Hasankhoja Muhammad Sodiq

Boshqalarga yordam berishning ikki xil yo‘li bor.
Birinchisi, ularga nima qilish kerakligini aytish. Qanday yashash, qanday ishlash, nimani tanlash va nimadan voz kechishni belgilab berish.
Ikkinchisi esa, ularga to‘g‘ri qaror qabul qilish uchun kerakli bilim, vosita va fikrlash usullarini berish.
Birinchi yondashuvda inson sizning ko‘rsatmalaringizga tayanadi. Ikkinchisida esa asta-sekin o‘ziga tayanishni o‘rganadi.
Albatta, bu yordam bermaslik yoki yo‘l-yo‘riq ko‘rsatmaslik degani emas. Zarur paytda aniq ko‘rsatma ham beriladi. Ammo asosiy maqsad insonni doimiy ravishda sizga muhtoj qilib qo‘yish emas, uning mustaqilligini rivojlantirishdir.
Ba’zan eng katta yordam tayyor javobni berish emas, insonni o‘z javobini topa oladigan darajaga olib chiqishdir.
Haqiqiy uztozning maqsadi sizga ergashadigan insonlarni emas, sizsiz ham to‘g‘ri yo‘l topa oladigan insonlarni tarbiyalashdir.

Ba’zan insonning dardini yengillashtirish uchun uning muammosini hal qilish shart emas. Shunchaki yonida bo‘lishning o‘zi ham katta yordam.
Yaqin insoningiz qiynalayotganida, ko‘pincha unga darhol maslahat berishga yoki muammoning yechimini topishga shoshilasiz. Uni yupatmoqchi bo‘lasiz. Hammasi yaxshi bo‘lishini aytasiz.
Ammo ba’zan insonga maslahat ham, yechim ham kerak bo‘lmaydi. U shunchaki uni tushunadigan, dardini tinglaydigan va hislarini inkor qilmaydigan insonni istaydi.
Masalan, turmush o‘rtog‘ingiz biror narsadan qattiq xafa bo‘ldi. Siz esa uning muammosini arzimas deb hisoblashingiz yoki vaziyatga mantiqan yondashib, darhol yechim taklif qilishingiz mumkin.
Lekin u ayni paytda yechim emas, tushunishni kutayotgan bo‘lishi mumkin.
Shunday paytda uning gapini bo‘lmasdan tinglash, hislarini kichraytirmaslik va yonida ekaningizni bildirish muhim.
«Buni nimasi yomon?» deyish o‘rniga, «Bu sizga qattiq ta’sir qilganini tushunyapman», deyishingiz mumkin.
«Xafa bo‘lmang», deyish o‘rniga, «Xohlasangiz, gapirib bering. Men sizni tinglayman», desangiz bo‘ladi.
Bu so‘zlar muammoni hal qilmasligi mumkin. Ammo inson o‘z dardi bilan yolg‘iz emasligini his qiladi.
Yaqin insoningizning dardini doim ham yo‘qota olmaysiz. Ba’zi muammolarni hal qilishga kuchingiz yetmasligi ham mumkin.
Ammo uning dardini yolg‘iz ko‘tarishiga majbur emasligini his qildira olasiz.
Samimiyat
faqat muammoni hal qilishda emas, muammoni hal qila olmay turgan paytda ham insonning yonida qolishda namoyon bo‘ladi.

📢
AP 2027 Exams at Sodiq School
Early registration is now open! Take your AP exams in Tashkent this May, with around 20 subjects available.
📅
May 3–14, 2027
📍
Sodiq School, Tashkent
For prices, the subject list and registration, follow the
link
.

