Кинопуб
Тони (2026) фильмини кўриб, энг аввало ўша қайноқ ва ўзига хос 70-йиллар атмосферасига тушиб қолдим. Кино машҳур ошпаз ва ёзувчи Энтони Бурденнинг бутун ҳаётини достон қилмай, бор-йўғи 1975 йилнинг биргина ёзига — ресторан ошхонасидаги асабий, аммо жўшқин хаос ичига олиб киргани билан ҳам мақтовга лойиқ.
Экранда қандайдир бенуқсон даҳони эмас, балки ўз йўлини топишга қийналаётган, бироз мағрур ва саркастик йигитчани кўриш самимий чиққан. Доминик Сессанинг ижроси орқали ўсмирликдан катталар ҳаётига ўтиш давридаги ўша таниш исёнкор руҳият жуда ҳаққоний берилган. Беғубор кино.
Моблэнд’ни кўрмаган эдим, чунки Гай Ричидан кўнглим қоп кетган. Лекин бугун биринчи эпизодни кўрай, баллари баландлигига асос бордир, деб битта эпизод кўрдим ва яна ўша эски таассуротлар уйғонди.
Ҳозирги Гай Ричининг асосий муаммоси — у фильмларидаги гангстерларни керагидан ортиқ “крутой” қилиб тасвирлайди. У реализмдан кўра драматик эффектни устун кўради ва бу менимча хато.
Сериалнинг илк дақиқасидаёқ гангстерларнинг каттаси ўзидан пастроқ саналган иккита мафия оиласини қириб ташлаяпти. Ҳа, бунақа эпизодлар томошабинга ёқади, ур-ўлдир эпизодлар билан ҳозирги аудиторияни авраб олиш мумкин, лекин бу ҳақиқатдан жуда йироқ.
Гангстерлар телефонда бемалол қотилликлар ҳақида гаплашиши, одамлар тақдирини ўйиндаги каби белгилашлари — бу абсурд. Кўзга ёқадиган, мафияга симпатия уйғотадиган — абсурд.
“Сопрано” сериали гангстерлар томонидан энг ҳақиқатга яқин асар сифатида кўрилади. Оддий мисол, мафия бошлиғи ўз душманини ўлдириш учун Италиядан киллер чақиртириб, бир амаллаб уни ўлдиради. Киллерлар ишини бажаргач из қолдирмасдан қайтиб кетади Италияга. Демоқчиманки, Моблэнддагидек қирғинбаротлар умуман реалликка яқинмас. Майли қирғинбарот бўлса ҳам, унгача бу қирғинбаротни мантиқий асослаб берадиган контекст йўқ. Майкл Карлеон черковдалигида унинг душманлари йўқ қилинади, лекин биз ўша вазиятгача босқичма-босқич етиб келамиз. Бизга асослаб тушунтириб беради ижодкорлар Карлеоннинг қасоси сабабларини. Бу сериалда эса бу нарсадар сунъий тиқиштирилган.
Яна бир муаммо: Гай Ричи ўзини-ўзи такрорлашдан чарчамаяпти, унинг қаҳрамонлари ҳар доим асар бошидан жуда катта муаммога аралашиб қолади ва фильм давомида буни ечишга ҳаракат қилади, сюжет шунинг устига қурилади. Сифатли, мантиқли, асочли қурилса ҳам майли эди-да.
Қўпол қилиб айтганда бу сериал — Пўлат Алемдарнинг ғирт инглизча версияси. Шунчаки бу замонавийроқ, зўр мусиқалар ва техник томонлама мукаммал ишлангандек. Ва яна машҳур актёрлар ижроси билан ҳам Пўлатдан фарқлироқдир.
На Хон-жин’ни “Умид”ини кўрдим.
Кинонинг плюслари:
1. Операторлик иши топ. Қонга ботган шаҳар атмосфераси ҳам, ўрмон ҳам визуал жиҳатдан мукаммал тасвирланган. Атмосферани ҳис қилиб турасан.
