Orif Tolib
Nur ustiga nur
Bu iborani ko‘pchilik to‘g‘ri qo‘llaydi. Lekin yanglish ishlatadiganlar ham talaygina.
Balki,
sizning ham qulog‘ingizga chalingandir: “Nur ustiga a’lo nur”.
U asli arabcha “nur ala nur” iborasining tarjimasidir. O‘zbekchasi –
nur ustiga nur
,
yanada yaxshi, ko‘ngildagidan ham a’lo
kabi ma’nolarni anglatadi.
Izohli lug‘atga ko‘ra,
nur alo nur
shaklida ham qo‘llash mumkin:
Ixtiyor o‘zingizda, qutlayman desangiz aytib ko‘ring, xo‘p desa –
nur alo nur
.
M. Ismoiliy, “Farg‘ona tong otguncha”.
❗️
Lekin
bu tarzda qo‘llash
eskirgan
, bugungi tilda uchramaydi. Mabodo shu shaklni ishlatish kerak bo‘lib qolsa,
a’lo
emas,
alo
deb yozing. Alo arabchada
ustiga
demakdir, a’lo esa –
eng yuqori; buyuk
ma’nolarini beradi. Eng yaxshisi, o‘zbekcha ifodaga mosi
nur ustiga nur
dir:
Buni bilib olganim
nur ustiga nur
bo‘ldi.
Agar yuz foiz natija ko‘rsata olsangiz,
nur ustiga nur
.
📌
Demak
:
Nur ustiga nur
✅
Nur ustiga a’lo nur, nur a’lo nur
❌
@oriftolib
Shoirning sevgisi
✍️
Rasul Hamzatov sheʼri
📃
Orif Tolib tarjimasi
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
Muharrir nigohi: gapirmay “gapiring”
Instagramda mashhur qisqa hikoya – “Bolalar poyabzali sotiladi. Umuman kiyilmagan”ni
sharhlagan edim.
Obunachilardan biri shunday qisqa hikoyalardan namuna beribdi.
Hikoya yomon emas. Lekin koʻrsatish oʻrniga shunchaki aytib qoʻyilgan joylari bor (“hamma narsani talashib”, “tanlov imkoniyatini berishdi” kabi). Qolaversa, ona nega uydan ketayotgani ham mavhumroq. Uy sotib yuborilganiga ishora qilinsa, dramatizm va mantiq kuchayadi.
Men hikoyani mana bunday yozgan boʻlardim:
Darvoza oldiga chiqarilgan buyumlar – ninadan tortib televizorgacha teng ikkiga boʻlindi. Ikki uyum yuk va oʻrtada tugunini koʻtargancha javdirab turgan keksa ona.
– Siz-chi? – deyishdi aka-uka unga yuzlanib. – Kim bilan ketasiz?
Ketasiz
oʻrnida
yashaysiz
soʻzini ishlatsa ham boʻladi. Lekin
ketasiz
soʻzida mehrsizlik koʻproq aks etadi. Oʻquvchi onaga nisbatan kuchliroq shafqatni, oqibatsiz oʻgʻillarga esa nafratni his qiladi. Bunday holatlardan uzoq yurish kerakligini, oila va yaqinlarni qadrlash zarurligini chuqurroq anglaydi.
Yozuvchi gapirmay
“gapiradi”.
U kitobxonni past sanamaydi, uning aqli va qalbiga ishonadi, shu sababli hamma gapni chaynab bermaydi. Oʻquvchi xulosani oʻzi chiqaradi.
👇
Siz qanday hissiyotni tuydingiz?
✍️
– Matn tahriri va tahlil yoqdi
😢
– Hikoya yurakka yetib bordi
🤔
– Meni oʻyga toldirdi
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
Mukammal esse yozish sari: Barcha darslar bir joyda
Yaxshi esse yozish aniq struktura, mantiq va soʻz boyligi masalasidir. Bir oy davomida esse yozishni qadamma-qadam, mayda detallarigacha tahlil qildik.
