Ixtiyor Esanov | Rasmiy kanal

https://www.youtube.com/live/wWv_K6cNInE?si=Bt_Fx3oCgP3_-5X6

https://youtu.be/YugK_zBYsgU?si=KGD0KDVxN9mhjBlI

Марказий Осиёда ягона замонавий илмий-тадқиқот лабораторияси ташкил этилади
Президент Шавкат Мирзиёев Ислом цивилизацияси марказидаги илмий-тадқиқот ва нашр ишларини янги босқичга олиб чиқиш бўйича тақдимот билан танишди ва мутасаддиларга муҳим топшириқлар берди.
Давлатимиз раҳбари марказ Янги Ўзбекистоннинг маънавий юксалиши ва бой маърифатпарварлик анъаналарини дунёга намоён этадиган бош маскан бўлиши зарурлигини таъкидлади.
Марказда бугунги кунгача 810 та илмий ва инновацион лойиҳа муваффақиятли якунланиб, уларда 2 мингга яқин маҳаллий ва хорижий олимлар иштирок этган.
Хориждан 1 мингдан зиёд нодир артефакт Ўзбекистонга қайтарилди.
Марказнинг шахсий илмий журнали нуфузли Scopus ва Web of Science халқаро базаларига киритилади. Қўлёзмаларнинг ягона электрон каталоги ва маданий мерос объектларининг халқаро реестри яратилади. Президент топшириғига кўра, дунёнинг 55 та давлатида марказ тақдимотлари ўтказилади. БМТ (Нью-Йорк, Женева) ҳамда UNESCO (Париж) қароргоҳларида махсус илмий кўргазмалар ташкил этилади. Хитой, АҚШ, Германия, Франция ва Буюк Британия каби давлатлар музейларидаги меросимизни ўрганиш учун Марказий Осиёда ягона замонавий илмий-тадқиқот лабораторияси ташкил этилади.
Давлат раҳбарининг якуний топшириғига кўра, маданий меросни хорижий аукционлар ва хусусий коллекциялардан қидириб топиш ва Ватанга қайтариш бўйича доимий ишловчи давлат механизми йўлга қўйиладиган бўлди.

Биринчидан, гап Отатурк ҳақида эмас. Россия узоқ вақтдан бери асабийликни бошдан кечирмоқда, яъни Тўрон ғоясидан қаттиқ безовта бўлиб, шунга доимо ўзбек оммаси кўзида Туркияни ёмон кўрсатишга уринади.
Иккинчидан, бу Ўзбекистоннинг дунёвий йўлига қарши чиқишдир.
Бу ерда ҳам Россиянинг ўз манфаати бор. Кремль коммунизм, СССР ёки «энг мазали совет пломбир музқаймоғи» ҳақидаги гаплар билан кўплаб ўзбекларни Шавкат Мирзиёевнинг ташқи сиёсатига қарши бирлаштириб бўлмаслигини тушуниб етди.
Шунинг учун Кремль ўзбеклар учун энг таъсирли бўлган нарса — диний туйғулар билан ўйнашга қарор қилди.
Шу боис ҳозир Кремлнинг усули қуйидагича:
Ўзбекистон ичидаги оммага Ғарбни «исломнинг душмани ва барча мусулмонларнинг душмани» қилиб кўрсатиш, Ўзбекистон бошқарувини эса «Ғарб ва яҳудийларга хизмат қилувчилар» қилиб кўрсатиш.
Шунинг учун бугун Ўзбекистондаги Россия тарафдори бўлган пропаганда Россия ҳақида деярли гапирмайди.
Бу пропаганданинг асосий гаплари қуйидагилар:
«чириб бораётган Ғарб»,
«Ғарбни тиз чўктирган Эрон»,
«исломдан қўрқувчи яҳудий Отатурк тузган Туркия».
Россия Ғарбни ўзбеклар кўзида ёмон кўрсатиб, ҳокимият тепасига бу ерда Ғарбга қарши бўлган дуч келган кучни олиб келишга таёр — хоҳ ИШИД бўлсин, хоҳ Ҳизбут бўлсин.
Бу ерда яна бир сабаб ҳам бор.
Парижда Аброрни салафийлар шарманда қилди ва энди у ўзини ҳар йўл билан «ботир» қилиб кўрсатишни истайди.
Шу мақсадда у энди салафийлар оммасига яхши кўриниш учун, улар севган эртакни, «яҳудий Отатурк» ҳақидаги эртакни ва шунга ўхшаш бошқа гапларни айтишга киришди.
Бир вақтлар Аброрни тармоқларда тўсиб қўйиш режамиз бор эди. Ҳамма нарса тайёр эди. Лекин ўшанда Шерали Комилов биздан «Аброрни менга қўйиб беринглар» деб сўраган эди. Биз хоп деган эдик.
Энди эса биз Аброр масаласини охиригача етказишга қарор қилдик: уни ёптирамиз ва унга ҳеч қандай йўл қолдирмаймиз.
Бу тасвирни яқин кунларда Туркия элчихонасига юборамиз.
Худди шунингдек, турк оммавий ахборот воситаларига ҳам юборамиз.
Анвар Назир