2. Жанрлар яхши аралаштирилган. Жиддийроқ сай-файни кутиб ўтирганингда корейсча қора юморга айланиб кетадими-эй, қўрқинчли нимадирлар кутиб турганингда ярим соатлик драйвга айланиб кетадими-эй, хуллас бу менга ёқди.
3. Голиввуддан фарқли ўлароқ бу фильмда қўрқмас, адолатли инсонлар ёвуз келгиндиларга қарши жанг қилмайди, бу ерда ортиқча пафоссиз ҳамма қаҳрамонлар бор камчиликлари билан кўрсатилган, бу катта плюс.
Минуслари:
1. CGI
ва
визуал
эффектлар ўта ғарибона ишланган. Махлуқларни яқин пландан кўрсанг худди кам бюджетли ҳинд хоррорини кўраётгандек ҳис қиласан ўзингни.
2. Хронометраж жуда узун. Гарчи динамика бир дақиқага тушмаса ҳам, 2,5 соатлик қувлашмачоқ одамни чарчатиб қўяркан. 100 дақиқада ҳаммасини тасвирлаб ташлаш мумкин эди.
3. Фильмнинг фалсафаси йўқ, агар бўлса ҳам бу визуал мусорнинг фонида бизгача етиб келмаган. Режиссёрнинг энг катта ютуғи унинг фильмларида экшен фильм ғоясини тўсиб қўймас эди. Бу фильмда — ғоя ёки йўқ, ёки тўсилиб қолгандек.
Умуман олганда фильм кўришга арзийди. Мен унинг камчиликларини санаётганда режиссёрнинг аввалги ишлари фонида санаяпман, аслида бошқа ижодкорлар фонида, бошқв хоррорлар фонида бу фильм йўқолиб кетмаса керак. Айниқса бунақа операторлик иши билан. Имкон бўлса каттароқ экранда кўриш керак, овоз ҳам динамикани юқори ушлаб туради.
Кэрри мини сериалини кўрдим. Умуман олганда сериални мини дейиш хато бўлса керак, якунига қараганда унинг давоми бўлади.
Буюк ёзувчи Стивен Кингни асари асосида унинг “дежур” режиссёри Майк Флэнаген бу сериални ишлаган. Одатда хоррорлари билан қойил қолдирадишан ижодкор, бу сафар расман хоррор деб аталса ҳам, кўпроқ психологик триллерга яқинроқ нарса ишлабди.
Плюслари. Сериал таъсирчан чиққан. Флэнаген минг йиллик хоррорчи сифатида инсон психикаси билан ўйнашишни яхши билади, у буни жуда яхши уддалаган.
Қаҳрамонлар яхши очиб берилган. Уларнинг ижобий қарорлари ҳам, салбий қарорлари ҳам томошабин учун тушунарли, мотивлар яхши очилган.
Китобдан фарқли ўлароқ, воқеа ҳозирги даврда рўй беради. Ҳозирги даврда мактабдаги буллинглар, тармоқлар орқали одамларни захарлашлар жуда чуқур тушунтирилган.
Минуслари. Хоррор кутиш хато, китобдан фарқли ўлароқ бу ерда жанр ўзгача. Сўнгги қисм демаса, бу сериални хоррор деб аташ тўғри эмасдек.
Воқеалар саккизта эпизодга эмас, олтитага ва ҳатто бештага ҳам сиғадигандек туюлди. Ооозгина чўзиб юборилгандек. Лекин айнан ўша чўзиш қаҳрамонларнинг характерини очишга хизмат қилади.
Хулоса. Кўриш керак. Яхши сериал чиққан. Фэнтезиси ва юморини олиб ташласанг — Уэнсдейга жуда ўхшаб кетади. Лекин бу озгина жиддий ва “жесткий”роқ.
Фильм 2010 йилда бўлиб ўтган реал воқеа асосида суратга олинган. Ижодкорлар архивдаги хужжатларга асосланиб воқеани бадиийлаштиришга ҳаракат қилишган.
