MA'RIFAT DARSI | МАЪРИФАТ ДАРСИ

СУДДА НИМАЛАР БЎЛДИ, НЕГА АДВОКАТЛАРНИ ИЛТИМОСИ РАД ЭТИЛДИ?
https://youtu.be/aXsya8-gGE4
👈
👈
👈
видео

24/2026 – mavzu
SUN’IY INTELLEKTNI JORIY ETISH – DAVR TALABI
Zamonaviy dunyo manzarasida sun’iy intellekt ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar evolyutsiyasini belgilovchi fundamental omilga aylanib ulgurdi. Bugungi kunda u nafaqat texnologik taraqqiyotning yangi yo‘nalishi, balki global iqtisodiyot, tibbiyot, ta’lim, sanoat va davlat boshqaruvida mutlaqo yangi qoidalarni shakllantirayotgan obyektiv vosita bo‘lmoqda.
O‘zbekiston uchun ushbu sohani rivojlantirish chuqur tarixiy ildizlarga tayanishi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. Prezident Shavkat Mirziyoyev Turkiy Davlatlar Tashkiloti sammitida ta’kidlaganidek, o‘lkamizda yashab ijod qilgan ulug‘ bobo larimiz – Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Mirzo Ulug‘bek algoritm, matematika, astronomiya hamda fizika fanlari ravnaqiga beqiyos hissa qo‘shib, hozirgi sun’iy intellekt rivoji uchun mustahkam asos yaratganlar. Mamlakatimiz ana shu bebaho merosga tayangan holda, sun’iy intellekt sohasida strategik hamkorlik tarmog‘ini shakllantirishni muhim vazifalardan biri deb hisoblaydi.
Tarixiy nuqtayi nazardan qaraganda, sun’iy intellekt g‘oyasi oddiy falsafiy qarashlardan tortib eng murakkab zamonaviy neyron tarmoqlarigacha bo‘lgan uzoq va qiziqarli taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tdi. Inson fikrlash jarayonini taqlid qila oladigan mashinalar yaratish haqidagi dastlabki konseptual g‘oyalarni qadimgi yunon faylasufi Aristotel asarlarida ham uchratish mumkin. Uning formal mantiq haqidagi ta’limoti keyinchalik algoritmlar nazariyasi uchun muhim poydevor vazifasini o‘tadi.
XVII asrga kelib nemis olimi Gotfrid Vilgelm Leybnis sun’iy intellekt rivojiga xizmat qiluvchi algoritmik asoslarni yaratishga katta hissa qo‘shdi. U universal hisoblash g‘oyasini ilgari surib, bugungi kibernetika va kompyuter texnologiyalarining asosini tashkil etuvchi ikkilik sanoq tizimini ishlab chiqdi. XIX asrda esa Jorj Bul matematik mantiqni rivojlantirib, hisoblash jarayonlarini formallashtirdi. Shu bilan birga, Charlz Bebbidj tomonidan yaratilgan «analitik mashina» zamonaviy kompyuterlar ning ilk prototipi sifatida tarixda muhim o‘rin egalladi.
Sun’iy intellekt sohasidagi haqiqiy ilmiy burilish XX asr o‘rtalarida yuz berdi. 1950-yilda ingliz matematigi Alan Tyuring «Hisoblash mashinalari va aql» nomli mashhur maqolasini e’lon qildi. Unda olim mashinalarning intellektual qobiliyatini baholash uchun keyinchalik «Tyuring testi» nomi bilan tanilgan usulni taklif etdi. Bu sun’iy intellekt nazariyasi ning il miy asoslarini shakllantirishda muhim qadam bo‘ldi.
Sun’iy intellektning fan sifatida rasman shakllanishi 1956-yilda AQSHning Dartmut kollejida bo‘lib o‘tgan ilmiy konferensiya bilan bog‘liq. Mazkur anjumanda amerikalik olim Jon Makkarti va uning hamkasblari ilk bor «sun’iy intellekt» («artificial intelligence») atamasini ilmiy muomalaga kiritdilar. Shu tariqa, inson tafakkurini modellashtirishga qaratilgan yangi fan sohasiga asos solindi.
