Venchur kundaligi

Oxirgi postlarimni avtomatlashtirish maqsadida AI agentga topshirib ko‘rdim. Ataylab auditoriya qanday reaksiya bildirishini kutdim.
To‘g‘risi, reaksiyalar avvalgidan ancha kam bo‘ldi. Shunda menda ikkita savol paydo bo’ldi.
AI hozir juda ko‘p ishni uddalayapti. Bir necha soniyada maqola yozadi, ma’lumotlarni tahlil qiladi, g‘oyalar beradi. Lekin inson yozgan matndagi tabiiylikni, shaxsiy tajribani va samimiyatni bera olyaptimi?
Yoki men o‘zimning fikrlarimni, boshimdan o‘tgan voqealarni va hislarimni unga to‘g‘ri yetkazib bera olmayabmanmi?
Rostini ayting oxirgi postlarimda AI ishlatilganini sezdingizmi?

Jamoangiz hozir necha kishidan iborat. Shu raqamni ayting, men sizning bosqichingizni taxmin qilaman, chunki jamoa hajmi haqiqatni taqdimotdan tezroq ochadi.
Muammo oddiy. Koʻp asoschi jamoani bosqichga emas, imkoniyatga qarab oʻstiradi. Pul kelganda odam qoʻshiladi, pul kamayganda esa kim ketishini hal qilish ogʻir boʻladi. Natijada jamoa kattalashadi, lekin mahsulot oldinga siljimaydi.
Quyida bugun oʻtirgan joyingizda, bir varaq qogʻoz bilan qila oladigan besh qadam.
1. Jamoangizni ikki ustunga yozing. Birinchi ustun, mahsulotni yasayotgan va sotayotgan odamlar. Ikkinchi ustun, qolgan hamma. Ikkinchi ustun birinchisidan uzun boʻlsa, siz hali mahsulot qurayotgan emas, tashkilot qurayotgan boʻlasiz. Erta bosqichda bu eng qimmat xato.
2. Har bir odam uchun bitta natija yozing. Ism yoniga lavozim emas, shu oy u qanday oʻlchanadigan natija beradi, shuni yozing. Masalan, haftasiga oʻnta mijoz suhbati yoki toʻlov oqimini ishga tushirish. Bitta ism qarshisida natija topolmasangiz, muammo odamda emas, sizning rejangizda.
3. Odam boshiga daromadni hisoblang. Oylik daromadni jamoa soniga boʻling. Bu raqamni har oy yozib boring. Tasavvur qiling, daromad ikki barobar oshdi, lekin jamoa uch barobar kattalashdi. Oʻsish koʻrinadi, lekin odam boshiga samara tushyapti. Investor aynan shu dinamikani soʻraydi.
4. Yangi odam oʻrniga jarayon qoʻyib koʻring. Yangi vakansiya ochishdan oldin oʻzingizga bitta savol bering, bu ish takrorlanadigan jarayonmi yoki haqiqatan yangi malakami. Hisob yuborish, hisobot yigʻish, mijozga eslatma kabi ishlar koʻpincha odam emas, oddiy shablon va avtomatlashtirish bilan yopiladi. Yangi malaka kerak boʻlsa, oʻshanda odam olinadi.
5. Toʻxtatish testini oʻtkazing. Bir hafta davomida tasavvur qiling, falon rol ishlamay turibdi. Mijoz buni sezadimi, daromad tushadimi, mahsulot sekinlashadimi. Hech narsa oʻzgarmasa, bu rol hali erta ochilgan.
Amaliyotda eng koʻp uchraydigan ikki holat bor. Birinchisi, jamoa katta, lekin mijoz bilan faqat asoschi gaplashadi. Ikkinchisi, jamoa kichkina, mijoz pul toʻlayapti, lekin hamma ish ikki kishining yelkasida va ular charchab qolgan. Birinchi holatda odamni kamaytirish emas, ularni mijozga yaqinlashtirish kerak. Ikkinchisida esa birinchi yollov eng koʻp vaqt yeyayotgan takroriy ishga qilinadi.
