𝑻𝒊𝒃𝒃𝒊𝒚𝒐𝒕 𝑷𝒐𝒚𝒅𝒆𝒗𝒐𝒓𝒊

#Gistologiya
#Tibbiyot
#TibbiyotTalabasi
✍️
@bigmurodov_a
https://t.me/tibbiyot_anatomiya
https://t.me/Dr_Shoyista

╭─────── ✦
🧠
MIGREN
Oddiy bosh og‘rig‘i emas…
╰───────✦
🌿
Migren
— asab tizimining keng tarqalgan nevrologik kasalliklaridan biri bo‘lib, vaqti-vaqti bilan takrorlanadigan, ko‘pincha kuchli bosh og‘rig‘i xurujlari bilan kechadi.
Migren bilan og‘rigan odamda og‘riq nafaqat boshda, balki butun organizm holatiga ta’sir qilishi mumkin. Xuruj vaqtida inson yorug‘lik, shovqin va ayrim hidlarga juda sezgir bo‘lib qoladi.
╭─❀
ASOSIY BELGILARI
❀─╮
🔹
Boshning bir tomonida kuchli og‘riq
🔹
Og‘riqning pulsatsiyalovchi xususiyati
🔹
Ko‘ngil aynishi va ba’zida qusish
🔹
Yorug‘likka kuchli sezuvchanlik
🔹
Shovqinga sezgirlik
🔹
Jismoniy harakat vaqtida og‘riqning kuchayishi
🔹
Holsizlik va diqqatni jamlash qiyinlashishi
Ba’zi bemorlarda xurujdan oldin
“aura”
deb ataladigan belgilar kuzatiladi.
✨
AURA NIMA?
Aura — migren xurujidan oldin yoki uning boshida paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan vaqtinchalik nevrologik belgilar.
Masalan:
👁
Ko‘z oldida chaqnashlar
〰️
Zigzag yoki yorqin chiziqlarni ko‘rish
🌫
Ko‘rishning vaqtincha xiralashishi
✋
Qo‘l yoki yuzda uvishish
🗣
Nutqni ifodalashda vaqtinchalik qiyinchilik
Odatda aura bir necha daqiqadan bir soatgacha davom etishi mumkin.
╭─❀
MIGREN NIMA SABABLI PAYDO BO‘LADI?
❀─╮
Migrenning yagona sababi mavjud emas. Uning rivojlanishida irsiy moyillik va asab tizimining ayrim mexanizmlari muhim rol o‘ynaydi.
Xurujni esa turli omillar qo‘zg‘atishi mumkin:
😴
Uyquning yetishmasligi
🛌
Uyqu rejimining buzilishi
😣
Kuchli stress
📚
Haddan tashqari charchoq
💧
Yetarli suv ichmaslik
🍽
Ovqatni vaqtida iste’mol qilmaslik
☕
Kofeinni haddan tashqari ko‘p yoki keskin kamaytirish
🌸
Gormonal o‘zgarishlar
💡
Juda yorqin yorug‘lik
🔊
Kuchli shovqin
🌬
Ayrim hidlar
🍫
Ba’zi mahsulotlar
╭─❀
XURUJ PAYTIDA NIMA QILISH KERAK?
❀─╮
🌙
Tinch va qorong‘i xonada dam olish
💧
Yetarli miqdorda suyuqlik ichish
📵
Telefon va boshqa yorqin ekranlardan vaqtincha foydalanmaslik
😴
Imkon bo‘lsa, uxlash
📝
Xuruj qachon boshlanganini va undan oldin nimalar bo‘lganini qayd etib borish
⚠️
Og‘riq qoldiruvchi dorilarni tez-tez va nazoratsiz qabul qilish ham bosh og‘rig‘ining ko‘payishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun dori tanlash va uni qabul qilish tartibini shifokor bilan muhokama qilish muhim.
╭─❀
QACHON NEVROLOGGA MUROJAAT QILISH KERAK?
❀─╮
Agar bosh og‘rig‘i:
🔸
tez-tez takrorlansa;
🔸
kundalik hayot va o‘qishga xalaqit bersa;
🔸
avvalgidan kuchliroq yoki boshqacha bo‘lib qolsa;
🔸
dori qabul qilganda ham kamaymasa;
🔸
tez-tez og‘riq qoldiruvchi dorilar talab qilsa —
🩺
nevrolog ko‘rigidan o‘tish tavsiya etiladi.
🚨
Muhim!
Agar bosh og‘rig‘i
to‘satdan va juda kuchli
boshlansa yoki unga hush buzilishi, tutqanoq, nutq buzilishi, ko‘rishning keskin o‘zgarishi, yuz yoki qo‘l-oyoqda kuchsizlik/uvishish, yuqori isitma va bo‘yin qotishi kabi belgilar qo‘shilsa —
zudlik bilan shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.
╭─────────────── ✦ ───────────────╮
🧠
Bosh og‘rig‘iga beparvo bo‘lmang!
Sog‘lom hayot — o‘z vaqtida berilgan e’tibordan boshlanadi.
🌿
👩🏻‍⚕️
Nevrologik salomatligingizni asrang!
╰─────────────── ✦ ───────────────╯
✍️
@bigmurodov_a
#Nevrologiya
#Migren
#Nevrolog
#Tibbiyot
#Sog
‘liq
@Dr_Shoyista

