Ислом молияси | Islom moliyasi

Ўзбекистонда аҳолининг банклардан қарздорлиги рекорд даражага чиқди — 230,8 трлн сўм
Марказий банк
маълумотларига кўра
, 2026 йил 1 май ҳолатида аҳоли ва бизнеснинг банклар олдидаги умумий қарзи
629 трлн сўмга
етди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан
63,5 трлн сўмга ёки 11,2 фоизга кўп
.
☑️
Эътиборлиси, айнан аҳоли қарздорлиги тез суръатларда ўсмоқда. Бир йил ичида аҳолининг банклардаги кредитлари
190,4 трлн сўмдан 230,8 трлн сўмгача
кўпайиб,
21,2 фоизлик ўсиш
қайд этилди.
☝️
Агар 2020 йилда аҳолининг банклардан олган кредитлари атиги
43,8 трлн сўм
бўлганини ҳисобга олсак, бугунги кунда мазкур кўрсаткич
5 баравардан ортиққа ошган
.
📍
Кредит ҳажми бўйича
Тошкент шаҳри мутлақ етакчи
бўлиб турибди. Пойтахтда жами кредитлар қолдиғи
290 трлн сўмдан ошган
бўлиб, бу мамлакатдаги барча кредитларнинг қарийб
ярмига (46,1%)
тенг.
☑️
Банклар кесимида энг катта кредит портфели
Ўзмиллийбанк
ҳисобига тўғри келмоқда —
107,4 трлн сўм
. Кейинги ўринларда
Агробанк (89 трлн сўм)
,
ЎзСҚБ (61,7 трлн сўм)
,
Асакабанк (40,2 трлн сўм)
ва
Халқ банки (36,7 трлн сўм)
жойлашган.
🏠
Аҳоли энг кўп маблағни
ипотека кредитлари
учун олган —
83,9 трлн сўм
. Шунингдек,
микроқарзлар (50,1 трлн сўм)
,
микрокредитлар (44,3 трлн сўм)
ва
автокредитлар (39,6 трлн сўм)
ҳам юқори улушга эга.
Рақамлар шуни кўрсатмоқдаки, сўнгги йилларда кредитлар аҳоли ҳаётининг ажралмас қисмига айланган ва қарздорлик ҳажми тарихий юқори даражаларга чиқишда давом этмоқда.
👍
Каналга уланиш
👉🏻
@Bankxabar

#мақола
ИСЛОМ МОЛИЯСИДА COMPLIANCE: ШАРИАТГА МУВОФИҚЛИКНИ ТАЪМИНЛОВЧИ МУҲИМ ТИЗИМ
(давоми)
Compliance тизими қандай тузилган?
Замонавий ислом молия муассасаларида мувофиқлик назорати бир нечта босқичдан иборат бўлади.
Шариат кенгаши
Бу одатда 3–7 нафар малакали олим (ислом ҳуқуқи соҳасида) ва мутахассислардан (банк-молия тизимини яхши биладиган ва тегишли малака сертификатларига эга) ташкил топади. Уларнинг асосий вазифалари:
· янги ишлаб чиқилган маҳсулотларни тасдиқлаш ва улар бўйича шаръий хулосалар бериш;
· йиллик ҳисоботларни кўриб чиқиш ва бошқа шунга доир ишлардан иборат.
Шариатга мувофиқлик бўлими
Бу кундалик фаолиятни кузатувчи махсус тузилма ҳисобланади. Унинг ходимлари:
· ҳужжатларни текширади;
· амалиётларни таҳлил қилади;
· ходимларга кўрсатмалар беради;
· аниқланган камчиликларни бартараф этиш чоралари бўйича тасвиялар ишлаб чиқади.
Шариат аудити
Бу мустақил баҳолаш механизми ҳисобланади. Аудиторлар compliance тизими ҳақиқатан ҳам самарали ишлаётганини текширади ва раҳбарият ҳамда Шариат кенгашига ҳисобот тақдим этади.
Халқаро стандартлар қандай аҳамиятга эга?
