Bek Olimjon

Biz chetga shifokorlikka ketishga rosa targ'ib qildik.
Buni natijasini ham ko'ryapmiz.
Germaniyada ko'plab yoshlarimiz shifokorlik maqomiga erishmoqda. Bu juda quvonarli holat. O'zgarishlar katta.
Bu ularni yaxshi mutaxassis bo'lishi bilan birga ko'proq pul topish imkoniyatini bermoqda. Bu ham juda ijobiy holat.
Aksari talabalikdan chiqiboq Germaniyaga kelgan. Ular vatanda pul topmagan yoshlar. Endi Germaniyaga kelib umrida topmagan pulini topishmoqda.
Muammo eng kattasi shuki, ularga hech kim pulni qanday boshqarishni o'rgatmagan.
Natijada xavfli moliyaviy qarorlar qabul qilish ko'p.
"Men pul topyapmanku, to'lay olaman"
deb foizi katta qarzlar olish, mashinalarni kreditga olish, qimmat ijarada yashash, ehtiyoji bo'lmasada katta haridlar qilish holatlari, yoki o'zi uchun sarflamasdan butun topganini uyiga yuborish holatlari ko'p.
Undan tashqari, vatandagi oilasi
"bolam chetda ko'p pul topyapti, pul yuboradi"
deb ahmoqona moliyaviy qarorlar qilish holatlari juda ko'p.
Afsuski bunday holatlar chetda ishlayotgan shifokorlar asosiy maqsadidan chalg'itadi, moliyaviy qopqonga tushib qolishiga sabab bo'ladi va rivojlanishdan to'xtatadi.
Agar real rivojlanmoqchi bo'lsak, pulni faqat topishni emas, balki topgan pulni qanday boshqarishni yaxshi o'rganishimiz shart.
Moliyaviy maslahat sifatida, eng birinchi qadam, kredit karta va foizli qarzlardan uzoq yurish.
Barakasini bersin.
Bek Olimjon
11.06.26
Norvegiya

Yozish haqida
O'z fikr, kuzatuv, mulohaza va xulosalarimizni yozib borishimiz juda muhim.
Omma oldida bo'lishi shart emas. Shaxsiy holatda bo'lsa ham yozib borsa bo'ladi. Ommaga yozish afzalligi fikrlarimizga qarshi fikrlar orqali rivojlanish imkoniyati borligi.
Endi qanday yozish kerak degan savol bo'lishi tabiiy.
Qay turdagi app yoki xizmatlardan foydalanisz ham deb so'rashadi.
Bunday applar ko'p. Misol Notion, Evernote, Obsidian, Anytype, Logseq, Craft, Reflect va hok. Bularni aksariyatini ishlatib ko'rdim.
Ammo men har doim qaytib keladigani bu Macdagi
Notes
va Telegramdagi
"Saved Messages"
.
Negadir qolgan barcha applarda orada baryera ko'pdek.
Menga shunday ochib, fikrlarimni shart to'kib yozib ketadigan narsa bo'lgani yaxshi.
Obsidian kabi fikrlarimni bir-biriga ulab qandaydir to'r yasashga ehtiyoj yo'q. Ochig'i o'sha to'rni foydasini sezmadim men.
Notiondagi tartiblash funksiyalariga ham ehtiyoj yo'q.
Shunday ekan, qaysi app muhim emas.
Shart yozing. Farqi yo'q nimada yozasiz. Vaqt o'tishi bilan siz uchun nima ish beradi, nima ortiqcha bilib olasiz.
Muhimi yozish.
Bek Olimjon
10.06.26
Norvegiya

