Bobil Kutubxonasi
O’zbek tarixida uncha ko’p o’rganilmagan, lekin sizni doim qiziqtirgan qandaydir qahramon/xarakter bormi?
Masalan meni doim Amir Temurning saroyodagi Tuman Og’o va Tukal Xotunning xonadonga qanday kirib qolgani qiziqtirgan.
Yana, Jaloliddin Manguberdining onasi Oychechak Xotun oddiy turkman qabilasining qizi bo’la turib qanaqasiga saroyda paydo bo’lib qoldi?
Ishqilib, sizni o’ylantirgan odamlaru hodisalarni yozing. :)
Ahmad Yassaviy o’z xonaqohida erkaklar va ayollarni birga ibodat qildirarkan. Har ikki jins barobar zikr tushgani bois Yassaviya tariqati tasavvufda erkak va ayolni teng tutgan ilk ruhoniy e’tiqod turi sifatida e’tirof etiladi.
Ammo o’sha paytlar bu ishi uchun ba’zi shayxlar Ahmad Yassaviyni qattiq qoralaydi. Shunda Yassaviy bobo o’sha shayxlardan biriga chopardan quti jo’natadi. Shayx chopar olib kelgan qutini ochganida paxtaga o’ralgan laxta cho’g’ni ko’radi. Ma’nosi: Qarang, men bu ikki unsurni shundoq joylashtirdimki, na cho’g’ so’ndi, na paxta yondi…
Shundan keyin Yassaviya tariqati Turkistonda fiqhiy taraflama ham tan olinadi.
@bobil_kutubxonasi
Ayamga, kanaldagi opa-singillarga aslida butun ayollarga... Bayram tabrigi
Аёллар куни... Аёлларни фақат “онамиз, опамиз” деб билгувчилар учун, шаҳарларни аёлларга ўхшатганлар учун, сўзлай туриб, аёл деганда овозини пастлатиб ўтиб кетадиганлар учун, унинг ўрнини санъатда фақат маъшуқа деб билгувчилар учун, уни уйга қамаб, қозон-товоқ гўрига дафн этганлар учун, унинг меҳрини арзимас билиб, тамаки қолдиғидек кўчага отганлар учун, упа-элигига кетадиган пулини рўзғорга ишлатса янада фойдалироқ бўлажагини айтиб камситганлар учун, ёзган шеърларини адабиёт дурдонаси эмас, шу аёл ҳолида ҳам ёзаяпди-ку, дея уни рағбатлантирганлар учун, аёл вужудини фақат роҳат манбайи ва болалаш қурилмаси деб билганлар учун, тақинчоқларининг шиқирларини ёқимсиз товуш, дея бақирганлар, унга ишқ эмас, ҳирс билан қараганлар учун, ожизлигини сезиб, уни атай хўрлаганлар учун, севаман деган ёлғонлар билан уни бир умрлик чўрига айлантирганлар учун, аёлни тупроққа, ўзини кетмонга қиёслаб, буюк асарлар яратган ўша лаънати шоирлар учун, севги эмас, уруш ғолиб келган даврларда аёлни ортиқча юк, эрини кутишга маҳкум жонзот санаб, кунларча хат ёзишни ўзига эп кўрмаганлар учун, рўмол ўраса рўмолига, ўрамаса сочларига ёпишиб, ўзининг иймонли ё замонавий эканини исботламоқчи бўлган ифлослар учун, аёлни қадрлаш ниқоби остида ҳар лаҳза ўзининг ёрдамга муҳтожилигини юзига солганлар учун, хотини фикрини айтаётганда уни одам билмай чеккани ташқарига чиқиб кетганлар учун, боласининг қабри тепасида йиғласа йиғлоқи, йиғламаса бемеҳр, эрини кутса лақма, кутмаса фоҳиша деб тамға урган пасткашлар учун, аёл ва эркакнинг илоҳий муносабатини назарга илмай фақат тўшакдагина унинг аёллигини эслаб қоладиган, уни бир ҳайвондек эзғилайдиганлар учун, Темурийлар тарихини ўқимай туриб, тарихда аёлнинг ўрни қандай бўлгани ҳақида ваъз ўқийдиган чаламуллалар учун, бадиий танловларда аёлга ўрин бермаган ноҳолис ҳаъат аъзолари учун, муҳаррирлар учун, аёлнинг қалбидаги буюк кучни менсимай, қанот ёзишига изн бермай, уни кутубхоналарга қамаган “маърифатли” эрлар учун, ор-номусини руҳида эмас, бир кун тупроқ бўлажак баданида, дея унинг меҳрига тупурганлар, ишқ изҳорини ҳаёсизлик деб атаганлар учун, аёлнинг қанотларини кесилишга маҳкум деганлар учун, тунда ташқарига чиқишини тақиқлаганлар, пардоз қилишини, эркин кийинишини, ўзига қараб юришини бемаъни, ўзидек бузуқ мақсадларга тақаганлар учун, аёлнинг буюк ишларини тан олмаган ва кичик бир ютуғини қаҳрамонлик деб, унинг кучига ишонмаганлар, атай саҳоват