Nodir Jonuzoq | she’r va shuur
QIZIQCHI
Hayot – usta qiziqchi. Hayot
Sharaqlatib seni kuldirgay.
Inkor qilsang, kulmasang, hayhot,
Ko‘z yoshingni to‘kar – kuydirgay...
— — — — —
ҚИЗИҚЧИ
Ҳаёт – уста қизиқчи. Ҳаёт
Шарақлатиб сени кулдиргай.
Инкор қилсанг, кулмасанг, ҳайҳот,
Кўз ёшингни тўкар – куйдиргай...
2026
Suratda: taniqli ijodkorlar Minhojiddin Mirzo va Gʻafur Shermuhammad bilan.
Surat muallifi: Ahmad Toʻra
@n_jonuzoq
MUMKIN
Rahmat! Minnatdorman! Yaxshiyam borsiz!
Yelkangizga ko‘zyosh to‘kishim mumkin.
Fasllar aylanar – doim bahorsiz,
Mehringiz daryoday: cho‘kishim mumkin.
Hayot – olatasir, shafqat bilmas jang,
Bir kun taxtda bo‘lsang, bir kun holing tang.
Siz meni ayamang – siz meni ayang:
Sevgingiz toshsa gar, bo‘kishim mumkin.
Qadim qo‘ng‘iroqday kelar shu xitob:
Oshiqcha eʼtibor aylagay betob.
Qismat – almisoqdan qolgan bir kitob,
Bir umr hijjalab o‘qishim mumkin.
O‘zimga hayronman – olovman, dudman,
O‘z-o‘zin yondirgan telba gugurtman.
O‘z qoniga tashna lochin, burgutman –
O‘zimning baxtimni cho‘qishim mumkin.
Siz kulib qo‘yasiz, bo‘lmaysiz diqqat,
Taftingiz kamaymas biron daqiqa.
Sizning bilganingiz bitta haqiqat,
Men-chi, ming falsafa so‘qishim mumkin.
Ehtimol, har so‘zim – bir chalkash so‘qmoq,
Bor gap shu... To‘g‘ri gap – boshimga to‘qmoq,
Qo‘limdan kelmaydi yolg‘on to‘qimoq,
To‘qisam, faqat sheʼr to‘qishim mumkin!
— — — — —
МУМКИН
Раҳмат! Миннатдорман! Яхшиям борсиз!
Елкангизга кўзёш тўкишим мумкин.
Фасллар айланар – доим баҳорсиз,
Меҳрингиз дарёдай: чўкишим мумкин.
Ҳаёт – олатасир, шафқат билмас жанг,
Бир кун тахтда бўлсанг, бир кун ҳолинг танг.
Сиз мени аяманг – сиз мени аянг:
Севгингиз тошса гар, бўкишим мумкин.
Қадим қўнғироқдай келар шу хитоб:
Ошиқча эътибор айлагай бетоб.
Қисмат – алмисоқдан қолган бир китоб,
Бир умр ҳижжалаб ўқишим мумкин.
Ўзимга ҳайронман – оловман, дудман,
Ўз-ўзин ёндирган телба гугуртман.
Ўз қонига ташна лочин, бургутман –
Ўзимнинг бахтимни чўқишим мумкин.
Сиз кулиб қўясиз, бўлмайсиз диққат,
Тафтингиз камаймас бирон дақиқа.
Сизнинг билганингиз битта ҳақиқат,
Мен-чи, минг фалсафа сўқишим мумкин.
Эҳтимол, ҳар сўзим – бир чалкаш сўқмоқ,
Бор гап шу... Тўғри гап – бошимга тўқмоқ,
Қўлимдан келмайди ёлғон тўқимоқ,
Тўқисам, фақат шеър тўқишим мумкин!
2026
@n_jonuzoq
YO‘LOVCHI
Biroz ildam yursam,
Niqtasam goh-goh,
Ilgarilab ketsam bir o‘zim yolg‘iz –
Sen mendan ranjima, ey, vazmin hamroh,
Axir, yo‘lim uzun, manzilim olis.