Sun’iy intellektni O‘zbekis tonda joriy etish – shunchaki zamonaviy tendensiyalarga ergashish emas, balki texnologik suverenitetni mustahkamlash, davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish va aholi hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan strategik yo‘ldir. Shu ma’noda, yurtimizda sun’iy intellektni rivojlantirish jarayonlari xalq farovonligini ta’minlovchi eng muhim sohalarni qamrab olmoqda.
Ta’lim tizimida sun’iy intellekt texnologiyalari har bir o‘quvchining bilim darajasi va o‘zlashtirish sur’atiga moslashgan individual o‘qitish tizimini yo‘lga qo‘yishga xizmat qilmoqda. Mamlakatimizda yoshlarni zamonaviy raqamli kasblarga tayyorlash maqsadida «Bir million sun’iy intellekt yetakchilari» loyihasi muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda.
Tibbiyot sohasida sun’iy intellekt diagnostika jarayonlarini mutlaqo yangi bosqichga olib chiqmoqda. Zamonaviy neyron tarmoqlari rentgen va MRT tasvirlarini yuqori aniqlikda tahlil qilib, turli xavfli kasalliklarni, jumladan, o‘smalarni qisqa vaqt ichida aniqlash imkonini bermoqda. Bu esa xastaliklarni erta bosqichda fosh etish va davolash samaradorligini keskin oshirishda muhim ahamiyatga ega.
Iqtisodiyot va moliya tarmoqlarida sun’iy intellekt algoritmlari bank tizimidagi firibgarlik operatsiyalarini tezkor aniqlash, mavjud xavflarni baholash hamda mijozlarning to‘lov qobiliyatini tahlil qilishda keng qo‘llanilmoqda. Bu choralar moliyaviy xizmatlar xavfsizligi va tezkorligini ta’minlashga yordam beryapti.
Davlat boshqaruvida ham mazkur raqamli texnologiyalar izchil joriy etilmoqda. Jumladan, Face-ID asosidagi masofaviy identifikatsiya tizimlari hamda davlat xizmatlari portallaridagi chat-botlar fuqarolarga katta qulaylik yaratib, byurokratik to‘siqlar va korrupsiya xavfini kamaytirishga xizmat qilmoqda.
O‘zbekistonda sun’iy intellekt texnologiyalarini davlat boshqaruvi va iqtisodiyot tarmoqlariga keng joriy etish borasida mustahkam huquqiy baza yaratilib, sohani tizimli rivojlantirish choralari ko‘rilmoqda. Xususan, davlatimiz rahbarining 2024-yil 14-oktabrdagi tegishli qarori bilan tasdiqlangan «Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasi» mamlakatda raqamli texnologiyalar taraqqiyotini yangi bosqichga olib chiquvchi muhim hujjat bo‘ldi.
Mazkur strategiya mamlakat oldiga bir qator ulkan maqsadlarni qo‘ygan. Jumladan, 2030-yilga qadar sun’iy intellekt asosida ko‘rsatiladigan xizmatlar hajmini 1,5 milliard dollarga yetkazish, O‘zbekistonning «Government AI Readiness Index» xalqaro reytingida dunyoning kuchli 50 ta davlati qatoridan joy olishini ta’minlash hamda davlat xizmatlarida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish ulushini 10 foizga yetkazish rejalashtirilgan.
Quvonarlisi, yaqinda Ichki ishlar vazirligi davlat xizmatlarini ko ‘rsa tishdagi ijobiy na tijalari uchun eng namunali vazirlik deb tan olindi. Bugungi kunda vazirlik tomonidan ko‘rsatilayotgan 60 ga yaqin xizmat turining 95 foizi to‘liq raqamli shakl da taqdim etilayotgani diqqatga sazovor. Vazirlik bunday yuqori e’tirofga loyiq topilishida tizimda sun’iy intellekt imkoniyatlaridan har tomonlama unumli foydalanilayotgani ham muhim omil bo‘ldi.
