Allaev Uz
Oʻsishdan toʻxtagan, oʻrganolmayotgan oʻrta boʻgʻin kadrlar sunʼiy intellekt oʻrnimni olib qoʻymaydimi deb xavotir olmasa ham boʻladi. Oʻsib borayotgan raqobatda sun'iy olmasa, tabiiy intellekt olib qoʻyadi.
Biznes qilishda xalqaro tajriba muhim. Ajoyib davrda yashamoqdamiz, sun'iy intellekt sizga xalqaro tajribani o'rganishga eng zo'r imkoniyatlarni ochadi. Bugun tadbirkor sifatida siz duch kelayotgan muammolar yoki yaxshilashingiz kerak bo'lgan ishlarni allaqachon dunyoning boshqa davlatlarida kimlardir qilgan. Ular siz yurgan yo'ldan yurib, qiynalib yechimlar topishgan. O'sha yechimlarni o'rganish sizning muammolaringiz yechimini anchaga tezlashtirishi mumkin.
Bu qanday bo'ladi.
1. Siz o'z sohangizda masshtabi jihatidan siz o'tgan bosqichlardan o'tgan kompaniyalarni qidirasiz. Ularni Yevropa, AQSH, Yaponiya, Janubiy Koreya, Xitoy, Rossiya, hatto Afrika davlatlaridan ham qidirib ko'rasiz. LLM (Gemini, ChatGPT, Claude, DeepSeek) sizga bir nechta o'zingizga o'xshagan bizneslarni topib berishi mumkin. Promptni aniqroq yozsangiz, ular yanada aniqroq topishadi. Kimlarni o'zingizga o'xshaydi deb o'ylashingizni ham qo'shing.
2. Kompaniyalarni aniqlab olgandan so'ng, avvalo ularning biznes modeli va strategiyasi haqida LLM bilan obdon suhbatlashasiz. Promptni yaxshi tomondan ham, yomon tomondan ham, tanqidiy tomondan ham, sizning keysingizda qanaqa ishlashi haqida ham savollar berib ko'rasiz.
3. Shu kompaniyalar faoliyatiga oid kitoblar, podkastlar, videolar va maqolalar bilan tanishib chiqasiz. O'ylaganingizdan ancha chuqur narsalar va yechimlar chiqib keladi. Mutaxassis sifatida dunyoqarashingiz o'zgaradi, yechimdan tashqari nimalarni o'rganishingiz kerakligini ham his qilasiz.
4. O'zingizning eng og'riqli muammolaringizni aniqlab olgandan so'ng, shu soha bo'yicha professional kitob yoki Coursera kabi platformalarda kurslar qidirasiz. Ba'zan bu alohida treninglar yoki universitetlar kurslari ham bo'lishi mumkin. Man masalan asosan fransuz biznes maktablari kurslarini sotib olaman. Afsuski, kamdan-kam odam bu bosqichga yetib boradi, lekin yetib borganda qanaqa masshtabda imkoniyatlar ochilishini xayoliga ham sig'dirmaydi.
Xullas, nimanidir o'rganib, xalqaro tajribani olib, yechimlar qilish osonligi bo'yicha eng zo'r davrda yashayapmiz. Muhimi, infoshovqin ichida yo'qolib qolmasdan, fokusni bir joyga qo'yib, sabr bilan ishlashda.
Boshidan o'tganni qo'shidan o'tma deganlaridek, deyarli ikki yildan beri bir necha mavzuda shu siklni takrorladim va hozir ham shu bilan bandman. Asaxiy va mijozlarimiz bo'lsa bundan faqat yutadi deb o'ylayman.
Ўзбекистонда китоб савдосини рағбатлантириш мақсадида ойига 10 минг донадан ортиқ китоб сотган тадбиркорларга 1 млрд сўмгача имтиёзли ссуда ажратилади. Шунингдек, туризм, гастрономик, ёшлар сайилгоҳи ва савдо-сервисга ихтисослашган кўчаларда кутубхоналар ва book cafe’лар ташкил этиш кўзда тутилган.
https://www.gazeta.uz/uz/2026/04/23/kitobxonlik/
Telegram
|
Instagram
|
YouTube
Ёшлар ишлари агентлигидан Алишер ака Садуллаев бу масалада давлатдан нима ёрдам деб ёзибдилар.