Унинг отаси Али Ризо афанди ва онаси Зубайда хоним тарихчиларга номма-ном маълум. Турк таржимаи ҳол китобларида ҳар икки оила Македониянинг мусулмон аҳолисига мансуб деб кўрсатилади.
Лекин Отатуркнинг яҳудий илдизлари борлиги ҳақидаги бу миш-мишни террорчи ташкилот Ҳизбут Таҳрир (Ўзбекистонда тақиқланган уюшма) ва террорчи ташкилот Курд ишчилар партияси (бу ҳам Ўзбекистонда тақиқланган), шунингдек Дашнакцутюн тарқатади.
Аброр, дашнаклар кимлигини билмаса
русларидан сўраб кўрсин, улар дашнаклар билан иттифоқчи.
3. Отатурк диктатор бўлган деган гап ҳақида.
Нима бўлди, Аброр бирдан либерал бўлиб қолдими? Қачондан бери диктатурага қарши бўлиб қолди бу одам? :)
Парижда калтак еганингдан кейинми? :)
Аммо ўша йилларда Биринчи жаҳон урушидан кейин Туркия қандай аҳволда эди?
Юртнинг бир қисми босиб олинган эди, хўжалик вайрон бўлган эди, миллионлаб одам ҳалок бўлган эди, давлат идоралари оғир тангликка тушиб қолган эди. Шундай шароитда ўша даврдаги кўплаб давлатлар қаттиқ усуллар билан бошқарилган.
Шунинг учун баҳс Отатурк қаттиққўл бошлиқ бўлганми-йўқми, шу ҳақида эмас, балки бу куч нима учун ишлатилгани ҳақида бўлиши керак. Юртни сақлаб қолиш, замонавий ўқув тизимини яратиш, замонавий саноатни йўлга қўйиш ва замонавий давлат бошқарувини шакллантириш учун — Отатурк ўз кучини айнан давлат қуриш учун ишлатган!
Аброрчи, у нима яратди?
Нима билан мақтана олади? :)
Бу кўп марта гапирган «улуғ лойиҳалари» қаерда?
Аброрнинг энг катта лойиҳаси — ўзбек тилига ЛГБТ сўзини биринчи бўлиб киритгани бўлди. :)
Мана шу АМАнинг «Ўзбекистон тарихи учун қўшган ҳиссаси» :)
4. Мендереснинг ўлим жазоси ҳақида.
Ҳа, бу Туркия Республикаси тарихидаги оғир ва қайғули саҳифалардан бири.
Бироқ бу ерда бир муҳим жиҳат бор.
Агар Мендересни кемалчиликка қарши чиққан, Отатуркдан қолган барча нарсаларга қарши курашган одам сифатида кўрсатилса, бу тарихни жиддий бузиб кўрсатиш бўлади.
Аднан Мендерес дунёвий сиёсатчи эди. Унинг мақсади республикани тугатиш, халқ вакиллари йиғинини бекор қилиш ёки Усмонли давлатини қайта тиклаш эмас эди.
Унинг даврида Туркия республика тузумини ҳам, дунёвий йўлни ҳам сақлаб қолди.
Бундан ташқари, айнан Мендерес даврида Туркия Ғарб билан боғланишларини янада мустаҳкамлади.
1952 йилда Мендерес даврида Туркия НАТОга кирди. Туркия Совуқ уруш йилларида Америка Қўшма Штатлари ва Ғарбий Европанинг энг муҳим ҳамкорларидан бирига айланди.
Буни Отатурк бошлаб берган ташқи йўлнинг очиқ давоми сифатида кўриш мумкин.
Ҳа, кемалчилар билан Мендерес ўртасида жиддий сиёсий келишмовчиликлар бўлган.
Лекин бу Туркия Республикаси ичидаги тортишув эди, республика билан унинг душманлари ўртасидаги кураш эмас эди.
Жуда қисқа айтганда: Отатурксиз Туркия Республикаси бўлмас эди, Мендерессиз эса унинг ҳақиқий кўп партияли сиёсатга ўтиши бўлмас эди.
Ҳар иккаласи ҳам Туркия тарихида муҳим ўрин тутади. Бирини қаҳрамонга, иккинчисини ёвуз одамга айлантириш эса тарихни билмаслик!
Шунинг учун, Туркияни НАТО аъзосига айлантирган Мендерес аброрларнинг қаҳрамони ҳам эмас, русларингнинг қаҳрамони ҳам эмас!
5. «Заза Габорнинг эсдаликлари» ҳақида.
Отатуркнинг венгер юлдузи Заза Габор билан яқин алоқаси бўлганми?
Бу ҳақда венгр кино юлдузининг ўзи гапирган.
Лекин Отатурк Абрордан фарқли ўлароқ келишган ва мард, мужественный эркак эди. Уни кўплаб аёллар яхши кўрган.
Энг муҳими эса шуки, Отатурк ўз хотинларини урмаган, умуман хотин кишига қўл кўтармаган чунки хотин кишига қўл кўтаради фақат, узр, педораст эркак, Отатурк эса педораст бўлмаган айримлар сингари, яна Отатурк айримлар сингари ўз чақалоқларини йиртқич ёки манияк каби тишлаб қийнамаган, одамларга «хотинни қандай тўғри уриш керак» деб ўргатмаган.
Шунинг учун Аброр Отатуркнинг гуноҳлари ҳақида гапиришдан олдин ўз гуноҳлари билан шуғулланса яхши бўлар эди.
6. Отатурк учун жаноза ўқилганми? Ҳа, ўқилган. Шунинг учун бу ерда бекордан-бекорга ғийбат қилишнинг кераги йўқ! Умуман сенларни нима ишинг бор а?
Энди нега Аброр тўсатдан Отатуркка тош отишни бошлади?
Бунинг икки сабаби бор.