Prezidentimiz ta’kidlaganidek, amalga oshirilayotgan islohotlarning asosiy maqsadi texnologiyalar insonga xizmat qiladigan, byurokratik to‘siqlarni bartaraf etishga yordam beradigan va jamiyat farovonligini ta’minlaydigan zamonaviy ekotizimni shakllantirishdan iborat. Shu nuqtayi nazardan, sun’iy intellektni hayotga tatbiq etish, haqiqatan ham, davr talabi. Biroq bu jarayonda texnologiyalar faqatgina kuchli vosita ekanini, uning asl qiymati inson manfaatlari yo‘lida mas’uliyatli boshqaruv orqali namoyon bo‘lishini unutmaslik muhimdir.
Erkinjon MARUPOV,
IIV Malaka oshirish instituti Axborot texnologiyalari sikli boshlig‘i,
polkovnik, dotsent
———————————————————————-
Telegram
|
WORD
|
KIRILL
|
PDF
|
RUS
|
2026 barchasi
🎬
VIDEO FORMATDA KORISH
👈

Har bir gʻalaba ortida xizmat va ishonch bor
———
Ҳар бир ғалаба ортида хизмат ва ишонч бор
✅
@INSPECTOR_UZ
👈
🏪
QONUN HUJJATLARI

Misol uchun, Samarqand viloyati IIB boshlig‘ining buyrug‘i bilan boshqarmada «2026-yil – IIB xodimlarini o‘qitish yili», deb belgilandi. Malakali mutaxassislar yil boshidan buyon tizim xodimlari uchun uch marta «master-klass» mashg‘ulotlari, ya’ni mahorat darslari o‘tishdi. Mashg‘ulotlarda, tabiiyki, ma’naviyat, intizom, halollik, adolat tushunchalari targ‘ib qilindi.
Bundan tashqari, intizomiy jazoga tortilgan yoki aksincha, rag‘batlantirilgan xodimlarning harakati ota-onalar, oila a’zolari ishtirokida muhokama qilindi. Xodimlar o‘rtasida «Eng yaxshi kitobxon», «Fidoyi ayol xodima» tanlovlari, «Zakovat» intellektual o‘yinlari uyushtirildi.
Huquq-tartibot mutasaddilari hududlardagi aholi bilan uchrashib, sayyor qabullar tashkil etmoqda. Har dushanba IIB tizimida ma’naviyat va ma’rifat darslari o‘tkazilyapti. Xulq atvorida keskin salbiy o‘zgarish alomatlari bo‘lgan xodimlar bilan yakka tartibdagi tarbiyaviy suhbatlar yo‘lga qo‘yilgan. Bunday tadbirlar shaxsiy tarkib o‘rtasida halollik muhitini yaratishga xizmat qilayotir. Bu kabi tizimli chora-tadbirlarning mamlakatimiz bo‘ylab har bir ichki ishlar organlarida olib borilishi albatta samara beradi.
Halollik – e’tiqodga yaqin tuyg‘u. Insonda iymon, vijdon, odob uyg‘un bo‘lishi shart. Halollik ana shu xislatlar tufayli shakllanadi. Misol uchun, mashina oynasidan ko‘chaga muzqaymoq, suv yoki shirinlik idishini uloq tirgan kishi halol bo‘lolmaydi. Qing‘ir yo‘l bilan mol-dunyo to‘plab, uning bir qismini kambag‘allarga hadya qilgan davlatmand ham halol emas. Kasbini, burchini uddalamagan xodimni, bolasini yo‘lning belgilanmagan joyidan yetaklab o‘tgan ota-onani, topgan-tutganini hashamatli to‘y yoki ziyofatga sarflagan kibr egasini ham halol, deb bo‘lmaydi.
Mavlono Fariduddin Attorning rivoyat qilishicha, shayxlardan birini shogirdi kechki tanovulga chorlabdi. Ko‘p yil ta’lim-tarbiya berdingiz, shukr, bu kun martabaga erishdim, suhbatingizni olmoqchiman, debdi. Shayx boribdi. Ovqatdan so‘ng mezbon:
– Bir sadoqatli, kamtar, halol shogirdim bor. Ancha vaqtdan beri menga atab bir qo‘y boqqan ekan. Shuni kecha yuborgan ekan.