Аввало, тепадаги пост давлатни айблаш маъносида эмас, бозордаги реал ҳолат ҳақида эди. Бозор қонунлари шафқатсиз, лекин ундан тўғрироқ ишлайдиган механизм йўқ. Муаммонинг асоси талаб ва таклиф қонунида. Яъни китобга талаб китоб дўконлари рентабил бўладиган даражада етарли эмас. Таҳминларим тўғри бўлса, аҳолига нисбатан бир фоиз. 100 000 аҳоли яшайдиган туманда дарсликлардан бошқа бир ойда сотиладиган китоб сони 1000тача. Адашган бўлсам, аниқроқ рақам бўлса хурсанд бўламан. Бунақа талаб билан, ижара бозорида китоб дўконлари бошқа бизнеслар билан рақобат қилолмайди. Тошкент шаҳрида ўртача 20 доллар аренда бошқа бизнесларда бемалол, китобда бўлса бирлик иқтисодиётига (унит economics) тўғри келмайди. Аниқлаштириб ўтаман, гап китоб чиқарувчи нашриётлар ҳақида эмас, китоб дўконлари ҳақида кетмоқда.
Иккинчи томондан, ижара нархи кимдир ноинсоф бўлгани учун эмас, бозор қонунлари асосида, талаб ва таклифдан келиб чиқиб шаклланади. Бу ҳолатда ижара берувчини қонунлар билан китоб дўконига арзонроқ беришга мажбурлаб бўлмайди. Бу қилинса ҳам яна бир бор бозор механизми ишлаб, шунчаки ижарага берувчилар китоб дўконига бермасликни маъқул кўришади.
Асахийда китоб дўконлари умумий экотизимни тўлдиради, сотув ва даромад жиҳатидан рентабелмиз. Шу учун дўконлар сонини кўпайтирмоқдамиз.
Ҳозирги ҳолатда давлатдан ҳам, оддий инсонлардан ҳам вазиятни яхшилашда тўғри қадам кўпроқ китоб хариди бўлиши мумкин. Ўзи умуман китоб ўқиш кўпайса, талаб ошса, соҳада пул пайдо бўлса, вазият катта ва кичиклар учун бирдек яхшиланади.
Бозор ўз қонунлари билан ўз йўлида давом этса, китоб сотуви Uzum, Yandex Market, Asaxiy ва яна бир-иккита катта ўйинчилар атрофида тўпланиб боради. Экотизим ичида яшайди. Лекин, бренд бўлганлар ва алоҳида романтиклар кўнгли ёки савоб учун қиладиганлар яшаб қолмаса, аксар китоб дўконлари бозор шароитида секин четга чиқиб бошлайди.
Кўпроқ китоб ўқинглар, уни кўпроқ тарғибот қилинглар, атрофдагиларни кўпроқ ўқишга чорланглар, бу соҳага у ёки бу восита орқали талаб яратади ва вазият яхшиланишига ҳисса қўшади.
ChatGPTda rasm generatsiyasi ikkinchi avlod ancha yaxshilanibdi. Tepadagi postni tashlab, shunga mos rasm generatsiya qil desa, mana shu rasm chiqdi. Kitoblar yuzida matn bilan muammo boru, lekin bu allaqachon qoyil qoladigan daraja. Nano Bananaga munosib raqib.
Сўнгги 10 кунда ўнлаб китоб дўконлари эгалари билан суҳбатлашдим. Улар орасида ойига 20000+ китоб сотадиган бренд ҳам, бекатда жойлашган китоб дўкони эгаси ҳам бор. Мавсумий савдо пасайиши даврида кўпчилик стрессда, савдо йўқлигидан умумий нолиш ҳаммада бўлди.