Yana bir foydali oʻlchov, pul tugagunga qadar qolgan oylar. Jamoa kattalashganda bu raqam qisqaradi. Agar yangi odam bu raqamni sezilarli qisqartirsa va buning evaziga aniq natija kelmasa, yollovni keyingi bosqichga qoldirgan maʼqul.
Shu besh qadamdan oʻtib chiqing va natijani oddiy qilib yozing. Jamoa soni, odam boshiga daromad, qolgan oylar. Uch raqam sizning bosqichingizni roʻyxatdagi har qanday tarifdan toʻgʻriroq koʻrsatadi.
Jamoangiz hozir necha kishi va shu uch raqamdan qaysi biri sizni koʻproq bezovta qilyapti?
@ayakubofff
#startap
#jamoa

Dekabrgacha qolgan haftalarda koʻp jamoa yangi daromad qidiradi, lekin eng tez natija beradigan ish boshqa joyda, yaʼni allaqachon ketayotgan pulni qayta koʻrishda.
Kuz oxiri buning uchun qulay payt. Yilning oxirgi oylarida shartnomalar yangilanadi, obunalar avtomatik uzayadi, jamoa rejalari kelgusi yilga koʻchadi. Agar shu paytda xarajat jadvaliga qaramasangiz, yanvarda oʻzingiz tanlamagan byudjet bilan uygʻonasiz.
Men suhbatlarda koʻp koʻradigan holat shunday. Asoschi daromadni oyma oy aytib beradi, lekin oylik chiqimini taxminan aytadi. Taxminiy chiqim esa runway hisobini butunlay buzadi.
Quyida qishga kirishdan oldin qayta koʻrib chiqishga arzigulik uchta band bor.
1. Obunalar va infratuzilma hisoblari. Bir varaqqa oxirgi uch oyda kartadan yechilgan hamma takrorlanuvchi toʻlovni yozing. Har bir qator yoniga ikkita narsa qoʻying, yaʼni oxirgi hafta ichida kim ishlatdi va ishlatmasa nima buziladi. Odatda roʻyxatning uchdan biri sinov davridan qolib ketgan asboblar boʻlib chiqadi. Serverlarda ham shu holat bor, chunki test muhitlari koʻpincha ishga tushirilgandan keyin oʻchirilmaydi. Bu band bir kunda hal boʻladi va keyingi oydan natija beradi.
2. Marketing va mahsulotga ketayotgan pulning qaytimi. Har bir kanal boʻyicha oddiy savol bering, bu yerga ketgan pul nechta toʻlovchi foydalanuvchi keltirdi. Agar javob yoʻq boʻlsa, muammo kanalda emas, oʻlchovda. Ikki hafta ichida oʻlchov qoʻyib boʻlmaydigan xarajatni toʻxtatib turing va farqni kuzating. Tasavvur qiling, jamoa uchta kanalga bir xil pul sarflaydi, lekin kelgan mijozlarning deyarli hammasi bitta kanaldan chiqadi. Qishda pulni shu kanalga yigʻish oʻsishni sekinlashtirmaydi, aksincha tezlashtiradi.
3. Jamoa va autsors ishlari. Bu eng ogʻir band, shuning uchun koʻpchilik uni oxirigacha qoldiradi. Odamni qisqartirish haqida emas, rollar haqida oʻylang. Kelgusi uch oyda kompaniyaga eng kerak natija nima va kim uni chiqaradi. Vaqtincha jalb qilingan ishlar roʻyxatini ham shu koʻz bilan koʻring, chunki baʼzi tadbirkorlar bir martalik vazifa uchun boshlangan hamkorlikni yillab davom ettiradi.
Shu uchta banddan keyin bitta raqamni yangilang, yaʼni hozirgi pulingiz necha oyga yetadi. Agar javob olti oydan kam boʻlsa, qishdagi asosiy vazifangiz yangi gipoteza emas, balki daromadni yoki runwayni uzaytirish boʻladi.
Va muhim ogohlantirish. Xarajatni kesish oʻzi strategiya emas. Agar qisqartirish mahsulot sifatini yoki mijozga javob tezligini pasaytirsa, siz pul tejab, oʻsishni sotib yuborasiz. Shuning uchun har bir kesishdan oldin bitta savolga javob bering, bu pul mijozni ushlab turadimi yoki shunchaki odatga aylanganmi.