Shayxning avzoyi o‘zgaribdi, «Astag‘furilloh», deb tashqariga chiqibdi. Yegan taomini qayt qilib, uyga kiribdi va shogirdiga debdi:
– Ukajon, ma’zur tutgaysiz, kamina o‘zingiz uyda halol boqqan qo‘yning go‘shti, deb o‘ylabmen. Shogirdingiz yuborgan go‘sht men uchun halol ermas. Chunki unga mehnatim singmagan. Sizga ham maslahatim shu: o‘z mablag‘ingizga sotib olmagan yoki mehnatingiz singmagan ne’matni tanovul etmang. U e’tiqodingizni yo‘qqa chiqaradi...
Halollikning eng yomon dushmani – bu insondagi hoy-u havas. Kasbini har qancha mukammal egallamasin, hashamatga ruju qo‘ygan kishi halol umr kechira olmaydi. Atoqli shoir Maxtumquli: «Halollik ko‘zlarga nur bag‘ishlaydi», degan. Bu bejiz emas. Insonga uning halolligi halovat baxsh etadi. Bu halovatni sezganlarning esa shu siyratdan ko‘zlari yashnaydi. Ana shunday saodatga intilib yashaylik, azizlar!
Farmon TOSHEV,
O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist,
Oliy Majlis Senati a’zosi.
———————————————————————-
Telegram
|
WORD
|
KIRILL
|
PDF
|
RUS
|
2026 barchasi
🎬
VIDEO FORMATDA KORISH
👈

23/2026 – mavzu
HALOLLIK – XIZMAT FAOLIYATINING MUHIM MEZONI
Insonni ma’naviy-axloqiy jihatdan bezaydigan ajoyib fazilatlardan biri – halollik, birovlarning haqqiga zarracha bo‘lsa-da, xiyonat qilmaslikdir. Izohli lug‘atlarda «Halollik – vijdon bilan, insof yuzasidan ish tutish, to‘g‘rilik va soflik», deb sharhlangan. Demak, inson ma’naviyatida halollik katta ulushni tashkil etadi. Chunki vijdonsiz, insofsiz kishi halol yashay olmaydi. Davlatmand odamlarning barchasi ham bu saodatga erishavermaydi. Boyning ehsonidan ko‘ra, o‘z vazifasini halol bajarish a’lo. Buyuklikka yaqinlashtiruvchi holat – halollik.
E’tibor qilinsa, ajdodlarimizning barchasi halollik haqida gapirgan va ana shu aqidaga rioya etganlar. Gazetxonlarga ota-bobolarimizning halollik haqidagi o‘gitlaridan misollar keltirishga hojat yo‘q, deb hisoblayman. Qolaversa, ijtimoiy tarmoqlarda bunday naqllarni berib «layk» yig‘ayotganlarning sanab adog‘iga yetolmaysan, kishi.
«Halol»ning antonimi, ya’ni zidi «harom» sanaladi. Ko‘pchilik «Haromdan hazar qilaman», deydi. Shuning uchun ham jamiyatda haromxo‘rlik – birovning haqqini yeyish, pora olish kabi illatlarga qarshi murosasiz kurash olib borilmoqda. Ba’zida haromxo‘rlik tug‘ma illat emasmikin, deb o‘ylab qolaman. Negaki, duppa-durust, ilmli, madaniyatli rahbarlar davlatning yoki o‘zganing mulkiga xiyonat qilishadi. Garchi, ijtimoiy muhitga ibrat nihoyatda zarur bo‘lsa-da, ilmli, halol kishilarning kam bo‘lishi jamiyatga naf keltirmaydi.
Shuni unutmaslik lozimki, halol kishilarga hasad qiluvchilar ko‘p bo‘ladi. Halollik jamiyatning, aniqrog‘i, mintaqa aholisining turmush tarziga aylanmaguncha, bu borada barqarorlikka erisha olmaymiz. Ayrim davlatlar, jumladan, Yapo niya va Singapur tajribasi fikrimizga isbot.
Xo‘sh, buning uchun nima qilish kerak? Prezidentimizning Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatidan ushbu savolga batafsil javob topish mumkin. Shavkat Mirziyoyev korrupsiyaga qarshi kurashish borasidagi ishlar samaradorligini oshirish maqsadida jamiyatda «halollik vaksinasi» yaratilishi lozimligini ta’kidlagandi. Bu vaksina bitta idora yoki bir kasb egalari bilan emas, balki jamiyat tomonidan shakllantiriladi.
