Javokhir Toshpulatov | Blog

Uzoq muddatli mustahkam munosabatni 2 ta narsa ta’minlaydi:
1. Asosiy prinsiplar(qadriyatlar);
2. Kelajakdagi maqsadlar.
Shu ikkalasi o’xshash bo’lsa, istalgan uzoq muddatli munosabat uchun yo’l ochiq.
O’xshashlik tasdig’ini faqat tildan olmang. U istalgan narsa deydi. Amallarni kuzating. U aldamaydi.
Maqsadlar aytilganda, shovqinli eshitiladi. Bugungi harakatlar esa loyiqlikni belgilaydi.
Bugungi harakat va maqsad mutanosib emasligini ko’rsangiz, demak u orzu. Orzu esa 8 yoshli bolada ham bor.
@javokhir_toshpulatov

Yaqinda Islam Makhachev O’zbekistonga keldi. U bilan birga bo’lganlarni aytishicha:
“2-3 soat futbol o’ynadik. Hammamiz harakatlarimiz og’irlashib qoldi. Lekin uning harakatlarida zarracha susayish ko’rmadik.
Futboldan keyin soatlab Boks mashg’ulotlarini o’tkazdik. Asosan u harakt qildi. Uning yana o’zgarish sezmadik.
Shundan keyin biroz suhbatlashdik, g’alabalari haqida so’radik:”
Islam:
Bugun qilgan harakatimiz men uchun yengil qizish mashqlari xolos.
Bizni faqat bizdan ko’p shug’ullanadiganlar yutishlari mumkin. Lekin unaqalar yo’q!
**
Davomiy g’alabalar tasodif bo’lmaydi. Kam odam erisha oladigan natijalar ortida, kam odamlar bardosh bera oladigan mehnat yotadi.
@javokhir_toshpulatov

Yakka sportda shunday sportchilar bo’ladi. Ular natija qilganda olqishlanadi, natija qilmaganda esa darrov ulardan yuz o’giriladi.
Bir qarashda, o’sha sportchiga muhlislari tomonidan adolatsizlik qilingandek ko’rinadi.
Yana shunday sportchilar bo’ladi-ki ular yutqazsa ham muhlislari tomonidan qo’llab quvvatlanaveradi. Ularga yana ishoniladi.
Sababini jiddiy kuzatsangiz bu ikki holatdagi ikki xil munosabatni mohiyatini tushungandek bo’lasiz.
Yutqazganda ham qadrlanadigan insonlar, bir paytlar g’alaba qozonganda o’zligini unutmagan bo’ladi.
Raqibni hurmat qilgan bo’ladi. G’alabaga faqat o’z kuchi bilan erishmaganini e’tirof qiladi.
Ammo yutqazganda qadrsiz bo’lib, faqat natijasi bilan qadrlanadigan insonlarda sof insoniy hislatlarni ko’rmaysiz. Samimiylik deyarli bo’lmaydi.
Hayotning boshqa yo’nalishlarida ham shu ishlaydi.
Qiymat berishdan boshqa *fazilatingiz bo’lmasa faqat qiymat berish muddaticha qadrlanasiz. Keyin darrov unutilasiz.
*
samimiylik, kamtarlik, ro’stgo’ylik va boshqalar yordamini ham e’tirof etish.
@javokhir_toshpulatov

Aksariyat insonlarga yaxshi inson bo‘lib ko‘rinish juda oson.
Shunchaki ko‘proq eshitasiz, ularning fikrlariga qarshi fikr bildirmaysiz. Shuning o‘zi yetarli.
Insonlar ko‘proq eshitilishni xohlashadi. Ular eshitilgan sari o‘zlarida mamnunlikni his qilishadi.
Ularni mamnun qilgan insonlardan xayollarida o‘sha insonga nisbatan hurmatga loyiqlik obrazi shakllanadi.
U quyidagi ketma-ketlikda bo‘ladi:
Eshitdi, qo‘shildi va ma’qulladi;
Ma’qulladi, demak qabul qiladi;
Qabul qiladi, demak amal qiladi.
Real hayotda ham doim shunaqa bo’lsa qani edi.
Gapirishni xohlaydigan insonlardan ko‘ra kamroq gapiradigan insonlarni eshitgim keladi.
Ular bilan o‘tirib qolsam, suhbatimiz intervyuga o‘xshaydi. Savollar beraveraman.
Chunki hayotda shunday insonlardan ko‘proq foyda olganman.
Unday insonlarda quyidagi 3 ta hislat jamlanganligini ko‘raman:
1. Kamtarlik;
2. Samimiylik;
3. Yaxshiroq tahliliy fikrlash.
**
1. Yaxshi suhbatdosh bo‘lmoqchimisiz — ko‘proq eshiting.
2. Ko‘proq va foydaliroq narsalar o‘rganmoqchimisiz — kam gapiradigan insonlarni gapirtiring.
@javokhir_toshpulatov

