Ixtiyor Esanov | Rasmiy kanal
Конспирология психологияси: нега баъзилар ишонади, бошқалар эса шубҳаланади
Одамлар бир хил ахборотга турлича муносабат билдиради. Баъзилар далил излашни бошлайди ва манбаларни текширади. Бошқалар эса дарҳол яширин фитна ҳақидаги версияни қабул қилади.
Бу фарқнинг сабаби инсон тафаккури қандай ишлаши ва одамлар мураккаб воқеаларни қандай изоҳлаши билан боғлиқ. Конспирология психологияси шуни кўрсатадики, фитна назарияларига ишониш фақат билим етишмаслиги туфайли эмас, балки ахборотни қабул қилиш хусусиятлари билан ҳам боғлиқ.
Нега одамлар фитна назарияларига ишонади?
Бу саволга жавобни психология, социология ва медиакоммуникациялар соҳаларида ўрганилади. Тадқиқотчилар таъкидлашича, бундай ишончлар тасодифан пайдо бўлмайди. Улар инсон ноаниқликни қандай қабул қилиши ва мураккаб воқеаларни қандай тушунтиришга уриниши билан боғлиқ.
Катта ижтимоий воқеалар одатда битта сабабга эга бўлмайди. Сиёсий қарорлар, иқтисодий жараёнлар, инсон хатолари ва тасодифий ҳолатлар ўзаро боғланган мураккаб тизимни ҳосил қилади.
Инсон тафаккури учун бундай мураккаблик кўпинча ноқулай ҳисобланади. Шунинг учун қарорлар қабул қиладиган ва воқеаларни бошқарадиган яширин гуруҳ мавжуд деган тушунтиришни қабул қилиш анча осонроқ бўлади.
Фитна назарияси оддий моделни таклиф қилади: яширин куч бор, режа бор ва натижа бор.
Tramp Eronning elektr tizimini yo‘q qilish bilan tahdid qilmoqda.
AQSh prezidenti Donald Trump harbiy harakatlar keskinlashaversa, bir soat ichida Eronning elektroenergetika tizimini yo‘q qilib tashlash bilan tahdid qildi.
“Biz Tehron hududlariga va boshqa nuqtalarga zarba berishimiz mumkin. Agar shunday bo‘lsa, ular uchun mamlakatni tiklash deyarli imkonsiz bo‘ladi. Lekin biz buni xohlamaymiz”, — dedi AQSh ma’muriyati rahbari Vashington yaqinidagi Andrews Air Force Base harbiy bazasida jurnalistlar bilan suhbat chog‘ida.
Uning so‘zlariga ko‘ra, AQSh shu bilan birga Eronning elektr tizimiga ham zarba berishi mumkin:
“Biz ularning elektr tizimini bir soat ichida parchalab tashlashimiz mumkin. Uni tiklash uchun ularga 25 yil kerak bo‘ladi”.
Trampning aytishicha, Vashington Eron bilan urushda “juda qulay pozitsiyada” turibdi va endi AQSh Hormuz Strait bo‘g‘oziga “juda katta e’tibor qaratadi”.
Avvalroq Eronning Islamic Revolutionary Guard Corpsi (IRGC) AQSh va Isroil hujumlari to‘xtatilmasa, Fors ko‘rfazidan neft yetkazib berishni to‘sib qo‘yish bilan tahdid qilgan edi.
“Biz bu mamlakat ustidan bemalol uchib yuribmiz, endi esa bo‘g‘ozga juda katta e’tibor qaratamiz. Bo‘g‘oz juda yaxshi holatda”, — dedi Tramp chorshanba kuni jurnalistlarga, deb xabar beradi Reuters.
Shu hafta CBS Newsga bergan izohida Tramp Hormuz Strait bo‘yicha vaziyat haqida gapirib, “uni egallab olish haqida o‘ylayotganini” aytgan.
Chorshanba kuni Tramp yana bir bor Erondagi “g‘alabasi” haqida gapirdi:
“Savol faqat shunda — qachon, qachon biz to‘xtaymiz? Menimcha, bizda hammasi juda yaxshi ketmoqda — eng muhimi, g‘alaba qozonishimiz kerak, tez g‘alaba qozonishimiz kerak”.
