AGRO LABORATORIYA|XOLDOROV_SH

Tuproqni “hidlab”, undagi kasalliklarni aniqlash mumkinmi?
SPIN-FERT loyihasi olimlari tuproqdagi zararli va foydali mikroorganizmlarni aniqlash uchun ko‘chma “elektron burun” — e-nose qurilmasini sinovdan o‘tkazdi.
Qurilma mikroorganizmlar faoliyati natijasida tuproqdan ajraladigan uchuvchan organik birikmalarni aniqlaydi. Qulupnay va pomidorda o‘tkazilgan tajribalarda u:
- Phytophthora va Rhizoctonia patogenlari;
- foydali Trichoderma zamburug‘i;
- mikroorganizmlar kiritilmagan tuproqni bir-biridan muvaffaqiyatli farqlagan.
Oddiy qilib aytganda, qurilma tuproqdagi mikroorganizmlarning o‘zini bevosita ko‘rmaydi. Ular faoliyati natijasida ajraladigan gazsimon birikmalar majmuasini sezib, tuproqda kasallik qo‘zg‘atuvchi yoki foydali mikroorganizmlar mavjudligini taxminan aniqlaydi.
Hozircha bu dastlabki natija. Biroq texnologiya kelajakda tuproq patogenlarini tez aniqlash, kasalliklarning oldini olish va foydali mikroorganizmlar faoliyatini kuzatishda tezkor diagnostika vositasiga aylanishi mumkin.
Ushbu qurilma Yaponiyaning Kioto shahrida o‘tkazilgan 32-Xalqaro bog‘dorchilik kongressida — IHC2026 da taqdim etildi.
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Tuproq tahlili — o‘g‘it xarajatini kamaytirish va hosildorlikni saqlashning muhim vositasi
Qishloq xo‘jaligida mineral o‘g‘itlar ekinlar hosildorligini ta’minlovchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Biroq o‘g‘itni faqat avvalgi yillardagi tajriba yoki umumiy tavsiyalar asosida qo‘llash har doim ham iqtisodiy jihatdan samarali emas. Tuproqda oziqa elementlari yetarli bo‘lgan sharoitda ortiqcha o‘g‘it qo‘llash ishlab chiqarish xarajatlarini oshirsa, oziqa moddalarining yetishmasligini hisobga olmaslik hosildorlikning pasayishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli o‘g‘itlash tizimini shakllantirishda birinchi navbatda
“Tuproqda hozir qancha oziqa moddasi mavjud?”
degan savolga javob berish lozim.
Yuqori hosil tuproqdan ko‘proq oziqa olib chiqadi
Zamonaviy intensiv dehqonchilikda hosildorlikning ortishi bilan tuproqdan azot, fosfor, kaliy, oltingugurt va boshqa oziqa elementlarining olib chiqilishi ham ko‘payadi. Masalan, AQSHning Minnesota shtatida 2025-yilda makkajo‘xori yetishtirish natijasida tuproqdan olib chiqilgan asosiy oziqa elementlari miqdori oldingi yilga nisbatan
13,9 foizga oshgan
. Bunga ekin maydonining kengayishi va hosildorlikning ortishi sabab bo‘lgan.
Demak, hosil qancha yuqori bo‘lsa, tuproqdagi oziqa zaxirasiga tushadigan bosim ham shuncha katta bo‘ladi.
eKonomics ma’lumotiga ko‘ra, tuproqdan hosil bilan har
taxminan 9 kg fosfor
olib chiqilganda, tuproq tahlilida aniqlanadigan fosfor miqdori qariyb
1 mg ga kamayishi mumkin
. Shuning uchun hosil bilan olib chiqilgan oziqa moddalarining o‘rni muntazam to‘ldirib borilmasa, vaqt o‘tishi bilan tuproqdagi oziqa zaxirasi kamayadi. Shuning uchun hosil bilan olib chiqilgan oziqa moddalarining o‘rni muntazam to‘ldirib borilmasa, vaqt o‘tishi bilan tuproq unumdorligi pasayadi.
Bunda yana bir iqtisodiy jihat mavjud: tuproqdagi oziqa moddasi juda kamayib ketganidan keyin uning zaxirasini qayta tiklash ko‘pincha mavjud optimal darajani saqlab turishdan qimmatroqqa tushadi.
