NAVOIYSHUNOSLIK
#shohbayt
So‘zungniki yaxshi ko‘rarsen o‘zung,
Ko‘runmas yomon, chun erur o‘z so‘zung.
Nasriy bayon:
Aytgan so‘zlaringni juda yaxshi ko‘rasan, chunki o‘z so‘zing o‘zingga yomon ko‘rinarmidi?!
https://t.me/navoiyshunoslik_rasmiy
#Jomiy
اعیان همه شیشه های گوناگون بود
کافتاد بر آن پرتو خورشید وجود
هر شیشه که بود سرخ یا زرد و کبود
خورشید در آن هم بهمان رنگ نمود
Tarjima:
A’yonning hammasi turfa-turfa shishalar edi,
Ularga vujud quyoshining shu’lasi tushdi.
Har shisha qizil, sariq yoki ko‘k bo‘lsa,
Quyosh ham unda o‘sha rangda ko‘rindi.
Mazmuni:
A’yon (ya’ni ko’rinib turgan mavjudotlar) turli-tuman, rang-barang shishalar kabi edilar. Ularga vujud quyoshining nuri aks etdi. Qizil, sariq va ko‘k bo’lgan har bir shishada quyosh nuri o‘sha shishaning rangiga muvofiq rangda ko‘rindi.
Sharhi:
“Eng oliy sifat va misol Allohnikidir” (Nahl, 60:16). Haq subhonahu va taoloning vujud nuri hislar orqali idrok etiladigan nurga, haqoyiq va a’yon-i sobita esa turli-tuman, rang-barang shishalarga qiyos qilinadi. Haqning ana shu haqiqat va a’yonlarda turlicha zuhur etishi ham turli ranglarning namoyon bo‘lishiga o‘xshaydi.
Nurda biror rangning ko‘rinishi nurning o‘zidan emas, balki uni o‘rab turgan va unga parda bo‘lib turgan shishaning rangidandir. Nur o‘sha shishaning rangiga muvofiq ko‘rinadi. Haqiqatda esa nurning o‘z rangi yo‘q. Agar shisha, qandil yoki oyna kabi nur tushadigan narsalar musaffo, tiniq va rangsiz bo‘lsa, nur ham ularda sof va tiniq holda ko‘rinadi. Agar ular xira yoki rangli bo‘lsa, nur ham xuddi shunday – xira yoki rangli tarzda mushohada qilinadi. Holbuki, nur o‘z zotida na rangga va na shaklga ega. Xuddi shuningdek, Haq subhonahu va taoloning vujud nuri ham haqiqatlar va a’yonlarda zuhur qiladi. Agar mazkur haqiqat va ayn, masalan, aqllar hamda mujarrad nafslarning a’yoni singari oddiylik, nuroniylik va soflikka yaqin bo‘lsa, vujud nuri o‘sha mazharda nihoyatda oddiy, nuroniy va sof holda namoyon bo‘ladi. Agar mazhar bundan uzoq, masalan, jismoniy va moddiy bo‘lsa, vujud nuri unda zich, xira va shaffof bo‘lmagan tarzda mushohada qilinadi. Biroq bundan vujud nurining o‘zi latif yoki kasif, degan ma’no kelib chiqmaydi. Vujud nuri o‘z zotida na latifdir va na kasifdir. Bunday sifatlar uning o‘ziga emas, balki u zuhur etayotgan mazharlarning xususiyatlariga taalluqlidir.
Binobarin, Janobi Haq haqiqiy Vohid – mutlaq Yagonadir. U ahadiyyat hazratida suratdan, sifatdan, rangdan va shakldan xolidir. Ammo ism va sifatlari e’tibori bilan ko‘plab mazharlar orqali turli suratlarda zuhur etgan; ism, sifat va fe’l tajalliylari vositasida esa O‘zini O‘ziga jilva qildirgan.
Xulosa:
Demak, mazharlarning turlicha bo‘lishi Haqning vujudida ko‘plik mavjudligini anglatmaydi. Ko‘plik – mazharlar, suratlar va qabullardadir; ularda tajalliy etuvchi vujud nuri esa birdir. Xuddi yagona quyosh nuri turli rangdagi shishalardan o‘tganda turli ranglarda ko‘ringani bilan, aslida quyosh nurining o‘zi rang-barang bo‘lib qolmaganidek, Haqning vujud nuri ham ayon va mazharlarning xususiyatlariga ko‘ra turlicha ko‘rinsa-da, o‘z haqiqatida yagonaligicha qoladi.
