Kitob O‘qi

https://youtu.be/i_ofTfvZP4Q?si=JgS75wQ_2zJx2ksw

#kitobxon_oila
📘
"Bola tarbiyasida to‘g‘ri ko‘ringan xatolar" — Adem Gunesh
Farzand tarbiyasida biz ba’zan eng yaxshi niyatlar bilan qiladigan ishlarimiz aslida bolaning ruhiyatiga qanday ta’sir qiladi?
Mashhur pedagog va psixolog Adem Gunesh o‘zining ushbu kitobida ota-onalar yo‘l qo‘yadigan, ammo "to‘g‘ri" deb hisoblaydigan odatiy xatolarni tahlil qiladi.
Nima uchun ushbu kitobni o‘qish kerak?
✅
Muloqot sirlari:
Bolangiz bilan qanday qilib samimiy va ishonchli munosabat o‘rnatishni o‘rganasiz.
✅
Hissiy rivojlanish:
Bolaning his-tuyg‘ularini tushunish va ularni to‘g‘ri yo‘naltirish bo‘yicha amaliy maslahatlar.
✅
Xatolar tahlili:
"Jazolash", "haddan tashqari nazorat" va "qattiqqo‘llik" kabi usullarning salbiy oqibatlari haqida ilmiy va hayotiy yondashuv.
Ushbu kitob nafaqat yosh ota-onalar, balki pedagoglar va bolalar psixologiyasi bilan qiziquvchilar uchun ham mukammal qo‘llanmadir.
✨
Xulosa o‘rnida: Tarbiya — bu bolani shakllantirish emas, balki uning tabiati bilan uyg‘unlikda yashash san’atidir.

Muhokama uchrashuviga taklif
etamiz
Jonathan Haidtning qalamiga mansub
“Behalovat avlod” asari yuzasidan — yoshlarning ruhiy salomatligi haqida ochiq suhbat
bo'lib o'tadi.
Manzil: O‘zbekiston Milliy kutubxonasi
🗓
23-aprel |
🕓
16:00
Ushbu ochiq suhbatda savol-javob, fikr almashish va tajribalarda faol qatnashgan ishtirokchilarga sovg‘alar, hamda kitoblarga chegirmalar tashkil etilgan.
📱
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo‘ling!
Telegram
l
Instagram
l
YouTube
l
Facebook
l
Twitter
l
Website

🌐
Terek daryosi bo‘yidagi jang (
1395-yil 15-aprel
)
Terek bo‘yidagi jang
– bu shunchaki ikki qo‘shinning to‘qnashuvi emas, balki
o‘sha davr Osiyosining eng qudratli ikki hukmdori
:
Amir Temur va Oltin O‘rda xoni To‘xtamish o‘rtasidagi ziddiyatning muhtasham yakunidir
.
Agar Qunduzcha daryosi bo‘yidagi jang
(
1391-yil
)
O‘rdaning belini sindirgan bo‘lsa
,
Terekdagi jang uni butunlay dafn etdi
.
1. Nega ular to‘qnashdilar?
To‘xtamish taxtga o‘tirishi uchun Amir Temurdan qarzdor edi
, biroq xon bo‘lgach, mustaqil siyosat yuritishga qaror qildi.
U Sohibqironning mulklariga (Kavkaz va Eronga) bosqinlar uyushtira boshladi.
Amir Temur uzoq vaqt sabr qildi, ammo 1395-yilda bu raqibiga butunlay barham berishga ahd qildi
.
2. Jangning borishi: Qonli shaxmat
Jang uch kun davom etdi
va misli ko‘rilmagan shiddati bilan ajralib turdi.
▪️
Amir Temurning hiylasi:
Jang oldidan
Sohibqiron harbiy hiyla qo‘lladi
.
U o‘z qo‘shini karvonidagi ayollarga erkaklar libosini kiyib, qurollanishni buyurdi va shu tariqa qo‘shini aslidan bir necha barobar ko‘pdek ko‘rsatdi
.
▪️
Markazga zarba: To‘xtamish Sohibqironning o‘zi joylashgan markazni yorib o‘tishga urindi
. Bir lahzada
Amir Temurning
hayoti jiddiy xavf ostida qoldi – uning
xos gvardiyasi deyarli yakson qilindi, o‘zi mingan ot esa yiqildi
.
Uni faqat jonli qalqon bo‘lgan tansoqchilarining jasorati qutqarib qoldi
.
▪️
Qanotlardan aylanib o‘tish:
To‘xtamish markazda band bo‘lib turgan bir paytda, Amir Temurning zaxira kuchlari o‘rdaliklarning qanotlariga qaqshatqich zarba berdi
. To‘xtamish qo‘shinining chap qanoti sarosimaga tushib, qocha boshladi, bu esa butun jangovar safning barbod bo‘lishiga olib keldi.
3. Oqibatlar: O‘rdada “Buyuk ipak yo‘li”ning intihosi
Bu mag‘lubiyat Oltin O‘rda uchun halokatli bo‘ldi
va u bundan keyin o‘ziga kela olmadi:
🔹
Ommaviy vayrongarchilik:
G‘alabadan so‘ng Amir Temur shunchaki yurtiga qaytib ketmadi.
U butun O‘rda hududini o‘t va qilich bilan bosib o‘tib, uning eng muhim shaharlari – Saroy Berka, Hoji Tarxon (Astraxan) va Azoqni (Azov) vayron qildi
.
🔹
So‘ngra Temur Moskva tomon yurish qilib, Yelets shahrigacha yetib bordi, ammo to‘satdan ortga qaytdi.
Nega deysizmi?
Gap shundaki,
o‘sha paytda Moskva uning ulkan otliq qo‘shini uchun juda qashshoq va o‘rmonzor bir nishon edi, janubda esa hali tor-mor etilmagan dushmanlar kutib turardi
.
🔹
Iqtisodiy tanazzul:
Amir Temur Buyuk ipak yo‘lining dashtlar orqali o‘tuvchi shimoliy tarmog‘ini ongli ravishda yo‘q qildi
. Savdo karvonlari uning shaxsiy mulklari (Samarqand va Hirot) orqali o‘tadigan yo‘llarga yo‘naltirildi.
O‘rda o‘zining asosiy daromad manbai – bojxona to‘lovlaridan mahrum bo‘ldi.
🔹
Geosiyosiy o‘zgarishlar
:
O‘rdaning zaiflashuvi Moskva va Buyuk Litva knyazligiga uning ta’siridan chiqa boshlash uchun imkoniyat yaratdi.