Tuproq tahlilisiz o‘g‘itlash — taxmin asosida qaror qilishdir
Tuproq tahlilining asosiy vazifasi faqat tuproq tarkibini aniqlash emas. U fermerga o‘g‘it uchun ajratilgan mablag‘ni qayerga sarflash kerakligini ko‘rsatadi.
Masalan, tuproqda fosfor yetarli bo‘lsa, yana ko‘p miqdorda fosforli o‘g‘it qo‘llash hosildorlikni sezilarli oshirmasligi mumkin. Aksincha, tuproqda kaliy miqdori juda past bo‘lsa, mavjud mablag‘ni birinchi navbatda kaliy yetishmovchiligini bartaraf etishga yo‘naltirish iqtisodiy jihatdan samaraliroq bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun tuproqdagi oziqa moddalarini shartli ravishda
“oziqa moddalari banki”
deb tasavvur qilish mumkin. Tuproq tahlili ushbu “hisob raqamida” qancha oziqa mavjudligini, ekin qancha qismini olib chiqayotganini va qancha miqdorni o‘g‘it orqali qaytarish kerakligini aniqlashga yordam beradi.
Kritik daraja nimani anglatadi?
O‘g‘itlash bo‘yicha qaror qabul qilishda oziqa elementining tuproqdagi
kritik darajasi
muhim ahamiyatga ega. Agar tuproq tahlilida muayyan oziqa elementi kritik darajadan
past
bo‘lsa, o‘g‘it qo‘llash natijasida ekinning hosildorlik bilan javob berish ehtimoli yuqori bo‘ladi. Bunday maydonda o‘g‘itni keskin kamaytirish hosil yo‘qotilishiga olib kelishi mumkin. Agar oziqa elementi kritik darajadan
yuqori
bo‘lsa, qo‘shimcha o‘g‘itning hosildorlikni oshirish ehtimoli kamayadi. Bunday sharoitda o‘g‘it me’yorini maqbullashtirish va mablag‘ni boshqa cheklovchi omillarga yo‘naltirish imkoniyati paydo bo‘ladi.
Biroq kritik qiymatlar barcha tuproqlar uchun bir xil emas. Ular tuproq turi, pH, karbonatlilik, mexanik tarkib, ekin turi, hosildorlik darajasi hamda laboratoriyada qo‘llanilgan tahlil usuliga bog‘liq. Shu sababli xorijiy tadqiqotlarda keltirilgan kritik ko‘rsatkichlarni O‘zbekiston tuproqlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chirish emas, balki mahalliy agroekologik sharoit va amaldagi tahlil usullari asosida baholash lozim.
O‘g‘itni “odat bo‘yicha” emas, tahlil asosida qo‘llash kerak
Amaliyotda ayrim hollarda fermer xo‘jaliklarida o‘g‘it me’yori “o‘tgan yili shuncha berilgan” tamoyili asosida belgilanadi. Ammo bir dalaning o‘zida ham oziqa moddalarining miqdori yillar davomida o‘zgarib boradi. Hosil bilan oziqa olib chiqiladi, o‘g‘it bilan uning bir qismi qaytariladi, ayrim elementlar esa tuproqda birikadi yoki boshqa yo‘llar bilan yo‘qotiladi.
Shuning uchun samarali o‘g‘itlash uchta oddiy savolga asoslanishi kerak:
Tuproqda qancha oziqa mavjud? Ekin rejalashtirilgan hosil uchun qancha oziqa talab qiladi? Yetishmayotgan qismini qancha o‘g‘it bilan to‘ldirish kerak?
Ana shunda mineral o‘g‘it shunchaki dalaga beriladigan resurs emas, balki iqtisodiy qaytim berishi kutilayotgan investitsiyaga aylanadi.
Xulosa
. Tuproq tahlili uchun sarflangan mablag‘ni qo‘shimcha xarajat sifatida emas,
o‘g‘itlardan samarali foydalanish, ortiqcha sarfni kamaytirish va hosildorlikni saqlashga xizmat qiluvchi investitsiya
sifatida baholash maqsadga muvofiq.