Bugun bir soat ajrating va kartadan yechilayotgan toʻlovlar roʻyxatini chiqaring. Sizningcha, shu uchta banddan qaysi biri sizga eng ogʻir boʻladi?
@ayakubofff
#startap
#venchur

Startapingiz qaysi bosqichda turganini bitta jumlada ayta olmasangiz, keyingi uch oyingiz nimaga ketishini ham ayta olmaysiz.
Men jamoalar bilan suhbatda koʻpincha bir xil holatni koʻraman. Asoschi oʻzini seed bosqichida deb hisoblaydi, lekin mahsulotini muntazam ishlatadigan oʻnta odam yoʻq. Yoki aksincha, mijozlar pul toʻlab turibdi, asoschi esa hamon logotip va landing sahifa ustida oʻtiradi. Bosqichni notoʻgʻri aniqlash vaqtni emas, yoʻnalishni yoʻqotadi.
Bosqichni aniqlashning amaliy yoʻli quyidagicha.
1. Pre-seed yoki gʻoya bosqichi. Bu yerda sizda mahsulot emas, gipoteza bor. Asosiy savol bitta, muammo haqiqatan ham mavjudmi. Oʻlchov ham oddiy, siz bilan gaplashgan notanish odamlar soni. Agar oʻttizta suhbatdan keyin odamlar hozir bu muammoni qanday hal qilayotganini aytib bera olmasangiz, siz hali shu bosqichdasiz. Bu bosqichda investor qidirish erta, chunki sotadigan dalilingiz yoʻq.
2. MVP bosqichi. Ishlaydigan birinchi versiya bor, lekin takroriy foydalanuvchi yoʻq. Bu yerdagi eng katta xato, mahsulotni kengaytirish. Toʻgʻri qadam esa torayish. Bitta foydalanuvchi toifasini tanlang va faqat ularning bitta ishini oxirigacha bajaradigan mahsulot qiling.
3. Product Market Fit izlash bosqichi. Foydalanuvchi bor, lekin ular qaytib kelyaptimi, mana shu savol hal qiluvchi. Buni his bilan emas, raqam bilan tekshiring. Bir oy oldin roʻyxatdan oʻtganlarning qanchasi shu hafta ham ishlatdi. Agar bu koʻrsatkich oydan oyga tushib borayotgan boʻlsa, siz hali PMF ga yetmagansiz va marketingga pul tikish zarar keltiradi.
4. Oʻsish bosqichi. Bu yerda savol oʻzgaradi. Endi mijoz jalb qilish narxi va mijozdan keladigan daromad nisbati asosiy mavzuga aylanadi. Agar siz hali ham har bir mijozni shaxsan oʻzingiz ogʻzaki ishontirib olib kelayotgan boʻlsangiz, bu oʻsish emas, qoʻlda ishlash.
Jamoa masalasi ham aynan shu yerda koʻrinadi. Har bosqich boshqa odamni talab qiladi. Gʻoya bosqichida koʻp gapiradigan hamkor foydali tuyuladi, MVP da esa kod yozadigan yoki sotadigan odam kerak boʻladi. Baʼzi jamoalarda asoschilar yillab bir xil rol bilan qolib ketadi va startap oʻsmaydi. Oyda bir marta oʻzingizdan soʻrang, hozirgi bosqich uchun jamoada kim ortiqcha va kim yetishmaydi.
Bugun qilsangiz boʻladigan ish shu. Bir varaqqa uchta narsani yozing. Birinchisi, oxirgi oʻttiz kunda mahsulotingizni ikki martadan koʻp ishlatgan odamlar soni. Ikkinchisi, pul toʻlayotganlar soni. Uchinchisi, keyingi uch oyda qaysi bitta raqamni oʻstirmoqchisiz. Shu uch satr bosqichingizni slayddan koʻra aniqroq koʻrsatadi.
Ayting-chi, sizning startapingiz hozir qaysi bosqichda va buni qaysi raqam bilan isbotlay olasiz?
#startap
#venchur

Birinchi oʻn foydalanuvchini notoʻgʻri tanlasangiz, mahsulotingiz haqidagi butun tasavvuringiz notoʻgʻri quriladi.
