Alimoff

Алиментни боланинг эҳтиёжига қараб ҳисоблашмоқчи
⠀
Ўзбекистонда алиментни ота ёки онанинг ойлигига боғлаб ҳисоблаш тартибини ўзгартириш таклиф қилиняпти. Ҳар бир ёш тоифасидаги бола учун минимал истеъмол савати тузилиб, тўлов шунга қараб белгиланиши мумкин. Оила ва хотин-қизлар қўмитаси раиси Дилноза Каттахонова Сенатда шу ҳақда
айтибди.
Ҳозирча бу таклиф, амалдаги тартиб бекор қилингани йўқ.
⠀
Муаммо тушунарли. Қўмита раиси айтганидек, айримлар ҳақиқий даромадини яшириб, минимал ойликли ишга расмийлашади ва алиментни камайтиради.
(Масалан қоровул бўволади паскуда)
Яъни ҳаётда топаётган пули бошқа, боласига пул бериш керак бўлгандаги справкаси бошқа. Лекин мактаб формаси ҳам, дори ҳам «отанг ҳужжатда кам топаркан» деб арзонлашмайди.
⠀
Ҳозирги Оила кодексида, ота-она ўртасида келишув бўлмаса, бир бола учун иш ҳақи ва бошқа даромаднинг чораги, иккитага учдан бири, уч ва ундан кўп болага ярми ундирилиши белгиланган. Суд вазиятга қараб миқдорни ўзгартириши мумкин. Даромад ўзгариб турса ёки расмий даромад бўлмаса, алиментни қатъий суммада белгилаш имкони ҳам
аллақачон бор.
Демак гап мавжуд механизмлар нега боланинг таъминотини етарлича кафолатламаётганида ҳам.
⠀
Менимча, боланинг реал харажатларидан келиб чиқиш ғоясида мантиқ бор. Овқати, кийими, мактаби, даволаниши қанчага тушади? Сават мана шу харажатларни ҳисобга олиши, нархлар ошганда қайта кўриб борилиши керак. Болани бугунги нархларда боқасиз. Беш йил олдинги ҳисоб-китоб билан эмас.
⠀
Лекин яна бир қизиқ нюанс бор. Янги сумма болага кафолатланган минимум бўладими ёки ҳамма учун тўловнинг охирги чегарасими? Айтайлик, бир одам ойига 5 миллион, бошқаси 50 миллион топади. Агар иккаласи ҳам бир хил сумма тўлаб қутулса, даромадни яширишга қарши бошланган ислоҳот бойроқ одам учун скидкага айланиб қолиши мумкин.
⠀
Иккинчи томонда чиндан ҳам даромади кам, ишсиз ёки касал одам бор. Унга тўлаш имконидан ташқари сумма белгилаш билан болага пул тушиб қолмайди. Фақат қарз ўсиши мумкин. Шунинг учун ҳақиқий даромадни аниқлаш, тўлов қобилияти ва боланинг эҳтиёжини бирга ҳисобга олишдан барибир қочиб бўлмайди.
⠀
Қоғоздаги алиментни ошириш билан дастурхондаги овқат кўпайиши бир нарса эмас. Никоҳ тугаши мумкин. Ота-оналик масъулияти тугамайди. Так вижу.
⠀
🌟
@nurbekalimov

Автобуслар кўпайди, харажатлар ҳам. Йўлкира лойиҳаси ортидаги ҳақиқий ҳолат
Бизда жамоат транспортидан кунига 2,5 миллион одам фойдаланади. Охирги йилларда бекатда кутиш вақти 15 дақиқагача тушганини сезгандирсиз? Сабаби автобуслар сони 1900 тага яқинлашди. Лекин бу катта тизимни боқиш осон бўлмаяпти.
Электр энергияси нархи 900 сўмдан 1100 сўмга (22,2% га), заправкалар учун газ эса 1800 сўмдан 2750 сўмга (52,7% га) ошгани шароитида 1700 сўмлик тариф харажатларни умуман ёпмай қўйибди. Дунё шаҳарлари билан солиштирганда (Истанбулда ~11 200 сўм, Олмаотада ~3 100 сўм), Тошкентдаги таклиф иқтисодий жиҳатдан мажбурий қадамга ўхшайди.
