
Mabdaun nahv mashqlar tarkibi
Амалларнинг энг афзали ниҳоясидир. Рўзанинг ниҳояси ифторлик вақти. Банда ифторлик вақтида Аллоҳга ўта яқин бўлади. Шунинг учун ифторлик вақтида қилинган дуо ижобатдир.
Шайх Абдулазиз Торифий
Дуо беҳуда кетмайди. Дуони ижобат бўлишида Аллоҳнинг ҳикматлари бор. Шунинг учун дуо қилувчи яхши гумон қилиши керак.
Росулуллоҳ алайҳиссолату васcалам Маккада муҳосара қилиндилар. У киши Инсониятнинг энг афзали бўлсалар ҳам, қамал уч йил давом этди¹.
Аллоҳ бандасининг дуосини ижобат қилади. Лекин энг тез вақтда эмас, балки банда учун энг афзал ва муносиб вақтда ижобат қилади.
Шайх Абдулазиз Торифий
1) Яъни, Росулуллоҳ алайҳиссолату вассалам дуо қилганлар, лекин қамални уч йил давом этишида Аллоҳнинг етук ҳикматлари бўлган.
Рамазон ойида ҳаром ишларга бепарво бўлиш рўзанинг ажр-савобини камайтиради, баъзан савобини бутунлай кетказади.
Анас ва Нахоийдан [Аллоҳ уларни Ўз раҳматига олсин] ривоят қилинган хабарда:
"Ғийбат рўзадорнинг оғзини очади".
Яъни, ажр-савобини кетказиб, гўё рўза тутмагандек қилиб қўяди.
Шайх Абдулазиз Торифий
Ибн Қаййим раҳимаҳуллоҳ айтади:
«Кимнинг ғам-қайғулари кўпайиб кетса, «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ», деб кўп айтсин».
(«Зодул маод», 4/183).
🔹
Ота-онага яхшилик қилиш
Саид ибн Мусаййиб раҳимаҳуллоҳ айтади:
«Ота-онасига яхшилик қилувчи инсон ёмон ўлим топмайди».
(«Тарихи Ибн Муин»,
Суфён Саврий раҳимаҳуллоҳ айтади:
«Ким дунё талаб қилишга бел боғласа, хор бўлишга ҳам тайёр бўлсин».
(«Тариху Бағдод», 7/218)
Суфён Саврий раҳимаҳуллоҳдан:
— «Қарзи бор одам гўшт еса бўладими?» деб сўрашганда,
— «Йўқ», деб жавоб берганлар.
(«Ҳилятул авлиё», 7/19).
▶️
Яъни, айрим одамлар қарзи бўла туриб ҳам иқтисод қилмайдилар. «Тезроқ қарзимни узай», деб ҳаракат қилиш ўрнига, катта-катта сарф-ҳаражат қиладилар: гоҳида сафарда юрган, гоҳида янги кийим олган, яна қараса янги машина сотиб олган, зиёфатлар уюштириб юрган бўлади.
Шу харажатлар ўрнига қарзини тўласа бўлмайдими?..
Росулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар:
«Бойнинг (қарзни тўлашга имкони бор кишининг зиммасидаги ҳақни бермай) чўзиб юриши зулмдир».
(Бухорий ва Муслим).
Ибн Муборак роҳимаҳуллоҳдан сўрадилар:
– Агар сизга "Умрингдан фақат бир кунинг қолди", дейилса, нима қилган бўлардингиз?
– Одамларга таълим берган бўлардим, - деб жавоб бердилар.
(Байҳақий, "Ал-Мадхал"