Koʻp asoschi birinchi testni eng oson yoʻl bilan qiladi. Doʻstlar, kurs guruhidagi bolalar, qarindoshlar. Ular ochadi, maqtaydi, rahmat aytadi. Keyin esa hech biri qaytib kelmaydi. Sabab oddiy, ular sizni qoʻllab turgan odamlar, mahsulotga muhtoj odamlar emas.
Birinchi oʻn kishi sizning statistikangiz emas. Ular sizning koʻzingiz. Shuning uchun ularni tasodifan emas, mezon boʻyicha tanlash kerak.
1. Muammoni hozir boshqa yoʻl bilan hal qilayotgan odamni qidiring. Agar odam shu ishni Excelda, daftarda, uchta chat orqali yoki qoʻlda qilayotgan boʻlsa, demak muammo unga real pul va vaqtga tushyapti. Hech qanday yechim izlamagan odam sizning mahsulotingizni ham izlamaydi. Roʻyxat tuzayotganda birinchi savolingiz shu boʻlsin, siz buni hozir qanday hal qilyapsiz.
2. Ogʻriq chastotasi boʻyicha saralang. Yiliga bir marta uchraydigan muammo bilan boshlagan startap juda sekin oʻrganadi, chunki fikr olish uchun oylab kutadi. Haftasiga bir necha marta takrorlanadigan ish tanlang. Shunda bir hafta ichida oʻnlab real foydalanish holatini koʻrasiz.
3. Sizdan uzoqroq odamlarni qoʻshing. Oʻn kishidan kamida oltitasi siz bilan shaxsan tanish boʻlmasin. Ularni oddiy yoʻl bilan topasiz. Soha chatlari, kasbiy guruhlar, bitta sovuq xat, yoki shu muammo haqida ochiq yozgan odamga toʻgʻridan toʻgʻri murojaat. Notanish odam sizni ayamaydi, aynan shu kerak.
4. Qarorni oʻzi qabul qiladigan odamni oling. Koʻp test shuning uchun behuda ketadi, mahsulotni ishlatgan odam uni sotib olishga vakolatli emas. Masalan, mahsulotni doʻkon sotuvchisi sinaydi, lekin pulni egasi toʻlaydi. Imkon boʻlsa ikkalasini ham roʻyxatga kiriting va alohida gaplashing.
5. Har biriga bitta aniq vazifa bering, umumiy havola emas. Ochib koʻring deyish oʻrniga, bugun shu ishni mening mahsulotim orqali qiling deng. Keyin yonida turing. Qayerda toʻxtadi, qayerda savol berdi, qayerda ortga qaytdi. Bitta shunday kuzatuv oʻnta soʻrovnomadan koʻp narsa beradi.
6. Kichik boʻlsa ham toʻlov yoki majburiyat soʻrang. Pul, oldindan roʻyxat, yoki jonli maʼlumotini kiritish. Bepul mahsulotni hamma maqtaydi, chunki hech kim hech narsa yoʻqotmaydi. Birinchi real majburiyat paydo boʻlgan kunda fikrlar keskin ochiq boʻladi.
Shu olti mezon boʻyicha tanlangan oʻn kishi sizga ikki hafta ichida mahsulotning haqiqiy holatini koʻrsatadi. Ulardan nechtasi hech kim eslatmasa ham qaytib kelayotganini sanang. Mana shu raqam birinchi haqiqiy signal.
Mening kuzatuvimda eng koʻp qilinadigan xato shu, asoschi tanishlardan yaxshi gap eshitib, mahsulotini tayyor deb hisoblaydi va reklamaga pul sarflaydi. Keyin esa tushunmaydi, nega begonalar bir kunda chiqib ketyapti.
Ayting chi, hozirgi birinchi foydalanuvchilaringizdan nechtasi sizga shaxsan tanish odam?
#startap
#PMF

Investordan kelgan rad javobi ustida startapperlar ikki hafta xafa boʻlib yurishadi va aynan shu ikki haftada ular eng qimmatli maʼlumotni qoʻldan boy berishadi.
