AGRO LABORATORIYA|XOLDOROV_SH

CLAWS roboti begona o‘tlarni kimyoviy vositasiz, millimetr aniqlikda yo‘q qiladi
Buyuk Britaniyaning Earth Rover kompaniyasi begona o‘tlarni yo‘q qilish uchun konsentrlangan yorug‘lik impulsidan foydalanadigan avtonom CLAWS robotini ishlab chiqdi. Quyosh paneli va akkumulyator bilan ishlaydigan robot dalada 16 soatgacha akkumulyator almashtirmasdan harakatlana oladi. Kompaniya hozirgacha 10 ta pilot qurilmani sotgan, yana 15 tasi ishlab chiqarilmoqda.
CLAWS kameralar yordamida ekin va begona o‘tlarni ajratadi, so‘ng o‘sish nuqtasiga qisqa muddatli kuchli yorug‘lik impulsini yuboradi. Impuls meristemni qizdirib, begona o‘tni nobud qiladi, atrofdagi ekin va tuproqqa zarar yetkazmaydi. Tizim o‘simliklar bo‘yicha monitoring ham olib boradi: NDVI orqali ekin sog‘lig‘ini baholaydi, o‘simliklarning joylashuvi va sonini aniqlaydi. Robot begona o‘tni ekin poyasiga millimetr darajasida yaqinlashib nishonga olishi mumkin. Masalan, piyoz niholini begona o‘tdan ajratib, faqat begona o‘tga ta’sir qiladi.
CLAWS sabzavot, salat va boshqa maxsus ekinlar yetishtiriladigan qatorli hamda ochiq dala tizimlari uchun ishlab chiqilgan. G‘ildiraklar oralig‘i 1,5 metrdan 2 metrgacha sozlanadi, platforma modulli bo‘lgani sababli 3 metrlik yoki boshqa kenglikdagi qatorlarga ham moslashtirilishi mumkin. Yorug‘lik usuli tuproqdagi namlik yoki suv miqdoriga bog‘liq emas: robot yomg‘irli va shamolli sharoitlarda ham ishlashi mumkin. Gerbitsidga chidamli begona o‘tlar uchun ham bu usul o‘z ta’sirini saqlab qoladi.
Qurilmaning narxi taxminan 150 ming funt sterlingni tashkil etadi. Earth Rover ma’lumotiga ko‘ra, xarajatlarni qoplash muddati xo‘jalikdagi begona o‘tlarni yo‘qotish xarajatlariga qarab 1 yildan 3 yilgacha bo‘lishi mumkin. Robot dastlab taxminan 100 gektarlik sabzavot yoki salat xo‘jaligi uchun loyihalashtirilgan; bunday maydonda o‘rtacha har kvadrat metrga 60–100 ta begona o‘t to‘g‘ri kelishi hisobga olingan. Shunga qaramay, 5 va 15 gektar maydonga ega ayrim fermerlar ham qurilmani sotib olgan. Robotning asosiy afzalligi — qo‘l mehnati, traktor va dizel yoqilg‘isiga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishdir.
Manba:
AgFunderNews
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Tuproqda biologik parchalanadigan plastiklarni yemiruvchi “Pac-Man” fermenti aniqlandi
Germaniyaning Konstanz universiteti olimlari ayrim biologik parchalanadigan plastiklarni bakteriyalar qanday yemirishini aniqladi. Harry Lerner va David Schleheck boshchiligidagi tadqiqotda plastik yuzasida yashovchi mikroorganizmlar jamoasi, ularning genlari va parchalanish jarayonidagi biologik mexanizmlar o‘rganildi.
Tajriba uchun LCAP deb ataluvchi uzun zanjirli alifatik poliester (long-chain aliphatic polyester) plyonkalari universitet botanika bog‘idagi o‘rmon tuprog‘ining yuqori chirindi qatlamiga taxminan 10 santimetr chuqurlikda ko‘mildi. Laboratoriyada esa shu o‘rmondan olingan tuproqqa maydalangan bioplastikalar qo‘shilib, mikroorganizmlar faolligi bir yil davomida kuzatildi. Tadqiqotchilar parchalanish jarayonini karbonat angidrid (CO₂) ajralishi orqali ham baholadi.