кўрсатиб, қадрини лойга қорганлар учун, рафиқасини ошхонада, овқат ҳидларига ташлаб, ўзи дунёни қўлга олиш мақсадида чиқиб кетган тўқимтабиат жаҳонгирлар учун, ишхонасида фақат аёл бўлгани сабабгина унга алоҳида хона ажратмаган маҳдуд раҳбарлар учун, русчадаги “род”лар истифода этилмайдиган ўзбек тилини бузиб, шеър ёзадиган хотин-қизларни шоир эмас, шоира деганлар, аёл шеър ёзмайди, чунки унинг ўзи бир шеърдир, дея баландпарвоз, пуч фикрлаганлар, бошидаги рўмолини кўриб, ер беришдан бош тортган фермерлар, ерини ҳайдаб бериш эвазига мижозининг аёл кишилигини кўра туриб “битта эритиш” га кўндирадиган орсиз тракторчилар, аёллар фақат ҳамширалик, врачлик, котибалик ва ўқитувчилик қилиши керак дейдиганлар учун, ўғил эмас, қиз туғдинг дейдиган жоҳиллар учун ва... мени бу ёзувни ёзишга мажбур этган бошқа-бошқа эркаклар учун, эҳтимол, 8 март ҳеч қандай маъно касб этмас, аммо бу бизнинг муаммо ҳам саналмайди. Аёллар энг яхшисига лойиқ. Уни фақат қўлидаги қадоқлар, гўзаллиги, матонати-у қатъияти, улғайтирган фарзандлари, оналиги, вафодор умр ўлдошилиги учунгина эъзозлаш – жамиятнинг қолоқлигини кўрсатувчи мудҳиш аломат саналади. Мақолага истеҳзо билан қараганлар, ҳали сиз ҳақингизда кўп гапириш мумкин. Бу ҳали биринчи дарс.
Аёллар, барини ташланг. Бугун сизнинг кунингиз. Боринг, ўзингизни севинг. Байрамингиз муборак.
Мирзоҳид
@bobil_kutubxonasi
Kundalik matvassa:
Agar kimdir siz ter to’kib ro’yobga chiqarishga urinayitgan orzu yo maqsadingizni yerga ursa shunday qiling:
U odamning yuziga tik qarab sal kulgan bo’ling-u “Okay peasant” deng.
Ha, agar “peasant” so’zi juda og’ir desangiz, “Fucking Pleb” deyishingiz ham mumkin.
Ishoning, jannatmakon yurtimizda bu gapga arziydigan millionlab vatandosh bor. Siz esa, asosiysi orzuingizdan voz kechmang.
Академик тилдаги аҳлоқий луғатнинг соҳадан соҳага қараб ўзгариши мени доим ҳайратлантирган. Бунда, албатта диншунослик ва биология орасидаги каби кескин фарқларни назарда тутмаяпман. Оддийгина инглиз адабиёти ё педагогика билан американ адабиёти орасидаги фарқ ҳам жуда қизиқ бўлиши мумкин.
Бўлимга янги домла олинганди. Бакалаврни бошқа университетда инглиз тили ўқитувчилиги, магистратурани таржимашунослик, докторантурани эса умумий инглиз филологияси бўйича битирган экан. Илмий иши шеърият ва таржимага боғлиқ бўлгани учун домлага Американ шеърияти тарихи дарси топширилди. Дарс аслида оддий шеърият борасида маъруза ҳам эмас. Американ поетик анъанаси дунёга қандай ёйилди, Туркияда қачон таржима қилина бошлади ва ҳоказоларни ўрганади.
Хўп, биринчи дарс бошланди. Биз бўлимдаги катта домлалар билан кузатувга кирдик. Янги профессор биринчи курсларга бирма бир шоирларнинг исмини ёздира бошлади. Walt Whitman, Ralph Waldo Emerson, Edgar Allan Poe. Ва, домла уларни Founding fathers of American Poetry деб атади. Маъноси, американ шеъриятининг асосчи оталари. Албатта кейинчалик аёл шоирлар, хусусан Эмили Диккинсон чиқади лекин американ адабиётини Европа адабиётидан айирган одамлар шу оталар саналади.
Хўп, буёққача ҳаммаси тўғри, лекин айнан "оталар" деган сўздан кейин аудиторияга оғир сукунат чўкди. Талабалар, хусусан қизларнинг юзи тундлашди. Бироқ, домла давом этаверди. Дарс охирига бориб яна бир бомба тушди. Ирқий озчиликлар, ногирон кишилар, уруш қурбонлари ёхуд бошқа эзилган гуруҳларни биз умумий қилиб minorities/ozchiliklar ёки underrepresented groups/ифода ҳуқуқи тортиб олинган ё овози ўчирилган гуруҳлар деб атардик. Домла эса уларни шундоқ vulnerable groups/ожиз гуруҳлар деб кетди. Мана шуниси ўтиб тушди. Чунки сиз эзилган ё озчилик бўлишингиз мумкин, аммо ожизлик буткул бошқа тушунча.