Ислом молиясида мувофиқлик назорати ягона ёндашув асосида амалга оширилиши учун халқаро стандартлар ишлаб чиқилган. Бу борада қуйидаги икки йирик халқаро ташкилот жуда муҳим роль ўйнайди:
AAOIFI
1991 йилда ташкил этилган мазкур муассаса бугунги кунда ислом молияси учун энг нуфузли стандартлар ишлаб чиқувчи ташкилот ҳисобланади.
Ҳозирга қадар AAOIFI томонидан
127 та меъёр
(шариат, бухгалтерия, аудит, бошқарув йўналишида) қабул қилинган бўлиб, улар дунёнинг ўнлаб мамлакатларида қўлланилмоқда.
IFSB
2002 йилда ташкил этилган Ислом Молия Хизматлари Кенгаши молиявий барқарорлик ва назорат соҳасида фаолият юритади.
Бугунги кунда унинг таркибида
190 дан ортиқ аъзо муассаса
мавжуд бўлиб, улар
58 давлатни
қамраб олади.
Келажакда compliance қандай ўзгаради?
Рақамли банк хизматлари, блокчейн технологиялари ва сунъий тафаккурнинг ривожланиши compliance соҳасини ҳам ўзгартирмоқда.
Ҳозирги кунда айрим мамлакатларда:
· автоматлаштирилган шариат мониторинги;
· рақамли аудит;
· реал вақт режимида мувофиқлик текшируви;
· ақлли шартномалар назорати каби янги ечимлар жорий этилмоқда.
Мутахассислар фикрича, яқин йилларда ислом молиясида compliance рақамли трансформациянинг асосий йўналишларидан бирига айланади.
Хулоса
Ислом молиясида compliance — бу шунчаки текширув ёки назорат эмас. У шариат талаблари, қонунчилик ва халқаро меъёрлар ўртасидаги мувозанатни таъминлайдиган кенг қамровли бошқарув тизимидир.
Шунинг учун замонавий ислом банк-молия тизимида compliance хизмати нафақат назорат вазифасини бажаради, балки муассасанинг шариат талабларига содиқлигини таъминловчи муҳим стратегик бўлинма ҳисобланади. Унинг фаолияти орқали ислом молиясининг асосий тамойили — адолат, шаффофлик ва масъулият амалда таъминланади.
@IslomMoliyasi

#маълумот
мақола
ИСЛОМ МОЛИЯСИДА COMPLIANCE: ШАРИАТГА МУВОФИҚЛИКНИ ТАЪМИНЛОВЧИ МУҲИМ ТИЗИМ
Compliance нима?
"Compliance" атамаси инглиз тилидан олинган бўлиб, "мувофиқлик", "талабларга риоя қилиш" маъноларини англатади.
Ислом молияси нуқтаи назаридан compliance — бу молиявий амалиётлар, маҳсулотлар ва бошқарув жараёнларининг:
· шариат талабларига;
· давлат қонунчилигига;
· халқаро стандартларга;
· муассасанинг ички сиёсатларига
мувофиқлигини таъминлашга қаратилган тизимдир.
Оддий мисол билан айтганда, ислом банки ўзини "шариатга мувофиқ" деб эълон қилиши мумкин. Бироқ ҳар бир операция ҳақиқатда ҳам шариат талабларига мос келаётганини текшириб борадиган тизим/механизм бўлмаса, бу даъво амалда ўз аҳамиятини йўқотади. Compliance ана шу вазифани бажаради.
Нега compliance ислом молиясида алоҳида аҳамиятга эга?
Анъанавий молия муассасалари асосан кредит, ликвидлик ва бозор хатарларини бошқаришга эътибор қаратади. Ислом молиясида эса бундан ташқари яна бир муҳим тушунча мавжуд:
Шариатга номувофиқлик хатари
Бу молиявий амалиётнинг шариат талабларига зид бўлиб чиқиш эҳтимолидир.
Масалан, банк мижозга муробаҳа асосида молиялаштиришни таклиф қилган бўлсин. Шартларга кўра банк аввал активни сотиб олиши, унинг мулкдорига айланиши ва шундан кейингина мижозга сотиши лозим.
Аммо амалиётда банк активни сотиб олмасдан, фақат пул ажратиб, устама талаб қилса, амалиёт ташқи кўринишдан муробаҳа бўлса-да, мазмунан анъанавий фоизли қарз бўлиб қолади.
Бундай ҳолат:
· шариат талабларининг бузилишига;
· даромаднинг шубҳали деб топилишига;
· муассаса обрўсининг тушишига;
· мижозлар ишончининг сусайишига
олиб келиши мумкин.
Шу сабабли ислом молиясида compliance тизими молиявий барқарорликнинг ажралмас қисми ҳисобланади.
Compliance қандай вазифаларни бажаради?
1. Шариатга мувофиқликни таъминлайди
Бу compliance тизимининг асосий вазифасидир. Мувофиқликка жавоб берувчи мутахассислар қуйидаги масалаларни доимий назорат қилишади:
· амалиётларда рибо мавжуд эмаслиги;
· ҳаддан ташқари ноаниқлик (ғарар) йўқлиги;
· қимор унсурлари (майсир) иштирок этмаслиги;
· шартномаларнинг шариат талаблари асосида тузилганлиги;
· маҳсулотлар тасдиқланган шаръий хулоса ва фатволарга мувофиқлиги.
2. Қонунчилик талабларига риоя этилишини таъминлайди
Ҳар қандай ислом банки бир вақтнинг ўзида ҳам шариат, ҳам давлат қонунчилигига бўйсунади.
Шу боис compliance бўлими:
· Марказий банк талаблари;
· лицензия шартлари;
· ҳисобот бериш тартиблари;
· капитал етарлилиги кўрсаткичлари
каби талабларнинг бажарилишини ҳам назорат қилади ва таъминлайди.
3. “Пул ювиш”га қарши кураш
Баъзан "ислом банки бўлса, автоматик равишда ҳалол бўлади" деган фикрларни эшитиб қоламиз. Аслида эса ҳар қандай молия муассасаси жиноий маблағларнинг тизимга кириб келишидан ҳимояланиши керак.
Шу мақсадда compliance тизими:
· мижозларни идентификация қилади;
· операцияларни таҳлил қилади;
· шубҳали битимларни аниқлайди;
· халқаро санкциялар рўйхатини текширади.
Бу жараён халқаро молия тизимида ишончни таъминлаш учун муҳим аҳамиятга эга.
4. Муассасанинг обрўсини муҳофаза қилади
Ислом молиясида энг қиммат активлардан бири – ишонч. Агар шариатга зид амалиёт аниқланса, молиявий зарардан кўра обрўга етган путур кўпроқ таъсир қилиши мумкин. Шу сабабли compliance тизими муассасанинг нуфузини сақлашда ҳам муҳим ўрин тутади.
(давоми бор)
@IslomMoliyasi

Ўзбекистонда халқаро AAOIFI сертификатлаш имтиҳонлари ўтказилмоқда
AAOIFI (Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions) — Исломий молиявий муассасалар ва соҳанинг бошқа иштирокчилари учун шариат стандартлари ишлаб чиқиш, тарғиб қилиш, мутахассислар етиштириш, имтиҳон қилиш ва малакасини ошириш билан шуғулланувчи мустақил халқаро ташкилотдир.
Ўзбекистонда июнь ойида AAOIFI ташкилотининг юртимиздаги расмий ҳамкорлари тарафидан қуйидаги имтиҳонлар ўтказилди:
CPSS (Certificate of Proficiency in Shariah Standards)
— Шариат стандартлари бўйича малака сертификати
CPFAS (Certificate of Proficiency in Financial Accounting Standards)
— Молиявий ҳисоб стандартлари бўйича малака сертификати
CPAAGE (Certificate in Audit, Assurance, Governance & Ethics)
— Аудит, кафолат, бошқарув ва ахлоқ бўйича малака сертификати
Ушбу имтиҳонлар AAOIFIнинг халқaро миқёсдаги модулли сертификатлаш тизимига кириб, тегишли йўналишлар бўйича касбий малака ва салоҳиятни баҳолашга хизмат қилади.
@AAOIFI_Uzbekistan

#қисқа_савол_жавоблар
МУЗОРАБА МАБЛАҒИГА МЕҲНАТ ҚИЛУВЧИ ТОМОН ШАХСИЙ МАҲСУЛОТИНИ СОТИШИ МУМКИНМИ?
САВОЛ:
Мен дўстим билан бир одамнинг маблағини айлантирамиз. Яъни ўша одам ишга тиккан маблағга турли хилдаги товарлар олиб сотамиз. Дўстим тикилган маблағнинг бир қисмига ўзининг шахсий товарларини ўртадаги иш учун сотиб олмоқчи. Бу ҳолатда у табиийки бозор нархидан қимматга сотиб, ҳам ўртадаги фойдани, ҳам товарига қўйган фойдани олмоқчи бўляпти. Унинг бу иши тўғри ҳисобланадими?
ЖАВОБ:
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Йўқ, бу иши тўғри эмас. Мазкур шерикчилик музораба деб аталади. Унда бир томондан маблағ, бошқа томондан меҳнат бўлади. Музорабада иш бажараётган томон сармоядорнинг вакили ҳисобланади. Савдо-сотиқда эса бир одам бир вақтнинг ўзида ҳам сотувчи, ҳам сотиб олувчи бўла олмайди. Чунки сотувчи ҳам, харидор ҳам ўзининг манфаатини кўзлайди. Бир киши битта савдода ҳар икки томоннинг манфаатини кўзлаб савдо қилиши мумкин бўлмаган ишдир. Шунинг учун бу ножоиз амалиёт ҳисобланади. Валлоҳу аълам.
Манба
: Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази.
@IslomMoliyasi

#маълумот
2026 ЙИЛ ИЮНЬ ОЙИ — ИСЛОМ МОЛИЯСИ БЎЙИЧА КОНФЕРЕНЦИЯ, ВЕБИНАР ВА АМАЛИЁТ ИМКОНИЯТЛАРИ
Ислом молияси соҳасида билим ва тажриба орттиришни истаганлар учун июнь ойидаги муҳим тадбирлар ва рўйхатдан ўтиш манбалари қуйида жамланди.
🗓
9 июнь 2026
🔹
IFN Middle East Issuers & Investors Forum
📍
Дубай, БАА
👥
Формат: Офлайн
💰
Қатнашиш: Пуллик
📝
Рўйхатдан ўтиш:
IFN расмий сайти
🗓
22 июнь 2026
🔹
Global Islamic Finance Summit
📍
Дубай, БАА
👥
Формат: Офлайн
💰
Қатнашиш: Пуллик
📝
Маълумот ва рўйхатдан ўтиш:
Global Islamic Finance Summit
🗓
23–24 июнь 2026
🔹
Islamic Arbitration Conference
📍
Куала-Лумпур, Малайзия
👥
Формат: Гибрид (офлайн/онлайн)
💰
Қатнашиш: Асосан пуллик
📝
Рўйхатдан ўтиш:
AIAC Events
🗓
24–25 июнь 2026
🔹
Brunei Islamic Economy Conference (BIE-CON)
📍
Бруней
👥
Формат: Гибрид
💰
Айрим онлайн сессиялар бепул
📝
Рўйхатдан ўтиш:
BILIF Events
🗓
25 июнь 2026
🔹
IFN Asia Forum
📍
Куала-Лумпур, Малайзия
👥
Формат: Офлайн
💰
Қатнашиш: Пуллик
📝
Рўйхатдан ўтиш:
IFN Forum Series
🗓
25–26 июнь 2026
🔹
Eurasia 2030+ Business Forum
📍
Олмаота, Қозоғистон
👥
Формат: Офлайн
💰
Қатнашиш: Пуллик
📝
Маълумот:
Eurasian Development Bank Events
💻
БЕПУЛ ОНЛАЙН ВЕБИНАРЛАР
🔹
AAOIFI Online Workshops
✅
Онлайн
⚠️
Баъзилари бепул, баъзилари пуллик
🎓
Қатнашчиларга сертификат берилади.
📝
Рўйхатдан ўтиш ва маълумот:
AAOIFI Workshops Information
AAOIFI мунтазам равишда шариат стандартлари, аудит ва ислом молияси бўйича онлайн семинарлар ташкил этади. (
aaoifi.com
)
🔹
INCEIF Webinar Series
✅
Онлайн
✅
Кўпчилиги бепул
🎓
Академик ва амалий мавзулар
📝
Рўйхатдан ўтиш:
INCEIF Events Page
INCEIF тадбирларининг аксариятида олдиндан рўйхатдан ўтиш талаб қилинади. (
INCEIF University
)
🔹
IFSB Public Seminars
✅
Онлайн
✅
Кўп ҳолларда бепул
📝
Рўйхатдан ўтиш:
IFSB Events & Seminars
🎓
АМАЛИЁТ (INTERNSHIP) ИМКОНИЯТИ
🔹
INCEIF Research Internship
📝
Имкониятлар:
INCEIF Opportunities
🔹
ISRA Research Fellowship ва Academic Internship
📝
Маълумот:
ISRA Official Website
Бу тадбирлар халқаро экспертлардан билим олиш, соҳадаги энг сўнгги тенденциялардан хабардор бўлиш, ҳамда олинган билимларни тасдиқловчи тегишли сертификатларни қўлга киритиш имкониятларини тақдим қилиши мумкин.
@IslomMoliyasi

"Ҳаттоки мен атеист бўлганимда ҳам Ислом молиясига муҳаббат қўйган бўлар эдим".
—
Хондамир Нусратхўжаев,
Ислом молияси бўйича халқаро эксперт
,
AAOIFI'нинг сертификатланган тренери ва Ислом тараққиёт банки мутахассиси.
Шунингдек, Ислом молияси бўйича
Mezon Kengashi
консалтинг компанияси директори —
Музаффар Ҳусниддинов
ва етакчи лойиҳа раҳбарлари иштирокида самимий суҳбат бўлиб ўтди.
Суҳбат давомида Ислом молиясининг қатор асосий тушунчалари, ҳалол даромад, қарз, савдо ва замонавий молиявий муносабатлар каби долзарб мавзулар қамраб олинди.
➡️
Тўлиқ суҳбатни томоша қилинг
@TVIrfon
@MezonKengashi
@IslomMoliyasi

#маълумот
Ислом молияси соҳасидаги янгиликлар, конференциялар ва имкониятларни қаердан кузатиш мумкин?
Ислом молияси соҳаси жаҳон бўйлаб жадал ривожланмоқда. Янги сукук чиқарилишлари, ислом банклари фаолияти, халқаро конференциялар, вебинарлар, амалиёт дастурлари ва сертификатлаш курслари ҳақида тезкор маълумот олиш учун қуйидаги манбаларни мунтазам кузатиб бориш тавсия этилади.
🔹
AAOIFI
– ислом молияси стандартлари бўйича энг нуфузли халқаро ташкилот.
У ерда:
✔️
CSAA, CIPA ва CPSS имтиҳонлари;
✔️
халқаро конференциялар;
✔️
вебинарлар;
✔️
янги шариат стандартлари;
✔️
тадқиқотлар эълон қилиб борилади.
🌐
https://aaoifi.com
🔹
Islamic Finance News (IFN)
Дунёдаги энг йирик ислом молияси ахборот платформаларидан бири.
У ерда:
✔️
кундалик янгиликлар;
✔️
сукук бозори таҳлиллари;
✔️
ислом банклари янгиликлари;
✔️
халқаро форум ва саммитлар;
✔️
иш ва карьера имкониятлари эълон қилинади.
🌐
https://www.islamicfinancenews.com
🔹
IFSB (Islamic Financial Services Board)
Ислом молияси соҳасидаги халқаро тартибга солувчи муассаса.
У ерда:
✔️
IFSB Summit;
✔️
тадқиқот ҳисоботлари;
✔️
ёш олимлар дастурлари;
✔️
халқаро семинарлар ҳақида маълумотлар чиқиб боради.
🌐
https://www.ifsb.org
🔹
INCEIF University (Малайзия)
Ислом молияси бўйича дунёдаги етакчи олий таълим муассасаларидан бири.
У ерда:
✔️
магистратура ва PhD дастурлари;
✔️
тадқиқот грантлари;
✔️
халқаро вебинарлар;
✔️
академик ва касбий тадбирлар эълон қилинади.
🌐
https://www.inceif.org
🔹
ISRA Research Management Centre
Ислом молияси тадқиқотлари бўйича нуфузли марказ.
У ерда:
✔️
илмий тадқиқотлар;
✔️
халқаро конференциялар;
✔️
илмий журналлар;
✔️
вебинарлар ҳақида маълумотлар жойлаштирилади.
🌐
https://www.isra.my
🎥
YouTube каналлар
▪️
AAOIFI Official
▪️
Islamic Finance Guru (IFG)
▪️
INCEIF University
Бу каналларда соҳа мутахассислари иштирокидаги муҳокамалар, вебинарлар ва конференция ёзувлари мунтазам жойлаштирилади.
Ислом молияси йўналишида мутахассис сифатида ривожланишни истаганлар учун 5 та асосий манба
1. AAOIFI
2. IFN
3. IFSB
4 INCEIF University
Ушбу манбаларни мунтазам кузатиб борсангиз, ислом молияси соҳасидаги янгиликлар, халқаро анжуман ва конференциялар, вебинарлар, амалиёт дастурлари ҳамда сертификатлаш имкониятларининг аксариятидан хабардор бўлиб борасиз.
Тавсия:
Ҳафтада камида бир марта ушбу манбаларни текшириш одатини шакллантиринг.
@IslomMoliyasi

#эълон
Ассалому алайкум!
"Қуръони каримдаги иқтисодий-молиявий масалаларга доир оятлар"
китоби бир икки кун ичида эркин сотувга чиқиши кутиляпти. Сотувчилар китобнинг нархини баланд қилиб белгилашлари табиий (таҳминан 85 минг сўм атрофида бўлиши кутиляпти). Шу сабабли
фақат
@IslomMoliyasi
телеграм саҳифаси ҳамда
islommoliyasi.uz
вэбсайти обуначиларида
бугун ва эрта китобни
65 минг сўмдан
сотиб олиш имконияти бор. Улгуриб қолинг, чунки китоблар сони чекланган.
Китобдан сотиб олмоқчи бўлган обуначиларимиз, қуйидаги телефон рақамлари орқали Islamic Business and Finance компанияси ходимларига мурожаат қилишлари мумкин.
📞
+998977725963; +998338880059
✈️
@IsBF_admin
@IslomMoliyasi

#маълумот
САУДИЯ АРАБИСТОНИДА ИСЛОМ БАНК ТИЗИМИ: ЖАҲОНДАГИ ЭНГ ЙИРИК ИСЛОМ МОЛИЯ БОЗОРИ ТАЖРИБАСИ
Саудия Арабистони нафақат ислом оламининг муқаддас маркази, балки бугунги кунда жаҳон ислом молиясининг ҳам етакчи марказларидан бири ҳисобланади. Мамлакат ислом банкчилиги, сукук бозори ва такафул хизматлари бўйича глобал рейтингларда доимий равишда юқори ўринларни эгаллаб келмоқда. Айниқса, сўнгги йилларда ислом молияси мамлакат иқтисодиётининг муҳим устунларидан бирига айланди.
Ислом молиясида глобал етакчи
Саудия Марказий банки (SAMA) маълумотларига кўра, мамлакатдаги ислом молияси активлари ҳажми
3,1 триллион саудия риёлидан
(
827 миллиард АҚШ доллари
) ошган. Айрим халқаро таҳлилларга кўра эса бу кўрсаткич
3,5 триллион риёл
даражасига етган.
Қиёс учун айтганда, жаҳон ислом молияси активлари ҳажми бир неча триллион долларга баҳоланмоқда. Шунинг учун Саудия Арабистони жаҳон ислом молия бозорининг қарийб
25 фоизини
эгаллаб турибди.
Саудияда ислом банкчилиги қандай шаклланган?
Кўплаб мамлакатларда ислом банкчилиги махсус қонунлар қабул қилинганидан кейин шаклланган бўлса, Саудия Арабистонида бу жараён табиий равишда ривожланган.
Аҳолининг катта қисми фоизли операциялардан қочишга ҳаракат қилгани сабабли банклар ўз маҳсулотларини шариат талабларига мослаштиришга мажбур бўлган. Шу сабабли анъанавий банк тизими амалда бўлган мамлакатда аста-секин ислом банк фаолияти жорий этиб борилган.
Ҳозирги кунда мамлакат банк активларининг
70 фоиздан ортиғи
ислом молияси тамойилларига мувофиқ. Бу кўрсаткич йирик иқтисодиётлар ичида энг юқори даражалардан бири ҳисобланади. Бу, мамлакатда ипотека, яъни муддатли тўлов асосида уй-жой сотиб олиш асосан ислом молияси тамойилларига мувофиқ равишда амалга оширилиши билан боғлиқ.
Банк тизимининг умумий ҳажми
2026 йил бошлари ҳолатига кўра Саудия банк тизимининг жами активлари
5,07 триллион саудия риёли
га (
1,35 триллион АҚШ доллари
) етган.
Шундан:
· хусусий
тармоққа
ажратилган молия маблағлари —
3,19 триллион риёл
;
· давлат ва давлат муассасаларига тегишли активлар —
907 миллиард риёл
;
· ташқи активлар —
436 миллиард риёл
ни ташкил этган.
Дунёдаги энг йирик ислом банки
Саудия Арабистонининг энг машҳур молиявий муассасаси — Al Rajhi Bank ҳисобланади.
Банк:
· активлар ҳажми бўйича дунёдаги энг йирик ислом банкларидан бири;
· активлари
750 миллиард саудия риёлидан ортиқ
;
· бозор қиймати
90 миллиард АҚШ долларидан юқори
.
Банк ўз фаолиятида муробаҳа, ижара, мушорака, истисно, сукук ва бошқа шариатга мувофиқ маҳсулотлардан кенг фойдаланади.
Қизиғи шундаки, банкнинг рақамли хизматлари миллионлаб мижозларга мобил иловалар орқали хизмат кўрсатмоқда. Бу эса ислом молияси ва рақамли технологиялар муваффақиятли уйғунлашиши мумкинлигини кўрсатади.
Сукук бозори нега муҳим?
Саудия Арабистони бугунги кунда сукук бозори бўйича ҳам дунё етакчиларидан бири ҳисобланади.
Ҳукумат ва хусусий компаниялар ҳар йили миллиардлаб долларлик сукук чиқариш орқали маблағ жалб қилади.
Ушбу маблағлар:
· NEOM мегалойиҳаси;
· транспорт инфратузилмаси;
· энергетика тармоғи;
· уй-жой қурилиши;
· рақамли иқтисодиёт
каби йирик дастурларни молиялаштиришга йўналтирилмоқда.
Анъанавий облигациялардан фарқли равишда сукук муайян актив ёки лойиҳага боғланган бўлади. Шу боис кўплаб халқаро сармоядорлар уни нисбатан барқарор молиявий восита сифатида баҳолашади.
Vision 2030 ва ислом молиясининг роли
Саудия Арабистони иқтисодиёти узоқ йиллар давомида нефть даромадларига таяниб келган.
Шу сабабли мамлакат раҳбарияти томонидан «Vision 2030» стратегияси қабул қилинди.
Унинг асосий мақсадлари:
·  иқтисодиётни диверсификация қилиш;
·  хусусий тармоқ улушини ошириш;
·  хорижий сармояларни жалб қилиш;
·  финтех ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш;
·  ислом молияси маркази сифатидаги мавқени мустаҳкамлашдан иборат.
Бугунги кунда мамлакатдаги кўплаб инфратузилма ва саноат лойиҳалари айнан ислом молия воситалари орқали молиялаштирилмоқда.
Дилдора Эгамберидиева, тадқиқотчи
@IslomMoliyasi