hosildorlik maʼbudasi Kibela aravasini boshqarib boradi
.
⬛️
Shaharning halokati
Miloddan avvalgi 145-yil atrofida Yunon-Baqtriya podsholigi Markaziy Osiyo bagʻridan kelgan koʻchmanchi
yuyechji (toxarlar)
toʻlqini zarbalari ostida taslim boʻldi.
Oyxonim shturm bilan olindi, talandi va yoqib yuborildi
.
Yunonlar bu yerlarni abadiy tark etib, Hindistonga chekinishdi
.
XX asrda shahar xarobalari talonchilar hamda harbiy harakatlar tufayli vayron qilindi. Bugungi kunda muhtasham ustunlar va amfiteatrdan faqat chuqurlar hamda titkilangan tuproq qolgan.
Biroq qutqarib qolingan asori-atika bir narsani abadiy isbotladi:
globallashuv hamda Sharq va Gʻarbning buyuk madaniy muloqoti bizning eramizdan avvalroq boshlangan edi
.
📚
O‘zbekiston noshirlari Abu-Dabi xalqaro kitob ko‘rgazmasida
⭐️
13–18-sentabr kunlari BAAning Abu-Dabi shahrida “
Abu Dhabi International Book Fair”
35-xalqaro kitob ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi. Unda
95
mamlakatdan
1200
ga yaqin eksponent ishtirok etib,
1500
dan ortiq tadbir tashkil etildi.
🇺🇿
Ko‘rgazmada O‘zbekiston stendi tashkil etilib, unda
“Yosh kuch matbuoti”, “Hilol nashr” va “Best book”
nashriyotlari vakillari ham ishtirok etdi. Stendda o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyotining
300 ga yaqin namunasi
namoyish qilindi.
🤝
Muhim natijalardan biri —
“Yosh kuch matbuoti”
nashriyotida chop etilgan 17 jildlik
“Afg‘on shamoli”
to‘plamini arab tilida nashr etish bo‘yicha kelishuvga erishilgani bo‘ldi.
Shuningdek, BAAning
5 ta nashriyoti
tomonidan chop etilgan 20 dan ortiq badiiy asarni o‘zbek tiliga tarjima qilish bo‘yicha shartnomalar tuzildi.
🌍
Bu kabi nufuzli tadbirlar mamlakatlar o’rtasidagi adabiy aloqalarni mustahkamlash va yangi hamkorliklarni o’rnatishda muhim platforma bo’lib xizmat qilmoqda.
📹
#rek
#film
#love
| Agata Kristi - Kutubxonadagi murda - Agatha Christie - The Corpse in the Library
Youtube / Instagram
Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi
Natlib Media jamoasi
tomonidan tayyorlangan ushbu serialni tomosha qiling va voqealar rivojiga kuzatib boring!
“Savdoyi”
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo‘ling
Telegram
l
Instagram
YouTube
l
Facebook
l
Twitter
l
Website