Kitoblar ombori

"Dafn marosimimga gul emas, sumka olib kelinglar"
Biz odatda insonning dunyodan o'tishini gullar, marhum haqida iliq so'zlar va dabdabali marosimlar bilan tasavvur qilamiz. Aksariyat hollarda bu faqat tiriklarning o'zini ovutishi uchun qilinadigan, qandaydir sun'iylik aralashgan urf-odatlardir. Ammo ba'zan shunday insonlar uchraydiki, ularning so'nggi istagi insonlarni hayratga soladi.
Jorjiya shtatida qariyb 30 yil davomida boshlang'ich sinf o'qituvchisi bo'lib ishlagan
Tammy Waddellning
hikoyasi asl qadriyatlar va insoniy fidoyilik haqida.
Uzoq vaqt davomida saraton xastaligi bilan kurashgan Tammi o'zining so'nggi manzili yaqinlashganini his qiladi. Shu damda u yaqinlariga g'ayrioddiy, ammo uning butun umriga mazmun baxsh etgan kasbiga xos vasiyat qiladi.
"Dafn marosimimga gullar ko'tarib kelmang. Uning o'rniga ehtiyojmand bolalar uchun maktab anjomlari bilan to'ldirilgan sumkalar olib keling".
Tasavvur qiling: motam zali. Lekin u yerda so'lib qoladigan o'nlab gulchambarlar emas, cherkov o'rindiqlarida qator terib qo'yilgan yuzlab rang-barang maktab ryukzaklari turibdi. Bu shunchaki xayriya emas edi. Bu – xatto o'lim oldida ham o'zini emas, endi katta hayotga qadam qo'yayotgan murg'ak qalblarni o'ylagan insonning o'z missiyasiga bo'lgan yakuni edi.
Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlarda minglab soxta, kimo'zarga yoki shunchaki "trend" uchun qilinadigan harakatlar fonida Tammining bu ishi qalbni larzaga soladi. Uning bu ishida hech qanday pafos yoki e'tiborni tortish degan narsa yo'q. Faqatgina o'z ishiga, insoniylik burchiga bo'lgan cheksiz muhabbat bor xolos.
Tammy Waddell jismonan bu dunyoni tark etdi, ammo uning so'nggi darsi o'sha kuni yig'ilgan yuzlab maktab sumkalari orqali butun dunyoga yetib bordi. U o'zining kasbiga bo'lgan cheksiz muhabbati bilan bizga bitta oddiy haqiqatni isbotlab ketdi:
Haqiqiy o'qituvchi – umrining oxirigacha o'qituvchi bo'lib qoladi
!
@kitob_ombori