📚
Qaysi fandan ko‘proq postlar tashlashimizni xohlaysiz?
🩺
✨
🦴
Anatomiya
🔬
Gistologiya
💊
Farmakologiya
🧠
Nevrologiya
🩸
Patologiya
❤️
Fiziologiya
Ovoz berib, o‘zingizga qiziq bo‘lgan fanni tanlang
🌷
Siz tanlagan fan bo‘yicha
chiroyli, tushunarli va foydali postlar
tayyorlab boramiz.
🤍
📖

Osteologia
Umurtqa pog`onasi ---- collumna vertebralis
Umurtqa pog`onasi 33-34 ta umurtqalarning qo`shilishidan hosil bo`lib,
5 ta umurtqalar yig`indisiga bo`linadi.
1)
vertebra cervicalis ---
bo`yin umurtqalari 7 ta
2)
vertebra thoracica ---
ko`krak umurtqalari
12 ta
3)
vertebra lumbalis ---
bel umurtqalari 5 ta
4)
vertebra sacralis ---
dumg`aza qismi
5 ta
5)
vertebra coccygeus ---
dum umurtqalari
4-5 ta
Umurtqa pog`onasi 2 ta katta guruhga bo`linadi:
1) Chin umurtqalar ----
vertebra verae.
Bo`yin, ko`krak, bel umurtqalari kiradi. Jami 24 ta bo`lib, bularni chin deyilishiga sabab, ularni har birini alohida o`rganish mumkin.
2) Yolg`on umurtqalar ----
vertebra spurae.
Dumg`aza va dum umurtqalari kiradi. Jami 9-10 ta bo`lib, bularni yolg`on deyilishiga sabab, ular bir-biri bilan qo`shilib yaxlit suyakka aylanib ketgan bo`ladi.
Umurtqalarning odamda joylashishi:
1) Tanasi oldinda joylashadi
2) Qirrali o`simtasi orqada joylashadi.
Umurtqalar 3 ta qismdan tashkil topgan.
1) corpus vertebrae --- tanasi
2) arcus vertebrae --- ravog`i (umurtqa yoyi)
3) processus spinosus --- qirrali o`simtasi
Har bir umurtqada quyidagi tuzilmalar bo`ladi.
1)
corpus vertebrae ---
umurtqa tanasi
2)
foramen vertebrae ---
umurtqa teshigi
3)
processus spinosus ---
qirrali o`simtasi
4)
processus transversus ---
ko`ndalang o`simtasi. Bel umurtqalariniki rudiment holidagi qovurg`a bo`lgani uchun
processus costarius
ham deyiladi.
5)
arcus anterior ---
oldingi ravog`i
6)
processus articularis superior ---
yuqori bo`g`im o`simtasi
7)
facies articularis superior ---
yuqori bo`g`im yuzasi
8)
incisura vertebralis superior ---
yuqori umurtqa o`ymasi
9)
incisura vertebralis inferior ---
pastki umurtqa o`ymasi
10)
processus articularis inferior ---
pastki bo`g`im o`simtasi
11)
facies articularis inferior ---
pastki bo`g`im yuzasi
12)
arcus posterior
--- orqa ravog`i
Bo`yin umurtqalarining o`ziga xos xususiyatlari:
1) Ko`ndalang o`simtalarida teshik ---
foramen transversus
bo`ladi.
2) 2-6-bo`yin umurtqalarining qirrali o`simtalarining uchi ayri bo`ladi.
3) Yuqori bo`g`im yuzalari gorizontal tekislikda yotadi.
Ko`krak umurtqalarining o`ziga xos xususiyatlari:
1) Tanasi va ko`ndalang o`simtasida qovurg`alar birikadigan chuqurchalar ---
fovea costalis
lar bo`ladi
2) Yuqori bo`g`im yuzasi frontal tekislikda yotadi.
Bel umurtqalarining o`ziga xos xususiyatlari:
1) Yuqori bo`g`im o`simtasining tashqi tarafida so`rg`ichsimon o`simta ---
processus mamillaris
bo`ladi
2) Ko`ndalang o`simtasining ostida qo`shimcha o`simtasi ---
processus accessorius
bo`ladi.
Xuddi shu o`simta 12-ko`krak umurtqasida ham bo`ladi.
3) Yuqori bo`g`im yuzasi saggital tekislikda yotadi.
✍️
@bigmurodov_a
#Davomi_bor
#Anatomiya
#Tibbiyot
#Tibbiyot_poydevori
https://t.me/tibbiyot_anatomiya
https://t.me/Dr_Shoyista