LCAP, PHBV va PCL kabi biologik parchalanadigan plastiklar taxminan 250–330 kun ichida, ya’ni 9–11 oyda to‘liq yemirildi. Nazorat sifatida ishlatilgan sellyuloza qariyb 80 kunda parchalangan, yuqori zichlikdagi polietilen (HDPE) esa deyarli o‘zgarmagan. Bu farq plastik polimeridagi kimyoviy bog‘lar mikroorganizmlar fermentlari tomonidan parchalanishga qanchalik mos kelishini ko‘rsatdi.
Elektron mikroskop yordamida tekshirilganda, tuproqqa ko‘milgan plastik plyonkalarda bakteriya hujayralari shakliga mos keladigan ko‘plab mayda teshiklar topildi. Olimlar bakteriyalar hujayra yuzasiga birikkan depolimeraza fermentlari yordamida plastik tarkibiga kirib, uni bevosita parchalashi mumkinligini taxmin qildi.
Genetik tahlil natijasida LCAP bo‘lgan tuproqda kuchli faollashgan gen aniqlandi. U ester bog‘larini parchalashga qodir esteraza fermentini ishlab chiqaradi. Ferment bakteriya hujayrasi membranasiga lipid “langar” orqali birikadi va ochiq faol markazi yordamida polimer zanjirlariga ta’sir qiladi. Shu sababli olimlar uni tuzilishidagi keng faol markaz uchun “Pac-Man” fermenti deb atadi.
Fermentning tuzilishi penitsillinni parchalashi mumkin bo‘lgan beta-laktamaza fermentlariga ham o‘xshash bo‘lib chiqdi. Tadqiqot natijalari biologik parchalanadigan plastiklarda mikroorganizmlar hujum qila oladigan kimyoviy bog‘lar bo‘lishi kerakligini ko‘rsatadi. Tadqiqot The ISME Journal jurnalida e’lon qilingan.
Manba:
ScienceDaily Agriculture
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

O‘simlik immunitetini kuchaytiruvchi yangi himoya mexanizmi yaratildi
Buyuk Britaniyadagi John Innes Centre olimlari boshchiligidagi xalqaro tadqiqot guruhi guruch, bug‘doy va arpaga zarar yetkazadigan Magnaporthe oryzae zamburug‘iga qarshi yangi biologik himoya usulini ishlab chiqdi. Tadqiqotda Kobe universiteti (Yaponiya) mutaxassislari ham qatnashgan. Ushbu zamburug‘ guruchda blast kasalligini keltirib chiqaradi, bug‘doy va arpa uchun esa Osiyo hamda Afrikaning ayrim hududlarida jiddiy xavf tug‘dirmoqda.
Blast kasalligi har yili taxminan 60 million kishini oziqlantirishga yetadigan miqdordagi guruch hosilini yo‘qotadi. Zamburug‘ o‘simlik hujayralariga “effektorlar” deb ataladigan maxsus molekulalarni yuborib, o‘simlikning tabiiy jarayonlarini buzadi va infeksiyani rivojlantiradi. O‘simliklar esa ushbu molekulalarni aniqlab, zararlangan hujayralarni mahalliy va nazoratli tarzda nobud qiluvchi immun retseptorlari orqali himoyalanadi.
Olimlar donli ekinlarda uchraydigan tandem kinaza oqsillarini (TKP) o‘rgandi. Ushbu oqsillarning HMA domeni zamburug‘ ajratadigan molekulalarni “biologik yem” kabi tutib, patogenni aniqlashga yordam beradi. Tadqiqotchilar oqsil tuzilmasini birofizik usullar va kristallografiya yordamida tahlil qilib, TKP retseptorlarini bug‘doy va arpada infeksiya chaqiradigan ikki xil zamburug‘ effektorini taniy oladigan qilib o‘zgartirdi. Bir nechta nishonni bir vaqtning o‘zida aniqlash qobiliyati “ikki tomonlama spetsifiklik” deb ataladi.
Dastlabki tajribalar alohida bug‘doy hujayralari — protoplastlarda o‘tkazildi. Keyingi bosqichda o‘zgartirilgan retseptorlarning issiqxona sharoitida butun o‘simliklarni himoya qila olishi tekshiriladi. Tadqiqotchilar TKP va NLR kabi turli immun retseptorlarini bitta ekinda birlashtirish orqali zamburug‘larning himoyani chetlab o‘tishini qiyinlashtirish mumkinligini ta’kidlamoqda. Bug‘doy blast kasalligi 1980-yillarda Braziliyada aniqlangan va keyinchalik Osiyo hamda Afrikaning ayrim hududlariga tarqalgan.
