Қазақ әдебиеті

Бір басымда дос көп дейсің, шын ба осың?
Көңіліңнің көтереді кім хошын?
Шулы топтың ортасында тек сенің
жоқтығыңды сезер адам – шын досың.
//
Темірғали Көпбай
Қазақ әдебиеті

Бақыт
деген мен білсем, нұрын шашқан ерке күн,
Бала кезде басталған таусылмайтын ертегің.
Ең бірінші бақытым – адам болып туғаным,
Бақыт әнін шырқаймын, бақыт күйін шертемін.
Қызыл-жасыл дүние қаққан кезде қанатын,
Көрсең соның жалтылын жанарыңда жанатын,
Жеті бояу төгілген нұрландырса жаныңды,
Міне, міне сол бақыт бұл өмірден табатын.
Күн күркіреп қанша рет, көкірегіңнен көшті сең,
Қарсы алып ақ таңды, шығарып сап кешті сен,
Бақыт – тыңдау рахаты, құлақ түріп дүниеге,
Он сегіз мың ғаламның үнін түгел естісең.
Ата-бабам ежелден шешен сөзге жүгінген,
Қасиетін өмірдің өсиетпен сіңірген.
Бақыт дер ем – сөйлеуің, ел алдында көсіліп,
Жеткізе алсаң ойыңды, туған ана тіліңмен.
Бақыт деген әкеңдей бәйтерегің саялы,
Бақыт деген анаңның алақаны аялы.
Бақыт деген жар құшу, құдай қосқан қосағың,
Бала болып бақытың жапырағын жаяды.
Бақытымды жеңе алмас – өтіп жатқан уақытың,
Көріп келем дүниенің жауһары мен жақұтын.
Жері – көркем, ал елі – дархан, сұлу, меймандос,
Қазақ болып туғаным – менің басты бақытым.
//
Бауыржан Жақып - Бақыт туралы

Келінжан, тілегін ал мына көптің,
Ойлама ақыл айтып тұр-ау деп тым.
Естілікпен ескергін,
Келген жерің –
Жақсысы бір ауылдың, бір әулеттің.
Қос өзен қосыла ма, қоса аға ма,
Қуаныш соның бәрі осы анаңа.
Шаттық боп келші, жаным, шаңыраққа,
Бақыт боп келші, жаным, босағама.
Мүмкін мұнда көп ғұмыр өткізбегің,
Өткізерсің күндердің көп тізбегін.
Жақсылығын асырып бір әулеттің,
Жетпей жатқан жерлерін жеткіз, келін.
Адам бардың қадірін қашан білген,
Үлесіңді ала біл осы әр күннен.
Анаң берген сендегі қасиетке
Мейірім мен тәрбиемді қосармын мен.
Айтқан сөзді ақылды келін ұғар,
Өмір деген керуен,
Көбі – мұнар.
Жақсы әкенің атағы жақсы-ау,
бірақ,
Әр адамның өзінің өмірі бар.
Ата-анаң – саялы теректерің,
Болар әлі ұрпағың – бөбектерің.
Үлкеніңнен үлгі алып бұдан былай,
Өз көшіңді бастауың керек, келін!
// Күләш Ахметова - Ене сөзі
t.me/adebiett

