Javokhir Toshpulatov | Blog

Maktabimizning Matematika xonalarini kamerasi planshetimga ulangan.
Dam olish kunlari biroz betob bo’lib, uyda yotib qoldim. Yotib qilinadigan ishlar uchun vaqtim ko’paydi.
Shu oraliqda hamma xonadagi oxirgi 3-4 kunlik holatni videosini kuzatdim. Asosan ustoz yo’q vaqtlardagi holatlarni.
Ba’zi o’quvchilar bilan yolg’iz qolgan sinf holatini tahminan tasavvur qildingiz.
Keyin o’quvchilarning monitoring natijalarini ochdim. Sertifikat imtihonidagi natijalarimiz holatlarini kuzatdim.
Bu ikkala kuzatuvdan bitta adolatni topdim.
Erkinlikda qilingan harakatlar, natijalarga to’g’ri proporsional ekan.
@javokhir_toshpulatov

Poklanish oyi
Bu dunyodagi eng katta baxt,
qalb hotirjamligi
. Bunga esa ruh tarbiyasi orqali erishiladi.
Insonlar shayton yo’ldan urayotganini sabab qilib yomon amallardan tiyila olishmaydi. Nafsning o’zi esa 70 ta shaytonning kuchiga teng.
“Ko’plab insonlar nima uchun Ramazonda ham yomon ishlarni to’xtatmaydi” degan savolga shu javob. Ularni bo’lgani shu..
Sen bunga rozi bo’lma. Nima yomon odatlaringni tark qilib, o’rniga yaxshilarini shakllantirmoqchi bo’lsang mana senga Ramazon oyi.
O’zing bilan adolatli kurashish uchun bu oy eng qulay payt. Bu kurashda faqat sen va nafsing. Shaytonlar esa bugundan kishanlandi. Bu kurashda senga omad tilayman.
Ramazon muborak!
@javokhir_toshpulatov

Shu yaqin kunlardagi kasbimga doir kichik xulosalar..
1. Menga matematika o’rgatish priorited emas, o’rganish muhimligini anglatish priorited.
Shunga erisha olsam matematikani balki mensiz ham o’rgana oladi..
2. Bolalar o’z muammolarini o’zlari hal qilishga urunayotgani, katta hayotga tayyorgarlik to’g’ri ketayotganligining belgisi;
3. Farzandlariga vaqt ajratib chaqirganda o’sha zahoti keladigan ota-onalarga beihtiyor hurmatim oshib ketadi.
4. Ota-onalar farzandining ustozlariga bitta savol kelishidan hushyor bo’lishlari kerak:
“Ota-onasi uchun muhim bo’lmagan bolalar nega biz uchun muhim bo’lishi kerak”
5. Istalgan muammoli bolalar ustozlar uchun vaqtinchalik sinov, lekin ota-onalar uchun ko’p ehtimol butun umrlik jazo bo’lib keladi.
@javokhir_toshpulatov

Inson o‘z tabiatiga eng yaqin sifatlarning to‘g‘riligiga dalil qidiradi;
Yoqtirib qolgan insonini yoqtirishiga sabab qidiradi;
Qilayotgan ishining to‘g‘riligiga “fatvo” qidiradi(hatto u xato bo‘lsa ham).
***
Siz qilgingiz kelayotgan ishga sabab/dalil qidirishingiz shart emas. Uni baribir topasiz.
Ammo noto‘g‘ri bo‘lish ehtimoli uchun dalil qidirib ko‘ring. Shunda xolisroq yondashasiz.
@javokhir_toshpulatov

Futbolda
“oporniy”
pozitsiyasi bor. Ya’ni — tayanch yarim himoyachisi.
Ularning mehnatining ahamiyatini faqat futbolni yaxshi tushunadiganlar ko‘ra oladi.
Havaskor muxlislar esa urilayotgan gollar va darvozabonning seyflariga oshiq bo‘lib, maqtovlarni faqat o‘shalarga yog‘dirishadi.
Agar
oporniy
sifatsiz o‘ynasa, jamoa sochilib ketadi. Ularning vazifasi — raqib hujumlarini buzish, himoya, yarim himoya va hujum chizig’ini o’zaro bog‘lashdan iborat.
Odatda bunday vazifa faqat bitta futbolchiga yuklanadi.
Kompaniyalarda ham shunday insonlar bo‘ladi. Ammo bunday xodimlarning qadrini havaskor menejerlar ko‘ra olishmaydi.
Ular borida borligi bilinmasligi mumkin ammo yo‘q bo‘lganda darrov seziladi.
Pozitsiya masalasida ikkinalayotgan bo’lsangiz maslahatim:
Hujumchi bo‘lishingiz yoki himoyachi bo‘lishingiz shart emas. Ularning o‘rnini biri bo‘lmasa, boshqasi qoplab keta oladi.
Ammo
oporniy futbolchi
vazifasini boshqasi futbolchi vaqtincha bajarib turishi deyarli imkonsiz.
Shunday pozitsiya uchun intilavering. Borligingizda e’tibor tortmassiz ammo yo’qligingiz aniq seziladi.
Havaskorlardan maqtov eshitmaysiz lekin doim top mutaxassislar e’tiborida bo‘lasiz.
@javokhir_toshpulatov

