Markaziy Osiyo
Ilmiy darajalar berishda
2027-yil 1-yanvardan
bekor qilinadigan tartiblar to'liq ro'yxati:
#PhD_Supp0rt
1. Chet tili fanidan malakaviy imtihon topshirish (nustaqil izlanuvchikdan tashqari);
2. Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan dissertatsiya mavzularini ro'yxatidan o'tkazish va dissertatsiya himoyasi to'g'risida e'lon berish;
3. Dissertatsiyani yetakchi tashkilotda muhokamadan o'tkazish;
4. Ijtimoiy-gumanitar fanlar sohalari bo'yicha fan doktori (DSc) ilmiy darajasi uchun tayyorlangan dissertatsiya natijalari yuzasidan monografiya e'lon qilish;
5. Dissertatsiya avtoreferatini chop etish;
6. Ilmiy natijaning amaliyotga joriy etilganligi to'g'risida xulosa olish;
7. Oliy attestatsiya komissiyasining fan tarmoqlari bo'yicha ekspert kengashi tomonidan ilmiy ishni ekspertizadan o'tkazish;
8. Xalqaro reytinglarda birinchi 300 ta o'rinni egallagan oliy ta'lim tashkilotlarida olingan falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini fan doktori (DSc) sifatida to'g'ridan-to'g'ri tan olish;
9. Himoya qilingan dissertatsiya bo'yicha ilmiy kengash qarorini Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan tasdiqlash;
10. Oliy ta’limdan keyingi ta’limga qabul qilishda tegishli fan yo'nalishlarida milliy sertifikatga ega bo'lgan talabgorni mutaxassislik fani bo'yicha imtihondan ozod etib, unga maksimal ball berish.
📢
Kanalga ulanish:
@PhD_Supp0rt
Embraer Ўзбекистон ҳарбий ҳаво кучлари учун C-390 самолётини тақдим қилибди. Компаниянинг
қайд этишича
, Ўзбекистон Марказий Осиёда ушбу турдаги самолётни харид қилган илк мамлакат экан.
@centerasiastudy
🌍
DUNYO TARTIBINI O‘ZGARTIRGAN 10 TA TARIXIY VOQEA
Bugungi xalqaro siyosatni tushunish uchun faqat yangiliklarni kuzatish yetarli emas. Chunki davlatlar o‘rtasidagi ko‘plab nizolar, ittifoqlar va chegaralarning ildizi tarixda yotadi.
Dunyo siyosatiga katta ta’sir ko‘rsatgan o‘nta burilish:
1648-yil — Vestfaliya tinchligi.
Davlat suvereniteti zamonaviy xalqaro tartibning asosiga aylandi.
1815-yil — Vena kongressi.
Yevropada kuchlar muvozanati tizimi shakllandi.
1914–1918-yillar — Birinchi jahon urushi.
To‘rtta yirik imperiya parchalanib, yangi davlatlar paydo bo‘ldi.
1917-yil — Rossiyadagi inqilob.
Kommunistik mafkura xalqaro kuchga aylandi.
1939–1945-yillar — Ikkinchi jahon urushi.
AQSH va SSSR yetakchi kuchlar sifatida maydonga chiqdi.
1944-yil — Bretton-Vuds tizimi.
Zamonaviy xalqaro moliya institutlariga asos solindi.
1945-yil — BMTning tashkil etilishi.
Davlatlar xavfsizlik masalalarini umumiy maydonda muhokama qila boshladi.
Mustamlakachilik tizimining yemirilishi.
Osiyo va Afrikada o‘nlab mustaqil davlatlar vujudga keldi.
1991-yil — SSSRning parchalanishi.
Markaziy Osiyo davlatlari mustaqillikka erishdi.
2001-yil 11-sentabr voqealari.
Terrorizmga qarshi kurash jahon siyosatining asosiy yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Tarixiy voqealar tugaydi, ammo ularning siyosiy oqibatlari uzoq davom etadi. Bugungi mojarolarning aksariyatini ham aynan tarixiy xotira orqali tushunish mumkin.
Sizningcha, XXI asr dunyo tartibini eng ko‘p o‘zgartirgan voqea qaysi?
@centerasiastudy
Самарқанд вилояти Пайариқ тумани Дўстлик маҳалласида хонадон эгалари қўлбола ғишт қуйиш учун ҳандақ қазишганда, одам суяклари, тақинчоқлар
топишибди
.
Лекин 3400 йиллик дегани ҳали исбот талаб қилинадиган гап.
👉
@centerasiastudy
🌐
MIKROCHIPLAR — YANGI DIPLOMATIK QUROL
Avvallari davlatning xalqaro ta’siri asosan neft, gaz, qurol-yarog‘ yoki katta armiyasi bilan o‘lchangan. Bugun bu ro‘yxatga mikrochiplar ham qo‘shildi.
