Psixolog_kundaligi📝
Tasavvur qiling, siz uzoq kutilgan katta natijaga erishdingiz. Imtihondan o'tdingiz, mashina sotib oldingiz yoki katta loyihani yakunladingiz. O'sha paytda o'zingizni xuddi dunyo cho'qqisida turgandek his qilasiz. Lekin oradan bir necha kun o'tib, ichingizda tushunarsiz bo'shliq, zerikish va hatto yengil depressiya paydo bo'ladi.
Miyamizda dofamin xuddi tarozi kabi ishlaydi. Bu tarozoning bir pallasida rohat, ikkinchi pallasida esa og'riq turadi. Oltin qoida bu tarozini doim tenglikda ushlab turish.
Siz muvaffaqiyatga erishganingizda, miyangizga ulkan miqdorda dofamin quyiladi. Rohat pallasi keskin pastga bosiladi. Siz eyforiya holatiga tushasiz.
Lekin miya buni favqulodda holat deb qabul qiladi. U muvozanatni saqlash uchun rohat pallasiga qarshi og'irlik tashlashi kerak. Shuning uchun u tarozining og’riq pallasini xuddi shu kuch bilan pastga bosadi. Agar muvozanat ushlanmasa siz aqldan ozasiz.
Eski zamonlarda odamlar dofaminni qiyinchilik bilan topishgan. Ov qilishgan, mehnat qilishgan, kutishgan. Bugun biz dofamin daryosida suzamiz.
Evolyutsiya nuqtai nazaridan, dofamin sizga muvaffaqiyatga erishib bo'lganingizdan keyin uzoq vaqt zavq berish uchun yaratilmagan. Uning vazifasi sizni o'sha maqsadga yetib borguncha harakatlantirish. Maqsadga erishildimi? Bo'ldi, dofamin o'z vazifasini bajardi va "nol" nuqtasiga qaytadi.
Agar g'alaba qozonganimizdan keyin dofamin doim yuqori bo'lib qolganida, insoniyat rivojlanishdan to'xtagan bo'lardi. Miya sizni och qoldiradi, zeriktiradi, toki siz keyingi maqsad sari harakatlanishingiz uchun.
Biz o'z dofamin tizimimizni shu darajada charchatib yuborganmizki, hatto hayotimizdagi real, haqiqiy muvaffaqiyatlar ham bizga uzoq muddatli baxt bera olmaydi. Biz "arzon dofamin" orqali tarozining rohat pallasini tinmay bosib turibmiz, natijada miya muvozanat uchun og’riq pallasini doimiy faol holatda ushlayapti. Shuning uchun hozirgi davrda tushkunlik va hayotdan qoniqmaslik hissi har qachongidan yuqori.
@psixologik_kitoblar_metodlar
@psixologik_kitoblar_metodlar
Bilim olish va universitetda o'qishni hech qachon adashtirib qo'ymang.
Men Garvardda o'qimaganman lekin qo'l ostimdagilar Garvardni tugatgan.
Ilon Mask
Bizdagi ayrim yoshlar AI ni (ChatGPT, Claude va hok) psixolog sifatida ishlatishmoqda.
Bu yaxshi emas azizlar.
Bu hozirgi kundagi AI tizimlar qanday tuzilgani va qanday ishlashini bilmasligimizni bildiradi.
AI dan axloqiy, madaniy, ma'naviy savollarni so'rashda ehtiyot bo'lish zarur.
AI qanday yaratiladi o'zi? Aytaylik ChatGPT.
Dastur ishlab chiqish jarayoni quyidagi bosqichlardan o'tadi (soddaroq qilganda)
1-bosqich
Bir dastur orqali ingliz tilidagi juda katta hajmdagi matnli ma'lumotlar (kitob, maqola, bloglar va hok) o'tkaziladi va dastur buni o'rganadi.
2-bosqich
AI ingliz tilini biladigan, asosan g'arbda yashayotgan, yaxshi pul topadigan odamlar tomonidan tekshiruvdan o'tadi. Buni Reinforcement Learning from Human Feedback deyiladi. Bunda AI qilgan xatolari tuzatiladi.
3-bosqich
Qayta tekshiruvdan o'tadi va so'ng siz va menga sotuvga chiqariladi
Bu jarayondagi har bir bosqichga tanqidiy yondashuv mumkin. Ayniqsa siz va mendagi axloqiy, madaniy va ma'naviy mavzularda.
Sababi jamiyatimizdagi normalar ingliz tilidagi adabiyotlarda keng ko'lamda o'rin olmagan. AI ni tekshiruvdan o'tkazuvchilar bizdagi axloqiy, ma'naviy va madaniy bexabar bo'lish ehtimoli juda katta.
Bek Olimjon
29.04.26
Norvegiya
Erta tong. Soat 06:20. Samolyotdaman.
Shvetsariya Basel shahriga uchyapman.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Men 15-25 yoshimda hozirgi holatimga erishaman degan aniq maqsadim bo’lmagan.
Keyingi 10-15 yillik rejalar haqida juda kam o’ylaganman.
Meni doim oldinga yurishimga asosiy sabab bu kelajakdagi mavhumlik va uning ortida nima borligini bilishga qattiq qiziqish (curiosity) bo’lgan.
Qiziq jihati shu curiosity sabab dunyo kezmoqdaman. Dunyo top universitetlarida o’qishu, Garvardda ishlash imkoni bo’ldi. Hayot traektoriyam ko’pchilik uchun tanish.
Oxirgi 2 oynigina tahlil qilsam, jahon chempionlari bilan birga mashg’ulotlar, admirallar bilan tushlik, millionerlar bilan sayohat, olimlar bilan suhbatlar qilish imkoni bo’ldi.
Bu takrorlanuvchi holat.
Juda qiziq.
Eng muhimi ma'lum darajada doimiy mavhumlik bor.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Shvetsariya sayohati barcha harajatlari qoplangan. Aeroportda VIP xizmat bilan haydovchi kutib oladi. "Dr Bek" degan yozuvi bo'ladi qo'lida.
5 yulduzli mehmonxona, 4 mahal ovqat + banket, fikrimni tinglovchi suhbatdoshlar, bilimini ulashuvchi olimlar bilan suhbat. Kechga esa jahon chempioni murabbiyim bilan suhbat.
Men odamlar ko’nglini oladigan zo’r suhbtdosh ham emasman aslida.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Oddiygina qishloqdan chiqqan bola uchun aql bovar etmas hayot traektoriyasi.
Bularga qanday qilib shukur qilmaslik mumkin.
Keep your curiosity. You never know where it can take you.
Most importantly, you should act on it.
Bek Olimjon
23.05.26
Basel,
Shvetsariya
@psixologik_kitoblar_metodlar
@psixologik_kitoblar_metodlar