Pandemiyadan buyon online o’qitaman. Parallel ravishda offline ham. Natijalarim deyarli farq qilmaydi.
Online darslarimga qo’shilayotgan ko’p o’quvchilarda boshida bitta savol bo’ladi: “online o’qiy olmasam kerak”
Boshlangandan keyin esa online darsga nisbatan 85-90%larining fikri o’zgaradi.
Sabab, talablar o’sha-o’sha. Imkoniyatlar esa offline darsdan ancha keng.
Faqat kelishuvni yaxshilab qilib olaman. Kelishuvga amal qilganlar natija qilyapti.
Kelishuvni buzganlar bilan uzoq davom etmaymiz. Odatda ular offline ham o’qiy olishmaydi.
Matematikani o'rganmoqchi bo'lganlar uchun yangi guruh ochyapman.
Bu shunchaki yozib olingan video darslar emas, barcha darslar jonli.
Bunga har doimgidan ham ko’p fokus qaratyapman. Qo’shimcha takliflar beryapman.
Prinsiplar esa offline darslarimda qanday bo’lsa huddi shundayligicha saqlanib qoladi.
Kurs narxlarini butun Resbuplika o’quvchilari uchun universal tanladik. Internet ishlab tursa bas)
Boshlab ko’ring. Qolganini o’zingiz ko’rasiz. Qolganlarga ham ulashgingiz kelib qoladi)
Kurs va natijalarimiz haqida batafsil
shu linkda.
O’qish niyatida bo’lsangiz to’ppa-to’g’ri
o’zimga
yozaverasiz.
Shoshilamiz guruh yig’ish boshlangan. Faqat bitta guruh ochaman)
@javokhir_toshpulatov

Qaysi universitetni tanlasam ekan?
O‘zi o‘qigan universitetni tavsiya qiladiganlarni kam ko‘raman.
Chetdan qaraganda ideal, ichiga kirsa katta-kichik kamchiliklar bilan to‘la. Lekin hamma joyda kamchilik bor-da.
Demak bitta talaba yoki bitiruvchi fikriga ko’ra u o’qiyotgan universitet haqida xulosa qilinmas ekan.
Agar shunaqa qiladigan bo’lsak deyarli hech qayerda o’qib bo’lmay qoladi.
Men TATU
da
o‘qiganman. Toshkentga birinchi marta kelishim.
Onam bilan universitet eshigi oldida, yo‘nalishlar haqida ma’lumot yozilgan qog‘ozlar yonida turganmiz.
Men ham, onam ham hech nimani tushunmaymiz. Shu payt 3-kurs talaba kelib qoldi.
U menga maslahat berdi:
“Kompyuter injineeringiga topshiring, o‘sha eng zo‘r yo‘nalish.”
Qarasam, balli eng baland yo‘nalish ham o‘sha ekan. Topshirdim. Adashmadim.
Ha, yo‘nalishim bo‘yicha ishlamadim, lekin bu universitetning xatosi emas — bu mening tanlovim.
Balli eng baland yo‘nalishga eng kuchli abituriyentlar kirardi. Hozir ham shunday.
Universitet yaxshi o‘qitmayapti, deb ham aytaylik. Lekin atrofdagilar o‘z ustida ishlayotganini ko’rsang, jim turishing qiyin bo’ladi.
Kuchli dasturchi tanishlarim bor. Ular universitetda o‘rganganlari bilangina cheklanib, shu darajaga yetishmagan.
Ko‘pchiligi self-study qilgan yoki qo‘shimcha kurslar olgan.
Universitet tanlashda quyidagi 3 ta savolni berib ko‘r, qanoatlantirganini tanla. InshaAlloh, adashmaysan:
1.
Yaqin yillardagi bitiruvchilaridan top mutaxassislar chiqyaptimi?
2.
Soham 7–10 yildan keyin ham aktual bo‘ladimi?
3.
Qaysi universitet/fakultet yaxshiroq filtrlayapti?
Yana bitta muhim eslatma:
Qayerga kirsang ham, hozir qanday bo‘lsang, shunday insonlar davrasini topasan. Senga o‘xshashlar esa istalgan joyda topiladi.
Hozirdan yaxshilar davrasiga loyiq bo‘l.
@javokhir_toshpulatov