Biroz sekin yursam,
Oyog‘imga tosh
Bog‘langanday safda qolsam goh oxir –
Sen mendan ranjima, ey, chaqqon yo‘ldosh,
Axir, yukim mo‘l, ko‘ch-ko‘ronim og‘ir.
Mayli, oldda yoki sal orqaroq yur,
Qo‘ling yo etaging mahkam tutgayman.
Ilkis ketib qolsang – meni kutib tur,
Noxos qolib ketsang – seni kutgayman.
To‘xtama. Boraver manziling tomon,
Sekin yo shitobmi – bu muhim emas.
Yetib borsang bo‘ldi marraga omon,
Yuking – yuragingni yo‘qotmasang bas!
— — — — —
ЙЎЛОВЧИ
Бироз илдам юрсам,
Ниқтасам гоҳ-гоҳ,
Илгарилаб кетсам бир ўзим ёлғиз –
Сен мендан ранжима, эй, вазмин ҳамроҳ,
Ахир, йўлим узун, манзилим олис.
Бироз секин юрсам,
Оёғимга тош
Боғлангандай сафда қолсам гоҳ охир –
Сен мендан ранжима, эй, чаққон йўлдош,
Ахир, юким мўл, кўч-кўроним оғир.
Майли, олдда ёки сал орқароқ юр,
Қўлинг ё этагинг маҳкам тутгайман.
Илкис кетиб қолсанг – мени кутиб тур,
Нохос қолиб кетсанг – сени кутгайман.
Тўхтама. Боравер манзилинг томон,
Секин ё шитобми – бу муҳим эмас.
Етиб борсанг бўлди маррага омон,
Юкинг – юрагингни йўқотмасанг бас!
2026
@n_jonuzoq
XORAZM
Yetib keldim oydin saharda:
Yosh kentlardan keltirdim salom,
“Salom” dedi ko‘hna shaharlar –
Munosibdir shunday ehtirom.
Ochiq osmon ostida bul ganj,
Moziy zebo qilmish orazin.
Qo‘sh gavhari – Xiva va Gurganj,
Xazinadir go‘zal Xorazm.
Minoralar sin solar ko‘kka,
Har g‘ishtida yashar tirik yod.
Xvarri zem – Quyoshli o‘lka,
Afsonasin bitgan Gerodot.
Shu zaminda porlab “Avesto”,
Ilk zardushtiy chirog‘i yongan.
Farasmandan Feruzgacha to
Saltanatning shavqiga qongan.
Ne zamonkim, sochilgan chil-chil
Sharaf, nomus tojin terdi u.
Ot ustida to‘lg‘agan qilich
Jaloliddin Manguberdi u.
U – yov tug‘in yerparchin qilgan
Jo‘mard Kubro, haybatli pirim,
Yer-u osmon ilmin yod bilgan
Abu Rayhon – hayratli sirim.
O‘sha-ku go‘l dunyoga sanoq
Tilsimlarin o‘rgatgan Ustoz.
O‘sha – halol kurashdan saboq
Bergan shoir, pahlavon mumtoz!
Go‘ro‘g‘li u, u – Oshiq G‘arib,
Ishq ahliga tumor bo‘lgan gul.
Sevgi bilan dilni sug‘orib,
Elni ogoh qilgan mirob ul.
Chaplashadi chin bilan ro‘yo,
Qorishar bor va yo‘qlik sasi.
Lip-lip o‘tar asrlar – go‘yo
Xudoybergan Devon tasmasi…
Bir sayyohday aylanaman lol,
Aqlim olar har bir obida.
Har birida – hikmat-u timsol,
Mangulikning lavh-kitobida.
Kalta Minor – dunyoning chala
Ishlariga bir ishora bor.
Siyratimdir tinch Ichan Qalʼa,
Dishan Qalʼa – suvratim oshkor.