Университетга келмасдан аввалоқ ижтимоий тармоқда фуқаровий ҳуқуқ, ифода ҳаққи каби масалаларни ўрганиб, бу бўйича муайян принспларга эга бўлиб бўлган талабалар домланинг мазкур услубини ҳазм қилолмади. Ҳа, уларнинг норозилиги менга ҳам бироз эриш туюлди аслида. Тўғри, "оталар" таъбири ўта жинсиятчи сўз, лекин ҳақиқат шу. Американ адабиётини бир гуруҳ эркак қурганди. Биз бу ҳақиқатни рад этиш ўрнига уни таҳлил қилишимиз керак. Бу нуқтада шундай дейишимиз мумкин: Аёл ижодкорлар имконсизлик, нотенглик, айирмачилик ва жинсий камситилиш сабаб адабий қомусга ўз ҳиссаларини қўшишолмади. Демак, бу муаммони ҳал қилиш шарт.
Иккинчи омил эса, адабий қомуснинг асосидаги эркак монополиясини рад этиш бевосита аёл мазлумиятини ҳам рад этиш билан тенг. Масалан, бугун янги чиққан кино ё сериалларда қора танлилар асилзода қилиб кўрсатиляпти. Бир қарашда "қаранглар, улар ҳам биз билан тенг" дегандек тушуниш мумкин буни. Аммо бу тарихий жароҳатни хаспўшлаш эмасми? Эллик йилдан кейин ҳам ирқчилик ё жинсиятчилик бўлади, аммо у даврдаги авлод "Йўқ, мана эски киноларда кўрдик, қоралар ҳам граф ё аёллар ҳам ўрта асрларда буюк ижодкор бўлган" дейиши мумкин.
Домланинг дарси умуман олганда менга ёқди. Бакалаврдан бери буткул бошқа соҳада бўлиб, американ филологиясининг академик жаргонини билмаслик ҳам қизиқ ҳолат. Янги нафасдек туюлди менга. Ҳа, баъзи талабалар домлани анти-феминизм, ҳатто эркак марказчилик ва ирқчиликда айблаган, бойкот қилган бўлиши мумкин, аммо бунчалик нозиклашиш ҳам ярамайди. Шундоғам woke ва сазойи маданияти Ғарб маданиятини бу ҳолга келтирди. Илмий даврага бироз қалтис мавзу ё музокара руҳи олиб киришнинг айни вақти.
Хўш, сиз нима деб ўйлайсиз? Ўзбек филологиясини ҳам шундай "таҳликали" услуб билан таништиришимиз керак эмасми?
Мирзоҳид
@bobil_kutubxonasi
“Mulan” multfilmidagi mashhur qora otning ismi Xon bo’lib aslida Farg’ona zotidan edi.
Tarix darsini eslasangiz, Farg’ona qadimda Xitoyning Dovon madaniyatida ham katta rol o’ynagan bo’lib, o’zining samoviy otlari bilan mashhur edi.
@bobil_kutubxonasi
«Taxtlar o‘yini» va «Qirollar to‘qnashuvi» asarlari nihoyat qo‘limizda
🥳
Video orqali barcha savollarga javob olishingiz mumkin.
Bugun oldindan buyurtmalar viloyat pochtalariga yetkazildi, ertaga Toshkentdan buyurtma qilganlar nashriyot ofisidan kelib, olib ketishlari mumkin.
● «Taxtlar o‘yini» — 170 000 so‘m (928 bet)
● «Qirollar to‘qnashuvi» — 180 000 so‘m (992 bet)
✍🏻
Murojaat uchun:
@sotuv_zabarjad
+998904400560
🚚
Butun O‘zbekiston bo‘ylab yetkazib berish xizmati mavjud!
Zabarjad Media
–
eng yaxshisini ilinamiz!
Telegram yana yashshamagur nigeriyalik hakker va o’yinchi opalar hujumiga uchrabdi.
Kimgadir mendan premium sovg’a-povg’a borsa bilingki hisobim haklanibdi. Chunki premiumni o’zimga ham olmayman. Qashshag’likti apti qursin
🥲
@bobil_kutubxonasi
1 Bugungi dars: Amerikaning Yoyilmachilik Mafkurasi yoxud American Expansionism Hech o'ylab ko'rganmisiz, nima uchun Amerika Qo'shma Shtatlari hatto bugun ham Yaqin Sharq yo har qaysi mamlakatning ichki ishlariga suqulib kiraveradi? Hukumatning tepasidagilar…