Rad javobining oʻzi bitta jumladan iborat. Hozircha bizga mos emassiz, keyinroq gaplashamiz yoki biz siz qurayotgan yo’nalishlarni hozir ko’rmayabmiz. Shu gaplar ortida esa sizga kerak boʻlgan haqiqiy sabab turadi va uni soʻramasangiz hech kim sizga oʻzi aytib bermaydi. Quyida rad javobidan keyin bir hafta ichida bajarsa boʻladigan toʻrtta qadam.
1. Sabablarni ikki toifaga ajrating. Rad javoblar aslida ikki xil bo’ladi. Birinchisi siz oʻzgartira oladigan narsa, masalan, metrika yoʻq, jamoada texnik odam yoʻq, biznes model tushunarsiz. Ikkinchisi siz umuman oʻzgartira olmaydigan narsa, masalan, fond bu bosqichga yoki bu sohaga umuman investitsiya qilmaydi. Agar sabab ikkinchi toifadan boʻlsa, mahsulotingizni qayta qurish shart emas, roʻyxatingizni qayta ko’rib chiqish kerak. Koʻp asoschi aynan shu yerda adashadi va notoʻgʻri fondga qarab oʻzini oʻzgartira boshlaydi.
2. Rad javobidan keyingi birinchi kun hissiyot bilan oʻtadi, shuning uchun darrov yozmang. Uchinchi kuni toʻrt qatorlik xat jo’nating. Vaqt ajratganingiz uchun rahmat, qaroringizni tushundim, bitta savolim bor edi. Agar mahsulotda yoki raqamlarda nima yetishmaganini aytsangiz, keyingi uchrashuvga shularni toʻgʻrilab kelaman deb ayting. Odatda qisqa va daʼvosiz xatga javob kelish ehtimoli yuqori boʻladi, chunki inveestorga bu bir daqiqalik ish.
3. Rad javoblarni bitta jadvalga yigʻing. Oddiy jadval tuzing. Fond nomi, sana, bosqich, aytilgan sabab, sizning izohingiz. Beshta rad javobdan keyin jadvalga qarang. Agar beshtasi ham bir xil narsani aytayotgan boʻlsa, bu tasodif emas, bu sizning eng zaif joyingiz. Masalan, uchta fond ketma ket foydalanuvchi oʻsishini soʻragan boʻlsa, keyingi uchrashuvga chiqishdan oldin shu bitta raqamni koʻtarishga harakat qilish kerak.
4. Keyingi uchrashuvni yangilik bilan oching.
Oʻsha fondga uch oydan keyin bir xil taqdimot bilan qaytish eng koʻp uchraydigan xato. Qaytganingizda birinchi jumlangiz startapingizda oʻzgargan narsa haqida boʻlsin. Oʻtgan safar toʻlovchi mijoz yoʻq edi, hozir oʻn ikkitasi bor. Oʻtgan safar texnik asoschi yoʻq edi, hozir u jamoada. Shu bitta jumla sizni esda qoladigan asoschiga aylantiradi, chunki aytgan gapini bajarib kelgan odam kam uchraydi.
Rad javobi sizga faqatgin uni ochiq savol bilan soʻraganingizdagina tashxis beradi.
#startap
#investitsiya

Ulushni teng ikkiga boʻlish eng oson qaror, lekin eng koʻp startap aynan shu oson qarordan keyin muammolar girdobiga duch keladi.
Sabab oddiy. Teng boʻlish kelishuv paytida adolatli tuyuladi, chunki erta bosqichda ulushlar ma'no anglatmagandek tuyiladi. Olti oydan keyin esa bitta cofounder kechasi bilan kod yozayotgan boʻladi, ikkinchisi haftada ikki soat maslahat berib turadi. Ulushlar esa teng taqsimlangan.
Shuning uchun ulushni oʻtmishdagi gʻoya uchun emas, kelajakdagi mehnat uchun taqsimlash kerak. Uni qanday kelishish kerak? Quyida u haqidagi fikrlarimni yozaman:
1. Vaqt majburiyatini raqamga aylantiring. Toʻliq kun ishlaydigan odam bilan, eski ishini tashlamay yordam beradigan odamda katta farq bor. Ikkisining qiymati bir xil emas. Qogʻozga yozing, masalan, bir asoschi haftasiga 50 soat, ikkinchisi 10 soat. Shu nisbatning oʻzi koʻp narsa haqida aytib beradi.