Kim nima desa desin,
“
BAXT PULDA”
Chunki puliz bo‘lmasa
kitob ololmaysiz
😊

😍
Sherlok Xolmsning prototipi kim?
1837-yilning 2-dekabrida shotlandiyalik vrach Bellning oilasida oʻgʻil farzand dunyoga keldi. Unga Jozef deb nom berdilar. Bolaligidan qiziquvchan boʻlgan Jo aniq fanlarni ham, ijtimoiy fanlarni ham yaxshi oʻzlashtirdi. Biroq uning koʻnglini fizika va kimyo koʻproq zabt etdi.
Keyinchalik ham bitta sohaning oʻzi bilan cheklanib qolishni istamagan Jozef kimyo va anatomiyani teng oʻrganishga kirishdi. U boʻlajak vrach qancha koʻp narsani bilsa, amaliyotda qiynalmaydi, degan fikrda edi. Jozef eng koʻp qiziqadigan mavzulardan biri zaharning odam tanasiga taʼsiri edi. Uning uyida maxsus labaratoriya boʻlib, turli sinovlarni oʻtkazardi.
Yosh, intiluvchan bu yigit adabiyot bilan shugʻullanishni ham kanda qilmadi. Toʻgʻri, uning yozganlari taniqli vatandoshi Robert Byorns asarlari kabi shuhrat qozonmadi. Lekin kichikroq poemalari va sheʼrlari oʻquvchilar eʼtiboriga tushdi.Jozef doktorlik kasbini egallagach, mehnatdan va yaxshilik qilishdan toʻxtamadi, uzoqda yashaydigan yoki davolanishga puli yetmaydigan odamlarga ham beminnat xizmat koʻrsatdi. Shu sababli yosh terapevt tezda tilga tushdi. Edinburgning bu mashhur shifokori xizmatlaridan Charlz Doyllar oilasi ham foydalanib turardi. Yetti nafar bola kamolga yetayotgan bu oilaning toʻngʻich farzandi boʻlajak yozuvchi Artur Konan Doyl edi.
Artur doktor Bell bilan keyinroq – 1877-yili yana uchrashadi. U Edinburg universiteti talabasi boʻlgach, professor Bellning maʼruzalariga qatnasha boshlaydi. Darslardan qolmaslik uchun qoʻshimcha ishlar bilan shugʻullanib, pul topishiga ham toʻgʻri keladi. Bell juda koʻplab talabalarning orzusidagi shaxs edi. Arturning keyinchalik mashhur adib boʻlib tanilgan kursdoshlari Jeyms Berri (“Piter Pen”ning muallifi) va Robert Luis Stivensonlar ham u haqida esdaliklar yozishgan.
Bellning maʼruzalari juda qiziqarli oʻtar, chinakam bilim manbai edi. Professor koʻpincha biror bemorni sinfxonaga chaqirar va eng oldin talabalardan bu kishi kimligi, qayerdan kelgani, nima ish qilishi va qanday xastalikka chalinganini soʻrardi. Albatta, fikrlar, taxminlar koʻp boʻlardi. Lekin Bell talabalarga eng muhim fikrlarni saralashni sabr-bardosh bilan oʻrgatardi. Bir kuni xonaga bezgak tutib, istimalayotgani koʻrinib turgan shlyapali kishi kirib keladi. Bell talabalarga shunday tushuntiradi: odam xonaga kirganda boshkiyimini olmadi, bu uzoq vaqt odatiy urflarga amal qilinmaydigan yerda boʻlganidan dalolat. Demak, soʻnggi vaqtlarda armiyada xizmat qilgan. Chunki u yerda salomlashuv payti boshkiyim yechilmaydi. Bezgagi esa Vest-Indiya hududiga xos. Bundan u Barbadosdan kelayotgani anglashiladi.
Deduktiv xulosa chiqarish usuliga asos solgan doktor Bell keyinchalik Sherlok Xolms haqidagi asarlar prototipiga aylandi. Professor talabalar eʼtiborini u yoki bu kasb egasining qanday xulq-atvor va odatlarga ega boʻlishiga qaratardi. U, deylik, biror dengizchiga nazar tashlab, uning qayerdan kelganini tumani yoki shaharigacha aniq ayta olgan.
Bell odamning xatti-harakatlari va atvorini bilish uchun shevalar va talaffuzlarni oʻrganishni tavsiya qilardi. Chunki uning oʻzi shevasiga qarab, kishining qayerdanligi, atvoridagi salbiy-ijobiy xususiyatlari haqida xulosa chiqara olardi.
Jozef Bell Artur Konan Doylni talabalari orasidan saylab, oʻziga yordamchi qilib oldi. Bu esa Arturning tibbiy va adabiy sohalardagi kamoli uchun juda katta maktab vazifasini oʻtadi.
Mashhur yozuvchi oʻzining mashhur izquvarini tasvirlar ekan, uning tashqi koʻrinishi va odatlarini ustozidan oladi. Masalan, qahramonining ozgʻinligi, boʻychanligi, engak tuzilishi, oʻtkir nigohi, xirildoq ovozi doktor Bellga xos belgilardan edi. Konan Doyl professorni shunday tasvirlaydi: “Bell tashqi tuzilishi jihatidan ham, aqliy jihatdan ham juda noyob inson edi. U novcha, chayir, qalin sochli, uzun burunli, ziyrak, oʻtkir nigohli, yelkalari ozgʻin, yurganda silkinib qadam tashlaydigan, ovozi keskin kishi edi”.
Sherlok Xolmsga juda oʻxshaydi-a? Mashhur izquvar haqidagi qissa va hikoyalarni oʻqir ekansiz, unda ham xuddi shunga oʻxshash xususiyatlar borligiga amin boʻlasiz.