Manba:
ScienceDaily Agriculture
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

AQShda purkagich dronlar savdosi 60% ga kamaydi, biroq ishlov berilgan maydon kengaydi
AQSh qishloq xo‘jaligida purkagich dronlar bozori import cheklovlari va yangi tartibga solish takliflari sabab keskin o‘zgarish bosqichida. Bu haqda qishloq xo‘jaligi purkagich dronlari distribyutorlarini birlashtiruvchi American Spray Drone Coalition (ASDC) ma’lum qildi.
DJI yuklarining AQSh bojxona organlari tomonidan vaqti-vaqti bilan to‘xtatilishi ortidan yangi purkagich dronlar savdosi 2025-yilda 60% ga kamaygan: 2024-yildagi 8 950 donadan 2025-yilda 3 711 donagacha tushgan. ASDC prezidenti Erik Ringerning aytishicha, pasayish talab yo‘qligi bilan emas, mavjud modellar va ehtiyot qismlar ta’minotidagi uzilishlar bilan bog‘liq.
Shu bilan birga, AQShda qishloq xo‘jaligi purkagich dronlari ro‘yxatga olinishi 45,6% ga oshgan, ular yordamida ishlov berilgan maydon esa 58,7% ga ko‘payib, 16,4 mln akrga yetgan. DJI’ning yillik ro‘yxatga olingan dronlar orasidagi ulushi 2023-yildagi 83,8% dan 2025-yilda 52,4% gacha qisqargan. XAG, EAVision va Talos kompaniyalari bozorning bo‘shagan qismini to‘ldira boshlagan.
AQSh Federal aloqa komissiyasining (FCC) iyul oyidagi taklifi 55 funtdan og‘ir, LiDAR tizimidan foydalanadigan hamda pestitsid purkash yoki urug‘ sochishga qodir xorijiy dronlarni import qilish va sotishni cheklashi mumkin. Taklif hozircha yakuniy qaror emas, biroq u DJI kabi allaqachon tasdiqlangan modellarni ham qamrab olishi ehtimoli bor. ASDC qishloq xo‘jaligi dronlarini taqiqdan chiqarish, mahalliy ishlab chiqaruvchilarni rivojlantirish uchun ko‘p yillik o‘tish davrini joriy etish va xaridorlarga chegirma berish dasturini yo‘lga qo‘yishni taklif qilmoqda.
Mahalliy ishlab chiqarishga o‘tish narx masalasini ham keskinlashtirmoqda: AQShda ishlab chiqarilgan akkumulyator va motorlar Xitoydan olinadigan analoglarga nisbatan bir necha baravar qimmatroq. ASDC so‘roviga ko‘ra, qishloq xo‘jaligi operatorlarining 49 foizi AQShda ishlab chiqarilgan uskunalar uchun yuqoriroq narx to‘lashga tayyor emas. Shu sababli AQSh kompaniyalari dronlarni mamlakat ichida ishlab chiqarish, mahalliy dasturiy ta’minot yaratish va kattaroq baklarga ega modellarni ishlab chiqishga e’tibor qaratmoqda.
Manba:
AgFunderNews
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Stenon tuproqdagi azotni dalaning o‘zida aniqlash texnologiyasini Markaziy Osiyoda ham qo‘llamoqda
Norvegiyaning Yara International kompaniyasi Germaniyaning Stenon startapiga sarmoya kiritdi. Yara’ning venchur yo‘nalishi — Yara Growth Ventures — Stenon kompaniyasining Series B investitsiya raundining ikkinchi bosqichida ozchilik ulushini sotib oldi. Bitim summasi oshkor qilinmagan. Raundning shu yilgi birinchi bosqichida kompaniya 18 million yevro jalb qilgan edi.
Potsdam shahrida joylashgan Stenon fermerlarga azotli o‘g‘it berish bo‘yicha qarorlarni aniqroq qabul qilishga yordam beradigan tizim ishlab chiqmoqda. Kompaniyaning ko‘chma FarmLab qurilmasi tuproqdagi o‘simliklar o‘zlashtira oladigan azot, organik modda, harorat va namlikni bevosita dalaning o‘zida o‘lchaydi. Qurilmadan olingan ma’lumotlar Stenon dasturi va sun’iy intellekt modellari orqali qayta ishlanib, fermerlar hamda agronomlar uchun o‘g‘itlash bo‘yicha tavsiyaga aylantiriladi.
