Mirkonomika
Асосий ставка бўйича матбуот анжумани:
https://www.youtube.com/live/S_VJJhmVyT0
"Сўнгги ойларда инфляциянинг пасайиш суръати секинлашиб, айрим таклиф омиллари ҳамда ташқи иқтисодий шароитлар таъсирида нархларга босимлар сақланиб қолмоқда. Ички талабнинг юқори суръатларда ўсиши
давом этмоқда.
"
"Марказий банк бошқаруви юқори ички талаб, энергия тарифлари ўзгаришининг иккиламчи таъсирлари ҳамда ташқи иқтисодий муҳитдаги ноаниқликлар шароитида инфляцияни 5 фоизлик мақсадли даражасига эришиши учун қатъий пул-кредит шароитларини давом эттиришни зарур деб топди."
"Базавий инфляция 5,7 фоизни ташкил этиб, сўнгги ойларда деярли ўзгаришсиз шаклланди. Шу билан бирга, иккинчи ярим йилликда тартибга солинадиган нархлар ошишининг иккиламчи таъсирлари инфляциянинг барқарор таркибий қисмларида намоён бўлиши мумкин."
"Нархлари 5 фоиздан юқори ошган товар ва хизматлар улушининг кўпайиши ҳамда базавий инфляциянинг пасайишдан тўхтагани иқтисодиётда инфляцион босимлар сақланиб қолаётгани билан изоҳланади."
"2026 йил якунида иқтисодий ўсиш 7,5-8 фоиз атрофида бўлиши прогноз қилинмоқда."
"Глобал иқтисодиётда геосиёсий зиддиятларнинг кучайиши фонида жаҳон бозорида озиқ-овқат ва хомашё нархларининг ошиши бўйича хатарлар сақланиб қолмоқда. Шунингдек, савдо ҳамкор мамлакатлардаги ёнилғи таклифи билан боғлиқ узилишлар, логистика ва ташиш харажатларининг ортиши билан бирга келгусида импорт нархлари орқали ички инфляцияга қўшимча босим яратиши мумкин."
"Жорий пул-кредит шароитлари иқтисодиётдаги юқори талаб фонида инфляцион босимларни чеклаш ҳамда тариф ўзгаришларининг иккиламчи таъсирларини жиловлаш учун етарли даражада қатъий деб баҳоланмоқда."
Марказий банк асосий ставкани
14 фоиз
даражада ўзгаришсиз қолдирди.
Ажримларнинг тенг ярми фарзандсиз жуфтликлар ҳиссасига тўғри келади
Ажримлар ҳақида гап кетганда унинг сабаблари ҳақида турли фикрлар мавжуд. Хусусан, жуфтликнинг оилага тайёр эмаслиги, бир-бирига бефарқлик, ўзаро бир-бирини тушунмаслик кабилар шулар жумласидан.
Лекин менинг ўйлашимча ажримларнинг асосий сабаби фарзандсизлик. Масалан жорий йилнинг иккинчи чорагида жами ажримларнинг
48,1 фоизи
фарзандсиз оилалар ҳиссасига тўғри
келган
. Албатта, фарзандсиз ажримлар улушининг юқорилиги ўз навбатида ажримларнинг
ҳақиқий сабабини тўлиқ айтмаслиги
мумкин. Лекин фертиллик
3 дан юқори
бўлган мамлакатда ҳар иккита ажримлардан биттаси фарзандсиз оилалар ҳиссасига тўғри келиши ўз навбатида фарзандсизлик ажрим учун асосий сабаблардан эканлигини кўрсатади.
Ажримлар кўпайиб кетяпти оила институти бузилаяпти деган гаплар кўпам асосга эга эмас, тўғри ажримлар ошаяпти лекин рақамлар бошқача хулоса бераяпти
, фарзандсиз оилалар улуши кам бўлган ҳамда фарзанд оилада муҳим аҳамият касб этадиган мамлакат учун фарзандсиз ажримлар улушининг юқорилиги ўз навбатида ажримлар сабаби ҳақида кучли сигнал беради.
Яъни фарзандсизлик ажримларнинг муҳим омилларидан бири.