Tayvan hudud jihatidan katta emas. Ammo zamonaviy telefon, avtomobil, sun’iy intellekt tizimi va harbiy texnikada ishlatiladigan ilg‘or chiplarning muhim qismi aynan shu yerda ishlab chiqariladi. Shu sababli Tayvan o‘z texnologik imkoniyatlarini AQSh va Yevropa bilan munosabatlarni mustahkamlash vositasiga aylantirmoqda.
TSMC kompaniyasining AQShdagi yirik sarmoyalari ham oddiy biznes loyihasi emas. Vashington chip ishlab chiqarishni o‘z hududiga yaqinlashtirmoqchi, Tayvan esa asosiy hamkorlarini o‘z barqarorligidan manfaatdor qilishga intilmoqda. Mana shu jarayon “chip diplomatiyasi” deb atalmoqda.
Markaziy Osiyo uchun bundan muhim xulosa bor: kelajak diplomatiyasida faqat tabiiy resursning o‘zi yetmaydi. Barqaror elektr energiyasi, malakali muhandislar, ma’lumotlar markazlari va ishonchli logistika taklif qila olgan davlatlar texnologik zanjirning bir qismiga aylanishi mumkin.
Endi diplomatiyada faqat elchixonalar emas, zavodlar ham gapirmoqda.
Manba:
Reuters
👉
@centerasiastudy
🌍
MARKAZIY OSIYO — YANGI GEOSIYOSIY MARKAZ
1-sentabr kuni Bishkekda Shanxay hamkorlik tashkilotiga a’zo davlatlar rahbarlarining 26-yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Sammit yakunida Bishkek deklaratsiyasi va yana 27 ta hujjat ma’qullandi.
Hujjatlar xavfsizlik, narkotik moddalar savdosiga qarshi kurash, favqulodda vaziyatlar, transport, savdo va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik kabi yo‘nalishlarni qamrab oldi. SHHT va Afrika Ittifoqi komissiyasi o‘rtasida memorandum imzolashga kelishilgani tashkilotning Yevrosiyo chegarasidan tashqariga chiqayotganini ham ko‘rsatadi.
Bu sammitning Markaziy Osiyo uchun muhim tomoni shundaki, mintaqa yana bir bor yirik davlatlar uchrashadigan joy sifatida emas, xalqaro kun tartibini shakllantiradigan siyosiy maydon sifatida ko‘rindi.
Albatta, qabul qilingan 28 ta hujjatning o‘zi hali natija degani emas. Ularning transport yo‘laklari, savdo, xavfsizlik va raqamli hamkorlikdagi amaliy ijrosi muhim bo‘ladi.
Ammo bir narsa aniq: Markaziy Osiyo endi faqat Rossiya, Xitoy yoki G‘arb manfaatlari kesishadigan hudud emas. Mintaqa davlatlari tobora ko‘proq o‘z tashabbuslarini ilgari surayotgan mustaqil diplomatik markazga aylanmoqda.
Manba:
SHHT kotibiyati
👉
@centerasiastudy
🌏
YEVROPA MIGRATSIYA CHEGARALARINI TASHQARIGA KO‘CHIRMOQDA
Germaniya, Avstriya, Gretsiya, Daniya va Niderlandiya noqonuniy yashayotgan yoki boshpana so‘rovi rad etilgan migrantlarni Yevropa Ittifoqidan tashqaridagi maxsus markazlarga yuborish bo‘yicha umumiy model ustida ishlamoqda.
Bu hali butun Yevropa Ittifoqining qarori emas. Besh davlat hozircha nomi oshkor etilmagan uchinchi mamlakat bilan kelishuv tuzishni rejalashtirgan. Markazlarni 2027-yildan ishga tushirish masalasi muhokama qilinmoqda.
Tashabbus tarafdorlari bu usul noqonuniy migratsiyani kamaytirishi va qaytarish jarayonini tezlashtirishini aytmoqda. Tanqidchilar esa inson huquqlari, markazlardagi sharoit va Yevropaning huquqiy javobgarlikni boshqa davlatlar zimmasiga yuklashi mumkinligidan xavotirda.
Bu jarayon migratsiya endi faqat ichki siyosat masalasi emasligini ko‘rsatadi. Yevropa davlatlari viza, mehnat bozori, chegaralarni nazorat qilish va migrantlarni qaytarish masalalarini tashqi siyosiy kelishuvlarning bir qismiga aylantirmoqda.
Markaziy Osiyo davlatlari uchun ham bu tendensiya muhim. Kelgusida Yevropa bilan mehnat migratsiyasi bo‘yicha kelishuvlarda ishchi kuchini qonuniy yuborish bilan birga, qaytarish va hujjatlashtirish masalalari ham ko‘proq talab qilinishi mumkin.
Manbalar:
Reuters xabari
,
Yevropa Kengashi ogohlantirishi
👉
@centerasiastudy
📊
NEFT NARXINI KIM BOSHQARADI?
6-sentabr kuni OPEK+ davlatlari oktabr oyi uchun neft qazib chiqarish siyosatini o‘zgartirmaslikka qaror qildi. Muhokamada Saudiya Arabistoni, Rossiya, Iroq, Quvayt, Jazoir, Qozog‘iston va Ummon qatnashdi.