Oramzda 1-kurslar bormi ?
🔬
GISTOLOGIYA HAQIDA BILASIZMI?
Gistologiya — inson organizmini faqat “ko‘z bilan” emas, balki
mikroskop ostida hujayra va to‘qimalar darajasida
o‘rganishga imkon beradigan fundamental fan.
🧬
1. Hujayra — organizmning asosiy strukturaviy va funksional birligi
Inson organizmi milliardlab hujayralardan tashkil topgan. Har bir hujayra o‘ziga xos tuzilishga va vazifaga ega.
Masalan:
🧠
neyron — nerv impulslarini qabul qiladi va uzatadi;
❤️
kardiomiotsit — yurak qisqarishida ishtirok etadi;
🩸
eritrotsit — kislorod tashiydi;
🛡️
leykotsitlar — immun himoyada qatnashadi.
⸻
🧫
2. Organizmda 4 asosiy to‘qima mavjud
📌
Epiteliy to‘qimasi
— qoplovchi va himoya qiluvchi to‘qima. Teri, ichak, nafas yo‘llari va boshqa ko‘plab tuzilmalarda uchraydi.
📌
Biriktiruvchi to‘qima
— tayanch, trofik va himoya vazifalarini bajaradi. Uning tarkibiga suyak, tog‘ay, yog‘ va qon kabi to‘qimalar kiradi.
📌
Mushak to‘qimasi
— qisqarish xususiyatiga ega. Skelet, yurak va silliq mushaklar shular jumlasidan.
📌
Nerv to‘qimasi
— axborotni qabul qilish, qayta ishlash va uzatishda asosiy rol o‘ynaydi.
⸻
🔬
3. Mikroskop ostidagi ranglar tabiiy emas
Gistologik preparatlarda hujayra va to‘qimalarni aniq ko‘rish uchun maxsus bo‘yoqlardan foydalaniladi.
Eng mashhur usullardan biri —
gematoksilin-eozin (H&E)
bo‘yash.
🔵
Gematoksilin — asosan hujayra yadrosini to‘qroq rangda ko‘rsatadi.
🩷
Eozin — sitoplazma va ko‘plab hujayradan tashqari tuzilmalarni pushti ranglarda ko‘rsatadi.
Shuning uchun mikroskop ostida ko‘rayotgan ranglar hujayralarning tabiiy ranglari emas.
⸻
🧠
4. Tuzilish va funksiya bir-biridan ajralmaydi
Gistologiyaning eng muhim tamoyillaridan biri:
“Tuzilish funksiyani belgilaydi.”
Masalan, ichak epiteliysining maxsus tuzilmalari oziq moddalarni so‘rishga moslashgan. Yurak mushak hujayralarining tuzilishi esa doimiy ritmik qisqarishga moslashgan.
⸻
🩸
5. Qon ham to‘qima hisoblanadi
Ko‘pchilik qon faqat suyuqlik deb o‘ylaydi. Aslida qon —
suyuq biriktiruvchi to‘qima
.
Uning asosiy tarkibiy qismlari:
🔴
eritrotsitlar
⚪
leykotsitlar
🟣
trombotsitlar
💧
qon plazmasi.
Qon organizm bo‘ylab gazlar, oziq moddalar, gormonlar va boshqa moddalarni tashishda muhim ahamiyatga ega.
⸻
🌱
6. Regeneratsiya ham gistologiya bilan bog‘liq
Organizmning turli to‘qimalari zararlangandan keyin bir xil tezlikda tiklanmaydi.
Ba’zi hujayralar tez yangilanadi, ayrimlari esa juda cheklangan regeneratsiya qobiliyatiga ega.
Masalan, ichak epiteliysi muntazam yangilanib turadi. Shu bilan birga, ayrim nerv hujayralarining tiklanish imkoniyati ancha cheklangan.
⸻
🧬
7. Gistologiya patologiyani tushunishga yordam beradi
Normal to‘qimaning tuzilishini bilmasdan patologik o‘zgarishlarni tushunish qiyin.
Shuning uchun:
Normal gistologiya → patologik gistologiya → klinik fikrlash
zanjiri tibbiyotda juda muhim.
Kasallik vaqtida hujayralarning shakli, yadrosi, joylashuvi, to‘qima arxitekturasi va boshqa mikroskopik belgilar o‘zgarishi mumkin.
⸻
📚
8. Gistologiyani qanday o‘rganish kerak?
Faqat preparat nomini yodlab olish yetarli emas.
Har bir preparatni ko‘rganda o‘zingizga quyidagi savollarni bering:
🔹
Bu qaysi organ?
🔹
Qaysi to‘qima turi?
🔹
Qaysi hujayralar ko‘rinmoqda?
🔹
Ularning yadrosi qanday?
🔹
Hujayralar qanday joylashgan?
🔹
Qanday maxsus tuzilmalar mavjud?
🔹
Bu tuzilish organ funksiyasi bilan qanday bog‘liq?
Shunda gistologiya oddiy yodlash emas,
mantiqiy fan
ga aylanadi.
🧠
✨
Esda tuting:
Hujayrani tushunish — to‘qimani tushunish.
To‘qimani tushunish — organni tushunish.
Organni tushunish — kasallik mexanizmini tushunishga yordam beradi.
🔬
Gistologiya — mikroskop ostidagi hayot.
🧬
Har bir hujayra — o‘ziga xos hikoya.
🩺
Har bir to‘qima — organizm faoliyatining bir bo‘lagi.
#Gistologiya
#Tibbiyot
#TibbiyotTalabasi
✍️
@bigmurodov_a
https://t.me/tibbiyot_anatomiya
https://t.me/Dr_Shoyista