Tuproqda oziqa yetarli bo‘lsa — ortiqcha o‘g‘itga mablag‘ sarflashning oldi olinadi. Oziqa yetishmasa — hosil kamayishidan oldin muammo aniqlanadi. Eng muhimi, fermer o‘g‘itlash bo‘yicha qarorni taxmin asosida emas, o‘z dalasining haqiqiy holatini ko‘rsatuvchi ma’lumot asosida qabul qiladi.
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

🌍
YER DEGRADATSIYASI DUNYOGA HAR YILI 878 MILLIARD DOLLARGA TUSHMOQDA
Yer degradatsiyasi, cho‘llanish va qurg‘oqchilik endi faqat ekologik muammo emas. Ular qishloq xo‘jaligi, suv ta’minoti, oziq-ovqat xavfsizligi va iqtisodiyotga bevosita zarar yetkazmoqda.
📊
BMTning Cho‘llanishga qarshi kurash konvensiyasi (UNCCD) ma’lumotlariga ko‘ra:
🔸
dunyo yerlarining 40% gacha qismi degradatsiyaga uchragan;
🔸
yer degradatsiyasi, cho‘llanish va qurg‘oqchilik oqibatidagi iqtisodiy yo‘qotishlar yiliga 878 mlrd AQSh dollarini tashkil etadi;
🔸
yerlarni tiklash va qurg‘oqchilikka chidamlilikni oshirish uchun 2030-yilgacha har yili 355 mlrd dollar investitsiya talab etiladi;
🔸
amalda esa yiliga atigi 77 mlrd dollar yo‘naltirilmoqda. Natijada yillik moliyalashtirish yetishmovchiligi 278 mlrd dollarni tashkil qilmoqda;
🔸
shu bilan birga, yerlarni tiklash va qurg‘oqchilikka chidamlilikka yo‘naltirilgan investitsiyalar yiliga 1,8 trillion dollargacha iqtisodiy foyda keltirishi mumkin.
🌱
Bu nimani anglatadi?
Sog‘lom tuproq — shunchaki yaxshi hosil degani emas. Tuproq degradatsiyasi kuchayganda uning unumdorligi va suvni ushlab turish qobiliyati pasayadi, qurg‘oqchilik ta’siri kuchayadi va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi xavf ostida qoladi.
Shuning uchun tuproq salomatligini yaxshilash, organik moddani ko‘paytirish, eroziya va sho‘rlanishni kamaytirish, suvdan samarali foydalanish hamda degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklashga sarflangan mablag‘ni xarajat emas, uzoq muddatli investitsiya sifatida ko‘rish zarur.
🇺🇿
Bu masala Markaziy Osiyo uchun ham ayniqsa dolzarb: UNCCD COP17 ma’lumotlariga ko‘ra, mintaqada 80 million gektardan ortiq yer degradatsiyaga uchragan va bu holat 24 million kishiga ta’sir qilmoqda.
📌
Xulosa oddiy: yer va tuproqni bugun asrash — ertangi hosil, suv va oziq-ovqat xavfsizligiga investitsiyadir.
🔗
Rasmiy manba:
https://www.forbes.com/sites/shookabidarian/2026/08/28/desertification-costs-878-billion-a-year-as-un-summit-falls-short/
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

🌾
Ekin qoldig‘ini yoqmaslik — iqlim va tuproq uchun muhim yechim
Project Drawdown’ning 2026-yilda yangilangan tahliliga ko‘ra, dalada somon va boshqa ekin qoldiqlarini yoqishni kamaytirish tez natija beradigan iqlim yechimlaridan biri hisoblanadi.
Asosiy raqamlar:
• 1 tonna ekin qoldig‘ini yoqmaslik — taxminan 1,34 tonna CO₂-ekvivalent emissiyaning oldini olishi mumkin.
• Dunyo miqyosida bu amaliyot yiliga 0,11–0,39 gigatonna CO₂-ekvivalent emissiyani kamaytirish salohiyatiga ega.
• Tuproq organik uglerodini saqlash uchun ekin qoldig‘ining taxminan 50% ini dalada qoldirish muhim.
Yoqmasak, ekin qoldig‘ini nima qilamiz?
