OʻZBEKISTON TARIXI | Rasmiy kanal
https://youtu.be/G4dpCNKtVdE?si=C6CeYzFDg_nSgENU
😊
“Jonli tarix” televiktorinasi boshlandi!
Javoblarni
@jonli_tarixi_bot
ga yuboring..
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir
❗️
“Jonli tarix” vaqti yaqin
Televiktorinamiz doimgidek soat 17:00 da boshlanadi. Yangi bilimlarga ega boʻlish, bilganlaringizni sinash uchun yana bir imkon. Omadingiz kelsa sovgʻalarimiz ham bor!
📅
Dushanbadan jumagacha har kuni “Oʻzbekiston tarixi” telekanalida soat 17:00 da tomosha qiling.
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir
https://youtu.be/M3987bYn3_c?si=vKlVEi53nQB5rBsy
Ajdodlarimiz siymosi badiiy asarlarda haqiqatga qanchalik yaqin?
🤔
Tarix faqat raqamlardan iborat emas, u — qahramonlar qismatidir. "Tarix maydoni" ko‘rsatuvida adabiyot va tarixning hayratlanarli uyg‘unligi haqida gaplashamiz.
Turkiy xalqlar birdamligi va milliy kolorit masalasi bo‘yicha eng qizg‘in bahslarni o‘tkazib yubormang!
🗓
12-mart | 19:00
📺
"O‘zbekiston tarixi" telekanalida
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir
⁉️
Shaxmatning vatani Hindiston emasmi?
(Davomi )
Shatrada figuralar sof turkiy nomlar bilan nomlanadi: biy, botir, to‘ra,
yolqin, shatra.
“Biy” bitta dona bo‘lib, nomi boshqa turkiy xalqlarning shaxmat versiyalarida “xan” yoki “no‘yon” shaklida ham keladi va u o‘yindagi eng asosiy figura – shoh o‘rnida o‘ynaydi. Biy taxtada 10 va 53-katakda, ya’ni darvozada turib o‘yinni boshlaydi. Biy xuddi shoh kabi har qanday tomonga va faqat bir katakka siljiy oladi. Hamma tomondagi toshlarni yuta oladi va yutmasligi ham mumkin. Ammo biyga tosh yutish uchun berilsa-yu, raqibning boshqa yurish yo‘li bo‘lmasa biy ortga chekinishga majbur bo‘ladi. Toshlarni ketma-ket yutish protsessini ortda turib to‘xtatishi mumkin. Qal’adan o‘z maydonining xohlagan joyiga, raqib qal’asidan raqib maydonining xohlagan joyiga ko‘chib o‘tishi mumkin. Biy qancha o‘ynasa ham o‘z qal’asiga qaytib kira oladi.
Biyning yutilishi yoki yurish yo‘lining tugashi o‘yinning tugashi hisoblanadi. Shatrada “pot” tushunchasi yo‘q.
“Botir” bitta dona bo‘lib, u klassik shaxmatdagi farzin kabi harakatlanadi va taxtada 2 va 62-kataklarda, ya’ni qal’aning oxirgi qatori o‘rtasida joylashadi. Yutayotganda esa xuddi shashkaning damkasi kabi yutadi. O‘yin vaqti botir qal’adan jang maydonidagi o‘z qismida xohlagan joyga ko‘chib o‘tishi mumkin. Raqib qal’asida turganda esa faqat raqib maydonining xohlagan joyiga ko‘cha oladi.
“Yolqin”lar ikki dona bo‘lib, xuddi fil kabi diagonal bo‘ylab harakatlanadi. Taxtada 1, 3 hamda 54, 56-kataklardan o‘yinga kiradi. Shatrada oq yolqin yoki qora yolqin tushunchasi yo‘q. Uni qal’adan olib maydonga joylashda qaysi rangdagi katakka qo‘yishni o‘yinchi belgilaydi.
“To‘ra”lar ikki dona bo‘lib, uning nomi o‘zbek shaxmatida saqlanib qolgan yagona turkiy nomdir. To‘ralar taxtada 5, 8 hamda 55, 58-kataklarda joylashadi. O‘yinda u ham xuddi farzin kabi harakatlanadi. To‘raning ustunligi qal’adan qal’aga to‘g‘ri hujum qilishi ham mumkin.
“Shatra”lar oddiy askar sanaladi va uni oltoylar “juuchildar”, ya’ni jangchilar deb ham ataydi. Ularning soni 11 ta bo‘lib, taxtada yettitasi oldingi qatorda saf bo‘lib joylashadi. Qolgan 4 tasi esa qal’adagi 4, 6, 7, 9 hamda raqib tomonda 57, 59, 60, 62-kataklarda joylashadi. Shatralar o‘yinda dastlab xuddi klassik shaxmatning piyodasi kabi oldinga faqat bir katak, birinchi yurishda esa ikki katak siljiy oladi. O‘rtadagi o‘raga yetsa diagonal bo‘ylab, undan o‘tib olgach esa o‘ng yoki chapga harakatlanishi ham mumkin bo‘ladi. Shatra orqaga qaytib yura olmaydi.
Shatra raqib toshlarini yutib olishni shashkadagi kabi uning ustidan oshib o‘tish orqali amalga oshiradi. U orasi ochiq turgan figuralarni ketma-ketlikda yuta oladi, ammo bir yutilgan tosh ustidan ikkinchi bor sakrab o‘tolmaydi. Shuning uchun, toshlar yutilganda jarayon to‘liq tugaguncha toshlar taxtadan olinmaydi.
Davomi bor...
Anvar BO‘RONOV,
filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir
https://youtu.be/0MfirktJV0g?si=27tPwFV6QbkIMxhs
😊
“Jonli tarix” televiktorinasi boshlandi!
Javoblarni
@jonli_tarixi_bot
ga yuboring..
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir
❗️
“Jonli tarix” vaqti yaqin
Televiktorinamiz doimgidek soat 17:00 da boshlanadi. Yangi bilimlarga ega boʻlish, bilganlaringizni sinash uchun yana bir imkon. Omadingiz kelsa sovgʻalarimiz ham bor!
📅
Dushanbadan jumagacha har kuni “Oʻzbekiston tarixi” telekanalida soat 17:00 da tomosha qiling.
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir
Anqo so’zining tarixiy ma’nosi
Anqo – afsonaviy qush. Qadimgi sharq xalqlarinig afsona, ertak va dostonlarida bosh qahramon homiy. U insonlar ko’ziga ko’rinmaydi, qanoti, pati oltin, kumushdan bo’lgan deb ta’riflanadi. Xalqimiz orasida Anqo baxt, tole dvlat qushi, kimga soyasi tushsa o’sha baxtli bo’ladi degan fikr mavjud. Taqchil, kamyob narsalarning haqidagi “Anqoning urug’I” degan ibora shundan olingan. Rivoyat, ertak va qissalarda Anqo Semurg’g’a, Humoga o’xshatiladi.
Telegram
I
Instagram
I
Youtube
I
Facebook
I
Jonli efir