Транспорт вазирлигининг расмий муносабатида айтилишича, тариф ошиши (электрон — 2500 сўм) эвазига компаниялардан графикка риоя қилиш, тозалик ва хавфсизлик қаттиқ назорат қилинади.
Дарвоқе, ҳар куни қатнайдиганлар учун эса арзонроқ абонементлар ва алмашиш тарифлари таклиф этиляпти.
Дўстлар, ваҳима қилишдан олдин яхшилаб ўйлаб кўриш керак. Бунга вақт ҳам бемалол, лойиҳа ҳали 19 сентябргача жамоатчилик таклифлари асосида яна қайта кўриб чиқилади.
🌟
@nurbekalimov

200 килолик қирол ва жуда қимматга тушган масхарабоз
⠀
Бундан роппа-роса 20 йил олдин, 2006 йил 10 сентябрда Тонга қироли Тауфаахау Тупоу IV (Тупоймас) 88 ёшида вафот этган. У Тинч океанидаги шу ороллар давлатини 1965 йилдан бери бошқариб келган одам эди. Биографиясида регби ҳам, диета ҳам, хусусий республика ҳам, миллионларни йўқотган сарой масхарабози ҳам бор.
⠀
Тупоу Сидней университетида гуманитар фанлар ва ҳуқуқ бўйича диплом олган. Университетни битирган биринчи тонгалик ҳисобланади. Кейин таълим вазири, бош вазир ва ниҳоят қирол бўлган. Унинг ҳукмронлигида мамлакатда таълим, авиация ва замонавий алоқа
ривожланган.
Ёшлигида регби ўйнаган, лангарчўп билан сакраган, сёрфинг қилган. Гитара билан бирга балалайка чалишни ҳам
билган.
⠀
Кейин вазни 200 килодан ошиб кетган. 1976 йилда 209,5 кило бўлиб, Гиннесс рекордларига дунёдаги энг оғир монарх сифатида кирган. Лекин кейин овқатланишини ўзгартириб, жисмоний фаолликка қайтган. 1997 йилги маълумотда вазни 130 килога тушгани
қайд этилган.
Қарийб 80 кило фарқ.
Қирол бўлсанг ҳам, калорияларни фармон билан бекор қилиб бўлмайди.
⠀
Лекин менга унинг Минерва билан бўлган воқеаси қизиқроқ. 1970-йиллар бошида америкалик миллионер Майкл Оливер ва шериклари Тинч океанида ўз давлатини қурмоқчи бўлади. Маржон рифларига қум ташиб, қуруқлик ҳосил қилишади. 1972 йил январида эса Минерва Республикаси мустақиллигини эълон қилишади.
⠀
Булар либертариан ғоялар тарафдорлари эди. Солиқ бўлмайди, субсидия бўлмайди, давлат иқтисодиётга аралашмайди. Одамлар бизнес қилади, савдо қилади, туризмни ривожлантиради. Ўз байроғи, президенти, ҳатто пул бирлиги ҳам бор. Прикинь, солиқ системаси ёқмаса, бошқа мамлакатга кўчиш ўрнига ўзингга мамлакат қуриб оласан.
⠀
Тупоуга эса бу проект ёқмайди. Тонга ушбу рифларга ҳудудий даъво қилади, минтақадаги қўшни давлатларнинг қўлловини олади. Июнда у ерга Тонга экспедицияси бориб, қироллик байроғини кўтаради. Минерва лойиҳаси шу тариқа
барбод бўлади.