Dunyoni qanchalik chuqur his qilsangiz, uning go‘zalligidan ham, og‘riqlaridan ham shunchalik ko‘proq ta’sirlanasiz.
Masalan, boshqalarning dardiga befarq bo‘lmagan insonni olaylik. U birovning ko‘z yoshini ko‘rsa, shunchaki tomosha qilib turolmaydi. Boshqalarning baxtidan chin dildan quvonadi, adolatsizlikdan esa qattiq iztirob chekadi.
Xuddi shuningdek, hayotni chuqur anglaydigan inson oddiy narsalardan ham katta zavq olishi mumkin. Quyosh botishi, farzandining kulgisi, samimiy suhbat yoki biror insonning yaxshiligi unga katta baxt beradi. Ammo u yo‘qotishlarni, xiyonatni, adolatsizlikni va vaqtning o‘tib borishini ham chuqurroq his qiladi.
Og‘riqni his qilmaslik uchun o‘zingizni dunyoning go‘zalligiga ham yopib qo‘yishingiz mumkin. Lekin bunda quvonchni his qilish qobiliyatingizni ham cheklab qo‘yasiz.
Albatta, bu har qanday azobni izlash yoki unga chidash kerak degani emas. Gap hayotdagi muqarrar og‘riqlardan qochish uchun his-tuyg‘ularimizni butunlay o‘chirib qo‘ymaslik haqida.
Hayotning barcha og‘riqlaridan qochib, uning barcha go‘zalliklarini his qilishning iloji yo‘q. Ba’zan chuqur quvonish uchun ham qalbingizni ochishingiz kerak bo‘ladi. Qalbingizni ochish esa sizni ranjish ehtimoliga ham yaqinlashtiradi.
Qalbingizni og‘riqdan butunlay himoya qilishga urinsangiz, hayotning eng go‘zal tuyg‘ularidan ham uzoqlashib qolishingiz mumkin.

Ba’zan muammo yetarlicha harakat qilmayotganimizda emas, noto‘g‘ri usulda harakat qilayotganimizda bo‘ladi.
Bir ishni qayta-qayta bajarib, natija kutamiz. Ko‘proq vaqt sarflaymiz, kuchimizni oshiramiz, ammo natija deyarli o‘zgarmaydi.
Bunday vaziyatda o‘zimizga berishimiz kerak bo‘lgan savol: «Qanday qilib ko‘proq ishlayman?» emas, balki «Bu ishni yaxshiroq bajarishning boshqa yo‘li bormi?»
Masalan, o‘quvchi matematikadan yaxshi natija ko‘rsatmayapti. Unga shunchaki ko‘proq masala yechishni aytish har doim ham yetarli emas. Balki u mavzuni tushunmayotgandir. Balki unga boshqa tushuntirish usuli kerakdir.
Rahbar ham xuddi shunday. Agar jamoa belgilangan natijaga erishmayotgan bo‘lsa, xodimlardan ko‘proq ishlashni talab qilishdan oldin, tizimdagi muammolarni aniqlash kerak.
Muhim nuqta:
qat’iyat - bir xil usulni oxirigacha takrorlash emas. Qat’iyat - maqsaddan voz kechmasdan, unga olib boradigan yo‘lni o‘zgartira olishdir.

Biz sevgan insonimizni yo‘qotishdan qo‘rqamiz. Chunki sevgi bizni unga bog‘laydi. U insonning borligi hayotimizga ma’no beradi. Uning yo‘qligi esa qalbimizda bo‘shliq qoldiradi.
Qayg‘u - sevgining teskarisi emas. Ba’zan u sevgining naqadar chuqur bo‘lganini ko‘rsatadi.
Agar kimnidir chin dildan sevgan bo‘lsangiz, uning yo‘qligini his qilishingiz tabiiy. Uni sog‘inishingiz, xotiralar bilan yashashingiz, ba’zan oddiy bir narsadan ko‘zingizga yosh kelishi mumkin.
Bu sizning kuchsizligingizni anglatmaydi. Bu inson hayotingizda qanchalik muhim bo‘lganini bildiradi.
Biz sevgini tanlaganimizda, yo‘qotish ehtimolini ham qabul qilamiz. Chunki bu dunyoda hech kim va hech narsa abadiy emas.
Ammo qayg‘u hamisha bir xil qolmaydi. Vaqt o‘tishi bilan og‘riqning shakli o‘zgarishi mumkin. Inson sog‘inch bilan yashashni, xotiralarni og‘riq bilangina emas, minnatdorlik bilan ham eslashni o‘rganadi.
Qayg‘udan butunlay qochishga urinish ba’zan sevgining o‘zidan ham uzoqlashishga olib keladi. Bizga og‘riqsiz sevgi emas, og‘riqni ham boshdan kechira oladigan qalb kerak.
Islomda ham musibat paytida qayg‘urish insoniy holat sifatida tan olinadi. Payg‘ambarimiz Muhammad s.a.v. o‘g‘illari Ibrohim vafot etganida ko‘z yosh to‘kkanlar va bu Allohning rahmati ekanini bildirganlar.