Ундаги энг катта ютуқ — сюжетдаги саспенсни ортиб бораверишида. Бошида оддий, зерикарли туюлган воқеада, дақиқадан-дақиқага кескинлик ортиб бораверади ва томошабинни экран олдига михлайди. Фильм номи спойлер бўлса ҳам уни сўнггигача бошқа нарса билан тугашидан умидвор бўлиб турасан. Хойнахой соғлом инсонийлик белгиси борлигини англатиб турувчи ишора бўлса керак бу умидворлигимиз (ҳар қалай менда шунақа, сизларни билмадим).
Фильм тугагач ИИдан бу воқеа ҳақида кўпроқ маълумот сўраб, сюжетдаги воқеалардан кейин нима бўлганини билиб олиш мумкин.
Гарчи фильм танганинг бир томони орқали кўрсатилган бўлса ҳам (ёмон кўраман шу гапни), уни бадиий томонлама олиб қарасак муваффақиятли чиққанини тан олиш керак.
Айтганча, Алишер Узоқовнинг “Чемпион” фильмини кўрдим.
Минусларидан бошлайман. Узоқов бош қаҳрамонни етарлича очиб беролмаган. Аниқроғи уни кўрсатиб бера олмаган, шунчаки гапириб берган.
Бош қаҳрамон зўр футболчи эканлигини томошабиндан бошқа ҳамма билади. Уни зўр ўйнашини томошабин ҳеч қаерда кўрмайди фильмнинг охирроғигача.
Ва яна баъзи нарсалар тушунарсиздек, худди фильм узоқроқ бўлган, уни қисқартириб юборишгандек. Томошабин ўзи таҳмин қилиши керак нималар бўлганини. Аслида уни Узоқов кўрсатиб бериши керак эди. Сюжетдаги мелодрама линияси ҳам ортиқчадек, худди кўпроқ эмоция уйғотиш учун ўйлаб топилиб сунъий тарзда тиқиштирилгандек.
Плюслари ҳам бор. Болалар учун ҳақиқатданам қизиқ бўла олади фильм. Етарлича юмор ва эмоционал хуклар бор (Гарчи уларни янада кучайтириш мумкин эди).
Ғоя бор. Фильм нима демоқчи бўлганини, нимани пропаганда қилаётганини кўрсатиб бера олган ва бу ҳозир бизни жамият учун актуал.
Визуал томонлама ҳам сифатли чиққан.
Бош қаҳрамон ҳам ажойиб топилма бўлган.
Фарзандларингиз билан бориб кўришга арзийди, тавсия қиламан.
Голиввудда шунчалик оригинал сценарийлар дефицити рўй бераяптики, Бен Аффлек бу сафар Куросавани “Жаннат ва дўзаҳ”ининг ғоясини ўғирлашга қарор қилган. Афсуски уни сифатли амалга ошира олмаган ҳам.
Фильмдаги энг катта муаммо — бу унинг сценарийси. Ундаги бирорта қаҳрамон етарли даражада очиб берилмаган, айримлар эса умуман керакмасдек. Ҳа, қайсидир маънода ҳар бир қаҳрамоннинг ўз функцияси бор, ҳар бири сюжет ривожи учун керак, лекин уларнинг мотиви етарли даражада очиб берилмаган, аркалар хароб аҳволда.
Кейинги ўринда ёқмаган нарса — якун. У жуда ишонарсиз ва эртакнамо чиққан.
Фильмнинг ягона ютуғи эса — динамика. У мени мажбур қила олди уни охиригача кўришга. Интрига фильм сўнггигача ушлаб қолинди, лекин бунақа кулгили финал фақатгина дисней эртакларида бўлса керак.
Кўриб қўйишга арзийди. Лекин яхши кино эмас.
BBC’нинг “Ер сайёраси” хужжатли сериалидаги битта эпизод бу.
Сериал нега 9.4 балл йиғганига жавоб шу ердадир балки.