Stenon asoschisi va bosh direktori Niels Grabbertning ta’kidlashicha, o‘simliklar uchun mavjud azot miqdori bir dalaning turli qismlarida ham, vegetatsiya mavsumi davomida ham sezilarli farq qilishi mumkin. Tizimning maqsadi tuproqni vaqti-vaqti bilan tekshirishdan real vaqtga yaqin, muntazam monitoringga o‘tish hamda azot boshqaruvini yuqori aniqlikdagi ma’lumotlar asosida tashkil etishdir.
Platforma hozirda Yevropaning Shveytsariya, Avstriya, Germaniya va Gretsiya davlatlarida, Markaziy Osiyoda Qozog‘iston va Qirg‘izistonda, shuningdek Braziliya hamda AQShning Kaliforniya shtatida bir necha million akr maydonda qo‘llanmoqda. Stenon o‘z texnologiyasini o‘g‘it va boshqa agroinputlar sotuvchilari, qishloq xo‘jaligi texnikasi dilerlari, agronomik konsultantlar va oziq-ovqat ishlab chiqaruvchilariga taklif qilmoqda.
Yangi investitsiya tuproqdagi azot bo‘yicha platformani rivojlantirish, uni boshqa ekinlar va yangi hududlarga kengaytirishga yo‘naltiriladi. Kompaniya keyingi 12 oyda 2027-yilda ishga tushirilishi rejalashtirilgan yangi texnologiyani tayyorlash, Lotin Amerikasidagi joriy faoliyatni kengaytirish va yangi bozorларга kirishni maqsad qilgan. Fermer uchun asosiy imkoniyat — azotli o‘g‘it miqdorini umumiy me’yor bilan emas, daladagi aniq tuproq ko‘rsatkichlari asosida belgilashdir.
Manba:
AgFunderNews
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Idahoda kartoshka dalasi 19 yildan keyin nematodadan tozalandi
AQShning Idaho shtati, Bingham okrugidagi 120 akrlik (taxminan 48,5 gektar) kartoshka dalasi 19 yillik karantindan chiqarildi. 2025-yil 2-iyulda bu dala AQSh Qishloq xo‘jaligi vazirligining Hayvonlar va o‘simliklar salomatligini nazorat qilish xizmati (USDA-APHIS) tomonidan oq kartoshka sista nematodasi (
Globodera pallida
) karantinidan to‘liq ozod qilindi. Bu AQShda shunday maqomga erishgan birinchi dala bo‘ldi. Endi unga yana kartoshka ekish mumkin.
Bunga qanday erishildi?
Dala egasi yillar davomida quyidagi talablarni qat’iy bajardi:
• texnika va jihozlarni tozalash bo‘yicha sanitariya qoidalariga amal qildi;
• tuproqni bir necha marta maxsus gazli preparatlar bilan zararsizlantirdi (fumigatsiya);
• nematoda oziqlanib ko‘payadigan o‘simliklarni (kartoshka, pomidor va boshqa ituzumdoshlarni) ekmadi;
• tahlil uchun ko‘p marta tuproq namunalari topshirdi.
Laboratoriya tahlillarining barchasi tuproqda nematoda yo‘qligini tasdiqlagandan keyingina dala karantindan chiqarildi.
Nega bu zararkunanda xavfli?
Kartoshka sista nematodasi tuproqda sistalar ko‘rinishida saqlanadi. Sista nobud bo‘lgan urg‘ochi nematodaning qattiq po‘stga aylangan tanasi bo‘lib, uning ichida yuzlab tuxum bo‘ladi. Dalada kartoshka ekilmasa ham, bu tuxumlar 30 yilgacha tirik saqlanishi mumkin.
Zarari ham katta: kuchli zararlangan dalalarda hosil 80 foizgacha, o‘rtacha zararlangan dalalarda esa 15–30 foiz kamayadi. Karantin ostidagi maydonlarga kartoshka ekib bo‘lmagani uchun Idaho kartoshkachilari har yili taxminan 30 million dollar zarar ko‘rmoqda.
Qanday kurashish kerak?
Aydaho universiteti (University of Idaho) olimlari bitta usul yetarli emasligini, bir nechta choralarni birga qo‘llash kerakligini aniqlashgan. Uch yillik almashlab ekish tajribasida kamida ikki yil tuzoq ekin yoki nematodaga chidamli kartoshka navi ekilgan. Shundan keyin nematodaga chidamsiz (sezgir) kartoshka navi ekilganda, tuproqdagi nematoda soni ancha kamaygani kuzatilgan.
