Iqtisodchi Kundaligi

O’zbekiston haqidagi eng pessimistik xabarlardan biri - shubhasiz - shu.
https://t.me/Mirkonomika/2931

Gomerni Odisseyasi - g’arbiy sivilizatsiya, manimcha butun insoniyat tarixidagi eng muhim asarlardan.
Kristofer Nolanning yangi kinosi bu asarni juda ajoyib sahnalashtiribdi.
Men juda yosh vaqtimda o’qiganimga shekilli, ko’pini eslay olmadim. Lekin buyuk sanat asarini - o’ta zo’r talqin qilibdi.
Ofarin!

Bu gap Putinning xohishi ekanini bilgan holda aytish mumkinki, demak Putin muzokaralarni xohlayapti. Iloji boricha tezroq bo'lishini.
https://t.me/davletovuz/26095

Xitoyda iqtisodiyot olimpiadasidan tashqari Xalqaro Matematik (IMO) olimpiada ham bo‘lib o‘tayotgan edi. O‘zbekistonda ham ikki xalqaro olimpiada bo‘lib o‘tmoqda bu yili, aytmoqchi.
Matematik olimpiada bahonasida do‘stlar bilan ko‘rishdim va ko‘pdan beri kuzatib faoliyatini muxlisi bo‘lgan odam - Po-Shen Lo bilan ham ko‘rishish nasib bo‘ldi. Po-Shenni
bu intervyusini tavsiya qilgan edim kanalda
. Po-Shen
haqida
.
Rasmlarda: meni litseydagi kursdoshim - Jasur, universitetdagi kursdoshim - Birjan. IMOchilar bilan tushlik. O'zbekiston jamosi sardorlari va yetakchisi O'tkir aka bilan choy. Jasur va Birjan bilan kelishmagan edik, lekin nasib bo‘lib qoldi. Shunday ajoyib tasodiflar.

21. AQShni "overrated" deb o'ylashadi. Lekin ko'p narsada andoza olishadi va bolalari AQShda baxtli bo'lishiga ishonishadi. Rossiyaliklar, urushdan oldin AQShga ancha neytralroq qarashar edi.
22, Gollivudni ta'siri katta. Musiqada katta emas. Yemaklarda g'arb ta'siri katta.
23. Kanton ovqatlari har yerda juda ko'p va mashxur. Hatto Pekinda.
24. Ovqat va ovqatlanish madaniyatida O'zbeklardan ham o'zib ketishgan. Ovqat kult darajasida. Ovqat haqida suhbatlar ko'p. Menga shaxsan shunisi yoqdi. AQShda ovqatga jiddiy qarashmaydi. Xitoyda buni ham bilishadi.
25. Ko'chalarda ko'p kitob o'qishadi.
26. Sigaret o'ta ko'p chakishadi.
27. Odamlarga ishiz tushsa - sidqi dildan yordam berishadi. Amerikadek.
28. Odamlarni kiyinishi va yuzidan iqtisodiy ahvolini bilish mumkin. Yangi boyigan mamlakat ekani ko'rinadi. Chiroyga e'tibor ko'p. Kiyinish va pardozga ham. Balki operatsiyalarga ham.
29. Daromadlar hali ham past, iqtisod o'sgani bilan, daromadlar oyliklar baland emas. Ko'p muassasa va tashkilotlarda odamlar o'z fikrini bildirishga uyalishadi, iymanishadi. Senzura kuchlikdek.
30. Rasmga olish madaniyati keng tarqalgan. Odamlar sizni ham rasmga olishadi, ovaqtini ham. Ko’chada ko’p qizlar atayin fotosessiya uchun kiyinib yurishadi. Mobilipgraflar ham ko’p.
31. Parklarni xush ko'rishadi. Har joyda parklar yaratishgan.