Ekin turi, xo‘jalik imkoniyati va keyingi ekinga qarab bir nechta amaliy yechim mavjud:
1. Maydalab, dalada qoldirish. Somon va poyani maydalab tuproq yuzasiga bir tekis yoyish mumkin. Bu tuproq yuzasini qoplaydi, namlikning bug‘lanishini kamaytiradi va vaqt o‘tishi bilan organik modda manbaiga aylanadi.
2. No-Till orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri ekish. Qoldiqni haydab ko‘mish shart emas. Maxsus No-Till seyalka qoldiq orasidan urug‘ni bevosita tuproqqa joylashtiradi. Natijada qo‘shimcha yer haydashga ehtiyoj kamayadi.
3. Kompost tayyorlash. Ortiqcha somon va boshqa organik qoldiqlar go‘ng bilan aralashtirilib kompost qilinishi va keyinchalik organik o‘g‘it sifatida dalaga qaytarilishi mumkin.
4. Chorvachilikda foydalanish. Sifatiga va ekin turiga qarab qoldiqning bir qismini chorva ozuqasi yoki to‘shama sifatida ishlatish mumkin. Ishlatilgan to‘shama keyinchalik go‘ng bilan birga kompostga aylantiriladi.
5. Qo‘ziqorin yetishtirish uchun substrat. Bug‘doy va boshqa don ekinlari somonidan ayrim turdagi qo‘ziqorinlarni yetishtirishda substrat sifatida foydalanish mumkin.
6. Bioenergiya olish. Ortiqcha biomassa briket yoki pellet ishlab chiqarish, shuningdek tegishli texnologiyalar mavjud joylarda biogaz va boshqa bioenergiya yo‘nalishlarida xomashyo bo‘lishi mumkin.
7. Sanoat xomashyosiga aylantirish. Ekin qoldiqlaridan qog‘oz, karton, tolali plitalar, qadoqlash va ayrim qurilish materiallarini ishlab chiqarishda foydalanish imkoniyati mavjud.
8. Tuproqni mulchalash. Qoldiqni tuproq yuzasida mulch sifatida saqlash tuproqni quyosh va shamol ta’siridan himoya qilib, eroziya va namlik yo‘qotilishini kamaytirishga yordam beradi.
⚠️
Eng muhimi, “yoqmaslik” qoldiqning hammasini daladan olib chiqib ketish degani emas. Qoldiqning yetarli qismini dalada saqlash tuproq organik moddasi, namligi va eroziyadan himoyasi uchun muhim.
📌
Oddiy hisob: 1 000 tonna ekin qoldig‘ini yoqishning oldi olinsa, taxminan 1 340 tonna CO₂-ekvivalent emissiyaning oldini olish mumkin.
Manba: Project Drawdown — Reduce Crop Residue Burning, 2026
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Mevali daraxtlarga kuzda bor berish nega muhim?
Hosil yig‘ib olingandan keyin, ammo
barglar hali to‘kilmasdan oldin
, mevali daraxtlarni bor (B) bilan oziqlantirish mumkin. Daraxt bu davrda borni o‘zida to‘playdi va undan keyingi bahorda o‘sish, gullash va meva tugish jarayonida foydalanadi.
Bor daraxt uchun nima beradi?
gullarning yaxshi rivojlanishi va meva tugishiga yordam beradi;
meva to‘qimalarining mustahkam shakllanishida ishtirok etadi;
barglarda hosil bo‘lgan oziqa moddalarining mevalarga yetib borishiga yordam beradi;
yangi novda va ildizlarning o‘sishini qo‘llab-quvvatlaydi.
Bor yetishmasa
gullar va yosh mevalar to‘kilishi, mevalar shakli buzilishi, yosh novdalarning uchlari qurishi
mumkin.
Tadqiqotlarda bor barg orqali berilganda gul kurtaklari, gullar va bir yillik novdalarda uning miqdori
43,1 mg/kg gacha
yetgani aniqlangan. Tuproq orqali berilganda esa ildizlarda
59,6 mg/kg
, barglarda
25,1 mg/kg gacha
qayd etilgan.
E’tibor bering:
bor juda oz miqdorda kerak bo‘ladigan oziqa elementidir. Uning yetishmasligi ham, me’yoridan ortiq berilishi ham o‘simlikka zarar yetkazishi mumkin. Shuning uchun borli o‘g‘itlarni belgilangan me’yorda, imkon qadar tuproq yoki barg tahlili natijasiga qarab qo‘llash kerak.