Bu qaror neft narxini bitta davlat yoki tashkilot to‘liq nazorat qiladi, degani emas. OPEK+ ishlab chiqarish hajmini muvofiqlashtiradi, ammo bozordagi yakuniy narx talab, urushlar, sanksiyalar, kemalar qatnovi, omborlardagi zaxira va investorlarning kayfiyatiga ham bog‘liq.
Guruh 2023-yilda boshlangan kunlik 1,65 million barrel hajmidagi qisqartirishni bosqichma-bosqich bekor qildi. Lekin Eron va Ukrainadagi vaziyat sabab ayrim mamlakatlarning haqiqiy eksporti belgilangan kvotalardan past bo‘lib qolmoqda. Endi asosiy bahs 2027-yil uchun ishlab chiqarish imkoniyatlari va yangi kvotalar ustida kechadi.
Qozog‘iston uchun bu muzokaralar bevosita iqtisodiy ahamiyatga ega. Kvota oshsa, eksport va budjet tushumlarini ko‘paytirish imkoniyati paydo bo‘ladi. Cheklovlar kuchaysa, ishlab chiqarish rejalarini qayta ko‘rib chiqishga to‘g‘ri keladi.
Neft narxi bozorda shakllanadi, ammo uning ortida doimo siyosiy kelishuvlar ham turadi.
Manba:
Reuters
👉
@centerasiastudy
🇺🇸
⌚
🇨🇳
TRAMP — SI SZINPIN — PUTIN: UCH TOMONLAMA UCHRASHUV BO‘LADIMI?
Rossiya AQSh, Xitoy va Rossiya rahbarlarining uch tomonlama uchrashuvi ehtimolini istisno qilmayapti. Bunday muloqot noyabr oyida Xitoyning Shenchjen shahrida o‘tkaziladigan APEC sammiti doirasida tashkil etilishi mumkin.
Hozircha uchrashuv tasdiqlanmagan. Rossiya tomoni avval muzokaraning kun tartibi va undan qanday natija kutilayotganini aniqlash kerakligini bildirdi. Demak, bu tayyor diplomatik kelishuv emas, muhokama qilinayotgan imkoniyat.
Agar uchrashuv amalga oshsa, muzokaralar faqat uch davlatning ikki tomonlama aloqalari bilan cheklanib qolmaydi. Ukraina urushi, savdo cheklovlari, sanksiyalar, Tayvan masalasi, sun’iy intellekt va global xavfsizlik kabi mavzular ham kun tartibiga chiqishi mumkin.
Bunday uchrashuv Markaziy Osiyoga ham bilvosita ta’sir qiladi. Chunki mintaqadagi investitsiya oqimlari, transport yo‘laklari, sanksiyalar bilan bog‘liq xavflar va energiya bozori aynan shu uch kuch markazi o‘rtasidagi munosabatlarga chambarchas bog‘langan.
Shuning uchun bu xabarni “uchrashuv bo‘ladi” deb emas, katta diplomatik savdolashuv boshlanishi mumkinligining belgisi sifatida baholash to‘g‘riroq.
Manba:
Reuters
👉
@centerasiastudy
🛢
HORMUZ BO‘G‘OZI — DUNYO NEFTINING TOR DARVOZASI
Hormuz bo‘g‘ozi xaritada kichik hudud bo‘lib ko‘rinadi. Ammo Fors ko‘rfazidagi neft va suyultirilgan gazning katta qismi xalqaro bozorga aynan shu yo‘l orqali chiqadi.
AQSh va Eron o‘rtasidagi keskinlik kuchaygani sababli bo‘g‘ozdan o‘tayotgan kemalar soni keskin kamaygan. Reuters Kpler ma’lumotlariga tayanib, so‘nggi o‘n kun ichida yuk kemalarining o‘rtacha kunlik qatnovi may oyidan beri eng past darajaga tushganini xabar qildi.
Bo‘g‘ozdagi xavf oshsa, masala faqat neft yetkazib berish bilan tugamaydi. Kemalarni sug‘urtalash qimmatlashadi, tashish muddati uzayadi va bozorda noaniqlik kuchayadi. Bu esa yoqilg‘i narxidan tortib, oziq-ovqat va sanoat mahsulotlari tannarxigacha ta’sir qilishi mumkin.
Neft eksport qiluvchi Qozog‘iston uchun yuqori narxlar qisqa muddatda qo‘shimcha daromad keltirishi ehtimoli bor. Biroq uzoq davom etadigan beqarorlik transport xarajatlari, inflyatsiya va investitsiya muhitiga salbiy ta’sir qiladi. Shu sababli energiya eksportchisi bo‘lgan davlatlar ham Hormuzdagi vaziyatdan to‘liq yutmaydi.
Ba’zan jahon iqtisodiyotiga ta’sir qilish uchun katta hudud emas, tor dengiz yo‘lagini nazorat qilishning o‘zi yetarli bo‘ladi.
Manba:
Reuters
👉
@centerasiastudy