Aytaylik, yengil mashinada ketayotib turli yo‘l belgilariga duch kelasiz va undan turli tezlikda o‘tasiz. Svetoforning qizil chirog‘i yonsa, albatta, to‘xtaysiz. Lekin halollik maydonida hech qanday belgi yoki ko‘rsatkich yo‘q. Halollik mamlakatning har bir burchagida bab-baravar, kecha-yu kunduz amal qilinishi lozim bo‘lgan qoida.
Nozikligi shundaki, u nimadandir qo‘rquv asosida emas, balki har bir kishida ehtiyoj, ko‘nikma sifatida namoyon bo‘lishi shart. Ko‘nikma va ehtiyoj, tabiiyki, bolalikdan, oila muhitida shakllanadi. Chunki polapon uyasida ko‘rganini qiladi.
Komil ishonch bilan aytish mumkinki, bizda bu «halollik vaksinasi»ga xizmat qiluvchi tizimning poydevori qo‘yildi.
Birinchidan
, har jabhada raqamlashtirish jadal boryapti. Xulosalar, reytinglar inson omilisiz chiqarilyapti.
Ikkinchidan
, oshkoralik yangi bosqichga o‘tdi. Bugun rahbarlar faoliyatiga jamoatchilik baho berayapti va bu baholar davlat tomonidan inobatga olinyapti. Huquq-tartibot idoralariga ishga olishda nomzodning ma’naviy saviyasi sinab ko‘rilayapti.
Uchinchidan
, sohalardagi byurok ratik to‘siqlar qonun yo‘li bilan barham topyapti.
To‘rtinchidan
, xalq vakili bo‘lgan deputatlar va mahalla vakolati kengaytirildi. Jumladan, «Tashabbusli byudjet» aholining faolligi va nazoratiga imkon yaratdi. Ijro hokimi yati idoralari rahbarlari mahalliy Kengash va jamoatchilikka faoliyati yuzasidan hisobot beryapti.
Beshinchidan
, aholi murojaatlarini o‘rganishdagi raqamlashtirish, reyting tizimi va ochiqlik odamlarning adolatli siyosatga ishonchini oshiryapti.
Oltinchidan
, oilaviy muhitni sog ‘lomlash ti rish cho rala ri ko‘rilmoq da. Bolalarni bog‘chalarga qamrab olish mamlakat bo‘yicha 80 foizga yaqinlashdi. Kitobxonlik harakati ommalashdi. Sog‘lom bola tug‘ilishi nazoratga olindi. To‘garaklar faoliyati jonlandi. Iqtidorli farzandlarimizning yutuqlari rag‘batlantirilyapti.

VATAN... FUTBOL... OSOYISHTALIK...
✅
@INSPECTOR_UZ
👈
🏪
QONUN HUJJATLARI

Ички ишлар органаларида қандай таътиллар мавжуд
🤔
⌛️
Ички ишлар органлари ходимларига хизмат фаолияти давомида қуйидаги таътиллар берилиши мумкин:
✔️
ҳар йилги
асосий таътил
;
✔️
ҳомиладорлик,
туғиш ва бола парваришлаш
таътиллари;
✔️
касаллик бўйича
(ҳарбий-тиббий комиссия хулосасига асосан) таътил;
✔️
ўқув (каникуляр) таътили
— Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги олий таълим муассасалари курсант (тингловчи)лари учун;
✔️
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги
олий таълим муассасаларини тамомлаганлиги муносабати билан таътил
;
✔️
ижодий таътил
— амалий фаолиятни илмий иш билан бирга олиб бораётган ходимларга диссертациясини якунлаши учун;
✔️
қўшимча таътил
— Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасаларига ўқишга кириш имтиҳонларни топшириши учун, оилавий шароити бўйича, жанговар ҳаракатларда ва фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф этишда қатнашганларга.
✔️
Шунингдек, ходимларга қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа асослар бўйича таътиллар ҳам берилиши мумкин.
👉
@manaviyat_va_marifat_darsi