https://www.youtube.com/watch?v=1g9t2LeuvzA

Қазақты жамандама, қазақ бала!
Халық қой қазақ деген аз-ақ қана!
Мәңгілік Ай астында,
Жер үстінде
Қазақтың жанашыры қазақ қана!
Қамалдай беріктікті күш санайды!
Қасынан опасыздар шықса – қайғы.
Қазақтың бар болмысы бөлек, дара,
Тағдыры ешкімге де ұқсамайды!
Тарихын зерделесең, зерікпес ең
Танырсың тағлымына еліктесең
Қазақтың атын қорға, қазақ бала,
Ешқашан өз Еліңді кемітпе сен!
Тамырлы шежіреден сыр ақтарғам.
Әмірлі әр мезгілден сұрақ қалған..
Қазақты бір-біріне қарсы қою
Сұқ көзді сұғанаққа мұрат болған.
Сұм пиғыл әлі бүгін басқа ұрып тұр
Бөлшектеп дәндегеннің дәстүрі ұтқыр.
Алты алаш! Алтын тулы елдігіңнен
Айрылып қалмас үшін бас біріктір!
Басқадан шаһар, сарай бұрын тұрғыз.
Бұл елді ұлы ел деген ұғым туғыз.
Ғаламда кім көтермек,
Жан даланың
Жабылып көтермесек рухын біз?!
Біріміз бірімізден құқай көріп -
Дұшпанға жем болармыз ұпай беріп,
Өзіміз-өзімізді сыйламасақ,
Сыйлай ма ағылшын мен қытай келіп?!
Мұны ұқсақ, "Қазынамыз – той" демес ек.
Той емес, ең керегі – ой мен есеп.
Қазақтың бай тілінде кім сөйлесін,
Шырынын тамызып біз сөйлемесек?
Табады төл тарихын жұрт түбінде.
Басталды құрмет пенен құнт бүгінде.
Ілесер ынталанып дүйім халық,
Сөйлесе ұлықтары ұлт тілінде.
Біз бе екен осал халық құрлықтағы ең?!
Біз емес қояр болсақ, шындыққа ден.
Құлдыққа көнбейтұғын өр қазақты
Таныған, мойындаған бұл мықты әлем!
Өз салтын өзге бірақ үйретпесін.
Ыза сөз жауар бұлттай түйдектесін.
Бауырым,
Бабалардың басқан жерін
Тәңірім енді жатқа билетпесін!
Қызықпа лауазымға, алдамшыға
Мансаптың ақыртүбі жалған, сірә!
Жаман ба осы бейбіт заманымыз,
Шаруақор ауылдағы шалдан сұра!
Құс тілін күй тілімен құрастырған
Ұлтыңның тарихын сүй, сұрастыр да!
Өскенбіз
Табиғатпен біте қайнап
Ақ жайлау, ақ боз үйде, Күн астында!
Тұлпардың тұлпарлығын бәйге анықтар.
Туғызған таланттар мен ойлы алыптар,
Тегі – асыл, есігі – ашық, асы - тегін
Қазақтай жомарт, батыр қай халық бар?!
Мінсізбіз дей алмаймыз, мініміз көп,
Мұңсызбыз дей алмаймыз, мұңымыз көп.
Шығайық
басымызға бұлт жуытпай
Біріміз біріміздің Күніміз боп!
Бабадан қалған нақыл, өсиет - күш!
Бола ма бөлінуден қасірет тыс.
Тас түйін бірікпесе Ерлерге серт!
ҚАЗАҚТЫҢ ТҰТАСТЫҒЫ - ҚАСИЕТТІ ІС!
Қазақтың болмысында құт, қуат мол.
Қалдырған мұра қылып мықты ұятты ол!
Бабаңның даласының иесі ғой –
Балаңның санасына ықтият бол!
Мақтан ет Қазақстан деген Елді,
Қандастар қайтсын Елге егеменді.
Ғасырдың қақ төріне қасқайып шық,
Алланың рахымына кенел енді!
Қандастар қайтсын Елге тез алыстан.
Кезінде уәдемен қол алысқан.
Өкініш өзегінде кетпесін деп
Қазағын шақырып тұр Қазақстан!
Рахат – тыныштықты тыңдаған да.
Ойнап жүр бүлдіршіндер гүлді алаңда.
Өзінің астанасын өзі салған
Ел неткен бақытты еді бұл ғаламда!
Бабалар бірлік сөзін миға құйды.
Бағалар жақсыларым тұлғалы, игі.
Мақтан ет Астананы, Ақорданы –
Көк туы көкке бойлап тұрған Үйді!
Сын сабақ - уақыттың ұстыны ұлы.
Топталса, құйқылжиды құстың үні.
ҚАЗАҚТЫҢ ТҰТАСТЫҒЫ - ҚАСИЕТТІ ІС!
Береке - Ар, Сана, Рух күштілігі!
//
Күләш Ахметова - Қазақтың тұтастығы - қасиетті іс!
t.me/adebiett

Үйіңнен туған ұл-қызды талай өргізген,
Ұзайсың, қалқам, кетесің енді сен бізден.
Толқытып түгел ағайын, бауырларыңды,
Идіріп төсін анаңның ақ сүт емгізген.
Қабыл да болсын ананың аппақ тілегі,
Әлпештеп сені, еркелетуші еді үнемі.
Аққуым еді, ақ гүлім еді деп бүгін,
Езіліп отыр ағаңның сыздап жүрегі.
Ұяңнан ұшып барасың енді жаңа үйге,
Өз үйің ол да, өз ұяң ол да, әрине.
Қарсы алып жатыр баршасы, міне, қуанып,
Алдыңнан шығып, үлкен де, кіші сәби де.
Ұғарсың әлі кімнің кім, ненің не екенін,
Сағынар сені жеңгелерің мен мекенің.
Бақытты болып сағынып келіп-кетіп те
Жүріңдер бізге еркелеп енді екеуің.
Аппақсың, сенен ақ емес, жаным, тіпті ақ қар.
Ақ көңіліңмен өмірдің жүгін мықты атқар.
Сен өскен үйде жақсылық қалсын, бақ қалсын,
Барған жеріңе қуаныш боп бар, құт боп бар.
//
Күләш Ахметова - Қыз ұзату

https://www.youtube.com/watch?v=FM2t3nbVTUM

Бүгін қазақ поэзиясының ақ гүлі, ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері, ақын, журналист, аудармашы, әдебиетіміздің поэзия жанрында толымды еңбек еткен қазақ қыздарының ішіндегі шоқ жұлдызы Күләш Ахметованың дүниеге келгеніне 80 жыл толып отыр. Күләш Ділдәқызы Ахметова 1946 жылдың 25 сәуірінде дүниеге келген. Жамбыл облысының Талас ауданындағы Үшарал орта мектебін бітірген.
https://youtu.be/iYr3FNW_x60

Алқымынан арманның жұпар аңқып,
Шақыратын алысқа құмар тартып.
Ауыл деген бесігі бал қиялдың,
Күн тоңатын, ай шалқып, бұлттар балқып.
Албырт шақтың бақытын кім түстеген,
Аңсататын адамды бір күш пе ерен?!
Ауыл деген, ардағым, ауыл деген –
Аңқылдаған көңіл ғой кір түспеген.
Мәнері де, мәні де сәтті күнде,
Қалпы қонып, мінезі тартты кімге?
Ауыл деген – даладай кең жүректі,
Дархан пейіл, шек жоқ қой мәрттігінде.
Қағажудың көрсе де қаншамасын,
Тарықпаған тәубаға тамсанасың.
Ауыл деген әжемнің әңгімесі,
Қозғайтұғын әріден әпсанасын.
Ақтарылсам қайталап аңыз бәрі,
Ақ жаулыққа түйілген аңыздары.
Ауыл деген айрандай ұйыған жұрт,
Ақылына тоқтатқан абыздары.
Жазылмаған заңы мен ғұрыпы бар,
Қалт кеткенге құпия құлыпы бар.
Ауылда бұл еріксіз өкпеназ да,
Шәйі орамал кепкенше ұмытылар.
Өтірікке өртең боп өнбегендер,
Көбесіне біз сұқса көнбегендер.
Бәрін тастап кеттікші ауыл жаққа,
Мейірімге бөлекше шөлдегендер.
Қасиеті қорғаған құйыныңнан,
Талай мәрте жол тапқан тұйығыңнан.
Ауыл деген – қаймағы қазақтықтың,
Бұзбау бізге аманат бұйырылған.
Ауыл жақта тынши ма арым бір сәт,
Дәтке қуат бере ме сағымқұрсақ.
Кіндігіміз өзіңе байлаулы ғой,
Ауыл, бізді кешірші, сағындырсақ.
//
Торғын Тұрлыбаева - Ауыл деген...
t.me/adebiett

… Әкемнің көзін көрген қарттарым-ай,
Бойға күш, дауа берсін дертке құдай!..
Селдіреп күзгі бақтай қатарыңның
Күн сайын сиреп бара жатқанын-ай!..
Армысың, ақсақалды абыздарым?..
Өткізген не сұрапыл дауылдарын,
Тәңірдің көнеміз де дегеніне –
Өмірдің көреміз де жазылғанын!..
Аман ба асқар таудай биіктерім?..
Тағдырдың татқан талай күйік-шерін.
Төзімің тарқалса да үзілмедің –
Сенімің шайқалса да иілмедің!..
Кешегіні жалғаған бүгініңе,
Келер күннің бұйырар нұры кімге?!.
Қиқулаған құстардың күз-керуені
Көз ұшында бұлдырап үзілуде!..
… Әкемнің көзін көрген қарттарым-ай,
Бойға күш, дауа берсін дертке құдай!..
Күздегі жел ұшырған жапырақтай
Күн санап сиреп бара жатқаның-ай!..
//
Тұрмағанбет Кенжебаев