Bunda o‘tmish sehriga qonib,
Kelajakka solgayman razm.
O‘zbekiston – qalbim sultoni
Qasrining zeb, ko‘rki Xorazm!
Dolg‘alangan Amudaryoday
O‘zani keng qadamlar bunda.
Yuragini bermoqqa ham shay
Mehridaryo odamlar bunda.
Cho‘girmani boshga qo‘ndirib,
Bolga to‘ldi gurvakdan og‘iz...
Yozolmadim balki do‘ndirib
Taʼrifini – qalamim noqis.
O‘z holimcha tuygayman faxr,
Bilganicha bitar-ku har kim:
Omon Matjon emasman, axir,
Yoki Matnazar Abdulhakim!
Havas bilan qilurman taʼzim
Ustozlarning boqiy nazmiga.
Shoir desa meni Xorazm,
O‘ynab bergum baxtdan “Lazgi”ga!
Safar bitdi. Uyga shoshilgum,
Samarqand, so‘ng Toshkentga yetay –
Duo bering endi, yoshulli,
Xorazmning salomin eltay!..
— — — — —
ХОРАЗМ
Етиб келдим ойдин саҳарда:
Ёш кентлардан келтирдим салом,
“Салом” деди кўҳна шаҳарлар –
Муносибдир шундай эҳтиром.
Очиқ осмон остида бул ганж,
Мозий зебо қилмиш оразин.
Қўш гавҳари – Хива ва Гурганж,
Хазинадир гўзал Хоразм.
Миноралар син солар кўкка,
Ҳар ғиштида яшар тирик ёд.
Хварри зем – Қуёшли ўлка,
Афсонасин битган Геродот.
Шу заминда порлаб “Авесто”,
Илк зардуштий чироғи ёнган.
Фарасмандан Ферузгача то
Салтанатнинг шавқига қонган.
Не замонким, сочилган чил-чил
Шараф, номус тожин терди у.
От устида тўлғаган қилич
Жалолиддин Мангуберди у.
У – ёв туғин ерпарчин қилган
Жўмард Кубро, ҳайбатли пирим,
Еру осмон илмин ёд билган
Абу Райҳон – ҳайратли сирим.
Ўша-ку гўл дунёга саноқ
Тилсимларин ўргатган Устоз.
Ўша – ҳалол курашдан сабоқ
Берган шоир, паҳлавон мумтоз!
Гўрўғли у, у – Ошиқ Ғариб,
Ишқ аҳлига тумор бўлган гул.
Севги билан дилни суғориб,
Элни огоҳ қилган мироб ул.
Чаплашади чин билан рўё,
Қоришар бор ва йўқлик саси.
Лип-лип ўтар асрлар – гўё
Худойберган Девон тасмаси…
Бир сайёҳдай айланаман лол,
Ақлим олар ҳар бир обида.
Ҳар бирида – ҳикмату тимсол,
Мангуликнинг лавҳ-китобида.
Калта Минор – дунёнинг чала
Ишларига бир ишора бор.
Сийратимдир тинч Ичан Қалъа,
Дишан Қалъа – сувратим ошкор.
Бунда ўтмиш сеҳрига қониб,
Келажакка солгайман разм.
Ўзбекистон – қалбим султони
Қасрининг зеб, кўрки Хоразм!
Долғаланган Амударёдай
Ўзани кенг қадамлар бунда.
Юрагини бермоққа ҳам шай
Меҳридарё одамлар бунда.
Чўгирмани бошга қўндириб,
Болга тўлди гурвакдан оғиз...
Ёзолмадим балки дўндириб
Таърифини – қаламим ноқис.
Ўз ҳолимча туйгайман фахр,
Билганича битар-ку ҳар ким:
Омон Матжон эмасман, ахир,
Ёки Матназар Абдулҳаким!
Ҳавас билан қилурман таъзим
Устозларнинг боқий назмига.
Шоир деса мени Хоразм,
Ўйнаб бергум бахтдан “Лазги”га!