O‘zimizni qanday aldaymiz?
Yoshligimda ko‘p eshitardim: yaxshi mashinada borsang, ishing bitadi. Odamlar boshqacha kutib oladi, gaplaringga ko‘proq quloq soladi, hurmating oshadi.
Qaysidir ma’noda bunga men ham ishonganman. Chunki hayotda mashinasi yaxshi odamga boshqacha munosabat qilinadigan holatlarni ko‘rganman. Lekin vaqt o‘tib, ko‘p narsani kuzatganim sari bir haqiqatni tushundim: ba’zan biz muammoni hal qilish uchun emas, nafsimizni xursand qilish uchun o‘zimizga chiroyli bahona topamiz.
O‘zimizga: «Menga yaxshi mashina kerak, chunki odamlar hurmat qilishi kerak», deymiz. Aslida esa yaxshi mashinani xohlayotgan bo‘lamiz. Nafsimiz istagan narsani aqlimiz orqali oqlaymiz.
Albatta, yaxshi mashinaning qulayligi, xavfsizligi va amaliy foydasi bor. Ayrim ishbilarmonlik muhitlarida tashqi ko‘rinish ham dastlabki taassurotga ta’sir qilishi mumkin. Buni inkor qilmayman.
Lekin bir savol bor: menga haqiqatan ham yaxshiroq mashina kerakmi yoki odamlar meni boyroq, obro‘liroq va muvaffaqiyatliroq deb o‘ylashini xohlayapmanmi?
Bu ikkisi bir xil narsa emas.
Agar hozirgi mashinam ehtiyojimga javob bermasa, uni almashtirish oqilona qaror bo‘lishi mumkin. Ammo mashinam bor, ehtiyojimni qondiryapti, faqat boshqalarning nazarida yaxshiroq ko‘rinish uchun yangisini olmoqchi bo‘lsam, bu qarorning asl sababini tan olishim kerak.
Chunki ba’zan biz mashina sotib olmaymiz. Boshqalarning ko‘zidagi o‘zimiz haqidagi tasavvurni sotib olamiz.
Muammo mashinada emas. Muammo unga qanday ma’no yuklayotganimizda.
Mashinani qulaylik uchun olish boshqa, uni o‘z qadrimizning o‘lchoviga aylantirish boshqa. Chiroyli kiyinish boshqa, kiyimimiz orqali o‘zimizni boshqalardan ustun ko‘rsatishga urinish boshqa.
Dunyo bizga doim bir xil xabarni beradi: yana ozgina pul, yana yaxshiroq buyum, yana balandroq maqom. Shunda odamlar sizni ko‘proq hurmat qiladi, go‘yo shundagina o‘zingizni yetarli his qilasiz.
Lekin bu istakning oxiri bormi?
Bugun yaxshi mashina kerak. Ertaga undan qimmatroq mashina. Bugun kattaroq uy kerak. Ertaga undan ham kattarog‘i. Bugun boshqalarning hurmatini xohlaymiz. Ertaga ularning havasini ham kutamiz.
Nafsning eng nozik hiylasi shundaki, u istakni ehtiyoj qilib ko‘rsatadi. Keyin esa o‘sha ehtiyojni qondirishni hayotiy maqsadga aylantiradi.
Natijada inson o‘z hayotini yaxshilash uchun ishlayaptimi yoki boshqalarning ko‘zida yaxshi ko‘rinish uchun ishlayaptimi, farqiga bormay qoladi.
«Albatta, Alloh nazdida sizlarning eng hurmatlirog‘ingiz eng taqvodorrog‘ingizdir».
Hujurot surasi, 13-oyat.
Bu oyat insonning asl qadri uning mol-mulki, kiyimi yoki mashinasi bilan belgilanmasligini eslatadi. Asosiy mezon taqvo va insonning qanday yashayotganidir.
Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam ham shunday deganlar:
«Albatta, Alloh sizlarning suratlaringizga va mollaringizga qaramaydi, balki qalblaringizga va amallaringizga qaraydi».
Imom Muslim rivoyati.
Bu hadis dunyo ne’matlaridan foydalanishni taqiqlamaydi. Balki ularni insonning qadrini belgilaydigan mezonga aylantirmaslikni o‘rgatadi.
Yaxshi mashina minishingiz mumkin. Chiroyli uyda yashashingiz mumkin. Yaxshi kiyim kiyishingiz ham mumkin. Bularning o‘zi riyo emas.
Lekin bir narsani unutmaslik kerak: ne’matga ega bo‘lish boshqa, o‘z qadringizni o‘sha ne’mat bilan o‘lchash boshqa.
Riyo xavfi ham shu yerda boshlanishi mumkin. Qachonki amalimiz, xarajatimiz yoki ko‘rinishimizda odamlarning maqtovi va e’tirofi asosiy maqsadga aylanib qolsa, o‘zimizni jiddiy tekshirishimiz kerak.
Biror narsani sotib olishdan, yangi maqom ortidan quvishdan yoki katta qaror qabul qilishdan oldin biroz to‘xtash foydali.
O‘zingizdan so‘rang:
- Bu menga haqiqatan kerakmi yoki shunchaki boshqalarga yaxshi ko‘rinishni xohlayapmanmi?
- Buni hech kim ko‘rmasa ham, baribir xohlarmidim?
- Bu xarajat hayotimni yaxshilaydimi yoki faqat tashqi ko‘rinishimni o‘zgartiradimi?
- Shu qaror uchun sarflaydigan pulim va vaqtimni bundan muhimroq narsaga ishlata olamanmi?
Bu savollar sizni dunyo ne’matlaridan voz kechishga majburlamaydi. Ular ne’matlardan ongli foydalanishga yordam beradi.

