Türkçenin Anahtarı
💐
Yan cümle ögeleri..
Birinci ayrıntı..Cümledeki isim-fiil..sıfat-fiil veya zarf-fiil ekini almış kelimeyi bul Bu kelime yan cümlenin yüklemi gibi davranır..
İkinci ayrıntı.. Fiilimsiye Kim? "Ne?", Neyi Nereye gibi soruları yönelterek kendi içindeki ögeleri ayır..
Örnek vereyim..
Kitap okumayı çok seviyorum..
yüklem Seviyorum
Yan cümle Kitap okumayı isim-fiil
Yan cümlenin ögeleri..
Ne okumayı \ Kitap Yan cümlenin belirtisiz nesnesi
Okumayı Yan cümlenin yüklemi/çekirdeği
Not..Kitap okumayı grubu bir bütün olarak temel cümlenin Belirtili Nesnesi
🌸
⚡️
-𝙄̇𝙮𝙚𝙡𝙞𝙠 𝙀𝙠𝙞 𝙫𝙚 𝘽𝙚𝙡𝙞𝙧𝙩𝙢𝙚 𝙝𝙖̂𝙡 𝙀𝙠𝙞 𝘼𝙮𝙧ı𝙢ı-
🌸
Öncelikle cümlede isim tamlaması arayın.
Tamlanan eki= iyelik eki
☘
İsim tamlaması yoksa ismin başına ( benim,senin ,onun, bizim...) uygun bir zamir getirin ve bu zamirle birlikte cümlenin tamamını okuyun.
🌿
Cümle içerisinde birbirinden uzak düşmüş tamlama ögelerine dikkat edin.
Meyve ağaçları çiçek açtı.
Zaten iyelik eki belli isim tamlaması var.( ağaçlar+ ı)
Romanı,ilk sayıda tükenmiş.
Romanı,bu hafta bitiremedim.
İlk cümlede " onun" getirip cümlenin sonuna kadar okuduğunuzda anlamlı oluyor.
İyelik ekidir.
İkinci cümlede belirtme hâl eki vardır.
🪴
Her zaman aynı iyelik eki sorulmaz .
Aynı taktik uygulanır.
Okulumuz bu hafta tatile girdi.
( Bizim okul+ umuz)
Ödemelerinizi bu ay içinde tamamlayın.
( sizin ödemeler+ iniz)
➡️
Birleşik / ayrı yazıların mantığı
⬅️
➡️
🟠
Yani birinci kelime sıfat-fiil ikinci kelimenin bir özelliğini belirtmeye devam eder.. Kelimeler gerçek anlamlarından tamamen kopmamıştır..
Nasıl? sorusuna cevap verirler ve bir nitelik belirtirler..
Örnek Çalar saat Nasıl saat? Çalan saat. Saat hala saattir çalmak işlevi devam eder..
Bu kelimeler artık bir tamlama olmaktan çıkmış birleşerek yepyeni bir varlığın veya kavramın adı olmuşlardır.. Parçalar bir araya gelip tek bir nesneyi veya kişiyi temsil eden bir etiket oluşturur.
Çoğunlukla bir alet bir bitki bir yemek veya belirli bir insan tipini tanımlayan ad haline gelmişlerdir.
Örnek
Basınçölçer Bir aletin adı
Vatansever Bir insan tipinin genel adı
📝
🌺
𝙳𝙾𝙶𝚁𝚄𝙳𝙰𝙽 𝚟𝚎 𝙳𝙾𝙻𝙰𝚈𝙻𝙸 𝙰𝙽𝙻𝙰𝚃𝙸𝙼
🌺
🍬
𝘿𝙤𝚐𝙧𝙪𝙙𝙖𝙣
Arada hiçbir aracı, kişi veya engel olmadan, ilk elden ve olduğu gibi gerçekleşen durumdur.
𝙈𝙚𝙨𝙚𝙡𝙖.. 𝘽irine "Seni seviyorum" demek..
🍬
🍬
𝘿𝙤𝙡𝙖𝙮𝙡ı
Arada bir aracı, yol veya yöntem kullanılarak, etrafından dolaşarak gerçekleşen durumdur.
𝙈𝙚𝙨𝙚𝙡𝙖 Birine arkadaşı aracılığıyla "Onu seviyorum" haberi göndermek..
✨
𝘿𝙞𝙥𝙣𝙤𝙩
😏
𝙳𝚘𝚕𝚊𝚢𝚕ı
💜
Net, açık, aracı yok.
(𝘚𝘰𝘺𝘭𝘦𝘥𝘪, 𝘥𝘦𝘮𝘪𝘴, 𝘪𝘧𝘢𝘥𝘦 𝘦𝘵𝘵𝘪, 𝘥𝘪𝘭𝘦 𝘨𝘦𝘵𝘪𝘳𝘥𝘪., )
𝙳𝚘𝚐̆𝚛𝚞𝚍𝚊𝚗
💜
Mesafeli, dolambaçlı, aracı 𝙫𝙖𝙧.. (𝘥𝘦𝘮𝘪𝘴 𝘥𝘦𝘳 𝘥𝘦𝘳𝘥𝘪)
💗
🖤
💦
🤎
🌟
🔠
🔠
🔠
🔠
🔠
🔠
🔠
🔠
🔠
🔠
🔡
1️⃣
. Kök
🌱
Kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır.