⠀
Қиролнинг энг қимматга тушган таниши эса америкалик Жесси Богданофф бўлган. Асосий касби молиявий маслаҳатчи. Лекин Тупоу уни расман сарой масхарабози ҳам қилиб тайинлаган. Ҳа, бир одам ҳам инвестиция бўйича маслаҳат беради, ҳам сарой шути ҳисобланади. Молия бўлими билан кўнгилочар бўлимни бирлаштириб юборишган. (впрочем ничего удивительного)
⠀
Тонга хорижликларга, жумладан Гонконг аҳолисига паспорт сотишдан миллионлаб доллар соққа тўплаган эди. Шу маблағлар махсус фондда сақланган. Богданофф қатнашган инвестиция схемасидан кейин фонднинг маблағи йўқолади. AFP хабарида бу сумма давлатнинг бир йиллик даромадининг ярмидан ҳам кўп бўлгани
айтилган.
Бу энди саройдаги ҳазилмас, бутун мамлакатнинг пули.
⠀
Жанжал ортидан икки вазир истеъфога чиққан. Тонга Богданофф ва бошқа иштирокчиларни судга берган. 2004 йилда томонлар суддан ташқари келишувга эришган, жавобгарлар айбни тан олмаган. Қайтаришга келишилган маблағ эса йўқотилган пулнинг кичик бир қисми бўлган, холос.
⠀
Тупоунинг ҳаёти шунақа қарама-қаршиликларга тўла. Мамлакатга мактаб, самолёт, замонавий алоқа кераклигини тушунган. Лекин сиёсий назорат ва матбуот эркинлиги масаласида анча консерватив бўлиб қолган. Билимли, китобхон, қизиқишлари кўп одам бўлиш билан давлат пулини тўғри бошқариш ўртасида автоматик боғлиқлик йўқ экан.
⠀
Қирол нотўғри маслаҳатчи танласа, хисоб бутун мамлакатга келади.
⠀
🌟
@nurbekalimov

Аёлни «тирилтиришибди». Ҳужжатлари ҳам янгиланибди
⠀
Яқинда «Тириклигингизни исботлаб беринг» деб шу аёл ҳақида
ёзгандим.
Ўзи тирик, лекин давлат базасида вафот этган одам сифатида чиқиб турганди. Янги хабарига кўра, масаласи ҳал бўлибди, ҳужжатларини янгилаб беришибди. Энди система ҳам унинг тириклигига рози бўлибди.
⠀
Аёл учун хурсандман. Ишни ҳал қилишга ёрдам берганларга ҳам раҳмат. Лекин аввалги постдаги савол қоляпти. Эртага бошқа одам шундай ҳолатга тушса, қаерга мурожаат қилади? Хатони ким тўғрилайди ва қанча вақтда? Фуқаро учун мана шу йўл аниқ бўлиши керак. Телефонни ёқиб, камерага қараб дардини айтишгача етиб бормасин.
⠀
Ҳамма ҳам видео олиб чиқолмайди. Кимдир уялади, кимдир интернетни яхши тушунмайди, яна кимдир «барибир фойдаси йўқ» деб қўл силтаб қўяди. Уларнинг ҳам муаммоси эшитилиши ва ҳал бўлиши керак. Одамнинг ҳақлигини видеоси нечта просмотр олганига қараб ўлчаб бўлмайди.
⠀
Энди хатонинг қаердан келиб чиққанини аниқлаб, бошқа одамларнинг маълумотларида ҳам шундай муаммо йўқми, текширишса яхши бўларди. Шу аёлнинг ҳужжатлари тўғрилангани бошқаларда ҳаммаси жойида эканини англатмайди.
⠀
Бу сафар ҳикоя яхши тугабди. Энди кейинги одам тириклигини исботлаш учун блогер бўлишига тўғри келмасин. Так вижу.
⠀
🌟
@nurbekalimov

Акела хато қилди. Нетаньяхуни 7 октябрдан олдин огоҳлантиришганми?
Исроилнинг Haaretz газетаси 7 октябрь ҳақида анча оғир
суриштирув
эълон қилибди. Журналистларнинг ёзишича, 2023 йилги ҳужумдан тахминан ўн кун олдин БАА президенти Муҳаммад бин Зоид Нетаньяхуга қўнғироқ қилиб, ХАМАС раҳбари Яҳё Синвар катта операция тайёрлаётганини айтган. Синвар воситачи орқали бу воқеани «зилзила» деб таърифлагани келтирилмоқда.