Xitoy qaydlari.
1. Internet dunyo internetidan uzilgan. Barcha ishlatadigan ilovalaringiz va saytlaringiz ishlamaydi. Google ham, zoom ham. Dunyodan uzilganligini ta'siri ish uchun katta. Tamoman boshqa internet mavjud. Odamlar boshqa gazetalar o‘qishadi, boshqa axborot pufagida yashashadi. Tik-Tokni ham Xitoy versiyasi bor. Xuddi AQShliklardek, Xitoyliklar o'zini dunyosida yashashadi, hamma joyni Xitoy deb o'ylashadi.
2. Naqd to‘lov qilishni deyarli iloji yo‘q. Faqat Alipay Wechat orqali to‘laysiz. Eng katta qahva tarmog‘ida - Luckin Cofffeda hatto Alipay orqali ham to‘lab bo‘lmaydi. Ilova orqali buyurtma berasiz va to'laysiz.
3. Deyarli hech kim inglizcha bilmaydi. Hatto katta tarmoqli qimmat mehmonxonlarda ham, hatto registratsiyada ham ko'pchilik inglizcha gapirmaydi. 4. Infratuzilma juda zo'r: yo'llar, aeroportlar vokzallar ko'rkam.
5. Har yerda kamera bor. Ko'p joylarda haqiqiy "xavfsizlik teatriga" duch kelasiz. Masalan, buyuk devordagi kanat yo'liga kirish va chiqish uchun, boradigan avtobusga chiqish uchun ham, yuz orqali identifikatsiya va passport talab etiladi. Taqiqlangan shahardan chiqishda ham passportni skan qilib o'tish kerak ekan. Pekingda boshqa shaharlaridan ko'proq passportni olib yurish talab etialdi. Poyezdga chiqish uchun ham passport kerak.
6. O'rta qirollik - Xitoyliklar o'z mamlakatini shunday atashadi.
7. Odamlari har yerdek bir xil narslarni xohlashadi, lekin materialistiklik g'arbdagidek qoralanmaydi.
8. Ko'chada bolalar, yosh bolalar kamdek.
9. Turistlar ko'p emas, hatto turistik joylarda ham. Rus turistlar nisbati ko'p. Amerikaliklar kamnamo.
10. Samoletlarda kamera kiygan xavfsizlik xodimlari uchadi.
11. Shanxayning rivojlangan qismlari Pekinning istalgan hududiga qaraganda AQSh yoki Yaqin Sharq shaharlarini ko‘proq eslatadi. Lekin Shanxayda ko‘plab an’anaviy mahallalar saqlanib qolgan va XX asr boshlariga oid ajoyib me’moriy obidalar ham mavjud.
12. Ovqat va taksi narxlari AQShdan ancha arzon.
13. Jamoat xojatxonalarida, yoki maktablar xojatxonalarida: qog'ozni markazlashgan joydan olasiz.
14. Musulmoncha taomxonalarida ovqatlar mazali. Menga musulmoncha qatiq yoqdi. Pekin o'rdagini Dubayda yaxshiroq qilishadi shekilli. Alkogol halol restoranlarda ham tortiladi.
15. Sabzavotlar sifati juda yuqori. Sabzavotli taomlarni bunday zo'r hech qayerda qilishmasa kerak. Qimmat mehmonxonlardagi restoranlar o'ta yaxshi. G'arbdan shunisi farqli. Agar yaxshi ovqatlanaman desangiz - eng yaxshi mehmonxonani restoranlarini tanlang. Ko'p ovqatlarda kerak kerak emas, hayvon yog'lari ishlatiladi. Masalan duxovkada pishgan kartoshkaga ham mol yoki cho'chqa yog'i qo'shilar ekan. Faqat vegeterianlar uchun tashkil qilingan restoranlar ham bor.
16. Juda badavlat hududlardagi yashash joylari ham juda qattiq qo'riqlanadi. Shanxayni eng qimmat joydagi uylarida ham nafaqat qo'riqlash xizmati balki devorlar va ustida to'k o'tkazilagan elektr simlari ham bor. Xavfsiz joyda ekanligizngiz bilinmaydi, hammayo'q politsiya - hammayoqda xavfsizlik choralari.
17. Choyga jiddiy qarashadi. Xitoy aviakompaniyalari o'nlab choy turlarini parvozda ham taklif qilishadi. Puer choyini osmonda ichdim. Choy sifati haqiqatdan tengi yo'q. Shri lankadan farqli o'laroq mahalliy aholi choyni ko'p ichadi.
18. Eski va buyuk sivilizatsiya ekanidan fahrlanishadi. Mamlakatni dunyodagi o'rni kattaroq bo'lishi kerakdek tuyiladi. Ya'ni biz "underrated"miz degan bir fikr havoda mavjuddek.
19. Ko'p sohalarda raqobat o'ta kuchli. Shaharda ishlash, hatto yetkazib beruvchi bo'lish, deylik zavodda ishlashdan ko'ra ko'proq maosh to'laydi. Shu sababdan odamlar shaharlarga, ayniqsa Shanxay va Pekin kabi shaharlarga kelishni xohlashadi. Maktab bitirishdagi imtihon o'ta muhim madaniy o'ringa ega. Chunki ta'lim odamlarni hayotini keskin o'zgartiradi. Odamlar o'ta mehnatkash, ko'p ishlashadi.
20. Davlatga aloqador odamlarni puli ham juda ko'p. Korrupsiya ayniqsa ikkinchi darajali provintsiya va shaharlarda kattaroq. Pekinda korrupsiyadan pul qilib bo'lmaydi, lekin X shaharda davlat ishchisi millioner bo'lishi juda oson.