Menimcha, bizga dunyoni yomon ko‘rish emas, uning asl qiymatini to‘g‘ri baholash kerak. Pul topish, yaxshi mashina minish, chiroyli uyda yashash yoki obro‘ qozonishning yomon joyi yo‘q. Muammo shundaki, ba’zan vositani maqsadga, qulaylikni maqomga, istakni esa ehtiyojga aylantirib yuboramiz.
Eng muhimi, o‘zimizni aldashni bas qilishimiz kerak. Chunki boshqalarni ishontirish uchun chiroyli ko‘rinish mumkin, lekin o‘zimizdan haqiqatni yashirsak, qabul qilgan qarorlarimizning asl sababini ham yo‘qotamiz.
Oxir-oqibat, insonning qadrini uning nimaga egaligi emas, qanday inson ekani, qanday foyda keltirayotgani va qanday iz qoldirayotgani belgilaydi.
Shuning uchun ba’zan yangi narsani sotib olishdan oldin o‘zimizga bitta savol berishimiz kerak:
Men bu narsaga haqiqatan muhtojmanmi yoki u orqali o‘zimni boshqalarga muhimroq ko‘rsatmoqchimanmi?
Bu savolga samimiy javob bera olishning o‘zi ham katta yutuqdir.

• Оилангиздаги муносабатларни яхшиламоқчимисиз?
• Бахтли ва саодатли оила қуриш ниятингиз борми?
•
Шахсан Икром Шарифдан
жонли тавсиялар олишни истайсизми?
Акамиз Икром Шариф
"Фароғат қасри" курсига
қабул бошлабдилар. “Фароғат қасри
”
оилада тотувлик, бирдамлик, сакинатни бардавом бўлишига хизмат қиладиган курсдир.
Оила илмини ўрганаман деганлар учун тавсия қиламиз. Дарслар
19 октябр
санасидан бошланар экан.
👤
Қабул менежерига ёзиш
📎
Курс ҳақида батафсил
@ikromsharif