Нетаньяху эса, мақолага кўра, хотиржам жавоб берган. ХАМАС бирор ҳаракат қилса ҳам, эҳтимол Ғарбий соҳилда қилади, Исроил ҳар қандай сценарийга тайёр, деган. БАА президентидан келган огоҳлантириш эса хавфсизлик идоралари раҳбарларига етказилмаган.
Нетаньяху буни рад этяпти. Канцелярияси телефон суҳбатлари ва ташрифлар қайдларини текширгани, ўша даврда бундай мулоқот бўлганига далил топилмаганини айтди. Бош вазир адвокатларига газета ва журналистларга қарши
даъво тайёрлашни буюрган.
Haaretz эса ўз маълумотларини ҳимоя қиляпти.
БАА ТИВ эса раҳбарлар ўртасидаги суҳбатларга изоҳ бермаслигини, зарур разведка маълумотлари тегишли идоралар орқали алмашилишини
билдирди.
Нетаньяхуга айнан қандай маълумот берилган? Уни ким кўрган? Нега жиддий ёки жиддий эмас деб баҳолашган? Катта ҳужум ҳақида огоҳлантириш олиш ҳужумнинг аниқ куни, соати ва режасини билиш дегани эмас. Лекин чора кўриш учун душман сенга календарь ташлаб беришиям шартмас. Агар суриштирувдаги версия тасдиқланса, катта ички сиёсий жанжал бўлади.
Суриштирувнинг гаровдагиларга оид қисми ҳам оғир. Унда Қатар 7 октябрь кечқуруноқ тинч фуқароларни тез озод қилиш бўйича воситачилик таклиф қилгани, Исроил томони эса музокарага қизиқиш билдирмагани айтилган. Блинкенга ҳам кутиб туришни таклиф қилган деган нисбат берилган. Лекин Блинкен 9 сентябрда ўзига нисбат берилган шу жавобни
тўқима деб рад қилди.
Энди бунга ички сиёсатни қўшинг. 2024 йил июнида Нетаньяхунинг коалициядаги шериклари Итамар Бен-Гвир ва Бецалел Смотрич ўт очишни тўхтатиш келишуви қабул қилинса, ҳукуматдан чиқиш билан
таҳдид қилишган.
Демак музокара столи ортида гаровдагилар, армия ва хавфсизлик масалалари билан бирга ҳукуматнинг сиёсий келажаги ҳам турган. Менимча, энг хавфли тўқнашув шу ерда. Раҳбар учун мақбул қарор билан мамлакат учун мақбул қарор ҳар доим бир хил чиқавермайди. Коалицияни сақлаб қоладиган қарор гаровдаги одамларни тезроқ уйига қайтармаслиги мумкин. Бу Нетаньяхунинг ҳар бир қарори фақат кресло учун қабул қилинаётганига исбот бўла олади. Ҳужумдан кейин нима қилганинг билан ҳужумгача нима қилмаганинг иккита алоҳида ҳисоб. Иккаласига ҳам жавоб бериш керак. Так вижу.
🌟
@nurbekalimov

Макка пактининг биринчи имтиҳони
Покистоннинг давлатга қарашли Pakistan LNG Limited компанияси сентябрь учун суюлтирилган газ сотиб олишга учинчи марта тендер ўтказибди.
Бу сафар умуман ҳеч ким
таклиф бермаган
. Олдинги тендерларда таклиф бўлган, лекин нарх 1 MMBtu учун қарийб 27 долларга чиқиб кетгани учун Покистон қабул қилмаган. 27 доллар бу жуда қиммат.
Муаммо шундаки, Покистон суюлтирилган газни электр станцияларида ишлатади. Яъни LNG қимматлашса, электр таннархи, саноат, инфляция, валюта ва охири оддий одамнинг чўнтагигача бориб тақалади.