@Mirkonomika
Эртага Марказий банк асосий ставкани кўриб чиқади
Бу сафар асосий ставка Эрон-АҚШ ўртасидаги можароларнинг қайта кескинлашиши билан энергия товарлари нархининг ўсиши натижасида глобал ноаниқликларнинг қайта ўсиши шароитида кўриб чиқилади.
Май ойида олдинги йилдаги энергия нархларининг оширилиши таъсири чиқиб кетиши билан умумий инфляция
5,5 фоизгача
секинлашган эди. лекин июнь ойида энергия товарлари нархининг навбатдаги оширилиши умумий инфляцияни яна
6,4 фоизгача
тезлаштирди. Бунда, ойлик инфляцияга энергия товарлари нархи ўсишининг таъсири
0,38 фоиз
бандни ташкил этди. Умумий инфляция тезлашган бўлишига қарамасдан базавий инфляция июнь ойига нисбатан ўзгармасдан
5,7 фоиз
даражада қолди.
Натижада, июнь ойида асосий ставка ҳамда умумий инфляция ўртасидаги ижобий фарқ 7,6 фоизни, асосий ставка ҳамда базавий инфляция ўртасидаги ижобий фарқ эса май ойига нисбатан ўзгармай
8,3 фоизни
ташкил этган.
Шунингдек, июнь ойида назорат қилинадиган товарлар нархи ошган бўлишига қарамасдан аҳолининг инфляцион кутилмалари ўзгармасдан
10,1 фоиз д
аражада қолди. Аҳолининг инфляцион кутилмалари ҳамда асосий ставка ўртасидаги ижобий фарқ эса
3,9 фоизни
ташкил этиб, йил бошига нисбатан
1,1 фоиз бандга
ошган.
Умуман олганда, асосий ставкани пасайтириш учун асослар мавжуддек, лекин инфляцияга нисбатан хатарлар сақланиб қолмоқда.
Энергия товарлари нархи ўсишининг иккиламчи таъсири.
Энергия товарлари оширилишининг тўғридан-тўғри таъсири июнь ойида кўриниб улгурган бўлса-да, унинг иккиламчи таъсири ҳақида аниқ хулосалар ҳозирча мавжуд эмас.
Келаётган ойларда энергия товарлари нархи ўсишининг иккиламчи таъсири кўринишни бошлаши мумкин
, бу эса жорий йилдаги таргетга етиш имкониятларни қийинлаштириши мумкин. Бундан ташқари, ҳозирча кўринмаган бўлса-да,
энергия товарлари нархининг ўсиши келаётган ойларда инфляцион кутилмаларни ёмонлаштириши мумкин.
Бу ҳам ўз навбатида инфляцияни оширувчи фактор бўлиб хизмат қилади.
Ялпи талаб.
Умумий инфляция паст шаклланаётган бўлишига қарамасдан иқтисодиётимиз потенциал даражасидан юқори ўсишда давом этмоқда. Хусусан, жорий йилнинг биринчи ярмида
реал иқтисодий ўсиш 8,1 фоизни
ташкил этиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан
0,9 фоиз бандга
тезлашган.
Бу ўз навбатида иқтисодиётда инфляциянинг талаб омиллари сақланиб қолаётганлигини кўрсатади.
Бу ҳолатда монетар шароитларни юмшатиш ўз навбатида инфляция хатарларини кучайтиради.
Жаҳон озиқ-овқат нархлари.
Июнь ойида бироз пасайган бўлишига қарамасдан жаҳон озиқ-овқат индекси йил бошига нисбатан
5 фоизга
юқори шаклланмоқда. Бунда,
гўшт (4,8 фоизга қимматлаган), донли экинлар (+2,5 фоиз) ҳамда ёғлар (13,8 фоизга)
нархи юқори ошган. Геосиёсий кескинликларнинг ортиши фонида озиқ-овқатлар нархи ўсиши бўйича хатарлар ортиши мумкин.
Геосиёсий ноаниқликлар.
Олдинги ойда бироз юмшаган Яқин Шарқдаги кескинликлар яна кучайган. Кеча АҚШ ҳужумларни тўхтатганлигини эълон қилган бўлишига қарамасдан бу ҳолат қачонгача давом этишини прогноз қилиш имконсиз.