Парижда шарманда бўлганидан кейин бутун дунёдан ўч олгудек бўлиб қолган Аброр ўзининг Давлатга қарши экстремистик ишларини бошлашга қарор қилди. Аброр Отатуркка қарши эмас, балки Ўзбекистондаги дунёвий давлатга қарши чиқмоқда, яъни Ўзбекистондаги Асосий Қонунга таянган Конституцион тузумга қарши чиқмоқда.
Ким билмаса, бир неча йил олдин Аброрга қарши жиноят иши очилган эди. Унга Конституцион тузумни ағдаришга уриниш айби қўйилган эди. Ўшанда бир қатор ёши катта имомлар Аброрни кафилликка олган, худди айб қилган ўсмир каби.
Аброрнинг муаммолари кўп ва унинг энг катта психологик муаммоси — отасининг ўтмиши. Отаси бир вақтлар ичкиликка берилган одам бўлган ва Эрк партияси аъзоси бўлган. Шунинг учун бу одамда болалигидан ичкиликка нисбатан бир комплекс, руҳий оғирлик бор, шу сабабли, мисол, у Отатуркни «ичкиликбозлик»да айблайди. Гарчи унинг отаси кимлиги ҳақида бошқа фактлар бор.
Лекин гап шундаки, Ҳинд яриморолига исломни танитган Маҳмуд Ғазнавий ҳам ичкиликка берилган эди. Алкоголни Амир Темур, Муҳаммад Шайбонийхон, шунингдек исломни қабул қилган биринчи туркий ҳукмдор Сотуқ Буғрахонлар ҳам ичишган. Мирзо Улуғбек шароб ичган, Убайдуллахон Шайбоний, Бобур ҳам шароб ва бўза ичишган. Лекин шахсан мен учун бу алкогол мавзуси умуман қизиқ эмас, чунки бу одамларнинг барчаси Аброр оғзи билан ҳурмат қилишини айтадиган ислом дини учун амалда Аброрнинг ўзи, анави ифлос ҳизбут таҳрирчилар, ифлос глобалтаҳлилчилар, ифлос усома бин лодинлар ва турли рустамжон домлалардан кўра анча кўпроқ хизмат қилган. Анча!
Аброр эса ҳар қандай алкашдан ҳам ёмонроқ, чунки Аброр имом ва мулла бўла туриб ўз хатти-ҳаракатлари билан ўз динини шундай шарманда қилди-ки, уни бирон исламофоб ҳам бунчалик шарманда қилмаган.
Яна бир қизиқ ҳолат. ЛГБТ билан боғлиқ ўша жанжални эслайсизми, одамлар Темур ҳайкали олдига чиққан пайтни? Ўшанда Миразиз Бозоровга қарши жиноят иши очилган эди (Миразиз ҳам бир провокатор бўлган). Лекин бу ерда бошқа тарафи жуда муҳим.
Бозоровнинг адвокати Абрордан у Давлат хавфсизлик хизмати билан ҳамкорлик қиладими, деб сўраганида (Аброр бу ишга янишмасам эксперт сифатида жалб қилинган эди), Аброр нима деб жавоб берганини биласизми? «Менинг Давлат хавфсизлик хизматига ҳеч қандай алоқам йўқ».
Шунда Бозоровнинг адвокати ундан: «Нима учун?» деб сўраган. Аброр жавоб берган: «Эртага ИШИД ҳокимиятга келиб қолса, менга айб қўйишларини истамайман».