Нега бундай бўляпти?
Қатар дунёдаги энг катта суюлтирилган газ экспортчиларидан бири, унинг танкерлари Форс кўрфазидан чиқиш учун Ҳормуз бўғозидан ўтиши керак. Уруш бошлангандан кейин бу йўлда ҳаракат кескин бузилди. Газ танкерлари учун риск ошди, суғурта қимматлашди, спот бозорда газ нархи сакради. Прикинь, Эрон билан Америка урушади, лекин счёт Исломободга келади. Глобал иқтисодиёт дегани шу.
Лекин менга воқеанинг сиёсий қисми қизиқроқ. 7 август куни Саудия Арабистони, Покистон ва Туркия Маккада
қўшма мудофаа пакти
ни имзолади. Жуда жиддий формулировкалар бор. Уч давлатдан бирига қуролли ҳужум бўлса, бу
учаласига қарши ҳужум ҳисобланади.
Қоғозда қарасанг почти мусулмонский НАТО.
🇹🇷
Туркияда НАТОнинг иккинчи йирик армияси.
🇵🇰
Покистон ядровий давлат.
🇸🇦
Саудияда пул ва замонавий қурол кўп.
Шунақа учта давлат бирлашса, назарияда жуда жиддий куч чиқади. Орадан бир ой ўтмай келишувга биринчи реал стресс тест келди. Саудия объектларига Ямандаги ҳусийлар яна зарба беряпти. Ҳормуздаги кризис Саудиянинг энергия экспортига босим қиляпти. Форс кўрфазида хавфсизлик яна бузилди. Мантиқан савол пайдо бўлади.
Макка пакти қачон ишлайди?
Покистон ҳозирча ҳарбий жавоб муҳокама қилинмаганини айтяпти. Бу Покистон келишувни бузди дегани эмас. Саудия ҳам ҳозирча “келишувни ишга туширдим, армия юборинглар” деган ультиматум бергани йўқ.
Лекин сиёсий сигнал қизиқ. Чунки ҳар қандай коллектив мудофаа пактининг қиймати унинг матнида эмас, биринчи кризисда билинади. Тинч пайтда “биримизга ҳужум барчамизга ҳужум” деб ёзиш осон. Ракеталар учиб келгандан кейин эса ҳар бир давлат ўз калькуляторини очади.
Покистоннинг калькулятори эса анча мураккаб. Бир томонда Саудия. Покистоннинг энг муҳим ҳамкорларидан бири. Иккинчи томонда Эрон. Қўшни давлат. У билан 900 километрдан ортиқ чегара бор. Белужистон хавфсизлиги бор. Эрон билан очиқ уруш Покистон учун қандайдир узоқдаги экспедиция эмас, ўз эшигининг олдидаги уруш бўлади. Учинчи томонда Покистоннинг ўз иқтисодиёти. Ўзи LNG тополмай юрган, ташқи валюта ва энергия нархларига сезгир давлат яна катта минтақавий урушга тўлиқ киришиб кетса, нархини ким тўлайди? Яна Покистоннинг ўзи. Мана шу сабабли Исломободнинг стратегияси менимча жуда тушунарли.
Саудияга: “Биз сен биланмиз”.
Эронга: “Биз сенга қарши фронт эмасмиз”.
Америкага: “Биз музокарада ёрдам берамиз”.
Ўз аҳолисига: “Биз урушга кирмаяпмиз”.
Битта стулда ўтириб тўрт томонга қараш. Жуда қулай позиция, фақат стул синмагунча.
Макка пактининг асосий муаммоси ҳам мана шу ерда. Саудия, Туркия ва Покистонни бирлаштирадиган нарсалар кўп. Лекин уларнинг таҳдидлар рўйхати бир хил эмас. Риёд учун Эрон ва ҳусийлар биринчи даражали хавф бўлиши мумкин. Анқара учун Исроил, Сурия, курд масаласи ва Шарқий Ўрта ер денгизи бошқача устуворликка эга. Исломобод эса биринчи навбатда Ҳиндистон, Афғонистон ва ички хавфсизлик ҳақида ўйлайди. Яъни учаласи “бирга ҳимояланамиз” дейди, лекин кимдан ҳимояланиш масаласида приоритетлари бошқа бошқа.
