Aziz Rahimov

Pul (yoki mukofot) berib kitob o‘qitish foyda beradimi?
Ayni shu savolni Garvard ta’lim iqtisodchilari ham berishgan edi.
250 ta maktabda 10 mln dollar sarflab, tekshirib ham
ko‘rishdi.
2$ gina mukofot olgan bolalar 40% ko‘proq kitob
o‘qishgan
.
Mukofot to‘xtaganidan keyin ham, odatlari saqlanib qolgan.
Ko‘p kitob o‘qish yo‘lida ikkita asosiy to‘siq bor:
1. Odatlanmaganlik
2. Lug‘at kichikligi sabab tushunmaslik.
Mukofotga qiziqib, muntazam o‘qish, ikkisiga ham yechim bo‘la oladi.

Parallel muhit
da 150 tadan oshiq insho yozdik.
Ibrohim
turmush qurish haqidagilarini tartiblab, bir joyga to'plabdi.
O'n yil oldin o'zim ham shunday qo'llanmani qidirgan edim.
Yoshlarga foydasi tegib qolar:
turmusht.uz

Bog’cha ochish bo’yicha savollar so’rab turishadi.
Eng ko’p takrorlanadiganlarini yig’ib do’stimiz
Jasurbek
bilan
darslik yozdik
.
Bog’cha ochmoqchi bo’lganlarga foydali bo’ladi.
Ancha xatolardan saqlab qoladi.

O‘quvchilarimiz qaytib kelganda xursand bo‘lib ketaman.
Ichimdan fikr o‘tadi:
Demak, birinchi tanlovlari tasodifiy yoki majburiy bo‘lmagan ekan.
Hamkasblarimiz qaytib kelganda, xursand bo‘lib ketaman.
Demak, ishxonani yaxshi ko‘rib ishlashgan.
Vatan, umr yo‘ldosh, hamkasb, do‘st, ustoz uchun ham eng yaxshi maqtov shu bo‘lsa kerak:
Sizni yana boshqatdan tanlagan bo‘lar edim.

Biror ma’lumotni o‘qiyman.
Xuddi shu ma’lumotni kimdir gapirib beradi.
Gapirib bergani yaxshiroq esimda qoladi.
Sababi haqida o‘ylab qoldim.
Topdim shekilli:
Suhbatlarda hissiyot qo‘shiladi.
-“
Menga gapiryapti
” deb yaxshiroq eslab qolamiz.
Shu kuzatuvdan matn o‘qish uchun ham layfxak chiqib kelyapti:
-“
Men uchun yozgan
” deb o‘qish.
Bu usulda o‘qisak, odatdagidan ko‘proq xafa bo‘lishimiz mumkin.
Hechqisi yo'q.
Chunki maqsadimiz ham shu:
Ta’sir qilgani uchun eslab qolish.

Ishga olish suhbatlarida ko‘p qatnashganman.
Oldingi ishxonasi haqidagi fikriga qarab, suhbatdoshlar ikkiga bo‘linar edi.
Minnatdor bo‘lganlar:
“Buni o‘rgandim, ko‘p odamlar bilan tanishdim, mana bu ishlarni qildim” deyishadi.
Noshukur bo‘lganlar:
“Qadrimga yetmadi, mendan kuchsizni rahbar qilishdi, umrim ketdi” deyishadi.
Ilk suhbatlarim 2018-yilda boshlangan edi.
Demak, javoblarga qarab, oqibatlar haqida xulosa qila olamiz.
Minnatdorlarning holati yaxshilandi. Rahbar, tadbirkor, inflyuyenser bo‘lib ketganlar ham bor.
Noshukurlarning darajasi uncha o‘zgarmadi. Tepaga chiqqanlari ham ozginadan keyin qaytib tushishdi.
Tabiatimizga shukr qilish emas, cheksiz xohishlar
xos
.
Ba’zilar shu tabiatiga qarshi chiqib, minnatdor holda yashaydi.
Keyin hayot minnatdor bo‘lish uchun yana sabablar taqdim qiladi.
Bundan ikkita xulosa olamiz:
Noshukurlarni ishga olmang. Ko‘tarilmaydigan xodimni nima qilasiz?
Shukrni ko‘paytiring. Noshukur bo‘lsangiz,
yutqazasiz
.