Bu rasmdagi insonlar ayrimlari bilan 2-3 yil avval ko’rishganman. Ayrimlari bilan faqat online muloqot qilganman. Aksari bilan birinchi marta ko’rishdim.
Ajoyib insonlar.
Barchasi shifokorlar.
Ayni vaqtda Germaniyada faoliyat yuritayotgan o’zbek shifokorlari.
Rasmlar kecha va ilgari kuni Germaniya, Avstriya va Shvetsariya davlatlari o’rtasidagi Alp tog’lariga uyushtirgan 2 kunlik camping/hiking sayohatimizdan.
Yigitlarni kelgani uchun rahmat. 2 kun davomida maza qilib suhbat qurdik.
Hammani hikoyasi har xil, ammo maqsadi bir xil.
Germaniyada zo’r mutaxassis bo’lish va jamiyat uchun foydali ish qilish. Mazmunli va yashashga arzigulik umr kechirish.
Ajoyib maqsad.
***************
Bu yigitlar uchun 3-4 yil avval 6 oy nemis tili o'qish juda qiyin vazifadek ko'rinar edi. Oradan 3 yil o'tib o'tmay Germaniyada shifokor.
Keyingi 4-5 yilda erishishlari mumkin bo'lgan marralarni aytsam ko'pi ishonmadi.
4 yil oldin ham ishonishmagan edi.
Mayli, men ishonaman, bu faqat boshlanishi xolos.
Imkoniyatlar shu qadar kattaki ayni vaqtda ularni faqat orzulardagina zabt eta olamiz xolos.
***************
Biz qisqa muddatdagi imkoniyatlarimizni o'ta yuqori baholaymiz, ammo uzoq muddatdagilarini juda past baholaymiz.
Bunga shu rasmlardagi yigitlar hikoyasi guvoh.
Orzu -> maqsad -> reja -> harakat...
Bek Olimjon
Alp tog'lari,
06.06.2026

Tanlangan tasodifiylik
Hayotda eng foydali ko'nikmalardan biri bu tanlangan tasodifiylik tomon harakatlanishni o'rganish.
- - - - - - - - - - - - - - - - -
Yaqin do'stim bor, qishloqi. Biznesga kirib kelganiga ko'p bo'lmagan. Tadbirkorlar bilan suhbatlarni ko'p ko'radi, youtubeda.
O'tgan kuni gaplashsam juda hursand. O'zi rosa havas qilgan bir tadbirkor bilan 2 soat gaplashipti, tekinga. U odam shogirdlari soatbay narhi 1000 dollar. Do'stim esa tekinga suhbat qurgan.
Bundan 3-4 yil oldin do'stimga "siz taomlanish uchun odam ko'p milliy taomlardan ko'ra, odam kam qahvaxonaga borishingiz siz uchun foydaliroq" deganimni endi tushunib yetganini aytdi.
Do'stim yaxshi xislati, maslahatni chuqur analiz qilib o'tirmaydi, shart amalda qo'llashni boshlaydi va yo'l-yo'lakay qaror qabul qiladi.
O'sha tadbirkor bilan ham qahvaxonada ko'rishgan. Qiziq joyi tadbirkordan biznes haqida so'ramagan. Natija chuqur 2 soatlik dildan suhbat bo'lgan.
- - - - - - - - - - - - - - -
Do'stim qahvaxonaga borish bilan
tanlangan tasodifiylik
tomon harakat qilgan. Foyda (upside) o'ta yuqori, zarar (downside) esa o'ta past.
Tanlangan tasodifiylik (selective randomness) bu hayotimizni ijobiy tomonga keskin oz'garishini ta'minlovchi hodisa.
Aytaylik, siz semizsiz, jismoniy holatingiz zo'r emas. Tog' sayohatiga borishga qaror qildingiz va bordingiz. U yerda kimnidir uchratdingiz va natijada har hafta sayohat qiladigan bo'ldingiz. Sog'lom hayot tarzi shakllandi.
Yoki, siz ko'p pul topasiz, ammo halovat juda zo'r emas. Sizdanda ko'proq pul topadiganlar bilan uchrashdingiz, ulardagi holat sizdanda battar ekanligini ko'rdingiz -> tafakkur qildingiz.
Yoki, siz yoqtirgan va hech qachon erishib bo'lmaydi deb o'ylagan qizingizga, ochiqlik va samimiylik bilan gap ochdingiz. O'xshash ehtimoli yuqori bo'lmasligi mumkin, ammo o'xshasa natija x100, o'xshamasa tajriba.
**************
Biz qariganda qilgan ishlarimizdan ko'ra, qilmagan ishlarimizdan ko'proq afsuslanamiz.
Bek Olimjon
30.05.26
Norvegiya