➡️
İki ana türe ayrılır
İsim Kökü
🔣
Varlık veya kavram isimleridir..ev, kitap, göz
Fiil Kökü
🔣
İş, oluş veya hareket bildirir -mak/-mek eki alabilir gel-, oku-, yaz-
2️⃣
. Ek
Kökten sonra gelerek kelimenin anlamını veya görevini değiştiren parçalardır
Yapım Ekleri
➡️
Kelimenin anlamını değiştirir ve ondan yeni bir kelime türetir. Göz + lük = Gözlük
Çekim Ekleri
➡️
Kelimenin anlamını değiştirmez sadece cümlede diğer kelimelerle bağ kurmasını çoğul olmasını veya zaman bildirmesini sağlar. . Ev + ler = Evler
✨
Fiilde Çatı
✨
bir cümledeki yüklemin fiilin özne ve nesne ile olan ilişkisidir.
Çatıyı anlamak için fiile iki açıdan bakmamız gerekir..Öznesine göre ve Nesnesine göre..
🌹
Öznesine Göre Fiiller
Bu grupta işi yapanın kim olduğu veya işten kimin etkilendiği önemlidir.
⭐️
Etken Fiil İşi yapan özne bellidir. Gerçek özne vardır.
Örnek: Ahmet camı kırdı. Kıran kim? Ahmet.
⭐️
Edilgen Fiil İşi yapan belli değildir işten etkilenen özne durumuna geçer sözde özne.
. Fiilde genellikle -l veya -n ekleri bulunur..
Örnek.Cam kırıldı. Kıran kim? Belli değil.
⭐️
Dönüşlü Fiil: İşi yapan ve işten etkilenen aynı kişidir. Özne işi kendi üzerinde yapar. l, -n ekleri kullanılır.
Örnek: Ayşe aynanın önünde süslendi.
⭐️
İşteş Fiil İşin birden fazla kişi tarafından karşılıklı veya birlikte yapıldığını bildirir. -ş eki kullanılır
Örnek: Çocuklar gülüştü Birlikte İki ülke savaştı Karşılıklı
⭐️
Nesnesine Göre Fiiller
Bu grupta fiilin nesne alıp alamadığına bakılır. Pratik yol Fiilin başına "Onu" kelimesini getirin.
Geçişli Fiil Nesne alabilen fiillerdir. Onu kelimesiyle uyumlu olur.
Örnek Kitabı okudum. Onu okudum - Oluyor.
⭐️
Geçişsiz Fiil Nesne alamayan fiillerdir. "Onu" kelimesiyle uyumlu olmaz.
Örnek Az önce uyudu. Onu uyudu - Olmuyor
Oldurgan Fiil: Geçişsiz bir fiilin -r, -t, -tır ekleriyle geçişli hale getirilmesidir..
Örnek: Uyudu Geçişsiz \Uyuttu Geçişli
Ettirgen Fiil..Zaten geçişli olan bir fiilin aynı eklerle geçişlilik derecesinin artırılmasıdır.. İşi başkasına yaptırma anlamı taşır..
Örnek..Okudu Geçişli\ Okuttu Geçişli
⭐️
⭐️
𝗗𝗶𝗽𝗻𝗼𝘁
Dikkat: Çatı özelliği sadece fiil cümlelerinde aranır..İsim cümlelerinde Yüklemi isim olan cümlelerde çatı aranmaz!
Örnek ..Bugün hava çok güzeldi..cümlesinde çatı aranmaz.
🤩
💊
🌟
.
🥀
..𝗦ı𝗳𝗮𝘁 𝘃𝗲 𝗭𝗮𝗺𝗶𝗿𝗹𝗲𝗿..
🤩
🤩
İsim Ad
..
🥀
🥀
🥀
🥀
Varlıkları, kavramları ve duyguları karşılayan sözcüklerdir.. Bir şeye verdiğimiz etiket gibidir.
Örnek Masa, kitap, sevgi, İstanbul, çocuk.. Gibi
Dipnot..Sonuna -mek/-mak eki getiremezsin masamak diyemeyiz.
2️⃣
. Sıfat Ön Ad
🥀
🥀
🥀
🥀
İsimlerden önce gelerek onları niteleyen nasıl olduğunu söyleyen veya belirten işaret eden, sayısını veren sözcüklerdir..
Nasıl? sorusuna cevap verir..Mavi kalem, çalışkan öğrenci.
Hangi? / Kaç? sorusuna cevap verir..Bu ev, üç elma, bazı insanlar.
dipnot..Sıfatın olması için hemen yanında mutlaka bir isim olmalıdır.
3️⃣
. Zamir Adıl
🥀
🥀
🥀
🥀
🥀
🥀
İsmin yerini tutan, ismin yerine
vekil olarak gelen sözcüklerdir. İsmi söylemek yerine onu kastederiz.
Kişi zamirleri Ben, sen, o, biz, siz, onlar.
🔡
🔣
İşaret zamirleri..Bu, şu, o, bunlar, şunlar Eğer bir ismi işaret edip ismin yerini tutuyorsa..Bunu bana ver
🔡
.Belgisiz Zamirler..Kimse, biri, herkes, bazısı.
dipnot..Zamirler isim çekim eklerini yönelme, bulunma vb.. alabilirler Burada, Onu
Hatta örnek vereyim daha da pekişsin..
..
0️⃣
🔠
🔠
🔠
🔠
..
İsim
➡️
Araba çok güzel. Doğrudan varlığın adı
Sıfat
➡️
Kırmızı araba çok güzel. İsmin özelliğini belirtti
Zamir
➡️
O çok güzel. Araba isminin yerine geçti