“Men hozirgina yangiliklarni ko‘rdim, ko‘pchilik allaqachon g‘alaba qozonilganini aytyapti. Savol faqat qachon to‘xtashimizda. Biz hammasi izdan chiqib ketishini xohlamaymiz va ideal holatda (Eronda) nima qilayotganini biladigan, boshqacha aytganda, mamlakatni qura oladigan inson hokimiyatga kelishini istaymiz”, — dedi u, deb xabar beradi CNN.
Prezident Tramp urush to‘rt hafta ichida yakunlanishiga hali ham ishonadimi, degan jurnalistlar savoliga javob bermadi.
Yoqilg‘i quyuvchi harbiy samolyot Iroqning g‘arbida halokatga uchradi — Pentagon.
Shuningdek, ikkinchi samolyot “muvaffaqiyatli qo‘ngani” haqida ham xabar berilmoqda. CBS ma’lumotlariga ko‘ra, bortda 6 kishi bo‘lgan, ularning ahvoli haqida hozircha ma’lumot yo‘q.
Qo‘shimcha:
Ikki amerikalik yoqilg‘i quyuvchi KC-135 samolyoti Iroq osmonida bir-biri bilan to‘qnashgan.
Ulardan biri qaytib kelishga muvaffaq bo‘lgan va Isroildagi Ben-Gurion aeroportiga xavfsiz qo‘ngan, ikkinchisi esa Iroq hududida halokatga uchragan.
Mana senga o‘sha kayf
Sotsializm g‘alaba qozongan Kuba..
WSJ нашри ёзишича, АҚШ Яқин Шарққа яна қўшин юбормоқда.
Маълумотларга кўра, United States Marine Corps таркибидан 2500 нафарга яқин денгиз пиёдаси минтақадаги кучларга қўшилиши мумкин.
Ушбу қўшинлар ҳарбий кемалар билан бирга юборилади ва керак бўлса денгиздан тезкор операция ўтказиш учун тайёр ҳолда туришади.
Сўнгги пайтларда Яқин Шарқда, айниқса Эрон атрофидаги вазият кескинлашиб бораётгани сабабли АҚШ минтақадаги ҳарбий салоҳиятини кучайтиришга киришган, дейилади, хабарда.
(Қисқаси, Яқин Шарқда вазият янаям жиддий тус олиш эхтимоли бор).
Live stream finished (2 hours)
Наҳотки шу кунга ҳам етиб келдик: эронпарастлиги учун Шимолий Кореянинг, яқин-яқинларгача ўзбек сегментида “жинни коммунист диктатор” деб устидан кулиб юрган бир қоп-боқ Кимига ҳам юртдошларимизнинг катта бир қисми сиғинишни бошлашди. Қисқаси, олдин россияқуллик эди, кейин унга эронқуллик қўшилди, мана энди шимолийкореяқуллик ҳам етиб келди. Энди шу омма нимага Ўзбекистон ичида бир муаммо чиқса: “Қачон бошқа нормал мамлакатлар каби яхши яшаймиз? Қани одил суд? Қачон бизни амалдорлар ҳурмат қилади?” деб нолийди? Узр, лекин дунёдаги энг жирканч золимларга эргашган — толибдан путингача, путиндан ким чен ингача ва эронни 37 йил тагига босиб ўтирган диктаторларни улуғлаган одамлар нима учун ривожланган юртлардаги одамларга ўхшаб нормал яшашлари керак? Бу мантиқдан эмас.
Битта ўта замонавий прозаик адиб бор Тошкентда — Эронда, бу ерда чиқазган асарларини икки дунё нашр этолмайди, чунки шу оятулло сингари муллалар бунга икки дунё рухсат беришмайди. Энди эса Ўзбекистонда ўтириб шу оятуллодан дохий ясаб олган бу замонавий адиб. Бунақа фаросатсизларга қандай баҳо беришни ҳам билмайсан.
Айтганча, шу Ким Чен Ин дегани ўша бизнинг диндорлар доим сўкиб юрган ҳақиқий радикал динсиз — масалан, мусулмон динини ҳам бошқа динлар каби ўз юртида тақиқлаган. Лекин бизнинг Ғарбни ер тишлаб қарғаб юрган диндор тоифа буни кўриб туриб ҳам кўрмасликка олади. Чунки сиёсатга келганда булар шайтонга ҳам дарс беришади, эскилар айтганидек.
Анвар Назир
Live stream started