🌐
Arab sarkardasi Marvon Don va Volga sohillariga qanday borib qolgan?
Gap
bo‘lajak xalifa Marvon II ning 737-yildagi keng ko‘lamli yurishi
haqida ketmoqda. Bu
Sharqiy Yevropada Islom ta’sirining chegaralarini
kelgusi asrlar uchun belgilab bergan arab-xazar urushlarining cho‘qqisi edi.
1. “Qo‘sh qisqich” strategiyasi
Marvon xazarlar kutilmagan qarshi hujumlarga qodir xavfli dushman ekanini anglagan.
U o‘zining ulkan qo‘shinini
(manbalarda 120–150 ming jangchi tilga olinadi)
ikki qismga bo‘lgan:
▪️
Birinchi guruh:
Darband
(“Temir darvoza”)
orqali borgan.
▪️
Ikkinchi guruh (Marvonning o‘zi boshchiligida):
Daryol darasi orqali borgan.
▪️
Ular Xazariya markazida birlashib
, poytaxt Samandarni egallaganlar. Xazar xoqoni o‘z yurtining ichkarisiga, shimolga qochishga majbur bo‘lgan.
2. Xazar to‘sig‘i: Xalifalikni tog‘larda qanday to‘xtatish mumkin?
Xazarlarning Kavkaz daralaridagi strategiyasi
uch asosga
qurilgan edi:
🔹
“Temir darvoza” (Darband):
Xazarlar tabiiy o‘tish yo‘llarini bosib bo‘lmas qal’alarga aylantirganlar.
Ular signal chiroqlari tizimidan foydalangan
: ufqda arab soqchilari ko‘rinishi bilan bu xabar poytaxtga bir necha soat ichida yetib borgan.
🔹
Og‘ir otliq qo‘shin:
Axaltaka va arab otlaridagi yengil arab suvorilaridan farqli o‘laroq,
xazar qo‘shinining saralangan qismi (arsilar) og‘ir zanjir sovut va tangachasimon zirhlar kiygan
. Manyovr qilish imkonsiz bo‘lgan tor darada bunday “po‘lat devor”ni to‘xtatib bo‘lmas edi.
🔹
Tuzoqlar va to‘siqlar:
Xazarlar hudud relyefidan mohirlik bilan foydalanganlar.
Ular arablarning ilg‘or otryadlarini chuqur kan’onlarga aldab olib kirib, so‘ng ularning ustidan tosh yog‘dirgan yoki balandliklardan turib kamondan o‘qqa tutib, chiqish yo‘llarini to‘sib qo‘yganlar
.
3. Buyuk slavyan daryosi: Donmi yoki Volga?
🔸
O‘sha davr arab geograflari
(masalan, al-Balozuriy)
Marvon chiqqan daryoni
Nahr as-Saqoliba
(Slavyanlar daryosi)
deb ataganlar.
🔸
Aksariyat tarixchilar gap
Don
haqida ketayotganiga qo‘shiladi, biroq ba’zilari bu
Quyi Volga
bo‘lishi mumkinligi haqida bahslashadi.
🔸
Nega “slavyanlarniki”?
O‘sha paytda slavyan qabilalari (antlar, vyatichlar) bu hududlarda xazarlar homiyligi ostida faol savdo qilgan va yashagan.
Sahrolardan kelgan arablar uchun malla sochli odamlar yashaydigan bu o‘rmonli qirg‘oqlar ularning olamining shimoliy chekiga aylangan
.
4. Xoqonning tor-mor etilishi va “majburiy” islom
Marvon xazar qo‘shiniga shu daryo bo‘yida yetib olgan.
Xoqon mag‘lub etilib, burchakka tiqib qo‘yilgan
.
Taxtini va hayotini saqlab qolish uchun u misli ko‘rilmagan qadam tashlagan:
▪️
Islomni qabul qilish:
Xoqon rasman islomni qabul qilgan
. U bilan birga ko‘plab zodagon xazarlar ham islomga kirgan.
▪️
Tinchlik shartnomasi:
Xazariya Kavkazortiga hujumlarni to‘xtatish va o‘lpon to‘lash majburiyatini olgan.
5. Nega Xazariya musulmon davlatiga aylanmadi?
🔹
Marvon qo‘shinlarini janubga
(u Damashqda xalifalik taxti uchun kurashishi kerak edi)
olib ketishi bilan
xoqon va uning atrofidagilar yangi qabul qilgan islom dinini “unutganlar”
.
🔹
Bir necha o‘n yillikdan so‘ng
Xazar xoqonligi
islomiy Xalifalik va nasroniy Vizantiya o‘rtasidagi “uchinchi yo‘l” sifatida
yahudiylikni rasman qabul qilgan
.
Texnologik iz: Dashtdagi arab qilichlari
🔸
Qizig‘i shundaki, bu yurishdan so‘ng
slavyan va xazar yerlarida Sharq texnologiyalari asosida tigel po‘latidan yasalgan yuqori sifatli qilich tig‘lari topila boshlagan
.
Arablar o‘zlari bilan nafaqat dinni, balki keyinchalik Kiyev Rusi jangchilarining qurol-yarog‘iga ta’sir ko‘rsatgan ilg‘or metallurgiyani ham olib kelganlar.