Сафар битди. Уйга шошилгум,
Самарқанд, сўнг Тошкентга етай –
Дуо беринг энди, ёшулли,
Хоразмнинг саломин элтай!..
2026
@n_jonuzoq
TOSHKENT
Mehrim tortar kindik qonim tomgan yurtga,
Lekin taqdir tuhfa etgan uyim – Toshkent.
G‘amgin kunim sirdosh bo‘lib dardim yutgan,
Xursand kunim tilimdagi kuyim – Toshkent.
Dilni o‘rtar sirli savt-u sadolari,
Childirmasi, tanburlari, satolari,
Kuylaganda tongda mayin sabolari,
Qo‘zg‘almasdan tinglar hatto quyun, Toshkent.
Sheʼrlar keldi shu zaminda tizim-tizim,
Shu tuproqda toy-toy bo‘ldi o‘g‘il-qizim,
Yot ellarda dod deb yig‘lar bosgan izim,
Ichikaman, sog‘inch to‘la o‘yim – Toshkent.
Kurtak yozib, palak otdim to‘rt faslida,
“Chilonzor”i, “Kamolon”i, “O‘rda”sida,
Ilg‘ab qoldim hayotimning o‘rtasida:
Teleminor kabi o‘smish bo‘yim, Toshkent!
Otchoparda uloq chopgan boylari ko‘p,
Solim yutib, elga sochgan joylari ko‘p,
Toshkentboyman, degan hotamtoylari ko‘p,
Yeng ichida ulashar pul, buyum Toshkent.
Ilm ila iligi to‘q kent bu azal,
Novvoylari non yuziga bitgan g‘azal,
Qorning to‘yar qalb va aqling to‘ygan mahal –
Barakasi, mehri uyum-uyum Toshkent.
Kim ham bilmas Binkat-u Choch tarixini?!
Bobolar xo‘b topib aytmish taʼrifini:
Qaytib kelgay yesa chumchuq tarig‘ini,
So‘ng charx urib qilgay ko‘kda o‘yin: Toshkent!
Kunchiqar-u Kunbotarda ovoza u,
O‘zbekyurtga boshkent, Sharqqa darvoza u,
Bag‘rikenglik, tantilikda andoza u,
Dasturxoni ochiq bayram, to‘yim – Toshkent!
Ajal chilvir otsa – qalqib ketsa qaddim,
Na iloj, bu – har odamga qismat qadim,
Faryod urib yig‘lar unda Samarqandim,
Yosh to‘kadi bunda giryon, yum-yum Toshkent.
— — — — —
ТОШКЕНТ
Меҳрим тортар киндик қоним томган юртга,
Лекин тақдир туҳфа этган уйим – Тошкент.
Ғамгин куним сирдош бўлиб дардим ютган,
Хурсанд куним тилимдаги куйим – Тошкент.
Дилни ўртар сирли савту садолари,
Чилдирмаси, танбурлари, сатолари,
Куйлаганда тонгда майин саболари,
Қўзғалмасдан тинглар ҳатто қуюн, Тошкент.
Шеърлар келди шу заминда тизим-тизим,
Шу тупроқда той-той бўлди ўғил-қизим,
Ёт элларда дод деб йиғлар босган изим,
Ичикаман, соғинч тўла ўйим – Тошкент.
Куртак ёзиб, палак отдим тўрт фаслида,
“Чилонзор”и, “Камолон”и, “Ўрда”сида,
Илғаб қолдим ҳаётимнинг ўртасида:
Телеминор каби ўсмиш бўйим, Тошкент!
Отчопарда улоқ чопган бойлари кўп,
Солим ютиб, элга сочган жойлари кўп,
Тошкентбойман, деган ҳотамтойлари кўп,
Енг ичида улашар пул, буюм Тошкент.
Илм ила илиги тўқ кент бу азал,
Новвойлари нон юзига битган ғазал,
Қорнинг тўяр қалб ва ақлинг тўйган маҳал –
Баракаси, меҳри уюм-уюм Тошкент.
