Асанов формати
Юрий Черногаев
деган бир журналист бор. Олдинроқ у ҳақда бир
ёзгандим
. Совет ностальгияси, унинг ортидан
Россияга
чексиз муҳаббат ва
Ўзбекистоннинг
миллий тарихчилиги ва мафкурасига ўткир танқидий муносабат аралашмасидан иборат дунёқарашга эга. Мақолалари, постлари шунга яраша.
Шу кишининг янги
постларидан
бирига кўзим тушди. Қисқача мазмуни қуйидагича:
Ўзбекистон тарихи музейига
хорижлик дўстларимни олиб бордим; музейда миллий тарихий уйдирмалар ва хатоликлар шу қадар кўп экан, хорижликлар устимиздан кулиб кетди.
Бу постнинг иккита муаммоси бор:
- биринчидан, музейда хорижлик меҳмонларнинг истеҳзоли кулгисига сабаб бўлган фактлар аслида пост муаллифи ўйлагандек кулгили эмас; албатта, айримлари билан баҳслашиш мумкин, ноаниқлик ва хатоликлар борлиги шубҳасиз, лекин уларни инкор қилишга ҳаракат қилар экан, Черногаевнинг ўзи ундан баттар текширилмаган факт ва талқинларни келтиради. Яъни иштони йиртиқ тиззаси йиртиқ устидан кулгандек таассурот қолдиради. Бу ерда ҳар бир аргументни фактчек қилиб ўтиришга имкон йўқ, вақт бўлса, алоҳида пост қиларман. Лекин Черногаевнинг ўзи ҳам, хорижлик меҳмонлари ҳам ўз тарихий дунёсини яратиб олгани кўриниб турибди. Бир сўз билан айтганда, Черногаев бир нохолис миллий тарихчиликни танқид қиламан деб, унга жавобан бошқа бир нохолис миллий тарихчиликни мутлақ ҳақиқат қилиб кўрсатишга уринади;
- иккинчидан, кулгининг ўзи хавфли сигнал: Черногаев балки бу ҳақда ўйламагандир, қалбан самимий Ўзбекистонни севиб, унга яхши бўлишини истар ва ўзи ҳимоя қилаётган тарихий ёндашув тўғрилигига чин дилдан ишонар. Лекин у билиб-билмай типик шовинистик муносабатни репродукция қиляпти. Собиқ колониал миллатлар ўз миллий тарихини ёзиш жараёнида хатога, нохолисликка, нопрофессионалликка йўл қўйиши мумкин, аммо бу миллий тарихларни танқид қилувчи томоннинг ўзи осмондан келиб эмас, тенг туриб гаплашишни ўрганиши керак: "Йўқ дўстлар, ҳурмат сақлаган ҳолда, бу ерда хато қиляпсизлар" дейиши керак; Черногаевнинг постидан уфуриб турган кайфият эса тамоман тепадан пастга қараш, шовинизмга йўғрилган: "Ëввойи туземецлар ўзича ўз миллий тарихини ёзяпти, бу тарих шу қадар бемаъники, устиларидан кулиб чиқиб кетдик" қабилида. Осмондан келиб, кулаётган томоннинг ўзи тўлалигича холис бўлса, тўғри қарши аргументлар келтирса ҳам бошқа гап эди.
Шунинг учун ҳам шошқалоқлик қилиш яхшимас — ё ўзингнинг аҳмоқлигингни кўрсатиб қўясан, ё осмондан келаман деб кулгига қоласан.
Музей экспозициясига келсак. Янгиланган экспозицияни кўрмаганим учун аниқ бир нарса дея олмайман. Черногаев танқид қилган жиҳатлардан музей хатоларга тўла экан деган таассурот туғилмайди. Бошқа томондан, расмий миллий тарихни акс эттиришга хизмат қилувчи музейлар давлат сиёсатига, миллий мафкурага хизмат қилиши ва илмий жиҳатдан юз фоиз холис бўлмаслиги ҳам бор гап. Бу яхшими, ёмонми, билмадим, лекин бундай музейлар ҳамма давлатда бор: бундай муассасаларни яратишдан кўзланган асосий мақсад соф академик фанни эмас, расмий мафкура, миллий ёндашувни акс эттириш бўлади одатда.
Бу баҳслашиш керак эмас, имкон қадар холисликка интилиш керак эмас, деганимас. Тенг туриб, пастроққа тушиб, компетенциянг доирасида муҳокамалар уюштириш керак дегани.
