LOGO SCHOOL
Yuganchani kestirish kerakmi?
Mutaxassis javobi
https://t.me/logoped77
📍
Ota-onalar uchun foydali maslahatlar
Baʼzi bolalar juda imillagan, odamovi va ogʻir-bosiq boʻladi. Ular juda kichkinaligidanoq bolalarni uzoqdan kuzatishni yaxshi koʻradi. Bolalar bilan birga oʻynamaydi, toʻrt yoshga toʻlganda zoʻrgʻa gapirishni boshlaydi. Bunday tabiatli bolalarda kech gapirish atrofdagi muhit toʻgʻrisidagi tasavvurning kamligi va haddan tashqari tortinchoqlik shu tufayli paydo boʻladi. Bunday bola bilan koʻproq muloqotda boʻlish, birga qoʻshilib oʻynash, mehmonga, doʻkonlarga, jamoat joylariga birga olib yurish kerak.
Bolani koʻproq rivojlantiruvchi oʻyinlar bilan shugʻullantirish kerak. Buning uchun uyda har kuni 15-30 daqiqa shugʻullanish yetarli boʻladi. Va albatta ragʻbatlantiring. Baqirish bilan hech narsaga erisha olmaysiz.
Oʻz hissiyotlarini ifodalash juda muhim. Buning uchun timsoh tipidagi oʻyinlar mos keladi: qayerda qiliq qilish, qayerda mimika bilan ishlab oʻz ichki dunyosini tushuntirish. Oʻz hissiyotlaringizni koʻrsatishdan tortinmang.
Hech kimning gapiga quloq solmang, taqqoslamang va “mening bolam rivojlanmayapti yoki ruhiy noqismi” degan fikrni xayolingizga keltirmang. Mana koʻrasiz, u hammadan yaxshi bola boʻladi, bu sizning qoʻlingizdan keladi! Unga iloji boricha mehringizni bering, seving!
https://t.me/logoped77
🛠
Logonevrozni davolash usullari
Logonevroz — bu faqat logoped hal qiladigan muammo emas. Uni davolashga
kompleks (ko‘p tomonlama)
yondashish kerak. Davolash jarayonida quyidagi mutaxassislar ishtirok etadi:
1. Nevropatolog (Nevrolog) davosi
Asab tizimidagi qo‘zg‘aluvchanlikni kamaytirish va miya faoliyatini yaxshilash uchun dorilar (tinchlantiruvchi vositalar, nootroplar, vitaminlar) buyuradi.
2. Psixoterapevt yoki Psixolog ko‘magi
Insonning ichki qo‘rquvlarini, komplekslarini yo‘qotishga yordam beradi. Autotrening, relaksatsiya (bo‘shashish) mashqlari va gipnoz usullaridan foydalaniladi.
3. Logopedik mashg‘ulotlar
To‘g‘ri nafas olish, nutq ritmi va sur’atini shakllantirish ustida ishlanadi. Maxsus logopedik uqalash (massaj) ham yaxshi samara beradi.
4. Qo‘shimcha muolajalar
Logoritmika:
Musiqa va harakatlar orqali nutqni rivojlantirish.
Fizioterapiya:
Elektroforez, tinchlantiruvchi massajlar, igna bilan davolash (akupunktura).
https://t.me/logoped77
👨👩👧
Ota-onalarga va yaqinlarga tavsiyalar
Agar farzandingizda yoki yaqiningizda logonevroz belgilari bo‘lsa, quyidagilarga amal qiling:
⚪
Sokin muhit yarating:
Uyda janjal va baqir-chaqirlarga yo‘l qo‘ymang.
⚪
Gapini bo‘lmang:
U duduqlanib gapirayotganda gapini bo‘lib, o‘rniga gapirib yubormang. Uni oxirigacha eshiting.
⚪
Shoshilmang:
O‘zingiz ham u bilan gaplashganda sekin va vazmin ohangda gapiring.
⚪
Gadjetlarni cheklang:
Telefon, planshet va televizor asab tizimini ortiqcha qo‘zg‘atadi, ulardan foydalanish vaqtini kamaytiring.
Logonevroz — bu hukm emas. Vaqtida boshlangan to‘g‘ri davolash va ruhiy qo‘llab-quvvatlash natijasida undan butunlay xalos bo‘lish imkoniyati juda yuqori.
https://t.me/logoped77
🔍
Kasallikning belgilari va namoyon bo‘lishi
Logonevroz nafaqat nutqda, balki insonning xatti-harakatlarida ham seziladi:
➖
Nutqdagi to‘xtalishlar:
Tovushlar, bo‘g‘inlar yoki so‘zlarni beixtiyor takrorlash (m-m-mashina) yoki ma’lum bir tovushda "tiqilib" qolish.
➖
Logofobiya (Nutqdan qo‘rqish):
Inson gapirishdan, adashib qolishdan yoki ustidan kulishlaridan qattiq qo‘rqadi. Shuning uchun notanish muhitda umuman gapirmaslikka harakat qiladi.
➖
Jismoniy zo‘riqish:
Gapirishga urinayotganda yuz mushaklarining qisqarishi (tiklar), lablarning titrashi, qo‘l-oyoqlarning betartib harakatlanishi.
➖
Vegetativ belgilar:
Hayajonlanganda yuzning qizarishi, ko‘p terlash, yurak urishining tezlashishi.