Ким ҳам билмас Бинкату Чоч тарихини?!
Боболар хўб топиб айтмиш таърифини:
Қайтиб келгай еса чумчуқ тариғини,
Сўнг чарх уриб қилгай кўкда ўйин: Тошкент!
Кунчиқару Кунботарда овоза у,
Ўзбекюртга бошкент, Шарққа дарвоза у,
Бағрикенглик, тантиликда андоза у,
Дастурхони очиқ байрам, тўйим – Тошкент!
Ажал чилвир отса – қалқиб кетса қаддим,
На илож, бу – ҳар одамга қисмат қадим,
Фарёд уриб йиғлар унда Самарқандим,
Ёш тўкади бунда гирён, юм-юм Тошкент.
2026
@n_jonuzoq
NAVRO‘Z
G‘amzada shoxlarda barq urdi bargak –
Bog‘larni gul bilan bezadi Navro‘z.
Xazonlik – o‘tkinchi, tiriklik – barhaq,
Hayot qudratini sezadi Navro‘z.
Xizrday ko‘rsatar sehr-u kuchini,
Keltirar sevgining rangin ko‘chini,
Atir purkab olar qishdan o‘chini,
Zamharir zahrini kesadi Navro‘z.
Borliq kelinchag-u, gulgun bog‘lar – sep,
Zamin – chimildiqqa berar tinmay zeb,
Qizlar qoshiga ham ko‘klam ensin deb,
Piyolaga o‘sma ezadi Navro‘z.
Kelsa, taronaga to‘lar har bo‘shliq,
Kuy bilan qo‘yadi nafratga to‘siq,
Qay dilda tugasa g‘azal-u qo‘shiq,
Darrov zerikadi, bezadi Navro‘z.
Olamning kamalak tusli naqshi u,
Qaldirg‘ochoyimning samo raqsi u,
Firdavsning yerdagi tiniq aksi u,
Ikki dunyoning ham bezagi Navro‘z.
Uyg‘oq ruhlarni ham siylar ataylab,
Rahmat-u mag‘firat tilar, shod aylab,
Mozor maysalarin silar avaylab,
Jannat nasimiday esadi Navro‘z.
Dillardan o‘chadi po‘panak huzun,
Oftobli lahzalar tobora uzun,
Davrim jadid erur, yangidir har kun,
O‘lkamda yil bo‘yi kezadi Navro‘z!
— — — — —
НАВРЎЗ
Ғамзада шохларда барқ урди баргак –
Боғларни гул билан безади Наврўз.
Хазонлик – ўткинчи, тириклик – барҳақ,
Ҳаёт қудратини сезади Наврўз.
Хизрдай кўрсатар сеҳру кучини,
Келтирар севгининг рангин кўчини,
Атир пуркаб олар қишдан ўчини,
Замҳарир заҳрини кесади Наврўз.
Борлиқ келинчагу, гулгун боғлар – сеп,
Замин – чимилдиққа берар тинмай зеб,
Қизлар қошига ҳам кўклам энсин деб,
Пиёлага ўсма эзади Наврўз.
Келса, таронага тўлар ҳар бўшлиқ,
Куй билан қўяди нафратга тўсиқ,
Қай дилда тугаса ғазалу қўшиқ,
Дарров зерикади, безади Наврўз.
Оламнинг камалак тусли нақши у,
Қалдирғочойимнинг само рақси у,
Фирдавснинг ердаги тиниқ акси у,
Икки дунёнинг ҳам безаги Наврўз.
Уйғоқ руҳларни ҳам сийлар атайлаб,
Раҳмату мағфират тилар, шод айлаб,
Мозор майсаларин силар авайлаб,
Жаннат насимидай эсади Наврўз.
Диллардан ўчади пўпанак ҳузун,
Офтобли лаҳзалар тобора узун,
Даврим жадид эрур, янгидир ҳар кун,
Ўлкамда йил бўйи кезади Наврўз!