@AsanovEldar
Хўп, унда Беруний қайси маданият вакили? Олдин бир нарсани тушуниб олиш керак: Беруний замонида ҳали Маршалл Ҳожсон Persianate World деб атаган форс тилли маданий муҳит энди шаклланаётган эди ва устувор мавқега эга эмас эди. Илмий китоблар, диний адабиёт…
Qurultoy'нинг охирги сонида Беруний ҳақида икки оғиз фикр билдиргандим. Эшитишимча, бу фикрларим Instagram'да баҳс келтириб чиқарибди; миллатчилар мени бўралатиб сўкибди ҳам. Аслида мен реал фактларга асосланган гапларни айтгандим. Ўша гапларни шу ерда такрорлайман…
Qurultoy'нинг навбатдаги сонида турколог олима Мунира Ҳотамова билан "Девону луғотит-турк" ҳақида гаплашдик. Суҳбат давомида, жумладан, Ўзбекистонда Маҳмуд Кошғарий меросига қизиқиш етарли эмаслиги ҳақида фикрлар айтилди. Бу сон ҳам анча яхши кўрилди. Сиз…
Oyina.uz сайти анчадан буён (аслида очилганидан буён) ҳамкорлик таклиф қилиб келарди. Ë вақт бўлмасди, ё хоҳиш, ё мавзу. Ниҳоят вақт бўлди. Биринчи мақолам чиқди. Мавзу — Турон тушунчаси. У ўтмишда қандай тушунилган, нимани ифодалаган, бугун қандай тушуниляпти;…
Oyina.uz
сайти анчадан буён (аслида очилганидан буён) ҳамкорлик таклиф қилиб келарди. Ë вақт бўлмасди, ё хоҳиш, ё мавзу.
Ниҳоят вақт бўлди. Биринчи мақолам чиқди.
Мавзу —
Турон
тушунчаси. У ўтмишда қандай тушунилган, нимани ифодалаган, бугун қандай тушуниляпти; бугунги сиёсат, маданият ва ўзликни шакллантириш муҳокамаларида ўрни қандай.
Бу мавзу ўзимнинг тор мутахассислигим эмас, лекин энг охирги ва ишончли тадқиқотлардан фойдаланиб, ўз компетенциям доирасида хулоса қилишга уриндим.
Турон: жўғрофия, мифология ва сиёсат
@AsanovEldar
Qurultoy'нинг
навбатдаги сонида турколог олима
Мунира Ҳотамова
билан
"Девону луғотит-турк"
ҳақида гаплашдик. Суҳбат давомида, жумладан,
Ўзбекистонда
Маҳмуд Кошғарий
меросига қизиқиш етарли эмаслиги ҳақида фикрлар айтилди.
Бу сон ҳам анча яхши кўрилди. Сиз ҳам албатта
кўринг
.
@AsanovEldar
O‘zlik лойиҳасининг муваффақиятли стартидан сўнг яна бир маърифий лойиҳа стартида қатнашаётганимдан хурсандман. Gazeta.uz нашри 18 ёшга тўлган кунда унинг янги лойиҳасида иштирок этишимни маълум қиламан. Нашр Yangi O‘zbekiston университети билан ҳамкорликда…
Ғайбулла Бобоёров
билан
ўғузлар
билан гаплашгач, бир куни
Феруза Жуманиёзова
билан кўришиб қолдим. "Менинг мавзуим ўғузлар эди, кўп айтадиган гапларим бор эди" деди. Такрор бўлиб қолмас эканми деган хаёлда барибир шу мавзуга қайтишга қарор қилдик. Натижа кутганимдан аъло бўлди.
Биринчидан, ўғузлар ҳақида маълумот ҳали кўп экан. Такрор бўлмади, жуда кўп янги нарса билиб олдик.
Иккинчидан, кўришлар сони бир кунда 40 мингдан ошди. Ҳозир 76 минг бўлиб турибди. Демак, мавзуга қизиқиш жуда юқори.
Кўриб
, баҳо беринг.
@AsanovEldar
Mutolaa
лойиҳасида
«Марра» китобхонлик марафонимни
ташкил этдим.
Кузатувчиларим билади — икки-уч йил аввал китоб ўқишга вақт тополмай қолганимдан нолийвериб, ниҳоят ҳар куни китобга вақт ажратадиган бўлдим. Бугунги кунда мунтазам мутолаа қилиб, ўқилган китоблар ҳақида каналимда маълумот бериб бораман.
Эришилган тартиб ва мунтазамликка қўшимча мотивация қилиб "Марра"да қатнашишга қарор қилдим. Бунинг учун иловадан атоқли
турк
тарихчиси, шу йил вафот этган
Ильбер Ортайлининг "Келажак қандай яратилади?"
(
İnsan Geleceğini Nasıl Kurar
) китобини танладим (шу баҳона бу китоб
ўзбек
тилида борлигини билиб олдим).
Сизни ҳам "Марра"га қўшилишга ва Ортайли хожани биргаликда ўқишга таклиф қиламан. Жараённи янада мазмунли қилиш учун марафон якунида кичик синов тести бўлади. Вазифаларни мукаммал бажариб, энг юқори натижа кўрсатган
10 нафар китобхон бир йиллик Mutolaa Premium обунасини
қўлга киритади.
Қўшилиш учун ҳавола:
https://mutolaa.com/davra/post/467949
@AsanovEldar