Bugun detallar haqida gaplashamiz.
Yana bir kichik kanalim bor. U yerda kunlik insightlarimni yozib boraman.
Hozir hammasini qaytadan o’qib chiqdim. Shular orasidan asosiy kanalimga ham yozishga loyiqlarini top 10 ligini ulashyapman.
Biroz uzunroq bo’ladi. Rozi bo’lasiz)
1.
Ishonchni so’ramang. Berishmaydi. Loyiq bo’ling, so’rashga hojat qolmaydi.
1 ta yolg’on > 1000 ta rost
Yolg’onning 1 tasidan ham saqlaning. Aks holda o’rnini 1000 ta rost bilan ham to’ldira olmaysiz.
2.
Bari-bir qachondir o’zing qiladigan ishlarni kechiktirma. Qulay vaqt kelmaydi. Vaqt o’tarkan, eskinlarini qilish yanada qiyinlashaveradi.
3.
Insonlar o’zgarmaydi. Vaqt o’tib o’zgargandek ko’rinishi mumkin.
Ilmi o’sishi mumkin, yutuqlari ko’payishi mumkin, odatlari sifati ham oshishi mumkin ammo eski amallariga bo’lgan xohishlar saqlanadi.
U xohishlar esa istalgan vaqtda haqqini olishi mumkin.
Shu sababdan bo’lsa kerak, Tovbani ajri katta. Haqiqiy tovbani hamma ham qilolmas ekan.
4.
Qarz so’rashsa, qaytarmasa ham rozi bo’la oladiganim miqdoridagini beraman. Uni esa o’ziga aytmayman.
Shunda qaytarsa yaxshi ammo qaytara olmasa munosabatlarimga ta’sir qilmaydi.
5.
Sevilish ehtiyojingiz qancha ziyoda bo’lsa, insonlarning sizni hurmat qilish va qadringizga yetish xohishlari ham shuncha kamayadi
6.
Imkoniyati bo’la turib peshona terisining haqqi uchun harakat qilmaydigan insonlarda ikki narsani ko’raman:
• Peshona teri sohtaligini(ya’ni ishini sifatsiz qilganini)
• Qo’rqoqligini(qo’rqoqlar ham ishi sifatsiz bo’lgani uchun qo’rqadi)
7.
“Oxirigacha yeb qo’y. Isrof bo’lmasin”
To’ygan bo’lsangiz ham majburlaydiganlar bor.
Ular ovqatdan boshqa hech narsani isrof hisoblashmasa kerak deb o’ylab qolaman. Chunki oqibatda ham isrof turadiku.
To’ygan holatda yeyishga ketadigan vaqt va ko’p yeyilgan ovqat ta’siridagi samarasizlik.
Avvalo kamroq olaman. To’ydimmi joyida to’xtayman.
Bir joyda o’qigan edim, manba’si esimda yo’q.
“Oshqozon axlat chelak emas, ortib qolganlarni to’kadigan”
8.
Qaysidir amallaringizni faqat men uchun qilayotgan bo’lsangiz, qilmay qo’yaqoling. Davomli bo’lmaydi.
Agar qaysidir amallaringizni faqat men uchun qilmay yurgan bo’lsangiz, unda bemalol qilavering. Bari-bir qo’limdan katta zarar berish kelmaydi.
9.
Rejalar, rejalanmagan ishlar sababidan buziladi.
Rejalanmagan ishlar(muammolar)ni beparvolik paydo qiladi.
Beparvo bo’lmang. Oqibatdagi zarari muhim kunlaringizda bilinadi.
10.
Bir yo’nalish ilm egalaridan o’sha ilmni o’zini o’rganing lekin hayotni emas.
Ikkita yoki undan ortiq yo’nalish bo’yicha ilm egalaridan ilmni ham, hayotni ham o’rganing.
P.s
Aktiv Javokhir
kanali bugundan boshlab
Padpiska
yo’nalishiga o’tdi. Qiziq bo’lsa
tanishib chiqishingiz
mumkin.
@javokhir_toshpulatov

