CEEN
Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti xalqaro arenada: Markaziy Osiyo iqlimi uchun strategik hamkorlik kelishuvlari imzolandi
O‘zbekiston Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti (GMITI) Qozog‘istonning Astana shahrida uch nufuzli xalqaro tashkilot bilan strategik hamkorlik memorandumlarini imzolab, mintaqadagi ilmiy integratsiya va iqlim tadqiqotlarini yangi bosqichga olib chiqdi.
🇨🇭
Shveytsariya bilan ilmiy hamkorlik
GMITI Shveytsariyaning Fribourg universiteti bilan memorandum imzoladi. Hamkorlik doirasida
muzliklar dinamikasi
,
iqlim o‘zgarishi
,
suv resurslari xavfsizligi
va
zamonaviy modellashtirish
yo‘nalishlarida qo‘shma tadqiqotlar olib boriladi. Ilmiy almashinuv, qo‘shma ekspeditsiyalar va yosh tadqiqotchilarni tayyorlash hamkorlikning asosiy yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
🇰🇿
YUNESKO doirasidagi mintaqaviy tashabbus
GMITI YUNESKO homiyligidagi
Markaziy Osiyo Glyatsiologiya Markazi
bilan hamkorlik memorandumini imzoladi. Ushbu kelishuv
muzliklarni monitoring qilish
,
sel-suv toshqinlari xavflarini baholash
hamda
transchegaraviy suv resurslarini ilmiy o‘rganish
ni kuchaytirishga qaratilgan.
🇰🇬
Yer fanlari sohasidagi keng qamrovli hamkorlik
Shuningdek, GMITI
Markaziy Osiyo Amaliy Yer fanlari tadqiqot instituti
(CAIAG) bilan ham memorandum imzoladi. Ushbu hamkorlik
kriosfera
,
gidrologiya
,
iqlimshunoslik
va
tabiiy xavf-xatarlarni boshqarish
bo‘yicha zamonaviy ilmiy yondashuvlarni rivojlantirishga yo‘naltirilgan.
Mazkur hamkorliklar quyidagi natijalarni beradi:
— mintaqaviy monitoring tizimlarini yangi bosqichga olib chiqish;
— iqlim va suv resurslari bo‘yicha prognozlar aniqligini oshirish;
— tabiiy xavf-xatarlarni kamaytirish bo‘yicha ilmiy asoslangan qarorlar ishlab chiqishga xizmat qilish;
— ilmiy salohiyat va kadrlar tayyorlash tizimini kuchaytirish.
Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti ushbu tashabbuslar orqali Markaziy Osiyoda
iqlim barqarorligi
,
suv xavfsizligi
hamda
ilmiy
hamkorlik
ni mustahkamlashda
yetakchi markaz
sifatida o‘z pozitsiyasini kuchaytirmoqda.
🔥
🔥
🔥
🔥
Jahon Meteorologiya Tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yil o'rtalaridan boshlab El-Ninyo hodisasining rivojlanish ehtimoli ortmoqda
Ekvatorial Tinch okeanida dengiz sathi haroratining tez oshib borayotgani sababli, ushbu hodisa may–iyul oylaridayoq boshlanishi mumkin.
Prognozlarga asosan, yaqin uch oylik davrda dunyoning ko'plab hududlarida harorat me'yordan yuqori bo'lishi, yog'ingarchilik miqdori esa hududlarga qarab farq qilishi kutilmoqda.
El-Nino
— Tinch okeanining markaziy va sharqiy qismlarida suv haroratining ko'tarilishi bilan bog'liq bo'lib, odatda har 2–7 yilda bir marta takrorlanadi va 9–12 oy davom etadi. U global harorat va yog'in rejimiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi.
Hozirgi kunda iqlim o'zgarishining El-Ninyo hodisasining chastotasini oshirayotganligi aniq emas, ammo u issiq to'lqinlar va kuchli yog'inlar kabi ekstremal hodisalarni kuchaytirishi mumkin.
