Orif Tolib

1-fevraldan “kontrakt”ning yarmini davlat toʻlab beradi. Kimlarga?
2026-yil 1-fevraldan ehtiyojmand oilalar farzandlarini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha muhim oʻzgarishlar
kuchga kiradi.
Prezident farmonida yoshlarga boshqa yordam turlari (ijara kompensatsiyasi, haydovchilik kurslari, asbob-uskuna olish kabilar) ham belgilangan.
Agar oila
“Kambagʻal oilalar reyestri”
da turgan boʻlsa, ushbu oilaning 30 yoshdan oshmagan farzandi uchun
shartnoma summasining 50 foizgacha boʻlgan qismi
toʻlab beriladi. Farzand kasbiy taʼlim (texnikum), bakalavriat va
magistraturaning
kunduzgi yoʻnalishida oʻqiyotgan boʻlishi kerak.
Maksimal yordam summasi – bir oʻquv yili uchun
BHMning 50 baravarigacha
(hozir bu 20 mln soʻmdan oshadi).
⚠️
Pul shunchaki berilmaydi
Toʻlov talaba bilan tuziladigan
ijtimoiy shartnoma
asosida qilinadi. Talabaning majburiyatlari yordam turiga qarab farq qiladi va ularni
Vazirlar Mahkamasi
yoʻnalish xususiyatidan kelib chiqib belgilaydi.
Kontrakt toʻlab berilishi uchun asosan quyidagi shartlar qoʻyilishi kutilmoqda:
🔹
Dars qoldirmaslik va yaxshi baholarga oʻqish;
🔹
Ilmiy va badiiy kitoblar
mutolaasi;
🔹
Xorijiy tilni oʻrganish (kamida B1 daraja);
🔹
Ijtimoiy faollik (volontyorlik).
Agar talaba shartlarni bajarmasa, yordam puli kamaytirilishi yoki toʻxtatilishi mumkin. Shartlarni yuqori darajada bajargan yoshlar esa yanada ragʻbatlantiriladi.
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

Qor sharros yogʻmaydi
Telefonimning ob-havo ilovasida
sharros qor
va
yengil sharros qor
iboralariga koʻzim tushdi. Bu – qoʻpol xato. Chunki
sharros
soʻzi faqat yomgʻir yoki
jalaning
yogʻish tarziga nisbatan ishlatiladi. U
chelaklab quygandek, jadal
maʼnosini beradi. Qor esa suyuqlik emas, kristallchalar shaklidagi yogʻin. U quyilmaydi,
yogʻadi, uchqunlaydi, boʻralaydi.
Qorni tasvirlash uchun:
✅
uchqunlayotgan qor
✅
shirava qor
✅
mayda qor
✅
qalin qor
✅
laylakqor
✅
qor boʻroni
kabi iboralarni ishlatish toʻgʻri boʻladi.
Ilovada imlo xatolari ham koʻzga tashlanadi:
Yuqroligi, 5°C, 0°Cgacha, 48-soatlik.
Obunachilarimiz orasida Samsung telefonlarini oʻzbekchalashtirishga (lokalizatsiyasiga)
masʼullar
boʻlsa, xatolarni toʻgʻrilab qoʻyishadi degan umiddaman.
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