Шунинг учун Макка пакти ҳозир икки йўлдан бирига киради. Ёки у ҳақиқий ҳарбий механизмга айланади. Қўмондонлик, ҳаво мудофааси, разведка, логистика ва кризис пайтида ким нима қилиши аниқ бўлади. Ёки ёмғир ёғмаганда чиройли кўринадиган сиёсий зонтик бўлиб қолади.
Макка пакти учун ҳақиқий имтиҳон энди бошланяпти. Чунки ҳарбий иттифоқнинг кучини уни имзолаган президентларнинг қўл сиқиши эмас, ракета учиб келганда ким жойидан туриши кўрсатади. Ҳозирча эса ҳамма ўтирибди. Так вижу.
🌟
@nurbekalimov

Энг дахшатли пора биласларми қаерда бўлади? Суд ходимларини пора олишида.
Жиззах вилояти суди Сирдарё вилояти судининг иқтисодий ишлар бўйича собиқ ходими ва “Агробанк” Гулистон филиали бошқарувчиси ўринбосарига
ҳукм чиқарибди.
Иш материалларига кўра, иккаласи иқтисодий иш бўйича кассация шикоятини ижобий ҳал қилиб бериш учун бир одамдан 8 минг доллар сўрашган. Охири 7500 доллар олинган. Пулнинг 3600 доллари суднинг собиқ ходимидан, 3900 доллари банк ходимидан топилган. (300 разница нега?? Ебичарга тўланиши керак бўлган шекл)
Хуллас, собиқ суд ходими 6 йилга, банк мансабдори эса 5 йил 6 ойга қамағлантирилибди. Бир қарашда оддий ҳар кунги эснатадиган коррупция хабари. Пора сўради, ушланди, қамалди. Тамом.
🥱
Лекин менимча суддаги коррупцияни ҳокимиятнинг бошқа соҳаларидаги коррупция билан бир хил тарозида ўлчаб бўлмайди. Чунки тадбиркор лицензия учун пора берса, давлат хизмати сотиляпти. Тендерда пора бўлса, бюджет пули сотиляпти. Судда пора бўлса эса адолатнинг ўзи сотиляпти. Мана шу жойи ўта хавфли.
Одам давлатнинг бошқа идорасидан норози бўлса, охири қаерга боради? Судга. Банк билан тортишдими, суд. Ҳокимлик билан муаммо бўлдими, суд. Бизнес шериги алдадими, суд. Давлат органи ҳақини едими, яна суд. Яъни суд охирги эшик. Агар ўша эшикнинг орқасида ҳам “қанча берасан?” деган савол турса, фуқарода бошқа эшик қолмайди. Балки шу сабабли ҳам бизда кимдир адолатсизликка учраса интернетда сразу Президент ёки Администрация раҳбарини отметка қилиб видео қилади, уларга мурожаат қилади. Чунки судда адолатини топмаган ёки бунга ишонмайди.
Коррупцияга қарши курашда одамларни “ҳалол бўлинглар” деб чақиришнинг ўзи камлик қилади. Система шундай қурилиши керакки, битта ходим ишни чўзиб, одамни бездириб, кейин “муомаласини қисез масалани ҳал қилиб берамиз” деган бозорни очолмасин. Чунки коррупция кўпинча ёмон одамдан эмас, ёмон конструкциядан озиқланади.
Агар битта одам ишни тезлатиши ҳам, секинлатиши ҳам, керакли одамга кириб чиқиши ҳам, қарорга таъсир қилиш имкони борлигини сотиши ҳам мумкин бўлса, система ўз қўли билан пора учун товар яратиб беради.
Шунинг учун судда пора олган одам шунчаки 3600 доллар олмаган бўлади. У давлатга бўлган ишончдан ҳам бир бўлак кесиб олган бўлади. Так вижу.