Men ko’rgan va eng muhim deb hisoblaydigan 7 ko'nikma/xislat
(asosan erkaklarda):
1. Tez va sifatli qaror qabul qila olish;
2. Stress ko’tara olish;
3. Mas’uliyatni o’ziga olish(nolimaslik);
4. Vaqt va energiyani boshqara olish;
5. O'z-o’zini majburlay/cheklay olish;
6. Shaxsiy fikr/prinsiplarga ega bo'lish;
7. Muzokara o'tkaza olish.
@javokhir_toshpulatov

Bir qoida bor:
Sen bergan ma’lumotni ikkinchi tomon noto‘g‘ri tushunsa – muammo senda, tushuntirishingda.
Insonlar qabul qilganidan ma’no qidiradi.
Beruvchi shu joyida xushyor bo‘lishi kerak:
Yozganda ham, gapirganda ham gapni har xil rakurslarda ko‘ra olishi kerak.
Ma’lumot shunday yetkazilishi kerakki, uning ma’nosi noto‘g‘ri qabul qilinishiga yo‘l qolmasin.
Kimgadir yozish yoki gapirishdan oldin uzoq o‘ylamaydiganlar, keyin o‘sha xatosini to‘g‘rilash uchun karrasiga ko‘p vaqt yo‘qotishadi.
Evaziga esa turli kelishmovchiligu ularga nisbatan ikkinchi tomonda ishonchsizligi shakllanadi.
Men hurmat qiladigan, maza qilib suhbatlashadigan insonlarimning barchalarida shu hislat bor.
Ya’ni: Qisqa gapda katta ma’no berish. No’to’g’ri tushunishga yo’l qoldirmaslik.
Unday insonlarning sukutlaridan ham ma’no ko’raman. Lekin bunday suhbatdoshlar soni ancha kam.
Ular hech narsani shunchaki yozishmaydi, gapirishmaydi. Buni qilishdan oldin yaxshilab o‘ylashadi.
Zotan, shunga buyurilganmiz ham.
@javokhir_toshpulatov

Merit maktabiga endi o‘tgan yilim (undan avval erkin grafikda maqsadli abituriyentlar bilan Meritning o‘quv markazida ishlaganman):
Haftada 46 soat dars o‘tardim. Avval hozirgidek sinflarni darajalarga bo‘lmas edik.
Parallel ravishda 2 ta eng sho‘x sinfga ham rahbar bo‘lganman.
Boshqa fanlardan vazifa qilmaganlarini olib qolib, qilmaguncha ketkazmas edim, tarbiyasi bilan shug‘ullanar edim.
Har kuni
YouTube’dagi
video darslarimni ham o‘sha vaqtda olishni boshlaganman. Qo’shimchasiga matematikaga doir katta kanalim ham bo’lgan.
Odatda maktabdan 22:00 ga yaqin ketishga to’g’ri kelar edi. Uyga borgach, olingan dars montaji + ertangi darsga tayyorgarlik + boshqa muhim ishlar.
Ishdagi majburiyatim 17:00 gacha tugar edi. Qolgani himmat, qiziqish va maqsadlarim uchun sarflangan resurslar bo’lgan.
Qaysidir o‘qituvchi sifatsiz darsi uchun ishi/darsi ko‘pligini sabab qilib keltirsa, aksariyat holatda vaqt va energiyani to‘g‘ri taqsimlamayotganini ko‘raman.
+ o‘qituvchilikdan maza qilmayotganini ham.
@javokhir_toshpulatov