2. Olinayotgan riskni hisoblang. Maoshsiz ishlagan odam qanchadir pulni startapga qoʻygan bilan barobar. Agar kimdir boshqa joydan maosh olib turib qoʻshilsa, uning riski kichikroq. Riskni baholashning oddiy usuli, agar loyiha yopilsa kim nimani yoʻqotadi degan savolga javob bering.
3. Masʼuliyat zonasini aniq taqsimlang. Mahsulot, sotuv, operatsiya, moliya. Har bir asoschi qaysi natija uchun javob berishini yozing. Egasi yoʻq zona qolsa, keyin oʻsha zona uchun uchinchi odam kerak boʻladi va ulush yana qayta taqsimlanadi.
4. Olib kelingan resursni bir martalik deb hisoblang. Pul, mijozlar bazasi, tayyor kod, litsenziya. Bular qimmatli, lekin bir marta beriladi va har oy takrorlanmaydi. Shuning uchun ularni katta doimiy ulush emas, kichikroq ulush yoki qarz shaklida hisobga olish mantiqan to'g'ri bo'ladi.
5. Vesting shartini birinchi kundan yozing. Ulush darrov emas, bir necha yil davomida ishlagani sari oshib borsin. Agar cofounder uch oyda ketib qolsa, uning ulushi kompaniyaga qaytadi. Shu bittagina shart kelajakdagi eng ogʻriqli nizoni oldindan yechadi.
6. So'ngi qaror chiqaruvchi yagona bo'lsin. Ulush teng boʻlsa ham, ovoz teng boʻlmasin. Ikki kishi qarama qarshi fikrda qolganda qaror kim tomonidan qabul qilinishi oldindan aniq boʻlishi kerak.
7. Eng koʻp uchraydigan xato, bu ulush masalasidagi suhbatni keyinga qoldirish. Baʼzi tadbirkorlar doʻstligimiz buziladi deb oʻylaydi. Aslida buziladigan narsa aytilmagan kutilmalar ustida quriladi.
Tasavvur qiling, ikki doʻst ulushlarni teng boʻlishdi, lekin bu kelishuv faqat og'zaki bo'ldi. Bir yildan keyin biri chiqib ketdi va yarim kompaniya u bilan birga chiqib ketdi. Investor kelganda birinchi soʻraydigan narsa aynan shu hujjat boʻladi.
Bugun qilishingiz kerak bo’lgan eng muxim ishlardan biri, bir varaq olib, har bir asoschining haftalik soati, masʼuliyat zonasi va vesting muddatini yozish hamda uni sherigingizga yuborish.
#startap
#jamoa

Investorga oylik hisobot yozayotganda koʻp asoschilar yangiliklarni yozadi, raqamni esa oxirida bir ogʻiz tilga oladi. Shuning uchun hisobot oʻqilmaydi va tushunmovchiliklar kelib chiqadi.
Investor sizning hisobotingizni hikoyadan emas, toʻrt beshta raqamdan tushunadi. Agar oʻsha raqamlar har oy bir xil tartibda tursa, u ikki daqiqada holatni tushunadi va kerak boʻlsa yordam beradi. Agar raqam har oy boshqa koʻrinishda bo’lsa, u sizga ishonmay boshlaydi, chunki oʻzgargan metodika odatda yomon oyni yashirish uchun ishlatiladi.
Quyida har oy, istisnosiz boʻlishi kerak boʻlgan raqamlar va ularni tayyorlash tartibi.
1. Kassa va runway. Oy oxirida hisobdagi pul, shu oyning sof yonishi va necha oyga yetishi. Yonishni oʻrtacha uch oy boʻyicha hisoblang, chunki bitta oy toʻlovi hammasini buzib koʻrsatadi. Agar runway toʻrt oydan kam boʻlsa, buni birinchi qatorga chiqaring. Investor yomon xabarni kech eshitgandan koʻra, erta eshitib yordam berishni afzal koʻradi.
