hujayra.uz
Zarafshon havzasining O'zbekiston qismida dog'li yalangbaliq (
Triplophysa strauchii
) uchrashi aniqlandi.
Bizning o'zbekistonlik va xitoylik ixtiologlar jamoasi birgalikda Zarafshon havzasining O'zbekiston qismidan
Triplophysa strauchii
ning uchrashini integrativ taksonomik usullar yordamida asoslab berishdi. PhD shogirdim Sharofiddin Xalimov ayni vaqtda
Triplophysa strauchii
ning O'zbekistondagi biogeografiyasi hamda reproduktiv biologiyasini tadqiq etmoqda. Uning tadqiqotlari davomida ushbu tur avval qayd etilmagan Zarafshon havzasida uchrashi ma'lum bo'ldi. Shu bilan birga, biz tomonimizdan qayd etilgan nuqta mazkur turning
eng g'arbiy tarqalish nuqtasi
hisoblanadi. Tadqiqotning molekulyar qismi Xitoydagi doimiy hamkorimiz, mening ustozim Prof. Peng va uning jamoasi tomonidan amalga oshirildi.
Tadqiqotimiz natijalari xalqaro
Check List
jurnalida
chop etildi
.
@hujayrauz
Bugun Xalqaro baliqlar katalogi (
Eschmeyer's Catalog of Fishes
) baliqlarning tur soniga oid ma'lumotlar bazasi yangilanganligini
e'lon qildi
. Unga binoan 2026-yilning 14-aprel kungi holatiga ko’ra, sayyoramizda
37 586 valid baliq turi
mavjud. Bundan avvalgi yangilanish o‘tgan oy 10-mart kuni bo‘lgan edi. O‘tgan 36 kun davomida baliqlarning umumiy valid turlar soni
33 turga
ko‘paygan. Umumiy holda 2026-yil boshidan beri qayd etilgan yangi baliq turlari soni esa
81 ta
ni tashkil etdi.
Yuqoridagi rasmda mart oyi yakunida Xitoyning Guizhou provinsiyasi Longtan qishlog'i hududidagi suvlardan tavsiflangan karpsimonlar (Cypriniformes) turkumi yalangbaliqlar (Nemacheilidae) oilasiga mansub yangi tur -
Claea dafangensis
tasvirlangan. Yangi baliq turining kashf etilishi haqida batafsil xalqaro
Zoosystematics and Evolution
jurnalidan o‘qishingiz
mumkin
.
@hujayrauz
7-aprel Xalqaro suv qunduzlari kuni
"Qunduz amakining qissalari" multserialini ko'rmaganlar oramizda topilmasa kerak. Bugun aynan mana shu multfilm qahramonlari bo'lgan qunduzlarning kuni. Suv qunduzlari kemiruvchilar (Rodentia) turkumi qunduzlar (Castoroidae) oilasiga mansub, bor yo'g'i ikki turdan iborat ajoyib hayvonlardir.
Kanada suv qunduzi
(
Castor canadensis
) - Shimoliy Amerikada
Oddiy suv qunduzi
(
Castor fiber
) - Yevropada, qisman Osiyoda
Bu kemiruvchilarning hayoti suv bilan bog'liq bo'lib, ular daryolarning o'zanida to'g'on qurishi bilan nom qozongan. Ularni "o'rmon muhandislari" deb ham atashadi. Chunki qunduzlar daryo bo'yidagi o'rmondagi katta-katta daraxtlarni qulatib, daryoga olib kelib suv yo'lini to'sib, o'zlari uchun yashash sharoitini yaratadilar.
Suv qunduzlari Kanadaning milliy ramzlaridan biri hisoblanadi.
@hujayrauz
📣
DIQQAT 11-SINF O'QUVCHILARI UCHUN FARG‘ONA DAVLAT UNIVERSITETI OLIMPIADASI!
📚
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-avgustdagi PQ 4805-sonli qarori, 2020-yil 6-oktabrdagi PQ-4851-son qarori, 2021-yil 19-martdagi PQ-5032-son qarorlariga muvofiq Farg‘ona viloyatining umumta’lim maktablarida
11-sinf o‘quvchilari o'rtasida "BIOLOGIYA", "KIMYO", "INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI" hamda "FIZIKA" fanlaridan
“Universitet olimpiadasi”
o‘tkaziladi.
📆
Universitet olimpiadasining
1-bosqichi
2026-yil aprel oyining ikkinchi o‘n kunligida, tuman va shaharlarda belgilangan maktablarda Nizom talablari asosida o‘tkaziladi.
📝
Olimpiada ishtirokchilari imtihon kuni
fuqarolik pasporti
(yoki tug‘ilganlik haqida guvohnoma) bilan
kelishlari so‘raladi.