Tuzoq ekinlar qanday ishlaydi?
Tuzoq ekin nematodani aldaydi: uning ildizi tuxumlardan lichinkalar chiqishiga sabab bo‘ladi, ammo lichinkalar bu o‘simlikda rivojlana olmaydi, ko‘paya olmaydi va nobud bo‘ladi.
Eng istiqbolli tuzoq ekinlardan biri litchi pomidori, ya’ni yopishqoq ituzum (
Solanum sisymbriifolium
). Bir mavsumda u tuproqdagi
G. pallida
tuxumlari sonini 80 foizdan ko‘proq kamaytirgan. Undan keyin sezgir kartoshka ekilganda, nematodaning ko‘payishi arpadan keyin ekilgan kartoshkaga nisbatan 99 foiz kam bo‘lgan.
Kinoa ham tuzoq ekin sifatida sinovdan o‘tkazilmoqda. U kartoshka bilan almashlab ekilganda nematoda sonini 40 foizgacha kamaytirgan. Uning yana bir afzalligi shundaki, fermer kinoa hosilini sotib daromad ham olishi mumkin.
Nematoda qanday tarqaladi?
Nematodaning o‘zi tuproqda uzoqqa siljiy olmaydi. Ammo u traktor, kombayn, yuk mashinasi, etik va boshqa jihozlarga yopishgan tuproq orqali tez tarqaladi. Shuning uchun zararlangan daladan chiqqan texnikani boshqa dalaga olib o‘tishdan oldin yuqori bosimli suv bilan yuvish va issiq bug‘ bilan zararsizlantirish juda muhim.
Hozir Idahoda zararlangan hudud Bingham va Bonneville okruglarida taxminan 8,5 mil (13,7 km) radius bilan cheklangan. Bu shtatdagi kartoshka maydonlarining 1 foizidan ham kam.
AGROLABORATORIYA – ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

🍓
“O‘simlik zirhi” qulupnay hosilini 3,56 baravargacha oshirdi
AQShning North Carolina State University olimlari qulupnay uchun
Plant Armor (“O‘simlik zirhi”)
deb nomlangan yangi himoya qoplamasini sinovdan o‘tkazdi.
Dala tajribalarida ushbu qoplama ostida yetishtirilgan qulupnay hosili qoplamasiz o‘simliklarga nisbatan
3,56 baravargacha yuqori
bo‘ldi.
Plant Armor — o‘simlik ustiga bevosita yopiladigan maxsus
3D g‘ovak mato
. U:
• hasharotlarning o‘simlikka yetib borishini to‘sadi;
• quyosh nuri, havo va yomg‘irni o‘tkazadi;
• o‘simlik atrofida qulayroq mikroiqlim yaratadi.
Tajriba uch vegetatsiya mavsumi davomida olib borilgan. Olimlar qoplama ostida harorat biroz iliqroq va barqaror bo‘lishini kuzatgan. Natijada qulupnaylar rivojlanish uchun zarur issiqlikni tezroq to‘plab,
ertaroq meva bera boshlagan
.
Yana bir muhim afzalligi — qoplama hasharotlarni jismonan to‘sgani sababli
pestitsidlarga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishi mumkin
. Tadqiqotchilar texnologiya suv sarfini kamaytirishga ham yordam berishi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Qizig‘i, bu texnologiya dastlab qishloq xo‘jaligi uchun yaratilmagan. U
askarlarni chivin chaqishidan himoya qiluvchi maxsus matolar
bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlardan kelib chiqqan.
Plant Armor Gen 2 texnologiyasi North Carolina State University tomonidan patentlangan. Tadqiqot natijalari
Agriculture
ilmiy jurnalida chop etilgan.
AGROLABORATORIYA — ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

🇺🇸
AQShda fermerlarga tuproq salomatligini tahlil qilish uchun moliyaviy yordam berilmoqda
AQSh Qishloq xo‘jaligi vazirligining
NRCS xizmati
CEMA 216 dasturi orqali fermerlarni tuproq salomatligini kompleks tahlil qilishga rag‘batlantirmoqda.
Bu oddiy pH, azot, fosfor yoki kaliyni aniqlash emas. Tuproqning
fizik, kimyoviy va biologik holati birgalikda
baholanadi.