“Al-Jome...”mi yoki “al-Jome...”? Bosh harf masalasiga yechim
Oldinroq
al
artikli va uning imlosi haqida
yozgandim.
Bugun kitob nomlarida
al
artikli qanday yozilishini koʻrib chiqamiz.
📘
Qoida qanday?
Al
soʻz emas, arab tilidagi aniq artikl. U mustaqil maʼnoga ega emas. Shu sababli asar nomida
al
kichik harf bilan
yoziladi.
Asar nomini bildiruvchi birinchi mustaqil maʼnoli soʻz esa
bosh harf
bilan yoziladi.
Imom Aʼzamning “
al-Fiqh ul-akbar”
asari.
Imom Buxoriyning “
al-Jome as-sahih”
toʻplami.
Bu xuddi
al-Xorazmiy, at-Termiziy
kabi
nomlarda
al/at
artiklini kichik harfda yozishga oʻxshash holat.
⚠️
Qachon bosh harfda yoziladi?
Agar asar nomi gap boshida kelsa,
al
bosh harfda yoziladi:
“Al-Fiqh ul-akbar”
– moturidiylik taʼlimotining asosiy manbalaridan biri.
Eng maʼqul variant
Men bunday nomlarni
talaffuz
shakliga moslash, soʻz boshidagi artiklni qisqartirish va keyingi artiklni soʻzga qoʻshib yozish tarafdoriman. Bu oʻqishga ham, yozishga ham qulay:
“Fiqhul akbar”
“Jomeus sahih”
📌
Demak:
Imom Buxoriyning “al-Jome as-sahih” toʻplami, Imom Buxoriyning “Jomeus sahih” toʻplami
✅
Imom Buxoriyning “Al-Jome as-sahih” toʻplami, Imom Buxoriyning “Al-Jome as-Sahih” toʻplami, Imom Buxoriyning “Jome us sahih” toʻplami, Imom Buxoriyning “Jomeus-sahih” toʻplami
❌
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

“Kalp krizi kadar ciddiyim” – oʻta hayotiy va jonli ibora
Bir turkcha serial koʻrayotib “Kalp krizi kadar ciddiyim” iborasiga duch keldim. “Vah!” deb yubordim. Juda topib aytilgan ekan.
Chunki
u vaziyatning naqadar qaltisligini juda oʻtkir ifodalaydi. Xoʻsh, uning maʼnosi nima va u qayerdan paydo boʻlgan?
Iborani oʻzbekchaga “Yurak xurujidek jiddiyman” shaklida oʻgirish mumkin. Mantiq oddiy: yurak xuruji (infarkt) – inson hayoti uchun oʻta xavfli, shoshilinch va hech kim hazillashmaydigan holat. Gapiruvchi oʻz soʻzining yoki niyatining qatʼiyligini aynan shu holatga qiyoslaydi. Yaʼni: “Men umuman hazillashayotganim yoʻq, bu – hayot-mamot masalasi”.
Bu ibora aslida ingliz tilidagi “Serious as a heart attack” iborasining
kalka
(soʻzma-soʻz) tarjimasidir.
Ingliz tilida 1950–60-yillarda paydo boʻlgan bu ibora Turkiyaga 1990-yillarning oxirida dublyaj filmlar va tarjima asarlar orqali kirib kelgan. Xususan, Robert De Niro ishtirokidagi “Muxlis” (The Fan, 1996) filmidagi mashhur replika hamda Gʻarb
detektiv
asarlarining turkchaga oʻgirilishi iboraning yoshlar orasida ommalashuviga hissa qoʻshgan.
Oʻzbekchada qanday aytamiz?
Toʻgʻri, biz “Yurak xurujidek jiddiyman” demaymiz. Lekin bu holatni ifodalovchi oʻzbekona, shirali muqobillarimiz yetarli:
✅
Hazillashayotganim yo‘q
(eng oddiy va aniq varianti).
✅
Hayot-mamot masalasi
(oʻta jiddiy holatlarda).
✅
Pichoq suyakka qadaldi
(sabr tugab, qatʼiy qaror qabul qilinganda).
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

😊
Davra faollari bilan tanishing!
• “
Davra
” hamjamiyatida siz kitobxon do‘stlaringiz va davra faollarining kitoblarga bildirilgan mulohazalarini o‘qishingiz, davradagi faol insonlar bilan kitoblar haqida
fikr almashishingiz mumkin.
👇
Quyida “
Davra
” faollarining sahifalarini e’lon qilamiz:
•
Alisher Sa’dullaev
•
Sirojiddin Olimov
•
Sadullo Quronov
• Rustam Qoriyev
• Temurbek Adhamov
•
Orif Tolib
•
Davronbek Tojaliyev
•
Javlon Jovliyev
• Valijon Turakulov
• Ulugʻbek Hamdam
⭐️
“
Davra
” faollarimizga obuna boʻlib, kuzatishni davom eting!
Mutolaa ilovasini yuklab oling