Шу сабабли нархлар, савдо, умуман глобал иқтисодиёт учун Яқин Шарқдаги можаролар келаётган ойларда энг катта ноаниқлик манбаи бўлиб қолаверади.
Ўтган йиғилишда шарт-шароитлар нисбатан яхши бўлишига қарамасдан Марказий банк нисбатан консерватив қолиб, асосий ставкани ўзгаришсиз қолдирган эди. Бу сафар эса шарт шароитлар ўтган йиғилишга нисбатан бироз ёмонлашган. Шундан келиб хулоса қиладиган бўлсак, Марказий банк асосий ставкани ўзгаришсиз қолдирса керак.
Ўтган ҳафта қўшнимиз
Қозоғистон Марказий
банки асосий ставкани
0,25 фоиз
бандга пасайтириб,
16,75 фоиз
даражада белгилаган эди. Федерал резервнинг жорий ҳафтадаги йиғилиши бўйича кўпчилик
ставкаларнинг ўзгаришсиз қолишини
кутмоқда.
Европа Марказий банки
эса ўтган ҳафта ставкани
ўзгаришсиз
қолдирган эди.
@Mirkonomika
Юқорида ёзганимдек, иккинчи чоракда фақатгина 8 та туман/шаҳарларда туғилишларнинг ўсиши қайд этилди.
Хусусан,
Ғозғон шаҳри (26,7 фоиз), Учтепа тумани (23,5 фоиз)
,
Оҳангарон (23,3 фоиз)
каби ҳудудларда туғилишнинг
юқори ўсиши қайд
этилган
бўлса,
Кегейли (-30,6 фоиз), Мўйноқ (-30,3 фоиз), Ширин шаҳрида (-29,1 фоиз)
энг катта қисқариш қайд этилган.
Таъкидлаш керакки, туманлар кесимидаги маълумотлар туғуруқхоналарнинг вақтинча бир тумандан бошқасига кўчирилиши фонида ҳақиқий ҳолатни акс эттирмаслиги мумкин. Масалан, Учтепа тумани туғилиш энг юқори ўсган ҳудудлар қаторида бўлса,
Чилонзор (-24,4 фоиз)
туғилишлар энг юқори қисқарган ҳудудлар қаторида. Бу ўз навбатида Чилонзордаги туғуруқхонанинг вақтинча Учтепага йўналтирилганлиги билан изоҳланиши мумкин (бу ҳақида аниқ маълумот билмайман).
Агар бу икки туман йиғиндиси қаралса, иккинчи чоракда Чилонзор-Учтепа туманларида туғилишлар 1,1 фоизга қисқарган
.
Туғилишлар ўсган туманларда туғилишларнинг умумий ўсиши иккинчи чоракда 447 тани ташкил этган бўлса камайган туманларда умумий камайиш 25,6 мингга тенг бўлган.
@Mirkonomika
Медиана иш ҳақи қанча?
Ҳатто Тошкент шаҳри чиқариб ташлаганган ўртача кўрсаткич ҳам ҳақиқий вазиятни яхши кўрсатмаслиги мумкин.
Чунки сўнгги йилларда соҳалар кесимида даромадлар фарқи сезиларли ошди.
Шу маънода ўртача кўрсаткичдан кўра медиана кўрсаткич вазиятни яхшироқ кўрсатиши шубҳасиз.
Ҳамманинг маоши кетма-кет қўйиб чиқилганда энг ўртадаги ишчининг маоши медиана кўрсаткич ҳисобланади. Медиана кўрсаткич одатда ўртача кўрсаткич экстрим қийматлар натижасида бузилганда ҳақиқий ҳолат ҳақида яхшироқ хулоса олишга ёрдам беради.
Лекин мавжуд маълумотлардан медиана кўрсаткични ҳисоблашнинг имкони йўқ.
Шундай бўлса-да мен
туманлар кесимида
медиана кўрсаткични ҳисоблаб кўрдим (бандликни ҳисобга олган ҳолда).
Жорий йилнинг биринчи чорагида туманлар кесимида медиана иш ҳақи 4,5 млн сўмни ташкил этган. Бу эса республикадаги ўртача иш ҳақидан 36 фоизга пастроқ ҳисобланади.
Таққослаш учун,
2019 йилда
мазкур фарқ
19 фоизни
ташкил этган.
@Mirkonomika