O’zbekiston Yoshlar teatri yonidagi daraxtzor shunaqa xaroba holda, odam har safar o’tganida chin dildan achinadi to’g’risi. Top tier park bo’lishga salohiyati bor joy, kamida norm skameykala qo’yiberib 2 va 3-chi rasmlardagi freskalarni restavratsiya qiberishganida har kuni osha tarafga borardim. Parij yoki Nyu Yorkga o’xshab shu joyni shinamgina parkga aylantirish haqida bizda gapirish erta bo’sa kerak.

​​
Yer sharidagi uy-joy narxi qimmatligi bo'yicha balki ikkinchi o'rinda turadigan shahar San Fransiskoda kuni kecha bir yangi turar-joy kompleksini qurish-qurmaslik masalasi bo'yicha yig'ilish bo'libdi. Loyihada 18-22 qavatli binolar ekan, ijaraga topshiriladigan bu binolarda shartli yoshroq oilalar, ishchilar yashashi ko'zda tutilgan. Shartli bir startap yasayman, yoki yasalayotgan startapda ishlayman degan odamlar yashashi uchun.
Xullas, shu loyihaga qarshi bo'lgan, va shu Marina qismidagi mahallada yashaydiganlar yig'ilishibdi. Rasmda ular.
Ahamiyat bersak aksariyati oq-tanli va yoshi kattalar. Men albatta
ageism
qilmayapman. Bular taxminan 1970 yillarda sotib olgan victorian uyiga hali ham o'ta past mulk solig'ini to'lab keladigan, tumanlarida baland va yangi binolar qurilishiga muntazam qarshi bo'lib keladiganlardir. Nimaga qarshi - bizni mahalladaga birrovga ijarada yashaydiganlar kerak emas, "bardak" bo'lib ketadi, bizning uylarning bozordagi qiymati tushib ketadi deyishadi. Bular mutlaqo notog'ri o'ylayapti demoqchimasman, albatta o'z mol-mulki qiymatini saqlagisi kelib aytishmoqda. Lekin, shahar o'sishi kerak, mulk solig'ini to'laydiganlar bazasi ortishi kerak. Qizig'i, bu loyihaga ha deb ovoz beruvchilar bunday townhall uchrashuvlarga kela olishmaydi odatda. Shartli payshanba kuni soat 16:00 da ular ishda bo'ladi, kimning vaqti bor bunga, masalan.
San Fransiskodek dunyoga ko'p narsa beradigan shahar AQShning bir provinsial kichik shahridan ham kichikroq shahardek bo'lib qolgan. Potensialiga yarasha o'smaydi, o'sa olmaydi, juda kam odam yashaydi. O'ta qimmat. Yashash qimmat chunki uy-joy qimmat. Uy joy qimmat chunki cheksiz talab uchun taklif o'ta chegaralangan, qurishga qarshi tartiblar va qoidalar ko'p.
Startapchilarga, yoshlarga katta orzu qilish uchun San Fransiskoga ko'ching deyishadi. Shu gapni oxirida kichik asterisk bor. Ko'chayotganda bir qop pul bilan ko'ching, yoki u yerdan do'st topib bir yotoqxonaning yarimini bo'lishib 10kv metrda yashang degan.
@uzbekonomics