Xolmsning: “Siz koʻp narsani koʻrasiz, lekin koʻrganlaringiz ustida bosh qotirishga erinasiz” degan gaplari juda mashhur boʻlib ketgan. Aslida bu professor Bellning soʻzlari boʻlib, u bu gapni bot-bot takrorlab turgan.
Izquvar-maslahatchi Sherlok Xolmsning sarguzashtlari haqidagi ilk hikoya 1887-yil 1-dekabrda, Jozef Bellning ellik yillik toʻyidan bir kun oldin bosilib chiqadi. Bu shogirdning ustozga boʻlgan mehri va hurmati belgisi edi.
Doktor Bell shogirdining ijodini muntazam kuzatib boradi. Odamlar professor taniqli izquvarning hayotdagi timsoli ekanini birpasda payqaydi. Uning oʻzidan bu haqda soʻraganlarida u har safar: “Qoʻysalaring-chi! Bu darajaga yetishga menga yoʻl boʻlsin. Xolmsning haqiqiy prototipi Arturning oʻzi”, deya kamtarlik bilan javob beradi.
Bu gapda ham jon bor. Chunki hali jinoyatlarni ochish borasida biror-bir qoʻllanma yoki kitob boʻlmagan paytda yozuvchi turli jumboqlarga qahramoni qiyofasida javob topgan-ku.
Yozuvchining mehribon ustozi Jozef Bell uzoq umr koʻradi va 1911-yil 4-oktyabrda, 74 yoshga toʻlishiga ikki oy qolganida olamdan oʻtadi.
@kitob_ombori

🎉
Bitta kitob oʻqiganga iPhone 17 Pro Max!
🔥
10 kun
davomida
bir dona kitob
o‘qib,
iPhone 17 Pro Max smartfoni
ni qo‘lga kiriting.
“Mutolaa marrasi”
kitobxonlik marafonida
“Chol va dengiz”
asarini
15-25-sentyabr
kunlarida
20 daqiqa
dan o‘qishingiz yetarli!
🎁
Sovg’alar bilan tanishing:
🥇
1-o’rin:
iPhone 17 Pro Max va 1 yillik Mutolaa Premiun;
🥈
2-o’rin:
Planshet va 1 yillik Mutolaa Premiun;
🥉
3-o’rin:
Quloqchin va 1 yillik Mutolaa Premiun;
🏅
4-50-o’rinlar:
1 yillik Mutolaa Premium
• Marra qoʻshilish uchun havola:
https://mutolaa.com/davra/post/474753
Mutolaa ilovasini yuklab oling

Senat lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘zgartirish kiritish haqidagi qonunni ma’qulladi
Bugun, 10-sentabr kuni Senat lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosiga oʻzgartirish kiritishga oid qonunni
maʼqulladi
.
Hujjatga asosan, alifbo 26 harf va uchta harflar birikmasi oʻrniga 28 ta harf va bitta tutuq belgisidan tashkil topadi. Senator Ohunjon Mamatkarimovning aytishicha, bu bir tovush va bir harf tamoyiliga mos keladi.
Fuqarolar va tashkilotlar uchun muhim yengilliklar:
Yangi alifboga o‘tish jarayonida aholi va yuridik shaxslarning huquq hamda manfaatlarini himoya qilish maqsadida muayyan o‘tish davri nazarda tutilgan:
Qonun kuchga kirgunga qadar rasmiylashtirilgan barcha hujjatlar, amaldagi milliy valyuta hamda qimmatli qog‘ozlar muomalada erkin saqlanib qoladi.
Davlat organlari va tashkilotlarining amaldagi peshlavhalari, ko‘rsatkichlari hamda ramziy belgilari yaroqsiz holatga kelguniga qadar yoki belgilangan muddatgacha o‘z kuchida bo‘ladi.
Senatorlarning ta’kidlashicha, mazkur qonun o‘zbek alifbosi va imlo qoidalarini takomillashtirish, davlat tilidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish hamda o‘zbek tilining raqamli makondagi o‘rnini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Muhokamalar yakunida ushbu Qonun senatorlar tomonidan ma’qullangan.
Senat raisi Tanzila Norboyeva esa qonun u rasman eʼlon qilingandan keyin olti oy oʻtib kuchga kirishi belgilanayotganini eslatgan.
@haqiqatdqilyos

Senat buni ma'qullabdi
O‘ o‘ → Ö ö
G‘ g‘ → Ğ ğ
Sh sh → Ş ş
Ch ch → Ç ç
Telefoningizga Turk alifbosidagi klavyaturani sozlab qo'ying.
Men esa husnixat daftari sotib olib, qayta yozishni o'rganaman