2026-yil aprel boshiga kelib, ENSO tizimi neytral holatda bo'lsa-da, okean yuzasi va chuqur qatlamlarida issiqlik zaxirasi ortib borayotgani kuzatilmoqda.
🔥
🔥
🔥
🔥
Birlashgan Millatlar Tashkiloti muzlik ko‘llarining yorilishiga qarshi kurashda Markaziy Osiyo, Himolay, And va Alp tog‘lari mintaqalarining tajribasini birlashtirishni taklif qildi
Ushbu tashabbus BMTning Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish boshqarmasi rahbari Kamal Kishor tomonidan Markaziy Osiyo mamlakatlarining sa'y-harakatlarini baholash jarayonida ilgari surildi.
Kamal Kishor ta'kidlaganidek:
"Markaziy Osiyoda amalga oshirilayotgan ishlar taqsinga loyiqdir. Biroq, boshqa mintaqalar ham xuddi shu muammoga qarshi kurashmoqda. Ushbu muammo Nepal, Hindiston, Pokiston va Butan hududidagi Himolay tog‘larida ham mavjud. Bu faqat rivojlanayotgan mamlakatlar uchun xos muammo emas. O‘tgan yilning may oyida Shveytsariyaning Blanton shahrida ham halokatli hodisa yuz berdi."
Uning fikricha, mintaqalar o‘rtasida o‘zaro tajriba almashinuvini yo‘lga qo‘yish zarur, shu bilan birga, muammoning ahamiyati hali to‘liq anglab yetilmagan.
🔥
🔥
🔥
🔥
2050-yilga kelib Markaziy Osiyoda hosildorlik 20-50 foizga, Sirdaryo va Amudaryo daryolarining suv resurslari esa 20 foizga kamayishi ehtimoli mavjud
Bu holat Orol dengizi ekotizimi uchun jiddiy xavf tug'diradi.
Ostona shahrida o'tkazilgan Xalqaro ekologik forum doirasida O'zbekiston qishloq xo'jaligi vaziri o'rinbosari Qahramon Yo'ldoshev o'z chiqishida anomal darajadagi issiq va qurg'oqchilikning allaqachon tuproq degradatsiyasi va qishloq xo'jaligi mahsulotlarining yo'qotilishiga olib kelayotganini ta'kidladi.
Uning so'zlariga ko'ra, respublikada yiliga o'rtacha
51 milliard kub metr
hajmdagi suv resurslari foydalanilmoqda, bu belgilangan suv olish limitidan
20 foizga
kamroqdir.
🔥
🔥
🔥
🔥
Orol dengizi maydonining yillar davomida o’zgarishini tasavvur qilish uchun real video
Manba
YUNESKO va Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti Markaziy Osiyo muzliklarini himoya qilish yo'lida hamkorlik qiladi
Markaziy Osiyo mamlakatlarining iqlim o'zgarishlariga barqarorligini mustahkamlashga qaratilgan yirik mintaqaviy loyiha YUNESKO va Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti hamkorligida rasman ishga tushirildi. "
Markaziy Osiyo mamlakatlarining barqarorligini mustahkamlash maqsadida nival-glatsial tizimlarini baholashda mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish va iqlim o'zgarishlariga moslashishning kompleks usullarini ishlab chiqish
" nomli ushbu loyiha Markaziy Osiyoning besh davlatini:
Qozog'iston
,
Qirg'iziston
,
Tojikiston
,
Turkmaniston
va
O'zbekistonni
bir nuqtaga birlashtiradi.
Loyiha
GEF-BMTTD-YUNESKO
doirasida amalga oshiriladi. Moliyalashtirish
Global Ekologiya Jamg'armasi
(GEF) tomonidan ta'minlansa,
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi
(BMTTD) amalga oshirishni qo'llab-quvvatlaydi. Loyihaning ijrochilik markazi YUNESKOning Olmaota shahridagi Mintaqaviy ofisidir.
Loyiha
5 ta
asosiy yo'nalishni qamrab oladi:
— muzliklar, qor qoplami va ko’p yillik muzliklar to'g'risidagi yagona ma'lumotlar bazasini shakllantirish;
— milliy va mintaqaviy harakat rejalarini ishlab chiqish;
— kriosferani kuzatishning zamonaviy usullarini joriy etish;
— suv resurslarini boshqarishda yangi texnologiyalarni sinab ko'rish;
— shunigdek, aholi va ma'sullarni iqlim xavflari haqida xabardor qilish
.
Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot institutining loyihaga qo'shilishi O'zbekistonning ushbu jarayondagi ilmiy salohiyatini yanada mustahkamlaydi. Institut 30 dan ortiq milliy hamkorlar, tadqiqot muassasalari, vazirliklar va agentliklar qatorida faol ishtirok etadi.
Mutaxassislarning ta'kidlashicha, Markaziy Osiyo muzliklari so'nggi o'n yilliklarda keskin qisqarib bormoqda. Bu holat mintaqaning suv xavfsizligiga, qishloq xo'jaligi va ekotizimlarga jiddiy tahdid solmoqda. Loyiha doirasida tayyorlanadigan ilmiy hisobotlar va tavsiyalar mamlakatlarning iqlim o'zgarishlariga moslashish siyosatini shakllantirishda muhim asos bo'lib xizmat qilishi kutilmoqda.
Loyiha haqida batafsil ma'lumotni
cryosphereca.org
saytida topishingiz mumkin.
RES2026, Ostona, Qozog'iston
🔥
🔥
🔥
🔥
🌊
Kaspiy dengizi sathi asr oxiriga kelib 21 metrga pasayishi mumkin Bunday ma’lumotlar Ostonadagi Xalqaro ekologik forumda Tehron konvensiyasi bo‘yicha panel sessiyasida ma’lum qilindi. "Dengiz sathi halokatli darajada pasaymoqda, ba’zi prognozlarga ko‘ra…
2040-yilga borib, Orol dengizi havzasida suv resurslari taqchilligi 20 mlrd m kub gacha yetishi mumkin O‘zbekistondagi barcha sug‘oriladigan yerlarning 60 foizida suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etildi, irrigatsiya tarmoqlarini betonlash 40 foizga yetkazildi.…
2040-yilga borib, Orol dengizi havzasida suv resurslari taqchilligi 20 mlrd m kub gacha yetishi mumkin
O‘zbekistondagi barcha sug‘oriladigan yerlarning
60 foizida
suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etildi, irrigatsiya tarmoqlarini betonlash
40 foizga
yetkazildi. Nasos stansiyalarini modernizatsiya qilish hisobiga suv xo‘jaligida energiya iste’moli qariyb
30 foizga
qisqartirildi.
600 mingdan ortiq
suvdan foydalanuvchilar va
4 mln ga dan
ziyod sug‘oriladigan yerlarni qamrab oladigan yagona raqamli ma’lumotlar bazasi shakllantirilmoqda.
Mazkur loyihalar amalga oshirilishi tufayli har yili
10 mlrd kub metrdan ortiq
suv resurslarini tejash ta’minlanmoqda. 2030-yilga borib esa bu ko‘rsatkich
15 mlrd kub metrni
tashkil etadi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev
🔥
🔥
🔥
🔥
26-mart Xalqaro Orol dengizi, Amudaryo va Sirdaryo kuni deb e’lon qilindi
Bunday qaror Ostona shahrida bo‘lib o‘tgan Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi ta’sischi davlatlari rahbarlari sammiti yakunlari bo‘yicha qabul qilindi.
Shuningdek, davlatimiz rahbari 2027-2029 yillar uchun
Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi prezidenti
etib saylandi.
🔥
🔥
🔥
🔥