Деярли ҳамма китоб дўконлари рентабилликни канцелярия товарлари, смартфонлар учун гаджетлар ёки қўшимча хизматлар (ксерокопия, сканер) билан ушлашга ҳаракат қилишмоқда. Сабаби китоб сотуви паст.
Ва яна қизиқарли жиҳат, Тошкент марказида китоб дўконлари кўпайганини айтамиз, айниқса сўнгги 1-2 йилда. Айримларни айтмаса, деярли ҳаммаси паст овозда аслида зарарга ишлашётганини, ҳозирча савдо бўладиган деган умид билан зарарни қоплаб туришганини ҳам тан олишди.
5-6таси билан харажатлар қисми ҳақида ҳам суҳбатлашдик. Хулоса қиладиган бўлсам, китоб дўконлари стабиллигида энг асосий муаммо ҳозирда сотув ва нархга нисбатан Тошкентда ижара нархлари қимматлик қилаётганидадир. Ижара нархлари м2 га 14 АҚШ долларидан бошлаб, 60 доллар тўланаётган жойлар ҳам бор. Рентабиллик талабларидан келиб чиқсак, одатда ижара нархи харажатларнинг 40 фоизидан ошмаслиги керак. Лекин, ким билан гаплашсак, ҳаммада ижара нархи харажатларнинг 60-70 фоизидан кўпроқ бўлиб чиқмоқда. 3-4 киши ойлик сотувдан маржа ҳозирда ҳатто аренда харажатларини қопламаслигини ҳам тан олди. Айримлари ҳатто зарарда ишлаётганини ўзи ҳам билмайди.
Бу соҳадаги маошлардан тортиб, сифат ва нарх-навогача таъсир қилмасдан қолмайди. Масалан, ҳозирда тўлиқ иш кунига китоб дўконларида маош 3-3.2 миллион сўм атрофида экан. Ҳар ҳолда суҳбатда шу рақамларни айтишди.
Бу нимага олиб келади? Таҳминимча, яқин 1-2 йилда Тошкент марказидаги китоб дўконлари аста-секинлик билан шаҳар чеккароғига, ижара арзонроқ ҳудудларга кўчиб бошлашади. Китоб дўконлари ҳудуди ҳам қисқариб бошлайди ва уларда фақатгина ҳақиқатдан сотиладиган маҳсулотлар қолади. Бир қисм бўлса ёпилади. Яна яшаб қолиш эҳтимоли бор кичик қисм ўзи бинога эга бўлганлар бўлади. Масалан, биз сотув зўр деб билган Чорсудаги дўкон эгаларидан бири дўконни ёпиб ижарага берсам кўпроқ даромад оларканман деб тан олиб ўтди.
Шунақа қилиб, китоб дўконлари аҳоли гавжум жойдан узоқлашган сари китоблар сотуви катта маркетплейсларга ўтиб боради. Кичик дўкон ва нашриётларда бўлса самаралари online сотув инфраструктурасини қурадиган на билим, на кўникма, на ресурс бор. Улар тирик қолиш билан банд. Келажакда китоб савдосида босқичма-босқич асосий улуш миллий даражадаги маркетплейсларга ўтади. Унгача 2 йил ўтадими, 5 йил ўтадими, вақт кўрсатади. Лекин, нашриётлар эмас, китоб дўконлари соҳаси муаммоси аниқ: Китоблар сотуви етарлича эмас, натижада
қиммат ижара нархи маржани еб қўяди
, натижада соҳа бошқа ижарага оладиган бизнеслар билан рақобат қилаолмайди.
#Rasmiy_munosabat
🚨
Ogoh bo‘ling: tadbirkorlarga soxta xatlar yuborilmoqda
So‘nggi kunlarda Toshkent shahar soliq boshqarmasi hamda Yirik soliq to‘lovchilar bo‘yicha hududlararo soliq inspeksiyasi nomidan tadbirkorlarga
soxta elektron xatlar
yuborilayotgani aniqlanmoqda.
❗️
Soliq qo‘mitasi ushbu xabarlar rasmiy emasligini va ular firibgarlik maqsadida tarqatilayotganini ma’lum qiladi.