"Amal qilishga ulgurmasam, o’qib nima qilaman?"
Shunday o’ylab, o’qimay qo’yadiganlar bor.
Bu fikrga uchta e’tirozim bor:
1- Amal qilish uchun o’qish yetarli emas. Yodlash ham kerak. Esimizda turgan narsaga amal qilishimiz ehtimoli 50%. Esimizda turmasa 0%. Demak, amal qilishga ko’p o'qish emas, o'qiganimiz esimizda turmasligi xalaqit beradi.
2- Fizika-matematikani maktab paytida o’qiymiz. Ehtiyojdan ancha oldin. Iqtisod va tarix fanlari bilan ham shunday. Chunki ehtiyoj kelganda, o’qishga vaqt topilmay
qoladi
.
3- Yodlamasak ham, ishlatmasak ham, har bir o’qigan narsamiz tafakkurimizni
kengaytiradi
. SI tufayli tafakkur torayishi
jarayonida
, bu bizga cheksiz ustunliklar beradi.

Daromad ko’payganidan keyin, puldorlarning aksariga hurmatingiz kamayadi.
Obunchalilar ko’payganidan keyin, mashhurlarning aksariga hurmatingiz kamayadi.
Ilmiy ish qila boshlasangiz, professorlarning aksariga hurmatingiz kamayadi.
Mansab zinalaridan chiqa boshlasangiz, rahbarlarning aksariga hurmatingiz kamayadi.
Bir tarafdan tushunarli.
Odam o’zida yo’q narsaga ko’proq qoyil qoladi.
Boshqa tarafdan, yuqoridagi yutuqlar, oddiy ishlar + omadning natijasi ekanligini tushuna boshlaysiz.
Bitta holat bundan mustasno ekan.
Nafsingiz bilan kurash ko’payganidan keyin, nafsidan g’olib kelganlarga hurmatingiz kamayib qolmaydi. Ko’payib boradi.
Jarayonga kirishmaguncha bu ishni oddiy deb o’ylagan edingiz.
Kirishganingizdan keyin, oddiy ko'ringan odamlarning buyukligi bilinib qoladi.

Dars berish bilan jiddiy shug‘ullanib ko‘rganlar biladi:
Natijaga qobiliyat yetmasligi to‘siq emas. Xohish yetmasligi asosiy to‘siq bo‘ladi.
Makarenko ham buni bilar edi. Shu sababli banditlardan muhandis va shifokorlarni chiqargan edi.
Suxomlinskiy ham buni bilar edi. Shu sababli aqli pastlardan a’lochilarni chiqara olgan edi.
Fizik Devid Doytch ham shuni
aytyapti
: Matematikani hamma o‘qiy oladi. Yetarlicha qiziqsa, xohlasa bo‘ldi.
O'rganishga xohish yetishmaydigan zamonda yashayapmiz.
Ta’limdagi o‘zgarish ham sun’iy intellektdan kelmaydi. Bepul darslik va eng zo‘r onlayn ustozlar anchadan beri bor.
Bizga xohlatadiganlar, qiziqtiradiganlar yetishmaydi.
Xohishlar qayerdan keladi?
Atrofimizdan.
Yonimizdagilar xohlayotgan narsani xohlashni boshlaymiz.
Ulardagi narsaga erishishni istab qolamiz.
Rene Jirar buni Mimesis deb atagan
edi
.
Demak,
Bir narsaga erishmoqchimisiz?
O'sha narsaga xohishni kuchaytiring. Qolgan usullarni ishlatish uchun ham xohish kerak.
Xohishni kuchaytirmoqchimiz?
Kuchli xohlayotganlar oldida yuring.

Ko‘proq ishlarga ulgurishni xohlaymiz.
Yechim izlaymiz.
Topish uchun navbatdagi kitobni tugatib chiqishimiz mumkin.
Youtubeda yana bir videoga bosishimiz mumkin.
Ulgurish muammosiga uchramaydigan SI dan maslahat olishimiz mumkin.
Yoki ming yillardan beri sinalgan usullarni tanlashimiz mumkin:
Seneka
: Kechga borib ishlarimni tahlil qilaman.
Hazrati
Umar
(r.a): Hisob-kitob qilinmasdan, o‘zingizni hisob-kitob qiling!.
Biznes tilida buni reja-fakt deyishadi.
Ertalab “Nima qilmoqchiman?” deb yozib chiqamiz.
Kechqurun “Nimalar qildim?” deb yozib chiqamiz.
Qila olmaganlarimizning sabablarini tahlil qilamiz.