15-aprel – Yozuvchi Sadriddin Ayniy tavallud topgan kun
Yozuvchi, olim va jamoat arbobi Sadriddin Saidmurodzoda Ayniy 1878-yili Buxoro viloyati, G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. O‘zbek va tojik tilida ijod qilgan. Tojikiston Fanlar Akademiyasi akademigi va birinchi prezidenti (1951—54), O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi faxriy a’zosi (1943), Tojikistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi (1940), filologiya fanlari doktori (1948), professor (1950).
1918—21 yillarda tojikcha, o‘zbekcha marsh, qo‘shiq va she’rlar yaratadi. «Buxoro jallodlari» (1922) povesti, «Buxoro mang‘it amirligining tarixi» (1921) asarida Buxoroning ijtimoiy-siyosiy hayoti ifodalangan. «Odina», «Qiz bola yoki Xolida» (1924), «Tojik adabiyotidan namunalar» (1926), «Qul bobo yoki ikki ozod» (1928) kabi qissa, hikoya, ocherklari muhim ahamiyatga ega. Ayniy tojik va o‘zbek adabiyotlarining ming yillik tarixiy taraqqiyotida yetishib chiqqan 200 dan ortiq shoir, tarixchi, olim, tazkiranavislar hayoti va ijodi haqida ma’lumot beradi.

#Kitobsevar_millat
Hurmatli kitobxonlar!
Sizlarni
2026-yil 13-aprel kuni soat 17:00 da
O‘zbekiston Milliy kutubxonasida "Kitobsevar millat" shiori ostida o‘tkazilayotgan VI Respublika kitobxonlik haftaligi doirasida bo‘lib o‘tadigan Turkiy dunyo bo‘ylab bir guruh ijodkorlar ekspedisiyasining safar taassurotlari, ilmiy kashfiyotlarini o‘z ichiga olgan
"Bobolar izidan: Oltoyga"
hamda
"Bobolar izidan: Ozarbayjonga"
jurnallarining taqdimotiga taklif etamiz.
📱
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo‘ling!
Telegram
l
Instagram
l
YouTube
l
Facebook
l
Twitter
l
Website

"...Мен тақдиримдан ҳеч нолимайман,
Гар алмашди шомга тонгимни.
Олиб келди бу оқшом билан
Узоқларда қолган жонимни...."
Усмон Азим
Qiziriq
tuman Axborot kutubxona markazi
📚
📚
📚
🌐
Facebook
🌐
Youtube
🌐
Telegram
🌐
Instagram

#Sohibqiron_Amir_Temur_690
Biz kim-mulki Turon, amiri Turkistonmiz! Biz kim-milatlarning eng ulug‘i, Turkning bosh bo‘g‘inimiz!
Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag'ishlanadi.
📱
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo‘ling!
Telegram
l
Instagram
l
YouTube
l
Facebook
l
Twitter
l
Website