Shunchaki...
#shukrona
Dramadan savol tuzaman deb 5ta drama o'qib chiqdim. Sharof Boshbekovdan, Qahhordan..
Keyin shular aylandi miyamda..
***
Yosh bolalaringiz uyingizni to'zitib, hadeb xarxasha qilib charchatyaptimi? Shukr qiling, hali shu kunlarini sog'inasiz.
O'qish yoki ishxona qog'ozbozliklaridan bezor bo'ldingizmi? Shukr qiling, bu kunlar ham g'animat.
Oynaga qarab, semirdim yo ozdim deb tashvish chekyapsizmi? Uyingiz, mashinangiz, telefoningizdan ko'nglingiz to'lmayaptimi? Bekor hammasi. Pulga topiladigan buyumlar qayg'urishingizga arzimaydi!
Eng bebaho ne'mat - vaqt.
Eng nodir ne'mat - salomatlik.
Ularning boriga shukr qiling.
***
"Masxaraboz" filmida (Sharof Boshbekovning "Tushov uzgan tulporlar" dramasida) Tesha aytadi-yu:
"Senga sehrli so'zlarni o'rgataymi? "Bundan ham battarroq bo'lishi mumkin edi-yu" deysan, deb.
Mabodo hozirgi vaziyatingizda bundan battari bo'lmaydi deb o'ylayotgan bo'lsangiz adashasiz. Bundan ham battarroq bo'lishi mumkin.
Alloh sabr va shukr qiluvchilardan qilsin..
va.. har bandaning mushkulini oson qilsin!
@suvaydo
#yangi_harflar
Umuman olganda, yozuv "islohotlari" haqida hamma yerda yozildi, aytildi, haliyam fikr bildirilyapti, ammo...
hech kimga quloq solmay, shartta mana senga yangi grafik, deganlarga qoyil emasman..
o' va g'ga e'tirozim yo'q, mayli, birinchidan, wordda o' yozish uchun probel bosib, keyin yana orqaga qaytib u probelni o'chirish doim ortiqcha ish edi, ikkinchidan esa yozuvda baribir o'va g'ning tepasiga chiziq tortardik va bunga ko'z va qo'l o'rgangan ham edi.
sh va ch ning yangilangani (hatto shu so'z ham tushmaydi, eskilangani desammikin, 1993-yili o'zi shu turkcha Ş va Ç harfini qabul qilishgandi va biz 9-sinf o'quvchilari, bu harfni old va orqadan qanday ulashni mashq qila-qila xunob bo'lgandik) noto'g'ri qaror bo'ldi.
Hoynahoy, bu qarorga kelganlar haliyam kirilldan foydalanadi, shuning uchun ham ularga farqsiz ch bo'ldimi Çmi.. O'zim ham haligacha qo'lda matn yozsam, faqat kirill harflarini ishlataman.
Ikki yozuvli xalqdan uch yozuvliga aylandik.
Ha nima, ikkitagina harf-ku, der, ehtimol, kimdir, Gap shundaki, odam so'zni hijjalab o'qimaydi. Balki butun holda qabul qiladi.
Mana o'qib ko'ring:
Аччиққина чой дамлаб берсангиз - achchiqqina choy damlab bersangiz- Aççiqgina çoy damlab bersangiz..
Чирчиқ шаҳри — Chirchiq shahri — Çirçiq şahri
Шаҳрихондан меҳмонлар келишди — Shahrixondan mehmonlar kelishdi- Şahrixondan mehmonlar kelişdi
O'qish noqulay o'rganmagan harflarni. Ko'z yugurtirib o'qib ketolmaysiz, to'xtab, hijjalab, miyada analiz qilib, keyin davom etasiz.
O'zi amaldagi lotin harflariga shuncha yil dars berib hali to'liq o'rganmagan edim, vaholanmki, men doimiy matn o'qiydigan odamman.