Maqsad tanlash haqida
Ko‘pchilik hayotini maqsadlar asosida quradi.
Yuqori lavozimga erishish. Ko‘proq pul topish. Katta biznes yaratish. Mashhur bo‘lish.
Bularning hech biri o‘z-o‘zidan yomon emas. Muammo shundaki, inson ba’zan maqsadiga erishish uchun o‘zi istagan hayotdan voz kechadi.
Ko‘proq daromad topaman deb oilasiga vaqt ajratmaydi. Muvaffaqiyatga erishaman deb sog‘lig‘ini e’tiborsiz qoldiradi. Katta tashkilot quraman deb butun hayotini ishga bag‘ishlaydi.
Oxirida maqsadiga erishishi mumkin. Ammo shu yo‘lda yo‘qotgan narsalari uning uchun qanchalik muhim bo‘lganini kech anglaydi.
Shuning uchun savol faqat «Nimaga erishmoqchiman?» emas. Asosiy savol: «Men qanday hayot kechirishni xohlayman?»
Maqsad hayotingizga xizmat qilsin, hayotingiz maqsadga emas
Tasavvur qiling, siz katta maktab tashkil qilmoqchisiz.
Bu yaxshi maqsad. Ammo uning ortida qanday hayot bor?
- Oilangizga vaqt ajrata olasizmi?
- Farzandlaringiz tarbiyasida qatnasha olasizmi?
- Sog‘lig‘ingiz va ibodatingiz uchun vaqt topa olasizmi?
- Yangi narsalarni o‘rganishga imkoningiz bo‘ladimi?
- Ishdan tashqari ham o‘zingizga tegishli hayotingiz qoladimi?
Agar siz uchun bular muhim bo‘lsa, maktabni shunday tizimda qurishingiz kerakki, uning faoliyati doimiy ravishda faqat sizning ishtirokingizga bog‘liq bo‘lib qolmasin.
Demak, hayot tarzingizni avval belgilaysiz. Keyin maqsadlaringizni va ish usulingizni shu hayotga moslashtirasiz.
Daromad vosita, hayot tarzi esa mezon
Muallif daromad topishdan voz kechishni aytmayapti. U daromad topish usulini o‘zingiz istagan hayot bilan muvofiqlashtirishni taklif qilyapti.
Masalan, siz uchun erkinlik muhim bo‘lsa, faqat yuqori daromadli, lekin vaqtingizni to‘liq egallaydigan ishni tanlash to‘g‘ri kelmasligi mumkin.
Agar siz uchun katta ta’sir ko‘rsatish muhim bo‘lsa, shaxsiy daromadingizni maksimal darajaga chiqarishdan ko‘ra, ko‘proq insonlarga foyda keltiradigan tizim yaratishni tanlashingiz mumkin.
Bir xil daromad turli hayot tarzlarini ta’minlashi mumkin. Muhimi, siz nimani qadrlashingizni bilishingiz kerak.
Islom insonni faqat dunyoviy natijalar ortidan quvishga emas, hayotini muvozanat bilan tashkil etishga ham undaydi.
Payg‘ambarimiz Muhammad s.a.v.ning Abdulloh ibn Amrga aytgan nasihatlarida tananing, ko‘zning va oilaning ham inson oldida haqlari borligi ta’kidlangan. Bu mazmun Sahih Buxoriyda rivoyat qilingan.
Bundan bir muhim xulosa chiqadi: yaxshi maqsad boshqa muhim mas’uliyatlarni unutishga sabab bo‘lmasligi kerak.
Boylik, martaba va katta loyihalar hayotning bir qismi. Ammo ular oila, sog‘liq, ibodat va insoniy burchlarni butunlay siqib chiqarmasligi lozim.
Maqsadlar sizni oldinga olib borishi mumkin. Ammo qaysi yo‘nalishda harakat qilishingizni qadriyatlaringiz belgilashi kerak.
Avval o‘zingiz uchun muhim bo‘lgan narsalarni aniqlang. Keyin shu narsalarni saqlab qolishga imkon beradigan kasb, biznes va maqsadlarni tanlang.
Aks holda, boshqalarning muvaffaqiyat mezonlari ortidan yurib, o‘zingiz istamagan hayotni qurib qo‘yishingiz mumkin.
Agar siz bugun istagan daromadingizga va kasbiy muvaffaqiyatingizga erishsangiz-u, ammo shu yo‘lda o‘zingiz uchun eng qadrli narsalarni yo‘qotgan bo‘lsangiz, bu muvaffaqiyatni haqiqatan ham "
muvaffaqiyat
" deb atay olasizmi?.