Kerak paytda darhol topishingiz va takrorlash uchun barchasini bir joyga jamladim. Saqlab oling va foydalaning:
1️⃣
Yuqori ball oladigan esse qanday boshlanadi? (1-qism)
2️⃣
Yuqori ball oladigan essening kirish qismi qanday shaklda yoziladi? (2-qism)
3️⃣
Essening yuragi: asosiy qism qanday yoziladi? (3-qism)
4️⃣
Esseda qarshi tomon qarashi qanday dalillanadi? (4-qism)
5️⃣
Imtihonda fakt va iqtibos topolmasangiz… Esseni qutqaruvchi usul (5-qism)
6️⃣
Esseda shaxsiy fikrni qanday berish kerak? (6-qism)
7️⃣
Esseni yuqori saviyada yakunlash: xulosa qanday yoziladi? (7-qism)
8️⃣
Essedan yuqori ball olish uchun yakuniy roʻyxat (8-qism)
Esse imtihoniga tayyorlanayotgan doʻstlaringizga ham ulashishni unutmang.
Foydali boʻlgan boʻlsa –
🔥
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
Yomon namunalar axloqni yemiradi.
Olmon maqoli
Sharh:
Inson atrof-muhitga taqlid qilishga va oʻzgalardan taʼsirlanishga moyil. Agar u doimiy ravishda nojoʻya xatti-harakatlar, yolgʻon yoki turli
illatlarga
guvoh boʻlaversa, uning ichki tarozisi va qadriyatlari asta-sekin zaiflasha boshlaydi. Yomon namuna xuddi yuqumli kasallik kabi odamning dunyoqarashiga taʼsir qilib, ilgari nomaqbul va uyat sanalgan ishlarni oddiy holdek qabul qilishga koʻniktiradi.
Yaxshi
ibrat
kishini yuksaltirib, ezgulikka undasa, yomon muhit va salbiy oʻrnak eng mustahkam tarbiyani ham barbod qilishi mumkin. Bitta chirigan olma yonidagi sogʻlom mevalarni ham chiritganidek bitta salbiy namuna atrofga oʻz taʼsirini oʻtkazmay qolmaydi. Chinakam goʻzal axloq va maʼnaviy butunlik yaxshilarga ergashish va yomonlardan yiroq boʻlish orqali saqlanadi.
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
Essedan yuqori ball olish uchun yakuniy roʻyxat (cheklist)
Kanalda esse yozishning mantiqiy qadamlari va uslubiga bagʻishlangan 7 ta post eʼlon qildim va bu koʻpchilikka manzur boʻldi. Bugun shu maqolalardagi muhim nuqtalarni jamladim. Ular imtihonda esse yozishingizni
osonlashtiradi
va
tizimga solib beradi.
Bu savollarni xotirangizga muhrlang. Esseni yozib boʻlgach, oʻzingizga albatta
shu savollarni bering:
1️⃣
Texnik va shakliy talablar
:
▫️
Esse hajmi 100 ta soʻzdan oshdimi?
▫️
Matnni xatboshilarga toʻgʻri ajratdimmi?
2️⃣
Kirish
qismi
:
▫️
Mavzuni shartdan koʻchirmasdan, oʻz soʻzim bilan ochib berdimmi?
▫️
Ikkala qarashga ham qisqacha ishora qila oldimmi?
▫️
Asosiy qismga oʻtish uchun tezis, yaʼni tayanch fikr yozdimmi?
3️⃣
Asosiy
qism
(
dalillash
):
▫️
Yoqlovchi fikrni alohida xatboshida
daʼvo → dalil → tahlil
qolipida yozdimmi?
▫️
Qarshi fikrni ham alohida xatboshida xuddi shunday ishonchli dalilladimmi?
🔹
Shaxsiy fikrni
yozayotganda muammoga aniq yechim yoki taklif bera oldimmi?
▫️
Xatboshilar oʻrtasida silliq oʻtish – mantiqiy koʻprik qura oldimmi?
4️⃣
Xulosa qismi
:
▫️
Kirishdagi gaplarimni takrorlashdan qochib, yangicha xulosa yozdimmi?
▫️
Tanlagan pozitsiyamning jamiyat hayotiga taʼsirini yoritib bera oldimmi?
5️⃣
Savodxonlik
(
imlo
va
tinish belgilari
):
▫️
Imlo qoidalariga toʻliq rioya qildimmi?
▫️
Tinish belgilarini toʻgʻri qoʻlladimmi? Kiritmalar, bogʻlovchilar va uyushiq boʻlaklarda vergulni toʻgʻri ishlatdimmi?