Abdurahmon Jomiy, "Sharhi ruboiyot" (Vujud va vahdatu-l-vujudga doir ruboiylar va sharhlari).
Turk tilidan tarjimon:
Odiljon Rahmatulloh
https://t.me/navoiyshunoslik_rasmiy
#muxammas
САБО, ЕТКУР САЛОМИМНИ
(Ҳувайдо ғазалига мухаммас)
Заҳар солди фироқу рашк азоби хаста жонимға!
Нечун бу норасо дунё бўлибдур ташна қонимға?
Ўзингдин ўзга йўқ ёвуқ келарға энди ёнимға,
Сабо, еткур саломимни қади сарви равонимға,
Қаро кўзлук, қаро кокул ўшал ширин забонимға.
Забунман жон ҳовучлаб, танларим вобастаи титроқ,
Фақирлик – дўст, тубанлик – касб, гадолиғ ҳамдаму ўртоқ.
Сиришким – ол, юзим – зард, танда жон қолмамиш мутлоқ,
Ётибман бир ғариби зор ўлиб оғуштаи туфроқ,
Бу ҳолимни бориб айтғил мани оромижонимға.
Гаҳи хуш кайфият пайдо, дилафзо бир наво келса,
Рутубат тарқалар, диллар гаҳи яшнар сабо келса.
Дили вайрон учун не фарқ эрур оқу қаро келса,
Мани бошим ани йўли ароға ҳар бало келса,
Боқарман, эй биродарлар, қачон суду зиёнимға?
Қаю ошиқки машҳур, дарс олибдур, шубҳасиз, мандин,
Аё, чарх, бевафоликни мудом ўргандилар сандин!
Анинг ишқи қиёмат бўлгуча чиқмай борур тандин,
Фалак чархи узилди-ю, йироқ солди мани андин,
Қачон қўшғай худовандим анингдек меҳрибонимға?
Ошиқлик ҳам илоҳийдур, у йўқ ердин ато бўлмас,
Шу боис жонфидойилик ошиқлар-чун хато бўлмас!
Манам дардимни айтсам, тонгу шом, э воҳ, адо бўлмас!
Ани дарду фироқи ўлгуча мандин жудо бўлмас,
Таралмиш жисмима жондек тамоми устихонимға.
Муҳаббат – дард, вале то тонги маҳшар битмагай заҳми,
Вужудим титратар андин жудо бўлмоқлигим ваҳми!
Қўй эй носиҳ, санингдекларни ишққа етмагай фаҳми!
Ҳувайдони фироқига ани ҳеч келмади раҳми,
Қаро тошлар су бўлди раҳм этиб оҳу фиғонимға!
Ниёзмуҳаммад ПАНЖИЕВ.
https://t.me/navoiyshunoslik_rasmiy
#shohbayt
Xazoyinki yig‘ding adaddin fuzun,
Sanga ranj tekurdi haddin fuzun.
Nasriy bayon:
Yiqqan behisob xazinalaring senga haddan ortiq g'am-kulfat keltirdi, xolos!
https://t.me/navoiyshunoslik_rasmiy
#shohbayt
Eshak ollida zaʼfaron xo‘b emas
Ki, nodong‘a zarbaft marg‘ub emas!
Nasriy bayon:
Eshak oldiga xushbo‘y zaʼfaron qo‘yish yaxshi bo‘lmaganidek nodon kishiga zarbaft kiyim kiydirish maʼqul emas!
https://t.me/navoiyshunoslik_rasmiy
58. Akrom Malik. PhD diss..pdf
#tadqiqot
#dissertatsiya
#58
Malikov A.A.
Alisher Navoiy "G'aroyib us-sig'ar" devoni kontekstining nazariy masalalari. Fil.fan.fals.dokt.diss. (PhD) — Toshkent: 2026. — 138 b.
10.00.10. — Matnshunoslik
va adabiy manbashunoslik
Manba.
KANALGA ULANISH:
👇
👇
👇
https://t.me/navoiyshunoslik_rasmiy
https://youtu.be/7nD6y9Sdasc?si=9z7mnXPvIAlpogG_
https://youtu.be/0pXjYViuvBE?si=yCFbvZANn7IjlNUU