🌟
@nurbekalimov

Энди 60 секундлик видеони ҳам 2х да кўришяптикан. Миямиз қаергадир шошяпти
Яқинда YouTube Shorts видеоларига 2x тезликда кўриш функциясини қўшди. Энг қизиғи, YouTube бу функция фойдаланувчилар энг кўп сўраган нарсалардан бири бўлганини айтяпти. TikTokда бу функция 2023 йилдан бор, Instagram Reels ҳам ўтган йили қўшганди.
Shortsнинг ўзи қанча? Кўпинча 20, 30, 60 секунд. Биз энди ҳатто 60 секундни ҳам нормал тезликда кўришга вақт тополмаяпмиз. 30 секундлик видеони 15 секундда кўриб, тежалган 15 секундда яна бошқа видеони очамиз. Кейин яна бошқасини. Кейин яна.
Бир пайтлар 3 соатлик фильмни кўриш оддий иш эди. Кейин 45 дақиқалик сериалга ўтдик. Кейин 10 дақиқалик YouTube. Кейин 60 секундлик TikTok. Энди 60 секунд ҳам узун кўриниб, уни 2x қилиб қўйяпмиз. Кейинги босқич нима? 15 секундлик видеони 4x да кўриб, 3,75 секундда маърифатли бўлиб чиқамизми?
😁
Business Insider муаллифи Katie Notopoulos ҳам буни ўзининг “brainrot”и деб ҳазил билан
тан оляпти.
У TikTok, Reels, подкаст, аудиокитобларни ҳам тезлатиб эшитаркан. Оддий тезликда одамнинг гапиришини эшитиш унга энди азобдек туюларкан.
Мана шу жойи менга қизиқ. Технология аввал вақтни тежаш учун яратилган эди. Энди вақтни тежаганимиз сари яна кўпроқ контент билан ўша бўш вақтни тўлдиряпмиз. 2x да бир соатлик подкастни 30 дақиқада тугатдик дейлик. Назария бўйича ярим соат бўш вақтимиз қоладими. Йўқ. Кейинги подкастни очамиз.
😁
Контент ҳаддан ташқари кўп. Телефонни очсангиз битта инсон умрида кўриб тугатиб бўлмайдиган миқдорда видео турибди. Мия эса барибир “ҳаммасидан озгина кўриб қолай” дейди. Шунинг учун 2x тугмаси аслида тезлик функциясидан кўра замонамизнинг символига ўхшайди.
Биз энди маълумотни тушунишдан кўра уни истеъмол қилиб улгуришга ҳаракат қилаяпмиз. Тез китоб ўқигич курслар ҳам шуни ўзи.
Хуллас, одам тобора кўпроқ маълумот қабул қилаяпти, лекин ҳар битта маълумот билан камроқ вақт ўтказяпти. Контент қиладиган одам сифатида эса бу менга бошқа сигнал беради. Бугун томошабиннинг 5 секунди учун ҳам курашиш керак. Олдин видеонинг биринчи дақиқасида мавзуга кириш мумкин эди. Ҳозир 10 секунд “ассалому алайкум дўстлар, бугунги видеомизда...” деб турсангиз, томошабин аллақачон қўшни рилсда мушукнинг велосипед минишини кўриб ўтирган бўлади.
🤣
Контент тезлашгани учун одам тезлашдими ёки одам тезлашгани учун контент тезлашдими? Менимча бу замкнутый круг.
🌟
@nurbekalimov

Тириклигингизни исботлаб беринг
Мана бу видеони кўриб миям бироз ишламай қолди. Аёл тирик. Камера олдида ўтирибди. Гапиряпти. Паспортини кўрсатяпти. Лекин унинг айтишича, давлат тизимида у ўлган одам сифатида чиқяпти. Сабаби туғруқхонадан маълумот нотўғри киритилган экан.