Tizimlashgan kompaniyalarga ishga kirish oldidan ikki tomonlama kelishuv shartnomasi beriladi.
Tanishasiz, rozi bo’lsangiz shartnoma imzolaysiz.
Kimdir shu shartnomani batafsil o’qiydi yana kimlardir 15-20 minutini tejash uchun o’qib o’tirmasdan tasdiqlab yuboradi.
Xato shu yerdan boshlandi.
Har qanday katta kelishuvlar oldidan “qizil chiziqlar” haqida gap ketadi.
U ba’zida og’zaki, rasmiy munosabatlar oldidan esa yozma ko’rinishda.
Men shunday shartnoma kimgadir taklif qilsam yoki kimdandir olsam dastlabki kelishuvga jiddiy qarayman.
Yillab davom etadigan loyihalar oldidan soatlar sarflanishi mantiqan ham to’g’ri.
U kutilmalarni aniqlashtiradi. Uzoq yillik munosabat uchun mustahkam katlavan vazifasini bajaradi.
Ayniqsa kelishuvdagi “qizil chiziqlar”dan ogoh bo’lish ikki tomon uchun ham kelajakdagi riskni minimallashtiradi.
Qizil chiziq nima?
Qabul qilinmaydigan, kechirilmaydigan, muhokama ham qilib o’tirilmaydigan xatolar.
@javokhir_toshpulatov

Sinfda ustozizmiz "buzuq telefon" o'yinini o'ynatar edilar. Ko'pchilik o'ynagan bo'lsa kerak.
Bilmaydiganlar uchun qisqacha:
Birinchi qatorda o'tirgan o'quvchi qulog'iga ustoz bitta so'z aytadilar. Bu o'quvchi ikkinchi o'quvchi qulog'iga, ikkinchisi uchinchisiga va h.k.
Shunday ketma-ketlikda 1-aytilgan so'z 30-o'quvchiga borguncha kulgili darajadagi so'zga aylanib qolgan bo’ladi.
Bu o'yin har kuni o'ynaladi. Farqi, sinfda emas, hayotda. Faqat kichiklar emas, kattalar ham.
Bir kishi bir gap eshitsa, ikkinchisiga aytadi. Ikkinchisi esa uchinchisiga. Natijada 4- yoki 5-odamgacha umuman boshqa ko'rinishda boradi.
O'yindagidan farqi bunda kimlardir aniq hafa qilinadi. Chunki o'yin natijasi fitna bilan tugaydi.
Shunday bo'lishi aniq ham. Sinfdagi o'yinda bittadiga so'z to'g'ri yetib bormayapti. Butun boshli voqelik qanday ham o'z holatida yetib borsin.
Odatda gap yetkazilayotganda, ham ishonarli ham intrigali qilib yetkazishga harakat qilinadi.
Ishontirish uchun kimdirlar ismidan-u o'zlarini qasamlardan foydalannishsa, intrigali qilish uchun qo'shimcha bo'rttirishlardan foydalaniladi.
Natijada uzog’i 3- yoki 4-odamga yetib borganda asl voqelik umuman o’zgarib ketgan bo’ladi.
Bu o’yin ishtirokchisi bo’lishdan mutloq qaytarilganmiz:
“Kishining yolg‘onchi bo‘lishi uchun eshitgan har bir narsasini gapiraverishi kifoya qiladi”
@javokhir_toshpulatov

Qarorlarni chiqarish oson. Qiyini ularni joriy qilish. Undan qiyini esa ishlash davomiyligini ta’minlash.
Qonunlarni jiddiy olmaydiganlar va buzuvchilar albatta topiladi. Ularni kamaytirishning oxirgi yo‘li og‘riqli oqibatlarni oldindan ko‘rsatish.
O‘zgarishga moyillar oxirgi choragacha olib borishmaydi. Olib borishyaptimi, og‘riqli oqibatlardan foydalanish shart.
Aynan shu qismini ishlatmaslik qonunlarning davomiy ishlamasligiga asosiy sabab bo‘ladi.
Kofnliktdan to’liq qochib bo’lmaydi ammo uni minimallashtirish mumkin. Buning uchun:
1. Qoidalar o‘zaro kelishuv asosida tuzilishi;
2. Ishlayotganini doimiy tekshirib turish;
3. Amal qilmaganlarga bir necha marta tushuntirilishi;
4. Tushuntirish limitidan foydalanib bo‘lganlarga esa kelishuvdagi jazolar berilishi kerak.
Bitta qoida buzarlikni e’tiborsiz qoldirish o’nlab/yuzlab qoida buzarliklar uchun sifatli urug’ bo’lib beradi.
@javokhir_toshpulatov