Хитой компанияси концессионер эмасми?
Вазир Маҳкамовнинг
Ахборотга
берган интервьюсидан келиб чиқилса (47:30дан бошлаб кўринг), Тошкент — Самарқанд пулли йўли Хитойнинг China Overseas Engineering Construction (COVEC) компанияси фақат пудратчи. 2,2 млрд.долларлик лойиҳа учун Хитой банкларидан 1,9 млрд.долларлик қарз олинади. Лекин қарзларни ким олади? Ўзбекистон ҳукуматими? Ёки Хитой компанияси?
Маҳкамовнинг эътирофига кўра, пулли йўл қуриб битказилгач, уни бошқариш учун хусусий оператор жалб қилинади.
Барча белгиларига кўра, бу концессия, яъни, (Build-Operate-Transfer) эмасга ўхшайди. Концессия бўлганида, ғолиб деб топилган концессионер ўзи бутун хатарлар ва оқибатларни бўйнига олиб ўзи кредит олган, ўзи йўл қурдирган ва ўзи шу йўлни бошқарган бўларди. Давлат билан келишган маълум бир муддат давомида фойдаланарди (кейин, йўл давлатга қолади).
Бу лойиҳанинг биринчи қисми ДХШга ҳам ўхшамаяпти. Иккинчи қисмида, қурилиш битгач, қанақадир "хусусий оператор" топилса, унга боғлаб ДХШ ясалиши мумкин. Лекин шундаям жуда ғалати ДХШ бўлади.
Тўғрисини айтганда, пулли йўллар қайси принцип ва ўлчовлар билан қурилиши кераклигини қонуний асослари ҳалиям йўқ. Пулли йўлларга оид нормаларни белгилаши керак бўлган "Автомобиль йўллари тўғрисида"ги қонуннинг янги таҳририни
Сенат
7 апрелда маъқуллаган (лекин унинг матни тугул, Конституцияда белгиланган муддатларда имзоландими ёки ортга қайтарилдими, билмаймиз -
биринчи мартами
?).
Пулли йўллар билан боғлиқ
ғалати ишлар
яқинда ишга туширилиши айтилаётган биринчи пулли йўл — Урганч-Хива лойиҳасиданоқ бошланган. Давлат ўзи буюртмачи, Давлат ўзи молиялаштирувчи, Давлат ўзи пудратчи бўлса, бунақа йўл пулли бўлмаслиги керак-да, барака топгурлар. Солиқ тўловчиларнинг пули ва давлат бўйнига олаётган хатарлари ҳисобидан қурилган 120 миллион долларлик йўлни бошқариш қанақадир "хусусий операторга" топширилса, унинг манфаатини фақат ўша хусусий оператор тортадими?
Солиқ тўловчиларнинг пулига қурилган йўлга солиқ тўловчилар яна пул тўлаб ҳаракатланадими? Пулли йўл ғояси ва мақсади шумиди?
Унда шу ўлчовларда иш давом этса, Тошкент-Андижон, Тошкент-Чорбоғ пулли йўлларининг юки ҳам солиқ тўловчилар бўйнига тушадими?

O'qib qoldim:
Xarakter ham shunday: u doimo aksi bo'lib chiqadi. O'zini dangasa deb bilganlar telbalarcha ko'p ishlaydilar. O'zini yomon odam deb bilganlar xayriya bilan shug'ullanadi. Jahldor odamlar - aslida g'amgin odamlar. Shoshqaloq odamlar xotirjam va ravshan o'ylaydilar. Uyatchanlar sahnaga chiqadilar. Sovuq odamlar muhabbat romanlari yozadi. Ehtirosli odamlar esa vazmin, xolis maqolalar yozadi. Yolg'izlanib qolganlar - mehmon chaqirishni, mehmondorchilik qilishni xush ko'rishadi. To'yinganlar esa jim turishadi. Insonga tegishli har bir narsada doim shunday — hammasi teskari.
Bilmadimov...