Erta tong. Soat 06:20. Samolyotdaman.
Shvetsariya Basel shahriga uchyapman.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Men 15-25 yoshimda hozirgi holatimga erishaman degan aniq maqsadim bo’lmagan.
Keyingi 10-15 yillik rejalar haqida juda kam o’ylaganman.
Meni doim oldinga yurishimga asosiy sabab bu kelajakdagi mavhumlik va uning ortida nima borligini bilishga qattiq qiziqish (curiosity) bo’lgan.
Qiziq jihati shu curiosity sabab dunyo kezmoqdaman. Dunyo top universitetlarida o’qishu, Garvardda ishlash imkoni bo’ldi. Hayot traektoriyam ko’pchilik uchun tanish.
Oxirgi 2 oynigina tahlil qilsam, jahon chempionlari bilan birga mashg’ulotlar, admirallar bilan tushlik, millionerlar bilan sayohat, olimlar bilan suhbatlar qilish imkoni bo’ldi.
Bu takrorlanuvchi holat.
Juda qiziq.
Eng muhimi ma'lum darajada doimiy mavhumlik bor.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Shvetsariya sayohati barcha harajatlari qoplangan. Aeroportda VIP xizmat bilan haydovchi kutib oladi. "Dr Bek" degan yozuvi bo'ladi qo'lida.
5 yulduzli mehmonxona, 4 mahal ovqat + banket, fikrimni tinglovchi suhbatdoshlar, bilimini ulashuvchi olimlar bilan suhbat. Kechga esa jahon chempioni murabbiyim bilan suhbat.
Men odamlar ko’nglini oladigan zo’r suhbtdosh ham emasman aslida.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Oddiygina qishloqdan chiqqan bola uchun aql bovar etmas hayot traektoriyasi.
Bularga qanday qilib shukur qilmaslik mumkin.
Keep your curiosity. You never know where it can take you.
Most importantly, you should act on it.
Bek Olimjon
23.05.26
Basel,
Shvetsariya

Ancha «og’ir» kitob ekan.
Maksimum 5-6 bet o’qib to’xtashga to’g’ri kelyapti.
Bek Olimjon
14.05.26
Italiya
PS. «og’irligi» tadbirkor ko’zi bn o’qiganda seziladi. Shunchaki biografiya qilib 3 soatda o’qish mumkin.

Simulyatsiya nazariyasi
Yuqori intellektual odamlar, ayniqsa tech sohasidagi muvaffaqiyatli insonlar simulyatsiya nazariyasi haqida suhbat qurishni yoqtirishadi.
Ba'zan o'ylab qolaman yoki balki menga shunday tuyular:
Simulyatsiya nazariyasi haqida suhbat qurishga ishtiyoq balandligi bu yaratuvchini izlashni bir yo'li. Muhandislik, mantiq va falsafa orqali sabablar topishga urinishning bir ko'rinishi.
Qiziq paradoks holat shuki, simulyatsiya nazariyasi haqida suhbat quruvchilar ko'pi an'anaviy holda dinlarni inkor qiladi, ammo "yuqori kuchga" ishonishadi. Yaqqol misol Elon Musk.
Qiziq suhbatlar.
O'sha suhbatlardagi odamlarni eshitib turib ba'zan ulardagi ruhiy qiyinchiliklarini sezadi odam.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Dunyo rivojlanishga intilmoqda.
Dunyoga cho'ponlik qilayotganlar (big tech) bor.
Biz esa o'shalarga ergashyapmiz.
Dunyoga cho'ponlik qilayotganlar esa tog'dagi oddiy cho'pon ruhiyatiga erishishga intilmoqda.
Ajib zamonlarda yashamoqdamiz.
Bek Olimjon
13.05.26
Norvegiya