Bir nechta tanishimdan "odamlar noshukur bo‘lib ketyapti"degan gapni eshitdim. Boshqacha aytganda, odamlar o‘z hayotidan qoniqish his qilmayapti.
Shaxsiy kuzatuvlarim bo‘yicha, buning ikkita sababi bor: birinchidan, ijtimoiy tarmoqlar. U yerda hamma o‘zi xohlagan obrazni yaratishi mumkin. Shartli Instagramda o‘zining oilaviy suratlarini joylagan qo‘shnining qizi yoki o‘g‘li doim sizdan ko‘ra baxtliroqdek tuyulaveradi. Bizga esa doim nimadir kamdek. Moshinani yangilavorish kerak, 2 xonali uyni 3 xonali qilish kerak, oilaviy Bodrumda dam olib kelish kerak, PhD yoqlavorish kerak, farzandingiz IELTS olishi kerak va h.k.
Ikkinchi sabab esa sun’iy intellekt. Masalan, oldin o‘zi ijod qilib, izlanib, nimadir "yaratgan" odamlar hozir bitta prompt bilan masalani hal qilib qo‘yyapti. Lekin osongina erishilgan natija qiyinchilik bilan zabt etilgan cho‘qqi dofaminini bermaydi.
Nazarimda, biz haddan tashqari komfort zonasiga kirib, shunchaki hech nimadan xursand bo‘lmay qo‘ydik. Ertalab kortizol pikka chiqib, mamont ovlab kelgandagi hissiyot endi yo‘q.
Xo‘sh, nima qilsa bo‘ladi?
Zavqni natijadan emas, jarayondan izlang: mukammallik yoki tezkor yechimlar ortidan quvmang. Kundalik mayda zahmatlar, o‘z qo‘lingiz va aqlingiz bilan yengib o‘tgan qiyinchiliklar haqiqiy dofamin manbaidir.
O‘zingizni boshqalar bilan emas, kechagi o‘zingiz bilan solishtiring: instagram filtrlariga aldanmang. Haqiqiy baxt — boshqalardan o‘zib ketishda emas, o‘z potensialingizni anglashda.
"Mamont ovini" sun’iy ravishda yarating: komfort zonasidan chiqing. Sport, murakkab maqola va kitoblar o‘qish, miyani ishlashga majbur qilish — bularning bari tanamiz va ruhimizga o‘sha eski "g‘alaba" hissini qaytaradi.
Insonga haqiqiy baxt va qoniqish beradigan narsa — yengil hayot emas, balki maqsad yo‘lidagi kurash. Har bir kun uchun bitta shartli "cho‘qqi"ni belgilang va uni zabt eting.