⚠️
Mazkur elektron xatlar soliq tizimida
ro‘yxatdan o‘tmagan
. Ular tarkibidagi havolalar orqali qurilmaga
zararli dasturlar
yuklanishi, shuningdek, shaxsiy ma’lumotlar qo‘lga kiritilishi mumkin.
📌
Eslatib o‘tamiz, soliq organlarining barcha rasmiy xabarlari
faqat soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti
orqali yuboriladi
.
🔎
Agar sizga shubhali xabar yuborilgan bo‘lsa:
—
havolalarni bosmang
;
—
ilova qilingan fayllarni ochmang
;
—
ma’lumotlarni faqat rasmiy manbalar orqali tekshiring
.
⚠️
Hushyor bo‘ling, firibgarlar tuzog‘iga tushmang va shaxsiy ma’lumotlaringiz xavfsizligini ta’minlang.
Тelegram
|Facebook
|YouTube|
Instagram
|X|
Threads
Tim Kuk Apple bosh direktoriga aylanganda kompaniya kapitalizatsiyasi 386 milliard AQSH dollari bo'lgan ekan. U bu raqamni 4 trillionga olib chiqdi. Fantastik raqam.
Uni davrida rok-n-roll yetarlicha bo'lmagani rost. Ko'ngli shou xohlab qolgan odamlar uchun bu muhim bo'lishi mumkin. Lekin, dunyoning eng katta kompaniyasining kuzatuv kengashi va aksionerlari uchun shoudan real raqam qiziqroq bo'lgan deb o'ylayman.
Shundan kelib chiqsa, u shubhasiz ajoyib karyera qilgan tarixdagi eng muvaffaqiyatli menejerlardan biri sifatida qoladi.
Jon Ternusni, qarashlarini oʻrganishga 2 soatdan ortiq vaqt sarfladim. Chiqishlarini ham koʻrdim.
Avvalo, bu goʻzal karyera. 25 yil oldin ishga kelgan injener yakunda dunyoning eng katta kompaniyasi bosh direktoriga aylandi.
U bu davrda:
— Apple Silicon'ga o'tishga boshchilik qildi. Intel'dan voz kechib, M1 protsessorlarini bozorga chiqardi.
— So'nggi o'n yillikdagi barcha iPhone, Mac, iPad, AirPods va Vision Pro qurilmalarini yaratish ortida turgan shaxs.
— Pensilvaniya universiteti bitiruvchisi, mexanik-muhandis. MBA (Biznes boshqaruvi magistri) darajasi yo'q. Moliyaviy sohada tajribaga ega emas. U sof "hardware" (apparat ta'minoti) mutaxassisi.
— Apple rahbariyati tarkibidagi eng yosh top-menejer.
Kuk texnologiyalar tarixidagi ehtimol eng zo'r operatsion boshqaruvchi bo'lish orqali Apple kompaniyasini 4 trillion dollarlik gigantga aylantira oldi.
Ternus esa sun'iy intellekt poygasi avj olgan bir paytda rahbarlikni o'z qo'liga olayotgan apparat ta'minoti muhandisidir. Apple sayyoradagi eng zo'r qurilmalarga, biroq gigantlar orasida eng zaif sun'iy intellekt tizimlaridan biriga ega.
Ehtimol, u ayni kerakli vaqtda kelgan aynan to'g'ri insondir. Tim Kuk menejmentcha gapiradigan, raqamlar, optimizatsiya, savdo, xavfsizlik, samaradorlik haqida gapiradigan klassik, lekin eng zoʻr rahbar boʻldi.
Tim Kuk oʻrnini sentyabr oyida hozirda Applening uskunalar injineringi (Hardware engineering) boʻlimi rahbari Jon Ternus egallaydi.
Bosh direktorlik unga sentyabr oyida topshiriladi. Katta ehtimol bilan Tim Kuk iPhone 18 Pro va iPhone Fold ni taqdimoti bilan CEO sifatida ishini tugatadi.