💡
Muhim jihati:
Logonevrozi bor insonlar o‘zlari bilan o‘zlari gaplashganda, qo‘shiq aytganda yoki yaqin insonlari davrasida mutlaqo duduqlanmay, ravon gapirishlari mumkin. Muammo aynan
ijtimoiy muhit va hayajon
bilan bog‘liq.
https://t.me/logoped77
L
OGONEVROZ (xalq tilida
duduqlanish
deb ham ataladi) — bu nutqning ravonligi, sur’ati va ritmining buzilishi bilan xarakterlanadigan nevrotik kasallikdir. Oddiy duduqlanishdan farqli o‘laroq, logonevrozning asosi
ruhiy va asab tizimidagi muammolar
bilan bevosita bog‘liq.
Ushbu holat ko‘pincha bolalikda (3 yoshdan 7 yoshgacha) nutq faol shakllanayotgan davrda boshlanadi, biroq kattalarda ham kuchli stress oqibatida yuzaga kelishi mumkin.
📌
Logonevrozning asosiy sabablari
Logonevroz to‘satdan paydo bo‘lmaydi, uning zamirida doimo ma’lum bir turtki yotadi:
✔
Kuchli qo‘rquv va stress:
Kuchli stress (masalan, it hurishi, zilzila, ota-onaning janjali) logonevrozning eng ko‘p tarqalgan triggeridir.
✔
Irsiy moyillik:
Oila a’zolarida asab tizimi zaifligi yoki nutq nuqsonlari bo‘lsa, xavf ortadi.
✔
Ruhiy jarohatlar (Psixotravma):
Oiladagi nosog‘lom muhit, doimiy baqiriqlar, bolaga haddan tashqari yuqori talablar qo‘yish.
✔
Bosh miya jarohatlari yoki infeksiyalar:
Homiladorlik davridagi asoratlar yoki tug‘ruq vaqtidagi jarohatlar, shuningdek, og‘ir kechgan yuqumli kasalliklar.
✔
Nutq yuklamasining ko‘pligi:
Bolani yoshiga mos kelmaydigan ma’lumotlar bilan haddan tashqari yuklash (masalan, bir vaqtning o‘zida 3 ta tilni majburlab o‘rgatish).
https://t.me/logoped77
☑️
Tashxislash va Davolash
Dizartriyani davolash faqatgina logopedik mashqlar bilan cheklanmaydi, u
kompleks yondashuvni
talab qiladi.
Tashxis:
Dizartriyani aniqlash uchun
Nevrolog
(asab tizimidagi muammoni topish uchun) va
Logoped
(nutq a’zolarining holati va talaffuzni tekshirish uchun) ko‘rigidan o‘tiladi. Zarur bo‘lsa, MRT yoki KT tekshiruvlari buyuriladi.
Davolash usullari:
Tibbiy davolash:
Nevrolog tomonidan miyada qon aylanishini va asab o‘tkazuvchanligini yaxshilovchi dorilar tayyinlanadi.
Logopedik korreksiya:
Logopedik massaj: Til, lab va yuz mushaklarining tonusini normallashtirish (bo‘shatish yoki faollashtirish) uchun maxsus massaj.
Artikulyatsion gimnastika: Til va lablar harakatchanligini oshiruvchi mashqlar.
Nafas mashqlari: To‘g‘ri nutqiy nafasni shakllantirish, havo oqimini yo‘naltirish.
Fizioterapiya va kineziterapiya:
Umumiy tana motorikasini va mushaklar holatini yaxshilash uchun.
Muhim eslatma:
Dizartriyada nutqni tiklash va yaxshilash jarayoni uzoq vaqt va muntazam mehnatni talab qiladi. Davolash qanchalik erta boshlansa, natija shanchalik samarali bo‘ladi.
https://t.me/logoped77
☑️
Dizartriyaning turlari
Shikastlangan miya sohasiga qarab dizartriya bir nechta turlarga bo‘linadi:
1.
Bulbar dizartriya:
Uzunchoq miyadagi asab yadrolari shikastlanganda bo‘ladi. Mushaklar bo‘shashib qoladi (atoniya), nutq bo‘g‘iq, chaynalgan bo‘ladi, yutish qiyinlashadi.
2.
Pseudobulbar (soxtabulbar) dizartriya:
Kattalar va bolalarda eng ko‘p uchraydigan turi. Miya qobig‘idan chiquvchi yo‘llar shikastlanadi. Mushaklar tonusi yuqori (spastik) bo‘ladi, til harakati cheklanadi.
3.
Miyacha (ataktik) dizartriyasi:
Miyacha shikastlanganda kelib chiqadi. Nutq bo‘lingan (skandirlangan), ritmsiz bo‘ladi, inson goh sekin, goh to‘satdan baland gapirib yuboradi.
4.
Ekstrapiramidal (giperkinetik) dizartriya:
Miya osti tugunlari zararlanganda kuzatiladi. Mushaklarda beixtiyoriy harakatlar bo‘lgani uchun nutq goh tutilib, goh tezlashib ketadi.
5.
Kortikal (miya qobig‘i) dizartriyasi:
Miya qobig‘ining nutq motorikasi uchun javobgar qismlari shikastlanganda so‘zlar ichidagi tovushlar o‘rni almashib ketishi mumkin.
https://t.me/logoped77