Ulg‘ayganing sari, odatga aylanganlarni o‘zgartirishing qiyinlashaveradi. Yomon tomoni — o‘zgartirishing shartligini bilasan. Xohlaysan, lekin uni o‘zgartirishga qiynalasan.
Bugun katta natijalarga olib boradigan xarakter haqida gaplashamiz.
1. O‘zgalarga ergashib ketavermaslik ko‘nikmasi.
Shunchaki havas qilganing uchun ergashma. Senda bor materiallar bilan u qurgan binoni qurib bo‘lmasligi mumkin. O‘zingda ham boshqalarda takrorlanmas ko‘nikmalar bor. Uni esa shunchaki boshqalar qilayotgani uchun qilib topa olmaysan.
2. Xohlamagan ishlarni ham qilish ko‘nikmasi.
Qadriyatlaringga zid emasmi — muvaffaqiyat uchun o‘zing xohlamagan ishlarni ham qilishga majbur bo‘lasan. Balki butun umr. Hayot seni faqat sen yoqtiradigan ishlar bilan sinamaydi.
3. Xohishlardan voz kecha olish ko‘nikmasi.
Xohishlaring doim ham seni qobiliyatingdan darak bermaydi. Hobbi va maqsad yo‘lidagi harakat turganda qaysini tanlayotganing seni nimaga loyiqligingni belgisidir.
“Everest” o‘quv markazlari asoschisi Xurshid aka aytgan edilar:
“Maqsadim uchun hamma hobbilarimdan kechganman”.
4. Uzoq muddatli konsentratsiyaga ega bo’lish.
Eng qobiliyatli o’quvchilarimda ham uzoq muddatli diqqat yetishmovchiligi sabab katta natijalar qila olishmayotganini ko’ryapman. Toqating ko’targani bilan cheklansang o’zgarish ijobiy bo’lmaydi. Og’ir toshlarni ko’tarish ko’nikmasi ham davomiy kichik og’irliklar qo’shib borish orqali shakllanadi.
5. Davomiylik ko‘nikmasi.
O‘rtacha: bitta fanni o‘rganish — 1,5 yil, soha mutaxassisi bo‘lish — 2+ yil, yaxshi farzandni tarbiyalash — 15–20 yil, sifatli va sog‘lom umr uchun — 25–30 yil, ikki dunyo saodati uchun esa umringning oxirigacha harakat qilishing talab qilinadi.
Xulosa
Hamma eng yaxshisiga ega bo’lishni xohlaydi. Lekin ko’pchilik xohlaganiga emas, loyiq bo’lganiga erishadi. Ular og’riqli bo’lsa ham, loyiq bo’lish ko’nikmalarini shakllantiring.
@javokhir_toshpulatov

O’quvchining haqqi masalasida
Zamonaviy ta’limda o’quvching psixologoyasi, huquqlari va ularni darsga qiziqtirish mavzusiga ko’p e’tibor qaratilyapti.
Tushunarli, hozirgi bolalarni qoyil qoldirish qiyin. Ammo bu ustoz shogirt o’rtasidagi haqiqiy maqsadlarni chetga surish evaziga bo’layotganining natijasi uzoq yillarda ko’rinadigan haqiqiy muammo.
Masalan: “O’quvchiga darsning istalgan paytida tashqariga chiqish uchun ruhsat berish kerak. Chunki uning huquqi”
Ha qo’shilaman. Faqat o’ta muhim biologik ehtiyoj uchun.
Bir kishining huquqlarining himoyasi, qolganlarnikini buzish evaziga bo’lmaydi.
1. Darsdan chiqib ketgan o’quvchi qolgan o’quvchilarning fokusini bo’ladi. Demak qolganlar huquqi toptaldi.
2. 5-10 daqiqa chiqib ketgan paytda ustoz mavzuni tushuntirgan bo’lsa, ustozga uni qayta tushuntirishni yuklash, ustozni huquqini toptash hisoblanadi.
3. 5-10 daqiqalik tanaffuslar aynan dars paytidagi chalg’ishlarni oldi olinishi uchun ehtiyojlar qondiriladigan payt. Xohlagan o’quvchi zaruratini shu paytda bajara oladi, xohlamagani tanaffusda o’ynab ehtiyoj qondirishni darsdagi huquqlariga yuklab qo’yadi.
Bu bitta misolning oqibatlari.. Bunaqa o’nlab holatlar bor.
Darsdan haqiqiy maqsad nima edi, bolaga hayotni anglatish. Bu fan bilan birga odob, ahloq va qat’iyatni shakllantirish uyg’unligida bo’lsa yana ham a’lo.
Ammo bu ularni nafsiga yoqmaydigan topshiriqlar evaziga bo’lishi aniq. Ilm olish oson bo’lganida barcha ilmli bo’lar edi. Hech kim qiynalmas edi. Hamma yaxshi yashar edi.
Shuni bilamiz lekin ularni asrayveramiz.. Ilm olish qiyin, ularga qochishni emas sabrni o’rgating. Faqat sekinlik bilan.
Mayli bugun barcha o’quvchiga teng yoqa olmassiz. Ammo aqlsiz paytda yaxshi ko’rib, aql kirganida norozi bo’lishganidan ko’ra, aqlsiz paytda yomon ko’rib aql kirganida rozi bo’lishgani afzal.
#repost
18.09.2024
@javokhir_toshpulatov