Xulosa:
hosildan keyin, barglar to‘kilishidan oldin bor bilan to‘g‘ri oziqlantirish daraxtning keyingi yil yaxshi gullashi va meva tugishiga yordam beradi.
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

BRAZILIYA — 50 YILLIK NO-TILL TAJRIBASI
Braziliyada no-till dehqonchiligi qariyb
50 yillik tarixga ega
. Bugungi kunda mamlakatda
35 mln gektarga yaqin
maydonda no-till va almashlab ekish tizimi qo‘llanmoqda.
🇧🇷
Richard Dijkstra oilasi bu usulni dastlab
atigi 6 gektarda
sinab ko‘rgan. Hududda qumli, unumdorligi past tuproqlar, nishab yerlar va kuchli yog‘ingarchilik tufayli
tuproq eroziyasi
jiddiy muammo bo‘lgan. Tajriba yaxshi natija bergach, keyingi yili xo‘jalikning barcha ekin maydonlari no-till tizimiga o‘tkazilgan.
🔹
No-till nima?
No-till — tuproqni plug bilan haydamasdan va imkon qadar kam buzgan holda, maxsus seyalkalar yordamida urug‘ni oldingi ekinning qoldiqlari orasidan
to‘g‘ridan-to‘g‘ri tuproqqa ekish usuli
. Bunda tuproq yuzasidagi poya va boshqa o‘simlik qoldiqlari olib tashlanmaydi.
🔹
Cover crop nima?
Cover crop — asosan don yoki hosil olish uchun emas,
tuproqni qoplab va himoya qilib turish uchun ekiladigan ekin
. Masalan, javdar, suli, beda va boshqa dukkakli yoki boshoqli ekinlardan foydalanish mumkin. Ular tuproqni ochiq qoldirmaydi, eroziyani kamaytiradi, organik massa hosil qiladi va ayrim dukkakli turlar tuproqni biologik azot bilan boyitishga yordam beradi.
📊
50 yillik tajribaning natijasi
Hudud tuproqlarida tabiiy organik modda miqdori taxminan
3,5%
bo‘lsa, uzoq muddat no-till qo‘llangan xo‘jalikda u ko‘pincha bundan
2 baravar yuqori
, ayrim maydonlarda esa
10% gacha
yetgan.
Braziliya bo‘yicha olib borilgan yirik ilmiy tadqiqotda
63 ta hududdan 3 402 ta tuproq namunasi
o‘rganilgan. Natijalar uzoq muddatli no-till sharoitida tuproq organik uglerod zaxirasini tiklash uchun taxminan
36–55 yil
talab qilinishi mumkinligini ko‘rsatgan.
📌
Muhim xulosa:
No-till — shunchaki “yerni haydamaslik”emas. Samarali tizim:
🌾
tuproqni minimal buzish va to‘g‘ridan-to‘g‘ri ekish;
🌿
o‘simlik qoldiqlarini dala yuzasida saqlash;
🔄
ekinlarni almashlab ekish;
🌱
cover crop — tuproqni qoplovchi ekinlardan foydalanishga asoslanadi.
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

Qumli tuproqlarda ekin yetishtirishda nimaga e’tibor berish kerak?
Qumli tuproqlar bahorda tez isiydi, ammo
suv va oziqa moddalarini yaxshi ushlab turolmaydi
. Shu sababli bunday tuproqlarda o‘simliklar namlik va oziqa elementlari tanqisligiga tez duch keladi.
💧
Asosiy muammolar:
suvning tuproqdan tez o‘tib ketishi;
oziqa moddalarining yuvilishi;
tabiiy unumdorlikning pastligi;
organik modda miqdorining kamligi;
ayrim sharoitlarda tuproqning nordonlashishi.
🌱
Nima qilish kerak?
Qumli tuproqlarda o‘g‘itni bir martada katta miqdorda berishdan ko‘ra,
kamroq dozada, lekin bir necha marta bo‘lib berish
samaraliroq. Bu oziqa elementlarining ildiz zonasidan yuvilib ketishini kamaytiradi.
O‘simliklar uchun
azot (N), fosfor (P) va kaliy (K)
bilan birga magniy (Mg), oltingugurt (S), temir (Fe) va boshqa mikroelementlarning yetarli bo‘lishi ham muhim.