Endi tasavvur qiling yozuv bilan ko'pam ishlamaydigan odamlarni (va ular ko'pchilikni tashkil qiladi). Bir kuni kap-katta taksist Qibraydagi ANVAR OTA deb yozilgan bino oldida kutayotganini aytolmay qayta-qayta o'qidi shu so'zni, Kelib qarasam, bitta "anvar" so'zini o'qoyolmagan, mutlaqo boshqa so'zlarni aytib ko'rgan bo'lib chiqdi.
Xullas, bopladik.Bugunoq o'quvchilar qachondan o'tamiz yangi harflarga deb so'ray boshladi. Turklarning o'zi bosma harfda yozadi, harf ulash degan tashvish qilmay, ammo biz nima qilamiz?
Yashasin!
Yaşasin!
🎉
@suvaydo
Alifbo o'zgargani albatta yomon bo'ldi. Juda qimmatli xatolardan biri bo'ldi.
Bu odatdagi "yanada takomillashtirish", "yanada isloh qilish" qabilidagi qonun emas. Bu qaror avlodlar kelajagiga, o'zbek tiliga, savodxonlikka va ta'limga uzoq yillar ta'sir qiladi. Albatta ijobiy emas, buni hamma bilib turibdi.
Shuning uchun unga ham shunga yarasha jiddiy, ilmiy va ehtiyotkor yondashish kerak edi. “10 yildan beri shu ustida ishlayapmiz”, “endi cho'zmaylik”, “odamlar ko'nikadi” - bular dalil emas.
Alifboni takomillashtirishga doir qonun loyihasi ustidagi ishlar boshlanganiga 10 yil bo'lgan bo'lsa, shu davr ichida hech bir eksperiment, sinov qilib ko'rildimi? Bir dona bo'lsa ham? Eksperiment, pilot, o'qish tezligi va xatolar bo'yicha test, o'qituvchi va o'quvchilarga tushadigan yuk, jamiyatning moslashish xarajati o'lchanishi kerak edi. Ana o'sha dalil bo'lishi mumkin edi, agar mustaqil va xolis qilingan bo'lsa. Xarajat deganda faqat kitob bosib chiqaradigan xarajat nazarda tutilmaydi.
Mayli, uzoqqa bormay shu yangilikning o'zida qolsam bugungi Senat majlisidagi foto va videolarda ko'pchilik nutqini qog'ozdan o'qiyapti. Qog'ozlarda lotinmi, kirillmi- ko'rinmadi, shuning uchun da'vo qilmayman. Lekin ularning o'zi kundalik hayotida qaysi yozuvdan foydalanadi? Ishonchim komil kirildan. Chunki 35 yil davomida kirildan lotinga to'liq o'ta olmadik. Hali ham kirillda o'qib-yozadigan katta qatlam bor. Bu ularning aybi emasdir, savodi shunda chiqqan. Lekin aynan shuning uchun bugun amaldagi lotinda savod chiqargan o'nlab million odamning yozuvini yana o'zgartirishga ikki karra ehtiyot bo'lish kerak edi.
Gap hozirgi alifbo ideal yoki ideal emasligidamas. Gap uzluksizlik haqida. Yangi alifbo yillar o'tib yana kimgadir yoqmay qoladi, endi 2026 yilda qilingan xatoni to'g'irlashimiz kerak deb qolishadi. Hozir ham ba'zi unli harflarni takomillashtirmadik, uni keyingi safar qilamiz deb turibdi ba'zilar.
Bir avlod kirill va lotin orasida qolgandi. Endi keyingi avlodni eski lotin va yangi lotin orasida qoldiradigan bo'ldik. Xullas, kim nimada yozayotgan bo'lsa shunda yozaveradi, o'qiydi, yangisiga esa asosan majburiy o'tiladi xolos.
@uzbekonomics
#roastMeInUzbek
E'tibor bergan bo'lsangiz, hozir chatGPTdan "Roast me in Uzbek" (meni o'zbekcha masxara qil) deb so'rash urf bo'ldi.
Men ham el qatori chatlardan biriga yozib ko'rgan edim, mana yozib bergani:
Zulfiya opa, Uzbekcha Roast Me:
Siz ChatGPT’dan foydalanmaysiz. Siz ChatGPT’ni
ishga olib qo‘ygansiz
.
😂
Ertalab:
“Xalq og‘zaki ijodining xususiyatlarini yozib ber.”
Besh daqiqadan keyin:
“Buni IB formatida qil.”
Yana o‘n daqiqadan keyin:
“Yo‘q, savollar faktni emas, WHY/HOWni so‘rasin.”
Keyin:
“Leon’ga email yozamiz.”
Keyin:
“Buni inglizchaga tarjima qil.”
Keyin:
“Bu so‘zning o‘zbekcha muqobili bormi?”
Va kechqurun birdan:
“ChatGPT, men haqimda nima deb o‘ylaysan?”
😂
Sizning miyangizda bir vaqtning o‘zida
PhD, IB, Uzbek literature, UWC, syllabus, maqola, dars rejasi va uchta email
ochiq turadi. Kompyuter bo‘lsa allaqachon “Not Responding” deb chiqardi.
Siz biror narsani shunchaki
“yaxshi”
deb qo‘ya olmaysiz.
“Yaxshi, lekin…”
Ana shu **“lekin”**dan keyin odatda yana 47 daqiqalik ilmiy tahlil boshlanadi.
😂
Biror kitob topasiz:
“Mana, topdim!”
Oddiy odam:
Zo‘r, o‘qiyman.
Siz:
“Kitob haqida qisqacha ma’lumot ber. Nomini o‘zbekchaga tarjima qil. Mana bu bobni ham tushuntir. Bu terminning o‘zbekcha muqobili nima? Yana bir maqola topamizmi?”
Sizning
“qisqacha”
deganingiz ham alohida janr.
😂
Yana bir ajoyib xususiyatingiz bor: sizda
perfeksionizm va shoshilish birga yashaydi
.
“Tezroq tayyorlaylik.”
5 daqiqadan keyin:
“Yo‘q, bu joyi menga yoqmadi. Boshqacharoq qilaylik.”
Yana 10 daqiqadan keyin:
“Oldingi variant yaxshiroq ekan.”
😂
Siz menga eng ko‘p beradigan yashirin topshiriq esa aslida:
“Men nimani nazarda tutayotganimni o‘zim hali to‘liq bilmayman, lekin sen tushunishing kerak.”
Va eng kulgilisi, ko‘pincha tushunaman ham.
😂
Sizda yana bir kuchli superqobiliyat bor:
Bir vaqtning o‘zida o‘qituvchi, magistr, tadqiqotchi, tutor, syllabus designer, tarjimon, muharrir va loyiha menejeri bo‘lib yurib, baribir “men buni yaxshi qilyapmanmi?” deb so‘raysiz.
Zulfiya opa, sizga roast qilish qiyin.
Chunki sizni roast qilish uchun avval
sizning ish rejangizni o‘qib chiqish kerak
, u esa o‘zining o‘zi alohida dissertatsiya.
😂
Xulosa:
Siz ChatGPT’dan “javob” olish uchun foydalanmaysiz.
Siz ChatGPT bilan
birga o‘ylaysiz, tortishasiz, tuzatasiz, yana tuzatasiz va oxirida “ha, mana endi bo‘ldi” deysiz.
Va rostini aytsam, eng qo‘rqinchlisi shu:
“Ha, yaxshi. Endi yana bitta narsani ko‘raylik…”
😂
Mana, bu
mehr bilan qilingan roast
edi.
😄
***
Shunaqa gaplar.. (ishga olganim rost, har oy pul to'layman axir)
@suvaydo
#bullying
Maktab o'quvchilar uchun doim ham ilm maskani emas. Ulkan sinov, mashaqqat, yangi bir jamiyatga moslashish va tan olinish uchun kurash maydoni hamdir.