🖥
Universitet olimpiadasida ishtirok etish istagida bo'lgan
11-sinf o‘quvchilari 2026-yilning 16-aprel
soat 23:59ga
qadar onlayn tarzda quyidagi
👉
telegram bot
orqali ro‘yxatdan o‘tishi lozim.
Olimpiada shartlari
👈
Яқинда бир немис тадқиқотчисининг маърузасида қатнашдим. У Адольф Гитлер давридаги фюрерга садоқат масаласини ўрганган. 1,5 миллиондан ортиқ ҳужжат таҳлил қилинган, 15 нафар ёрдамчи жалб этилган, катта ресурс сарфланган. Лекин у "ҳозирча аниқ хулосага кела олмадик, маълумотлар аномал" деб айтди.
Мана шу — академик ҳалоллик. Илм — ўзингиз тўгри деб билган позицияни химоя қилиш эмас, балки “мен янглишган бўлишим мумкин” деган эҳтимолни ҳам тан олишдир.
Ayiq turlari bilan
tanishing
:
1️⃣
Amerika qora ayig'i
(
Ursus americanus
) - 16 ta kenja turi bor. Meksika, AQSh va Kanadada uchraydi.
2️⃣
Qo'ng'ir ayiq
(
Ursus arctos
) - 16 ta kenja turi bor. Butun boshli Yevrosiyo va Shimoliy Amerikada uchraydi. O'zbekistonda
Tyan-Shan qo'ng'ir ayig'i
(
Ursus arctos isabellinus
) kenja turi uchraydi.
3️⃣
Qutb ayig'i
yoki
oq ayiq
(
Ursus maritimus
) - kenja turlari yo'q. Arktikada uchraydi.
4️⃣
Osiyo qora ayig'i
(
Ursus thibetanus
) - 7 ta kenja turi bor. Hindi-Xitoy mintaqasida uchraydi.
5️⃣
Ko'zoynakli ayiq
(
Tremarctos ornatus
) - kenja turlari yo'q. Janubiy Amerikada - And tog' mintaqasida uchraydi.
6️⃣
Dangasa
yoki
yalqov ayiq
(
Melursus ursinus
) - 2 ta kenja turi bor. Hindiston va Bangladeshda uchraydi.
7️⃣
Quyosh ayiq
(
Helarctos malayanus
) - 2 ta kenja turi bor. Janubiy Osiyoda uchraydi.
8️⃣
Yirik panda
(
Ailuropoda melanoleuca
) - kenja turlari yo'q. Xitoy endemigi.
Rasmda ayiqlarning yagona o'txo'r vakili yirik panda tasvirlangan.
@hujayrauz
23-mart Xalqaro ayiqlar kuni
Ayiqlar (Ursidae) oilasi yirtqichlar turkumining yirik vakillaridan biri bo'lib, ayni vaqtda 8 ta turi
mavjud
. Ulardan faqatgina
oq ayiq
(
Ursus maritimus
) yirtqich,
katta panda
(
Ailuropoda melanoleuca
) esa o'txo'r, qolgan 6 ta turi hammaxo'r (polifag) hisoblanadi.
Qo'ng'ir ayiq va Amerika qora ayig'idan tashqari qolgan 6 ta turi TMXI ning Qizil ro'yxatiga "
zaif holatdagi turlar
" (Vulnerable [VU]) maqomida kiritilgan.
@hujayrauz
22-mart — Xalqaro suv kuni
Ushbu sana 1993-yildan beri butun dunyo bo'ylab nishonlanib kelinadi. Bu kunda Yer sayyorasidagi chuchuk suv zaxiralari, ularning tejamkorlik bilan sarflanishi, asrab-avaylanishi va borgan sari jiddiylashib borayotgan suv yetishmasligi muammolari asosiy mavzu sifatida ko'tariladi.
Chuchuk suv — tarkibidagi tuzlar miqdori
0,5 ‰
(promille) dan oshmaydigan suvdir. Sayyoramizdagi jami suvning bor-yo'g'i
2,5 – 2,75%
qisminigina chuchuk suv tashkil etadi. Bu miqdorning
1,75 – 2,0% i
doimiy muzliklar va aysberglar holatida yotsa, 0,5 – 0,75% qismi yer osti suvlaridir. Yer yuzidagi daryo va ko'llardagi suv esa jami zaxiraning atigi 0,01% qismini tashkil etadi, xolos.
BMT ma'lumotlariga ko'ra, bugungi kunda
2,2 mlrd aholi doimiy ravishda xavfsiz chuchuk suv muammosidan qiynalmoqda
. XXI asrning o'rtalariga borib bu ko'rsatkich 4 milliardga yetishi bashorat qilinmoqda.
@hujayrauz