Sug‘orishda ham xuddi shunday yondashuv foydali: qumli tuproqda suvni katta me’yorda kam-kam berishdan ko‘ra,
kichik me’yorlarda tez-tez sug‘orish
maqsadga muvofiq.
📌
Xulosa:
qumli tuproqda yuqori hosil olishning asosiy tamoyili —
suv va oziqa moddalarini oz-ozdan, ammo muntazam yetkazib berish.
Organik modda qo‘shish esa tuproqning suv va oziqa moddalarini ushlab turish qobiliyatini yaxshilaydi.
AGROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

MAKKAJO‘XORIDA MAQSADGA QARAB OZIQLANTIRISH: YASHIL MASSA, PROTEIN VA DON HOSILI
Makkajo‘xoridan
ko‘p yashil massa
,
yuqori protein
yoki
yuqori don hosili
olish bir xil maqsad emas. Qaysi elementlarga ko‘proq e’tibor berish kerakligi maqsadga qarab farqlanadi.
1. YASHIL MASSA KO‘P BO‘LISHI UCHUN — N + K
Silos uchun asosiy maqsad — hosil yig‘imigacha
katta va faol yashil barg massasini saqlash
.
N (azot)
— barg va poyaning jadal o‘sishini ta’minlaydi.
K (kaliy)
— suv almashinuvini boshqaradi, o‘sishni qo‘llab-quvvatlaydi va poyaning yotib qolish xavfini kamaytiradi.
Muhim jihati: silosda butun o‘simlik daladan olib chiqiladi. Shu sababli
silos makkajo‘xorisi donlik makkajo‘xoriga nisbatan daladan ancha ko‘p kaliyni olib chiqadi.
➡️
Maqsad yashil massa bo‘lsa: N bilan bir qatorda K ta’minotiga alohida e’tibor bering.
2. PROTEINNI OSHIRISH UCHUN — N + S
Bu yerda asosiy masala faqat biomassani ko‘paytirish emas, o‘simlikdagi azotni
proteinga aylantirish
dir.
N (azot)
— proteinning asosiy qurilish elementi.
S (oltingugurt)
— azotdan samarali foydalanish va uning proteinga aylanishi uchun zarur.
Ayniqsa don to‘lish davrida azot yetishmasa, don tarkibidagi protein kamayadi. Yara ma’lumotlarida kaliy bilan yaxshi ta’minlash ham don proteini hamda ayrim aminokislotalar miqdorini oshirishi ko‘rsatilgan.
➡️
Maqsad protein bo‘lsa: faqat N emas, N + S balansiga e’tibor bering.
3. DON HOSILINI OSHIRISH UCHUN — DON SONI + DON VAZNI
So‘tada ko‘proq don + har bir donning yaxshi to‘lishi = yuqori hosili uchun
N (azot)
yetishmasa so‘ta kalta va donlar soni kam bo‘lishi mumkin. Yara tajribalarida yuqori don hosili ko‘pincha
200–250 kg N/ga
darajasidagi ta’minot bilan bog‘langan.
P (fosfor)
— kuchli ildiz va dastlabki rivojlanish uchun muhim.
B (bor)
— ayniqsa changlanish va don bog‘lanishida muhim. Bor yetishmovchiligida so‘tada donlar to‘liq bog‘lanmay, bo‘sh joylar paydo bo‘lishi mumkin.
➡️
Maqsad don bo‘lsa: o‘simlikni shunchaki katta qilish emas, so‘tada don soni va donning to‘lishini ta’minlash muhim.
Qisqacha eslab qoling:
Yashil massa → N + K ga urg‘u
Protein → N + S ga urg‘u
Don hosili → don soni va don vazni; N + P va B ta’minotiga e’tibor
Bu boshqa elementlar kerak emas degani emas. Makkajo‘xori barcha makro va mikroelementlarga muhtoj.
Farq — qaysi maqsadda qaysi oziqa elementiga alohida e’tibor berilishida.
Manba:
Yara UK – Crop Nutrition
GROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya

GROLABORATORIYA-ILM BILAN
©️
Shovkat_Xoldorov
👉
@agrolaboratoriya