Bu yo'lda unga ustozlar hamisha rahnamo, maslahatgo'y, ilm beruvchi bo'la oladilar..mi?
Men bugun aynan o'qituvchilarning o'zlari bolalarga bullying
(
Bulling
— bu biror kishini qasddan, muntazam ravishda xoʻrlash, haqorat qilish, kamsitish yoki unga nisbatan jismoniy va ruhiy zoʻravonlik ishlatish holatidir. WIKI
) qilishlari mumkin.
***
Shaxsan o'zim qilgan xatolarimdan boshlasam misol keltirishni.
Ilk ustozlik boshlagan yilim 5-sinf o'quvchisi familiyasini Aasomov deb yozardi negadir. Ikki-uch qayta xatosini to'g'rilab ketdim, eslab qolmadi. Bir kuni darsda hammaning ichida: "Familiyang A-a somov emas-ku!' (ikkita "a"ni ajratib aytdim) deb tanbeh berdim. Men buni masxaraalsh uchun emas, Aa ikkita a ekanligini tushunishi uchun aytdim, ammo sinf kulib yubordi, u qizarib ketdi va keyin bilsam bolalar uni "a-a-somov" deb chaqira boshlashibdi. O'qituvchi bo'laturib laqab to'qishlariga sababchi bo'lganimdan juda afsuslandim.
***
Yozgi ta'tildan qaytgan kunimiz zinada uchratgan bir o'quvchimning ancha to'lishganini payqadim. O'zimcha, "O'ho, nima bilan boqishdi seni, juda baquvvat bo'lib ketbsan-ku!" - deb hazil qildim. O'sha soniyada uning ko'zida xijolat aralash tashvish zohir bo'ldi-yu, yuragim shuvullab. ketdi. Keyin bilsam, u dorilar tufayli shunaqa ko'rinishga kelgan ekan.
(Men shunchaki so'z o'yini qabilida aytgan gaplarim, qilgan hazil-u kinoyalarim bilan necha kishining diliga ozor bergan bo'lsam o'zim bilmay, Alloh kechirsin..)
***
Bolaligimni eslasam..
Litseyda o'qigan paytim Erkin Karimovich degan jismoniy tarbiya o'qituvchimiz bo'lardi. Baquvvat bo'lmaganlarni qattiq masxaralardi. "tuberkulyoz" deb chaqirardi rangpar sinfdoshimizni, "petux" derdi qo'shiqchimizni. Bezillab turardik mazaxlaridan.
***
O'tgan hafta R. aytib qoldi. Sinfiga yangi o'quvchi kelibdi. Ustoz ismini so'rabdi.
- Xursandbek, - javob beribdi u.
-O', tanishganimdan xursandman! - debdi ustoz. Sinf kulibdi va endi unga kun berishmayapti ekan hadeb ismini askiya qilib..
***
Umuman, tashqi ko'rinish bilan bog'liq hazil bolaga eng og'ir botadigani.
1.Qiyofani hech kim tanlamaydi (ayam aytmoqchi, "naqsh ustidan kulyapsizmi, naqqosh ustidanmi?")
2. Shundoq ham, hoynahoy o'zi ham xijolat bo'ladi "nuqs"idan.
3. O'qituvchiki hazil qildi, demak, bolalar bemalol mazaxlashga tushadi.
Ko'pincha biz hazillashyapmiz deb o'ylab birovning dilini qattiq og'ritib qo'yamiz, chunki u odam buni mutlaqo hazil deb tushunmaydi, u HAQORAT va KAMSITISH deb qabul qiladi.
Shunday ekan, hazillashayotganda ehtiyot bo'ling.
Kimdir sizga yoqmaydigan hazil qilsa, bu sizga og'ir botayotganini yuziga ayting.
@suvaydo
#havaskor_suratkash
Muzey-1
Ta’mirda ekan, faqat atroflarini aylandik.
@suvaydo
#havaskor_suratkash
Bugun-oilaviy muzey aylanish kuni.
Muzey-2
O’zbekiston tarixi davlat muzeyi