Odamlar eng koʻp nimani oʻqiydi?
Eng yirik onlayn ensiklopediya –
Vikipediya
25 yoshga toʻldi. Shu munosabat bilan platforma tarixida eng koʻp oʻqilgan maqolalar reytingi
eʼlon qilindi
.
🥇
Mutlaq yetakchi
Eng koʻp kirilgan sahifa – “
Mashhurlarning yillar boʻyicha oʻlimlari roʻyxati”
(647 mln marta). Keyingi oʻrinlarni
AQSH
haqidagi maqola va
Donald Tramp
sahifasi egallagan.
Kuchli oʻntalikdan Yelizaveta II, Barak Obama, Ilon Mask va
Ikkinchi jahon urushi
joy olgan.
Sportda
Ronaldu
va
Messi,
sanʼatda esa
Maykl Jekson
eng koʻp izlangan shaxslar boʻldi.
Xulosa:
Odamlarni eng koʻp qiziqtiradigan mavzu oʻlim va yoʻqotishlar ekan.
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

Kitob oʻqigan mahkumlarning jazo muddati qisqartiriladi
Oʻtgan yili ilgari surilgan
taklif
qonuniy kuchga kirdi. Jinoyat kodeksiga koʻra, endilikda mahkumlar (umrbod qamoqqa hukm qilinganlardan tashqari) kitob oʻqish orqali jazo muddatini qisqartirishi
mumkin.
Tartib qanday?
Mahkum tasdiqlangan roʻyxatdagi kitoblarni oʻqishi va buni maxsus komissiya oldida isbotlashi (imtihon topshirishi) kerak.
Muddat hisobi:
🔹
Har bir oʻqilgan kitob uchun –
3 kun.
🔹
Bir yilda koʻpi bilan –
30 kungacha.
Komissiyaning ijobiy xulosasi asosida yakuniy
qarorni
sud
qabul qiladi.
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

Qadimiy bitiktoshlardan soʻz olgan Toshkent shevasi
Toshkent shevasi qadimgi turk tilining noyob belgilarini saqlab qolgan. Buni kundalik muloqotda ishlatiladigan baʼzi soʻzlar misolida koʻrish mumkin.
Tarix fanlari doktori, professor
Gʻaybulla Boboyor
ning
yozishicha:
Ada
Bu soʻz asosan toshkentliklar tilida
ota
maʼnosida qoʻllanadi. Qizigʻi shundaki, bu soʻz qoʻshni qardosh xalqlarda emas, balki
xakaslar
tilida aynan shu shaklda va shu maʼnoda uchrar ekan (
ada
– ota).
Dada
Koʻpchilik shevalarda bu soʻz otani bildirsa-da, toshkentliklar uni
doda
(
dåda
) shaklida va
bobo
maʼnosida ishlatadi. XI asrda
Mahmud Koshgʻariy
ham “Devonu lugʻatit turk” asarida
dädä
soʻzini
dada, ota (oʻgʻuzcha)
deb izohlagan. Bu soʻz hozirgi Onadoʻli (Turkiya) turklarida ham
dede
shaklida
bobo
maʼnosida keladi.
Opoqi
Toshkent va Fargʻona shevalarida uchraydigan
opoqi
soʻzi ham qadimiy ildizga ega. Koshgʻariyning yozishicha, qadimda yaqin qarindoshlarga hurmat va erkalash maʼnosida
-qi
qoʻshimchasi qoʻshilgan (
ataqi
– otaginam,
anaqi
– onaginam). Toshkent shevasidagi
opoqi
va
adamgilar, opamgilar
soʻzlaridagi
-gi
qoʻshimchasi aynan oʻsha qadimiy
-qi
ning oʻzgargan shaklidir.
👉
Maqolani oʻqish
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz

🇺🇿
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-9-son qaroriga muvofiq:
1. “Kitob – ma’rifat manbai”
loyihasi doirasida aholi o‘rtasida kitobxonlikni targ‘ib qilish va yiliga o‘rtacha
10 ta kitob
o‘qish maqsadi joriy etiladi (2026–2030 yillar);
2. “Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamg‘armasi”
loyihasi orqali kitobxonlar, mualliflar va tarjimonlar uchun grant va mukofotlar beriladi, grant miqdori
BHMning 150
baravarigacha
(61 mln 800 ming so‘mgacha)
(2026–2030 yillar);
3. “Jadidlar izidan”
kitobxonlik klubi loyihasi asosida maktab o‘quvchilari yiliga kamida
20 ta kitob
o‘qishi ta’minlanadi, faol ishtirokchilar
BHMning 15
baravarigacha
(6 mln 180 ming so‘mgacha)
rag‘batlantiriladi (2026-yildan);
4. “Iste’dodli mualliflar”
loyihasi orqali yosh yozuvchi va tarjimonlarga
BHMning 50
baravarigacha
(20 mln 600 ming so‘mgacha)
mukofotlar beriladi (2026–2030 yillar);
5. “Jahon adabiyoti o‘zbek tilida”
loyihasi doirasida xorijiy adabiyotlarni tarjima qilish xarajatlarining 80 foizigacha qismi qoplab beriladi, har bir loyiha uchun
BHMning 600
baravarigacha
(247 mln 200 ming so‘mgacha)
(2026–2030 yillar);
6. “Milliy kitob tarjimasi va nashri”
loyihasi uchun 2026-yildan boshlab har yili
BHMning 60 ming
baravarigacha
(24 mlrd 720 mln so‘mgacha)
mablag‘ ajratiladi (2026–2030 yillar);
7. “Kitobxonlik reytinglari”
loyihasi orqali eng faol kitobxonlar aniqlanib, har bir g‘olib
BHMning 30 baravari
miqdorida
(12 mln 360 ming so‘m)
pul mukofoti bilan rag‘batlantiriladi (2026-yildan);
8. “330 ta mahalla kutubxonasi”
loyihasi asosida mahalla kutubxonalari zamonaviy formatga o‘tkaziladi, har bir kutubxona uchun
BHMning 180
baravarigacha (
74 mln 160 ming so‘mgacha
) mablag‘ ajratiladi (2026-yil);
9. “Top 100 kitobxon”
loyihasi doirasida o‘quvchi va talabalar orasida eng ko‘p kitob o‘qiganlar taqdirlanadi, har biriga
BHMning 45
baravari miqdorida (
18 mln 540 ming so‘m
) pul mukofoti beriladi (2026-yildan);
10. “Mutolaa”
raqamli platformasi loyihasi orqali jamoat transporti va infratuzilma obyektlarida elektron va audiokitoblardan bepul foydalanish imkoniyati yaratiladi (2026–2030 yillar).
@alisher_sadullaev

Yuriy Kazakov – ajoyib yozuvchi. Hayotni boricha, nozik-nozik qirralarigacha koʻrsatib bera oladi. Uning “Xunuk” hikoyasini 2009-yili tarjima qilgan edim. Oʻqib koʻring.
Ushbu hikoya sizda ham tuygʻu uygʻotishiga, beshafqat hayot va qalbsiz odamlar qiyofasi bilan yuzlashtirishiga ishonaman.
“Mutolaa”da oʻqish
👉
https://mutolaa.com/uz/book/xunuk
@oriftolib
|
Boshqa sahifalarimiz