💰
Dasturda ikki xil tahlil paketi mavjud:
🔹
Asosiy paket — 3 ta namuna uchun $520
Unda:
• tuproq agregatlarining barqarorligi — struktura va eroziyaga chidamlilik;
• organik uglerod (SOC) — organik modda va uglerod zaxirasi;
• tuproq nafas olishi — mikroorganizmlar faolligi;
• faol uglerod (POXC) — mikroorganizmlar tez foydalana oladigan uglerod;
• ACE protein — biologik mavjud azot manbai;
• pH va tuproqning mexanik tarkibi aniqlanadi.
🔬
Kengaytirilgan paket — 3 ta namuna uchun $770
U asosiy paketdagi barcha tahlillarni qamrab oladi. Qo‘shimcha ravishda
PLFA orqali tuproqdagi mikroorganizmlar hamjamiyati
yoki
tuproq fermentlari faolligi
chuqurroq o‘rganiladi.
Ya’ni, asosiy paket
tuproq qanday ishlayotganini
, kengaytirilgan paket esa
tuproqdagi biologik hayotni yanada chuqurroq
ko‘rsatadi.
Eng muhimi, natijalar shunchaki laboratoriya protokoli bo‘lib qolmaydi. Fermer
no-till, qoplovchi ekinlar, almashlab ekish va boshqa tuproqni asrovchi amaliyotlarni
joriy qilishdan oldin boshlang‘ich holatni aniqlaydi. Keyinchalik tahlil takrorlanib, tuproqdagi o‘zgarish raqamlar orqali kuzatiladi.
Masalan, Missouri universitetida 10 yil davomida tuproq salomatligiga oid
17 mingdan ortiq ma’lumot
to‘plangan. Bu fermer natijalarini hududdagi o‘xshash tuproqlar bilan taqqoslash imkonini beradi.
Asosiy g‘oya oddiy: tuproqni yaxshilashni rag‘batlantirish uchun avvalo uning holatini o‘lchash, keyin esa o‘zgarishni raqamlar bilan ko‘rsatish kerak.
📌
Manba:
USDA-NRCS CEMA 216; Farm Progress, 2026
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Tuproq zichlanishi: fermerlar uning ta’sirini qanday kamaytirishi mumkin?
Tuproq zichlanishi o‘simlik ildizlarining rivojlanishi, suvning tuproqqa singishi va tuproqdagi biologik faollikka salbiy ta’sir qiladi. Shuningdek, u
tuproq eroziyasi, suvning yuzada to‘planib qolishi va ekinlarning noqulay sharoitlarga chidamliligi pasayishi
xavfini oshiradi.
Yaxshiyamki, tuproq zichlanishini kamaytirish va uning strukturasini saqlashning bir qator amaliy usullari mavjud.
🔹
Past bosimli shinalar va CTIS
VF (Very High Flexion) va IF (Increased Flexion) turidagi shinalar dalada
pastroq havo bosimida ishlash
imkonini beradi. Natijada shinaning tuproq bilan aloqa yuzasi kattalashib, tuproqqa tushadigan bosim kamayadi.
CTIS — shinalardagi bosimni markazlashgan holda boshqarish tizimi
operatorga shina bosimini kabinadan turib o‘zgartirish imkonini beradi. Masalan, yo‘lda harakatlanishda bosimni oshirish, dalaga kirganda esa kamaytirish mumkin.
🔹
Gusenitsali texnikalardan foydalanish
Gusenitsali yurish tizimi oddiy g‘ildiraklarga nisbatan tuproq bilan
kattaroq aloqa yuzasini
hosil qiladi. Bu tuproqqa tushadigan bosimni kamaytirib, zichlanishni cheklashga yordam beradi.
Ayniqsa,
nam sharoitda hosil yig‘im-terimi vaqtida
gusenitsali texnika chuqur izlar hosil bo‘lishini kamaytirishi va texnikaning dalada botib qolish xavfini pasaytirishi mumkin.
🔹
Chuqur yumshatish (rixlenya) va tuproqni uzoq muddatli boshqarish
Chuqur yumshatish zichlangan qatlamlarni buzishga yordam beradi. Ammo tuproq nam bo‘lgan yoki boshqa noqulay sharoitlarda og‘ir texnika yana dalaga kirsa, uning samarasi qisqa muddatli bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun chuqur yumshatishni
almashlab ekish, daladan texnika o‘tish sonini kamaytirish, past bosimli shinalar va gusenitsali texnikalardan foydalanish hamda tuproqdagi organik modda miqdorini oshirish
kabi amaliyotlar bilan birgalikda olib borish muhim.
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya