CEEN
Hozirda Buyuk Britaniyada havo sifati monitoringi va boshqaruvi bo‘yicha tashkil etilgan xalqaro trening dasturida ishtirok etyapman
Mazkur dastur doirasida atmosfera havosini kuzatishning zamonaviy usullari, monitoring texnologiyalari hamda ma’lumotlarni tahlil qilish bo‘yicha ilg‘or tajribalar bilan tanishish imkoniyatiga ega bo‘lyapman.
Treningning dastlabki kunlarida Manchester shahridagi
Air Quality Supersite
monitoring majmuasiga tashrif buyurdim. U yerda atmosfera havosini kuzatishda qo‘llanilayotgan zamonaviy asbob-uskunalar, monitoring tizimlari hamda o‘lchovlarni kalibrlash bilan yaqindan tanishdim. Shuningdek,
Manchester universiteti
mutaxassislari bilan uchrashuvlar davomida havo sifati monitoringi bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar, ma’lumotlar boshqaruvi va sifat nazorati masalalari muhokama qilindi.
Trening dasturining keyingi qismi
York universitetida
davom etmoqda. Bu yerda havo sifati monitoringi, o‘lchov usullari, kalibrlash jarayonlari hamda monitoring ma’lumotlarini tahlil qilish bo‘yicha maxsus texnik mashg‘ulotlarda qatnashyapman.
Mazkur treninglar orqali xalqaro tajribani o‘rganish, atmosfera havosini monitoring qilishning zamonaviy yondashuvlarini o‘zlashtirish hamda olingan bilimlarni kelgusida mamlakatimizda qo’llashga zamin bo’ladi.
🔥
🔥
🔥
🔥
Temur Malik va Buyuk Ipak yo‘li ko’chalari kesishmasidagi tunnel yo‘li atrofida sodir bo‘lgan hodisa to‘g‘risida Toshkent shahar hokimligi bugun Temur Malik va Buyuk Ipak yo‘li ko’chalari kesishmasi atrofidagi tunnel yo‘lida tirgak devorning bir qismi qisman…
🇺🇸
Seshanba kechasi Indiana shtatidan o’tgan kuchli bo’ronlar, tornado hududdagi quyosh stansiyasini vayronaga aylantirdi
🔥
🔥
🔥
🔥
Buyuk Britaniya bayramni chang bilan kutib olishi mumkin
🔥
🔥
🔥
🔥
#tezkor_axborot TEZKOR GIDROMETEOROLOGIK AXBOROT!
🔷
Joriy yilning 9-12-mart kunlari O‘zbekiston hududiga sovuq va nam havo massalari kirib keladi.
🔷
9-11-martda O‘zbekiston bo‘yicha vaqti-vaqti bilan yog‘ingarchilik (yomg‘ir yog‘adi, ba’zi joylarda qorga…
Oxirgi 2 kunlikdagi jadal yog’ingarchilikdan so’ng, G’allaorol tumani Koriz qishlog’iga sel kelgani aytilmoqda
🔥
🔥
🔥
🔥
Ўзбекистон Суперлигаси навбатдаги турининг Машъал ва Локоматив клублари ўртасидаги футбол ўйини мана шундай жадал ёмғирли, кўлмакли стадионда ўтмоқда.
Ўзбекистонда сунъий ёмғир
ёғдириш
.
Ўзбекистонда амалга оширилиши кутилаётган сунъий ёмғир ёғдириш синов тажрибаси қандай технология асосида амалга оширилиш кутилмоқда ва у нима учун Тошкент вилояти Писком тор тоғ дарасида ўтказилиши режалаштирилмоқда?
Шу ва шунга ўхшаш саволларга аниқлик киритиш мақсадида, 3 март куни Ўзбекистон 24 канали муҳбирлари Гидрометеорология илмий тадқиқот институтида бўлишди ҳамда институт олимлари таклиф этаётган технология ҳақида батафсил маълумотларни олишди.
🔥
🔥
🔥
🔥
Yanvar oyida MDH shaharlari ichida havosi eng iflos bo'lgan shahar qaysi bo'lgan, Toshkentmi? Kuzatuvlarga ko'ra, o'tgan oyda havo sifati Toshkent shahrida 7 kun sog'lik uchun "xavfli" darajada kuzatilgan. Toshkent yanvar oyida top-10 ga kirmagan. Reytingda…
🇺🇸
Nega AQSH aniq ob-havo prognozi uchun kurashda yutqazmoqda
AQShning asosiy global ob-havo prognoz modeli
GFS
bir necha o‘n yillardan beri Yevropaning
ECMWF
modelidan ortda qolmoqda. 1950-yillarda sonli prognozlashni ixtiro qilgan mamlakat bugungi kunda global modellar aniqligi bo‘yicha dunyoda atigi
to‘rtinchi
o‘rinni egallab turibdi.
Buning sabablari
Vashington
universiteti
professori
, atmosfera sonli modellashtirish sohasining yetakchi mutaxassislaridan biri
Klifford
Mass
tomonidan olib borilgan tadqiqot asosida tahlil qilindi.
Sonli prognozni ixtiro qilgan, ammo yetakchilikni saqlab qola olmagan mamlakat
Zamonaviy ob-havoni prognoz qilish tarixi Qo‘shma Shtatlarda boshlangan. Aynan shu yerda
1950-yilda
ilk dasturlanuvchi kompyuter —
ENIAC
yordamida dunyoda birinchi sonli prognoz hisoblab chiqilgan.
1955-yilga
kelib operativ prognozlash amaliyotga joriy etildi va bir necha o‘n yil davomida Amerika mutlaq yetakchi bo‘lib keldi. Olimlar universitetlar va davlat laboratoriyalari o‘rtasida erkin harakatlanib, bir xil modellar ustida ishladilar, tadqiqot va amaliyot bir butun edi.
Biroq hisoblash resurslari ommalashib, universitetlar o‘z modellarini yarata boshlagach, ilm va amaliyot yo‘llari ajrala boshladi. XXI asr boshiga kelib, Amerika meteorologiyaga boshqa har qanday davlatdan ko‘proq mablag‘ sarflar, dunyodagi eng katta ilmiy hamjamiyatga ega edi. Ammo uning asosiy global modeli
GFS
muntazam ravishda raqobatchilardan ortda qoldi.
Illuziya qoldirmaydigan raqamlar
Asosiy ko‘rsatkich
anomaliyalar
korrelyatsiya
koeffitsienti
(
ACC
): u qanchalik yuqori bo‘lsa, prognoz shunchalik aniq bo‘ladi.
1984–2022
yillar davomida Yevropaning
IFS
modeli (
ECMWF
) deyarli har yili GFSdan ustun bo‘lgan. Amaliy foydali prognoz kunlari hisobida ECMWF
Shimoliy
yarimsharda
taxminan
yarim
kunga
,
Janubiy
yarimsharda
esa qariyb
uchdan
to‘rt
kun
(taxminan
0,75 kun
) ko‘proq aniqlik beradi.
Dvigatel almashdi, ammo muammo qoldi
2020-yilda NOAA GFSning dinamik yadrosini
FV3
ga almashtirdi. Bu katta sakrash sifatida rejalashtirilgan edi. Ammo umumiy sifat sezilarli yaxshilanmadi. Muammo dinamika emas, balki
fizik
parametrizatsiyalarda
—
yer
yuzasi
,
bulutlilik
va
yog‘in
jarayonlarini
tavsiflashda ekani ma’lum bo‘ldi.
Momaqaldiroq
va
kuchli
konvektiv
hodisalarni bevosita modellashtirish imkonini beruvchi yuqori aniqlikdagi global ansambl NOAAda mavjud emas.
To‘rtta global model — yagona strategiya yo‘q
AQShda bir vaqtning o‘zida to‘rtta federal idora o‘z global modelini ishlatadi:
NOAA —
GFS
,
Harbiy-dengiz kuchlari —
NAVGEM
,
Harbiy-havo kuchlari —
Unified
Model
,
NASA —
GEOS
.
Bundan tashqari,
NCAR
akademik hamjamiyat uchun
WRF
va
MPAS
modellarini ishlab chiqadi.
Axilles tovoni: ma’lumotlarni o‘zlashtirish va superkompyuterlar
GFSning asosiy zaifligi — ma’lumotlarni o‘zlashtirish.
Yevropa
va
Buyuk
Britaniya
o‘nlab yillar davomida yuqori aniqlikdagi
4DVAR
usulidan foydalangan.
NOAA
esa soddaroq yondashuvlarni qo‘llagan.
2012-yildagi
“Sandy”
dovuli bu farqni yaqqol ko‘rsatdi:
ECMWF
dovulning quruqlikka chiqishini aniq prognoz qilgan,
GFS
esa uni okeanga burib yuborgan. Bu katta obro‘ yo‘qotish bo‘ldi.
Boshqaruv muammosi
NOAA
tuzilmasida javobgarlik tarqoq. Turli ofislar modellashtirishning turli qismlari uchun mas’ul, ammo yakuniy natija uchun yagona javobgar shaxs yo‘q. Yevropa markazida esa aniq strategik reja va markazlashgan boshqaruv mavjud.
Mass taklifi
Professor
Mass
yagona
Milliy sonli prognoz markazini (U.S. NWPC)
tashkil etishni taklif qiladi. Barcha modellashtirish guruhlari birlashtirilishi, hisoblash quvvati kamida
10
barobar
oshirilishi, ma’lumotlarni o‘zlashtirish tizimi modernizatsiya qilinishi va postprotsessingda mashinali o‘qitish keng joriy etilishi lozim.
2023–2024 yillarda
GraphCast
va
Pangu
-
Weather
kabi sun’iy intellektga asoslangan modellar global prognozni daqiqalar ichida hisoblash imkonini ko‘rsatdi. Biroq ular ham fizik modellar asosida yaratilgan
reanaliz
ma’lumotlariga tayanadi.
🔥
🔥
🔥
🔥