High agency haqida ko'p gapiramiz.
Ammo uni nima degan savolga javob topishimiz har doim ham oson emas.
Uni nima ekanini mana
bu yerda
, mana
bu yerda
va mana
bu yerda
o'qish mumkin.
Endi bizda High Agency haqida ma'lumot bo'lganidan keyingi tabiiy savol bu "menda high agency bormi?"
Aslida kimdadir high agency borligini bilishimiz uchun u inson hayotida qilgan ishlariga qarashimiz kerak. U insonning hayot tajribalarini yaqindan bilmay turib buni baholashimiz qiyin.
O'zimizni esa baholashimiz undanda qiyin.
Hozir mana shularni o'ylab turib "High Agency Index" bo'lsa zo'r bo'lar edi degan fikr keldi.
Claude bilan psixometrik so'rovnomani MVP sini tayyorladim.
Qiziq chiqdi.
Ishlatib ko'rishingiz mumkin.
https://claude.ai/public/artifacts/fbf93921-9db8-4121-beb8-9fe2f8ba7885
Bek Olimjon
12.05.26
Norvegiya

Statistikani o'rganish va uni tushunish - ROI juda yuqori bo'lgan sohalardan biri.
U sizga teranroq fikrlashni, tanqidiy qarashni va eng muhimi ko'p tarqalgan safsatalarni (
🐂
💩
) birdaniga ko'ra olish imkonini beradi.
50-70 soat chuqur fokus bilan o'rganish orqali atrofingizdagi 99% dan ko'ra yuqoriroq darajaga chiqsangiz bo'ladi.
Afsuski bu fikrga 99,9% odam amal qilmaydi.
Bek Olimjon
10.05.26
Norvegiya

Bizdagi ayrim yoshlar AI ni (ChatGPT, Claude va hok) psixolog sifatida ishlatishmoqda.
Bu yaxshi emas azizlar.
Bu hozirgi kundagi AI tizimlar qanday tuzilgani va qanday ishlashini bilmasligimizni bildiradi.
AI dan axloqiy, madaniy, ma'naviy savollarni so'rashda ehtiyot bo'lish zarur.
AI qanday yaratiladi o'zi? Aytaylik ChatGPT.
Dastur ishlab chiqish jarayoni quyidagi bosqichlardan o'tadi (soddaroq qilganda)
1-bosqich
Bir dastur orqali ingliz tilidagi juda katta hajmdagi matnli ma'lumotlar (kitob, maqola, bloglar va hok) o'tkaziladi va dastur buni o'rganadi.
2-bosqich
AI ingliz tilini biladigan, asosan g'arbda yashayotgan, yaxshi pul topadigan odamlar tomonidan tekshiruvdan o'tadi. Buni Reinforcement Learning from Human Feedback deyiladi. Bunda AI qilgan xatolari tuzatiladi.
3-bosqich
Qayta tekshiruvdan o'tadi va so'ng siz va menga sotuvga chiqariladi
Bu jarayondagi har bir bosqichga tanqidiy yondashuv mumkin. Ayniqsa siz va mendagi axloqiy, madaniy va ma'naviy mavzularda.
Sababi jamiyatimizdagi normalar ingliz tilidagi adabiyotlarda keng ko'lamda o'rin olmagan. AI ni tekshiruvdan o'tkazuvchilar bizdagi axloqiy, ma'naviy va madaniy bexabar bo'lish ehtimoli juda katta.
Bek Olimjon
29.04.26
Norvegiya