2. Daromad va uning turi. Shu oydagi tushum, bir martalik loyiha pulimi yoki takrorlanuvchi obunami, aniq ajratib yozing. Koʻp jamoa integratsiya puli bilan obunani qoʻshib yuboradi va oʻsish sunʼiy koʻrinadi. Agar ikkalasi aralash boʻlsa, ikki qator qilib bering.
3. Oʻsish va retention. Oʻtgan oyga nisbatan foizda oʻsish bitta, lekin undanam muhimi, eski mijozlarning qanchasi qolgani. Masalan, yangi mijoz koʻp kelib, uchinchi oyda yarmi ketayotgan boʻlsa, bu oʻsish emas, teshik chelakka suv quyish. Shuning uchun oʻsish yonida retention raqamini qoʻying.
4. Mijoz birligi iqtisodi. Bitta mijozni jalb qilish nech pul bo’ldi va u sizga qancha vaqtda shuncha pul qaytardi. Toʻliq LTV hisoblash erta bosqichda qiyin, shuning uchun oddiyroq koʻrsatkich bering, masalan, jalb qilish xarajati necha oyda qoplanyapti.
5. Jamoa va asosiy harakatlar. Necha kishi qoʻshildi, kim ketdi, shu oyda nima qilindi va keyingi oyda qaysi uchta ish qilinadi. Uchtadan koʻp yozsangiz, hech biri bajarilmaydi.
6. Soʻrov. Hisobotning oxirida bitta aniq iltimos boʻlsin. Falon sohadan mijozga tanishtirish, moliyachi topishda yordam, keyingi raundga tayyorgarlik boʻyicha maslahat. Soʻrovsiz hisobot oddiy xabarnomaga aylanadi.
Bugunoq qilishingiz mumkin boʻlgan ish oddiy. Bitta jadval oching, ustunlarga shu olti blokni yozing, oxirgi uch oyni toʻldiring. Toʻldirayotganda qaysi raqamni umuman bilmasligingiz chiqadi va aslida eng muhim ish shu yerda boshlanadi.
Aytingchi, hozir qoʻlingizda shu raqamlardan nechtasi tayyor turibdi?
#startap
#investor
@ayakubofff

Haftasiga bir necha marta yangi jamoalar bilan uchrashaman. Birinchi savolim har doim bir xil, nega aynan shu muammo va nega aynan siz uni hal qilasiz.
Koʻpchilik bozor hajmini, raqobatchilarni sanaydi va baland parvoz gaplar bilan texnologiyasini maqtaydi. Lekin oʻzlari haqida gap ketganda, gapira olishmaydi.
Men buni odatda qanday tekshiraman:
1. Jamoadan har bir aʼzoning muammo bilan shaxsiy aloqasini soʻrayman. Javob tayyor boʻlsa, bu yaxshi belgi.
2. Oxirgi uch oyda nima oʻzgarganini soʻrayman. Hech narsa oʻzgarmagan boʻlsa, bu signal.
3. Mijozlar bilan necha marta gaplashganini soʻrayman, aniq raqam bilan. Juda koʻp degan javob meni qoniqtirmaydi.
4. Jamoa oʻzaro qanday qaror qabul qilishini kuzataman. Bitta odam gapirsa, qolganlar jim tursa, bu ham belgi.
O’tgan safar bir jamoa mijozlar bilan gaplashgan sonini aniq raqam bilan aytib berdi. Shu javobdan keyin biz ikki soat muhokama qildik.
Siz oxirgi marta mijozingiz bilan qachon gaplashgansiz?
#investitsiya@ayakubofff

🇺🇿
O‘zbekistonda startap madaniyati: ekotizimga hozircha nimalar yetishmaydi?
The Tech’ning yangi muallifi bilan tanishing — Yoshlar Ventures bosh direktori Abdulaziz Yakubov. O‘zining ilk maqolasida u tez o‘zgarayotgan dunyoda startap ekotizimi qanday rivojlanayotgani va nima uchun yosh tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash kelajakka kiritilgan investitsiya ekanini so‘zlab beradi.
Batafsil:
https://the-tech.kz/ozbekistonda-startap-madaniyati-ekotizimga-hozircha-nimalar-yetishmaydi/
@thetechkz