Аёл: “ мана мен тирикманку”, деса ҳам бу қалбсиз система учун аргумент эмас. Чунки система учун сенинг нафас олиб турганингдан кўра базадаги битта код кучлироқ. Бу кулгилидек кўринади, лекин аслида жуда жиддий муаммо.
Биз рақамлаштиришни одатда прогресс деб қабул қиламиз. Ҳужжат камаяди, навбат йўқолади, ҳамма маълумот битта базага тушади. Жуда яхши. Лекин базага хато маълумот кирсачи? Қоғоздаги хато битта папкада ётади. Рақамли хато эса бир зумда бутун давлат тизими бўйлаб тарқалиши мумкин.
Так вот, рақамлаштиришнинг энг катта хавфи компьютерда эмас. Маълумотни ким ва қандай киритаётганида. Агар бир идора сени ўлган деб белгилаб қўйса, кейин банк, солиқ, ижтимоий хизмат, ЗАГС, паспорт тизими ва бошқа сервислар шу маълумотни олиши мумкин. Бир одамнинг битта хатоси ортидан сен бутун оламга “мен аслида ўлмаганман”
деб юришингга
тўғри келади.
Бу ерда менга энг ғалати туюлган нарса бошқа. Хатони давлат тизими қилган бўлса, нима учун уни тўғрилаш масъулияти фуқаронинг зиммасига тушиши керак?
Мантиқ бўйича идора нотўғри маълумот киритганини аниқласа, ўзи қолган базаларни ҳам тўғрилаши, одамга “фалон куни хатолик бўлган, тузатдик” деб хабар бериши керак эмасми?
Фуқаро эса кабинетма кабинет юриб, ўзининг тириклигини исботлаб бермаслиги керак. Бу бюрократиянинг энг классик парадокси. Система хато қилади. Кейин система сендан системанинг хато қилганини исботлашни талаб қилади. Агар видеодаги ҳолат айнан аёл айтганидек бўлса, масала битта ходимнинг адашганида эмас. Масала хатони тез топиб, бутун занжир бўйича автоматик тўғрилайдиган механизм борми йўқми деган саволда. Чунки яхши рақамли давлат дегани фақат “ҳамма нарсани электрон қилдик” дегани эмас. Яхши рақамли давлат хато қилганда фуқарони сарсон қилмайдиган давлат.
Йўқса эртага
my.gov.uz
га кирсангиз:
“Сиз вафот этгансиз.”
Пастида эса:
“Шикоят қолдириш учун Face IDдан ўтинг.”
Камерага қарайсиз.
“Тириклик белгилари аниқланмади.”
Хуллас, техноутопия буёғи. Рақамлаштириш. Итоги.
🌟
@nurbekalimov

Меҳмонхона, ресторан, кафе ёки бар очган бўлсангиз, давлат сизга бирданига учта енгиллик бермоқчи.
Биринчиси, меҳмонхоналар учун яхши янгилик. Мол-мулк ва ер солиғига 0,1 коэффициент қўллаш муддати яна уч йилга узайтирилади. Яъни 2027 йилда тугаши керак бўлган имтиёз 2030 йил 1 январгача
давом этади
.
Иккинчиси, маркировка масаласи. Меҳмонхона, ресторан, кафе ва барлар сотиб олган сув, салқин ичимлик, пиво ва тамаки маҳсулотларининг маркировка коди маҳсулот якуний харидорга сотилган деб ҳисобланади.
Учинчиси эса, менимча, энг қизиқ жойи. ҚҚСнинг бир қисмини қайтариш, солиқ ва божхона имтиёзларидан фойдаланиш энди тадбиркорнинг барқарорлик рейтингига боғланмайди.
Чунки рейтинг дегани ҳам қизиқ нарса эди, корхонанинг рейтинги ўзгарca, имтиёзи ҳам ўзгаради. Тадбиркор эса қайси имтиёзга эга эканини календардан эмас, рейтингидан кузатиб юриши керак.
175-сонли фармон
билан шу тартиб бекор қилиняпти.
Маза қилиб соққани босадиган пайт кепқолди тадбиркорларга!
🌟
@nurbekalimov