2026
@n_jonuzoq
IMOM BUXORIY
Xudo – bir: moʻminlar imoni tanho,
Haq yoʻl bu – Tangrining inʼomi, tanho.
Dunyoni lol etgan Buxoriylar koʻp,
Va lekin ularning imomi tanho!
— — — — —
ИМОМ БУХОРИЙ
Худо – бир: мўминлар имони танҳо,
Ҳақ йўл бу – Тангрининг инъоми, танҳо.
Дунёни лол этган Бухорийлар кўп,
Ва лекин уларнинг имоми танҳо!
2025
@n_jonuzoq
LAYLATUL QADR
Qanday oqshom,
Bu qanday kecha,
Yulduzlardan yogʻar mushk-atir.
Falak tuzar bir yillik reja –
Laylatul qadr.
Har lahzasi billurdek toza,
Yogʻduli shab – ming oyga tatir.
Lang ochilur yorugʻ darvoza –
Laylatul qadr.
Farishtalar tushajak gʻuj-gʻuj,
Nurlanadi barcha kent, adir.
Salom yoʻllar bizga Buyuk Kuch –
Laylatul qadr.
Dur-u gavhar sochgay sohir Ruh,
Oshiq ahli tusharkan sadr.
Dilga sigʻmas shavq-u tavajjuh –
Laylatul qadr.
Samo – misli ochiq dasturxon,
Oy – ushatib qoʻyilgan patir.
Oʻz rizqidan rozidir har jon –
Laylatul qadr.
Tongga qadar eson-omonlik,
Hech dil bilmas gʻam-gʻussa nadir.
Sidirilar hamma yomonlik –
Laylatul qadr.
Sheʼr oqadi – toza bol kabi,
Quyulgaydir satrma-satr.
Ilhom saxiy bu tun... Sababi –
Laylatul qadr...
— — — — —
ЛАЙЛАТУЛ ҚАДР
Қандай оқшом,
Бу қандай кеча,
Юлдузлардан ёғар мушк-атир.
Фалак тузар бир йиллик режа –
Лайлатул қадр.
Ҳар лаҳзаси биллурдек тоза,
Ёғдули шаб – минг ойга татир.
Ланг очилур ёруғ дарвоза –
Лайлатул қадр.
Фаришталар тушажак ғуж-ғуж,
Нурланади барча кент, адир.
Салом йўллар бизга Буюк Куч –
Лайлатул қадр.
Дуру гавҳар сочгай соҳир Руҳ,
Ошиқ аҳли тушаркан садр.
Дилга сиғмас шавқу таважжуҳ –
Лайлатул қадр.
Само – мисли очиқ дастурхон,
Ой – ушатиб қўйилган патир.
Ўз ризқидан розидир ҳар жон –
Лайлатул қадр.
Тонгга қадар эсон-омонлик,
Ҳеч дил билмас ғам-ғусса надир.
Сидирилар ҳамма ёмонлик –
Лайлатул қадр.
Шеър оқади – тоза бол каби,
Қуюлгайдир сатрма-сатр.
Илҳом сахий бу тун... Сабаби –
Лайлатул қадр...
@n_jonuzoq
TAQDIR BITIGI
Taqdir nima? Manglayga bitilgan bir enlik xat,
Lek sharhiga har kuni yozilgaydir ellik xat.
Ellik yilki shu ahvol… Xatimni oʻqib boʻlmas,
Qoʻlim titraydi tinmay – chiqmadi hech silliq xat…
— — — — —
TAQDIR BITIGI
Тақдир нима? Манглайга битилган бир энлик хат,
Лек шарҳига ҳар куни ёзилгайдир эллик хат.
Эллик йилки шу аҳвол… Хатимни ўқиб бўлмас,
Қўлим титрайди тинмай – чиқмади ҳеч силлиқ хат…
2026
@n_jonuzoq