https://t.me/TDTU_1_kurslar_kanal

https://t.me/TDTU_1_kurslar_kanal

Kanali borlar reklama alishamiz

🧠
PARKINSON KASALLIGI
Parkinson kasalligi — markaziy nerv sistemasining surunkali, progressiv neyrodegenerativ kasalligi bo‘lib, asosan harakat tizimining buzilishi bilan namoyon bo‘ladi. Kasallikning asosiy patomorfologik belgilaridan biri — substantia nigra pars compacta neyronlarining degeneratsiyasi va natijada dopamin yetishmovchiligining yuzaga kelishidir.
📌
Klassik klinik triada:
🔹
Bradikineziya
— harakatlarning sekinlashishi, harakatni boshlash va bajarishning qiyinlashishi.
🔹
Tinch holatdagi tremor
— odatda qo‘l yoki barmoqlarda kuzatiladigan, bemor harakat qilganda kamayishi mumkin bo‘lgan titroq.
🔹
Rigidlik
— mushak tonusining oshishi va passiv harakatlarda qarshilik sezilishi.
Kasallikning dastlabki bosqichlarida belgilar ko‘pincha tananing bir tomonida boshlanadi. Vaqt o‘tishi bilan esa ikki tomonga tarqalishi mumkin.
🚶
Yurishdagi o‘zgarishlar ham Parkinson kasalligiga xos. Bemor mayda qadamlar bilan yurishi, gavdasini oldinga egishi, qo‘l harakatlarining kamayishi va burilish vaqtida qiyinchilikka duch kelishi mumkin. Ayrim bemorlarda “freezing” — qadam tashlashning vaqtincha imkonsiz bo‘lib qolishi kuzatiladi.
Ammo Parkinson kasalligi faqat harakat buzilishi bilan cheklanmaydi.
🧩
Noharakat simptomlari:
— hid bilishning pasayishi;
— qabziyat;
— uyqu buzilishlari;
— depressiv va xavotirli holatlar;
— kognitiv faoliyatning pasayishi;
— vegetativ disfunksiyalar.
🔬
Tashxis asosan klinik belgilar va nevrologik ko‘rikka asoslanadi. MRT yoki KT ko‘pincha Parkinson kasalligini bevosita tasdiqlash uchun emas, balki boshqa sabablarni istisno qilish uchun qo‘llanadi.
💊
Davolashning asosiy maqsadi simptomlarni kamaytirish va bemorning hayot sifatini yaxshilashdir.
Dopaminergik
preparatlar, jumladan
levodopa
, va boshqa vositalar klinik vaziyatga qarab qo‘llanadi.
📖
Klinik fikrlash nuqtayi nazaridan:
Agar bemorda bradikineziya + tinch holatdagi tremor + rigidlik birgalikda uchrasa, Parkinson sindromi haqida o‘ylash kerak.
Lekin nevrologiyada eng muhim savol faqat “Bu qanday kasallik?” emas.
“Bu belgilar qayerdagi va qanday patologik jarayon natijasida paydo bo‘lgan?”
Ana shu savolga javob topish — nevrologik fikrlashning asosidir.
🧠
✍️
@bigmurodov_a
#Nevrologiya
#Parkinson
@Dr_Shoyista