SABOQ
“Tun edi. Chiroyli sukunat edi,
Osmon moviy edi, yulduzlar to‘la.
Ichimda bir Ovoz nimadir dedi,
Yurakka solindi tanish g‘ulg‘ula.
Yaqin kelaverdi, ketsam-da yiroq,
Negadir meni do‘st bilaverdilar.
Qochishga rosa ham urindim, biroq
Dardlar yopirilib kelaverdilar.
Dardlar og‘ir bo‘ldi, mag‘rur ko‘ksimdan
Hech zum bita olmas yara ochdilar.
Rohatu sakiynat to‘lgan ko‘zimdan
Abadan uyquni olib qochdilar.
So‘ngra oyog‘imni siltab yuztuban,
Sudray boshladilar haqiqat tomon.
Xilqatga boshimni ko‘tarib tiyran
Ketdim, ketaverdim, bu azob yomon...
Dardlar qiziq ekan – qochib qutulsang,
Oldingdan yangisi qarshi olarkan.
Yurak dard ketidan dard kelaversa,
Oxiri o‘rganib ham qolarkan...
Bu dard deganlari o‘zing ham yetmay,
Qiynar ekan qondosh – bag‘ru jigarni!
Ishon, rohatlanar ekansan bir kun
Bol deb ichirganda zaharni...
Dunyoga baqir, do‘st, faryodlar solib,
Axir, bu hayotning bezagi - darddir.
Ko‘ngil sabog‘iga intilgan tolib,
Darmon degan so‘zning o‘zagi – darddir!
Dardsiz odamlarni hushlamay oxir
Irg‘itib bir chetga sokin yo‘lingni,
Misoli darveshdek topgan javohir -
She’rga uzatarsan behol qo‘lingni!
Yig‘ilib, tiqilib, dilga qadalgan
Dardlarni qog‘ozga to‘ka boshlaysan.
Quyilib-quyilib yonoqlaringga
Lazzatlanib, hadsiz ko‘zni yoshlaysan!
Dardlarki, qalbingni siltarlar uzoq,
O‘ylaring tizginsiz yellarga ko‘char.
Har kecha qiynoqlar, azaliy azob
Sharobga aylangan qoningni ichar.
Ichar, ichaverar, qonlaring suyib,
Farhoddek to‘kasan Nazm tog‘iga!
Qaraysan – shuaro kirgandir kuyib
Nazmiyot bog‘iga, Nazm bog‘iga!
Sen-da, yozadursan, alam va alam,
Hech kimsa to‘xtata olmagay seni.
Alamlar dastidan singaydir qalam,
Aytmagan dardlaring qolmaydi seni.
Va bir kun... boshlanar g‘alati mavsum,
Da’volar, da’volar, chirkin da’volar...
Bog‘da andaliblar aylarlar ta’zim,
Gullar-da haqqingga o‘qir duolar.
Boshlaysan! Yozasan, ko‘p deya dardim,
Dunyoni buzasan, shovqin solasan.
Gapning po‘stkallasin aytsam, ey do‘stim,
Shoir bo‘lganingni bilmay qolasan...
Qadam tashlab nogoh  Baxt quchog‘iga,
Ataysan o‘zingni “Qayg‘uga kotib”.
O‘zing sezmaysanu, ammo chin gapim -
Kun ko‘ra boshlaysan dardingni sotib.
Mana shu joyida yetib oxirga,
Topasan o‘zga bir matlab, tuyg‘uni -
Dardlar o‘yin bo‘lib qoldimi she’rga,
Tortib olajaklar, albatta, uni!
Va topa olmaysan, u qaytib kelmas,
Qolmas qoshingda ham bir zarra gardi.
Tong chog‘ida nogoh sezib qolasan -
Asli eng yomon dard – bedardlik dardi.
Yig‘lamoq istaysan, ko‘z yosh qayoqda,
Fig‘ondan asar yo‘q, she’r bitilmaydi.
Bozor aylanasan, do‘konlar ko‘pu,
Lekin biror joyda Dard sotilmaydi...
Nahot! Shunaqasi bo‘lurmi, tavba...
Sanchiq dardlaringni qumsay boshlaysan.
Mahorat ishlatib, muxlislaringni
Yolg‘ondaka dardlar yasay boshlaysan!
Afsuski, odamlar nodon emaslar,
Bilarlar yolg‘ondan yosh to‘kkaningni.
Shodon kunlaringni aslo sevmaslar,
Ular yoqtirarlar dard chekkaningni.
Ko‘rkam hayotingdan bezadi hamma,
Qalbingda ulg‘ayar sog‘inch daraxti.
Xudo anglatadi qosir aqlingga –
Baxtsizligidadir shoirning baxti!
Bu yo‘lga shu bois kirilmas atay,
Ilojsiz yashamak bunda beqayg‘u.
Boshqa o‘lchovlarni bilmayman, netay,
Shu mening sabog‘im, rozi bo‘lsang - shu...”
Tolib, so‘zlarimdan bo‘ldingmi bezor,
Dard qorishib ketgan qon tomirimga.
Iltimos, kulmagin, kulmagin zinhor
Dardlarga ko‘milgan mahzun umrimga!
Bu umr meniki, faryod meniki,
Shunday yashash rosti menga yoqadi.
Qalbiy isyonlarim ko‘chirib she’rga,
Chidab bersa bo‘ldi qo‘lim toqati...
Sehrli she’riyat o‘rgatdi menga
Kulib yig‘lashniyu, yig‘lab kulishni.
Dard bilan ilhomni yoppa berarkan
Xudo xohlasa gar shoir qilishni.
Hamma saboqlarim beg‘araz, tekin,
Oldingga qo‘yaman faqat shu shartni:
Istagan narsangni so‘ragin, lekin
Baribir berolmam, so‘rama Dardni!
Baxtlarga ko‘milib yashardi jo‘shqin
Shoirga tole’lar kulib boqqanda:
Dueldan cho‘chisa - bo‘lmasdi Pushkin,
Mashrab bo‘lmas edi Dordan qo‘rqqanda!
She’rimni tugatay, cho‘zildi biroz,
Dard ajib ne’matdir, men senga aytsam.
Nima deysan endi, uyat bo‘lar-a,
Shuncha gapdan keyin yo‘limdan qaytsam???
@kitob_ombori

Tashqarida kuzning yoqimli va salqin tuni. Shaharda tungi hayot davom etmoqda. Chigirtkalar chirillab, konsert beryapti. Men esa iPhone 18 pro max’ni taqdimotini koʻrib, uni puliga Tafsiri Hilol kitobidan nechta olish mumkinligini hisoblab oʻtiribman:)