6️⃣
Uslub
va
til sofligi
:
▫️
Matnim toʻliq publitsistik uslubdami?
▫️
Bitta fikrni turli soʻzlar bilan qayta-qayta yozishdan qochdimmi?
▫️
Faqat adabiy tildan foydalandimmi? Shevaga oid, qoʻpol yoki yot soʻzlar aralashmadimi?
Agar barcha savollarga dadil
“HA”
deb javob bera olsangiz, xotirjam boʻlavering – sizning essengiz yuqori bahoga albatta loyiq!
✈️
Imtihonga tayyorlanayotganlarga yuborib qoʻying.
👇
Esse mahorat darslari sizga foydali boʻldimi? Munosabatingizni bildiring:
🔥
– Foydali boʻldi, rahmat!
✍️
– Barchasini saqlab qoʻydim.
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
Xotin
soʻzi qoʻpolmi? Uning asl maʼnosi nima?
Fikrlarni mana bu yerda qoldirishingiz mumkin:
👉
https://www.instagram.com/reel/DXhFolZsxkC
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
“Kitob koʻtargan odam”da tilshunos-muharrir Orif Tolib bilan
tahrir sanʼati
haqida suhbatlashamiz.
28-aprel,
seshanba.
Doimgidek soat 20:40 da koʻring.
Bizning sahifalar:
Telegram
|
Instagram
|
Youtube
Matningizni sunʼiylashtiradigan kichik bir xato
Matnlarda, ayniqsa, tarjimalarda jonsiz narsalar bilan bogʻliq bitta xato tez-tez uchrab turadi:
❌
Daraxtlarning barglari sargʻaydilar va toʻkildilar.
❌
Koʻchada mashinalar tinimsiz yelmoqdalar.
Bu – boshqa tillardagi qolipni oʻzbek tiliga koʻr-koʻrona koʻchirish, yaʼni
kalkalash
oqibati.
Aslida qanday boʻlishi kerak?
✅
Daraxtlarning barglari sargʻaydi va toʻkildi.
✅
Koʻchada mashinalar tinimsiz yelmoqda.
Qoida:
oʻzbek tilida jonsiz narsalar (yoki hayvonlar) koʻplikda kelsa ham, kesim
birlikda
boʻladi. Feʼldagi
-lar
asosan insonlarga xos. Badiiy matndagi jonlantirish (tashxis) sanʼati qoʻllangandagina jonsiz predmetlar yoki hayvonlarga oid feʼllar koʻplikda kelishi mumkin.
Siz ham shunday xatolarga koʻp duch kelasizmi?
🔥
–
Uchrab turadi.
✍️
–
Bilib oldim, eʼtibor beraman.
@oriftolib
|
Sahifalarimiz
Stiv Jobs hayotidagi eng qudratli vosita nima edi?
“Mutolaa”da ruhlantiruvchi nutqlarni bera boshladik. Birinchisi –
Stiv Jobsning
2005-yili
Stenford
universitetidagi bitiruv kechasida soʻzlagan nutqi boʻldi.
Nutqdan parcha:
Kuni kelib oʻlishimni yodda saqlashim – hayotda muhim qarorlarni qabul qilishimga yordam bergan eng qudratli vositadir. Chunki deyarli hamma narsa – atrofdagilarning sizdan kutayotgan umidlari, kibr-u gʻurur, sharmanda boʻlish yoki magʻlubiyatga uchrash qoʻrquvi kabi hislarning barchasi oʻlim qarshisida oʻz qiymatini yoʻqotadi va faqat chinakamiga muhim boʻlgan narsalargina qoladi. Kun kelib bu dunyoni tark etishingizni dildan his qilish – qandaydir yoʻqotishlarim bor degan xayoliy tuzoqqa tushib qolmaslikning men bilgan eng zoʻr yoʻlidir.
Tarjimon:
Orif Tolib
Ovoz egasi:
Abdulhay Otaxoʻjayev
Davomiyligi:
20:54
“Mutolaa”da oʻqish va tinglash:
👉
https://mutolaa.com/book/stenford-universiteti-bitiruv-marosimidagi-nutq
👇
Yuqoridagi iqtibos sizga ham taʼsir qildimi?
🔥
– Ajoyib fikr ekan!
🤔
– Oʻylab koʻrishga majbur qildi.
@oriftolib
|
Sahifalarimiz