Мана шу эмасми ҳақиқий Аброр? ИШИДни ҳокимият тепасига келишини кутган бу демак?
Энди далилларга кўра жавоблар аброрга:
Отатуркнинг яҳудий келиб чиқиши ҳақидаги гаплар Ўзбекистонда тақиқланган Ҳизбут Таҳрир деб аталувчи террорчи уюшма китобидан олинган пропагандадир.
Отатуркнинг шахсий ҳаётини муҳокама қилишдан олдин эса энг муҳим бир нарсани эслатиб ўтиш керак:
1. 1920 йилда гап дунёвийлик ёки дин ҳақида эмас эди. Гап Туркия умуман дунё харитасида қоладими ёки йўқми, шу ҳақида эди.
Усмонли давлати енгилганидан кейин ғолиб чиққан давлатлар юртни бўлиб олиш шартларини тайёрладилар. Юнонистон Измирни ва Ғарбий Анадўлининг катта қисмини эгаллади. Франция бугунги Туркиянинг жанубини назорат қилар эди. Британия бўғозлар ва Истанбул устидан амалда назорат ўрнатган эди. Мустақил Арманистон тузиш кўзда тутилган эди. Ўзини ўзи бошқарадиган ёки мустақил Курдистон тузиш режалари ҳам кўриб чиқилган эди.
Аслида гап Усмонли давлатининг қолган қисмларини чет эл давлатлари бошқарадиган бир неча қарам ҳудудларга айлантириш ҳақида бораётган эди.
Айнан Мустафо Камол Отатурк юртни ҳимоя қилиш ҳаракатини ташкил қилди, Анқарада янги бошқарувни тузди, юнон қўшинини енгди ва мустақил Туркиянинг халқаро миқёсда тан олинишига эришди.
Шунинг учун энг муҳим савол анча катта аҳамиятга эга.
Отатурксиз бугунги Туркия ҳозирги чегаралари билан бўлармиди?
Жавоб — йўқ! Бугунги Туркия ўрнида Арманистон ва Курдистон бўлар эди!
Отатурксиз бугун 85 миллиондан ортиқ одам яшаётган Туркия бўлмас эди.
2. Отатуркнинг ота-онаси ҳақида.

Анқара университетининг юридик факультетида бир куни ҳазиломуз газета чиқарилган эди. Унда «Туркия фуқароси ким?» деган саволга талабалар шундай жавоб беришган
«Туркия фуқароси — Швейцария фуқаролик ҳуқуқи асосида никоҳдан ўтадиган, Италия жиноят кодекси бўйича судланадиган, Германия процессуал кодекси асосида судлашадиган, Франция маъмурий ҳуқуқи асосида бошқариладиган ва ислом қоидалари бўйича дафн этиладиган шахсдир».
Шу тариқа ҳазиломуз шаклда Мустафо Камол Отатуркнинг ислоҳотлари тасвирланган. Зеро, у жаҳон тажрибасидаги энг илғор жиҳатларни ўзлаштириб, Туркияда жорий этган эди

https://www.youtube.com/live/NmMV907QXbc?si=uLBs9uH-vfq7LQOf

Huddi Otajon Hudoyshukurov ovozi deysiz —Bekzod Haqqiyev.