Ummu Umayr (reserve)🌴
O’ylarim
Yolg’ondan yasamoq mumkinmi dardni?
Yasab bo’larmi hech hisni, shuurni?
Olam axmoqlikka to’lgan kunlarda
Qanday asrash mumkin qimmat umrni?
Ba’zan o’z-o’zimga keladi rahmim
Tovonimdan oqar go’yo shafqatlar
Ko’zlarim charchabmi, bezibmi bilmam
Oxir aytmay qo’ydi menga rahmatlar.
Ba’zan o’z-o’zimga keladi qahrim,
Qahrimdan vijirlab chiqadi zahrim,
O’zim chidolmayin bu tahir ta’mga
Bo’g’zimda yaralar nogiron dardim.
Darding navqironmi yoki nogiron
Ichingda yonadi, qilib behuzr
Odamlar hayrati ayni shungadir
Baxtingga ko’plari bermaslar uzr.
Yolg’ondan yasamoq mumkinmas dardni
Cho’pchak yo hayoldan ular bitilmas,
Dardlar yo tug’madir yo bir ilohiy
Misoli haqiqat — egilmas, sinmas.
Kimningdir dardlari qornida yashar,
Birovniki yuzda yoki ko’zida,
Ko’klamda dardini qalbga ekmagan,
Shaksiz halok bo’lar so’nggi kuzida.
Senga yetganiga sabr qilish haq,
Yetmagani demak peshonang emas,
Shuni anglamoqqa million umidni
Behuda sovurmoq aslo shart emas.
Aslida haqiqat juda jo’n, sodda.
Ammo nega narxi bunchalar qimmat?
Peshonani urib yo boshni yorib,
Unga yetmoq mumkin, shumi yo’l faqat?
Ba’zan hayollarim xuddi tig’ misol,
Ko’ksimni yoradi, tilkalab ming bor,
Qochayin deymanu axir qandayin?
O’zingdan qochasan, bo’lma umidvor…
Ba’zan shu hayollar ongimda kezar,
Turli vasvasalar, shivirlash takror
Uni kimlargadir aytib bo’lmaydi,
Axir o’zim undan eng avval bezor.
Shunday hayollar bor ichi nadomat,
Hasrat va og’riqqa to’ladir tamom,
Gunohingdan shayton kaltak yasasa,
Zarbi qattiq, izi chuqurdir yomon
Hoy, g’amidan hasta, qo’rquvi bisyor,
Hech alamdan yutmang achchiq zardalar.
Sizlarga xushxabar ushbu oyatda:
“Ey, joniga jabr qilgan bandalar*”.
(C) ummu Umayr
*
Ey o‘z jonlariga isrof (jabr) qilgan bandalarim, Allohning rahmatidan noumid bo‘lmang! Albatta, Alloh barcha gunohlarni mag‘firat etar. Albatta, uning o‘zi o‘ta mag‘firatli va o‘ta rahmli zotdir”, deb ayt”
(“Zumar” surasi, 53-oyat)
@palmoviysad
Insoniyat yo’qotib borayotgan ne’mat
Ongli yolg’izlik yoki yolg’izlik tafakkuri — bugungi ma’lumotga boy, rang-barang stresslar davrida tobora kamayib boryapti. Biz oyat va hadislardagi “kechaning uchdan birida qiyomda turuvchilar”, “tong paytida istig’for aytuvchilar” kabi sifatlarni ko’p eshitganmiz, ammo asli bu ibodatlarning psixologik effektini tafakkur qilib ko’rganmizmi?
Oxirgi kunlarda ijtimoiy tarmoq, telefon va xatto kitobsiz ham o’zim bilan yolg’iz qolish mashqiga e’tibor qaratyapman. Ochig’i, bu qiyin ekan. Chunki doimiy chalg’ishga va tarqoqlikka o’rgangan miya uchun xotirjam o’tirish va diqqatni jamlash eng murakkab narsaga aylanib qolar ekan. Keyin tadqiqotlar bilan qiziqsam, ko’pchilik mediadan ichki dialoglarini, kelajak haqidagi havotirlarini pasaytirish uchun foydalanar ekan. Ko’pchilik o’z fikrlari va xotiralari bilan yolg’iz qolishdan qo’rqib cheksiz lentalar ta’siriga o’zini otadi. Xattoki, siz buni foydali maqolalar bilan has-po’slashingiz ham mumkin. Uzluksiz doimiy ma’lumot qilish faqat foyda, deb kim aytgan lekin?! Aslida nimadan qochyapsiz, o’ylab ko’ring.
Ixtiyoriy yolg’izlikni tanlagan odamlarda stress kamaygani, havotir tushgani, emotsional tezlik pasaygani haqida tadqiqotlar bilan tanishdim. Ammo hamma ham ixtiyoriy yolg’izlik (solitude)ni tanlay olmaydi. Chunki unda bo’ronga to’la miya, o’zingiz bilan munozaralar, tugamas monologlar bor, ammo ularni yengib o’tib tafakkurga chiqa olsangiz-chi? Hayotingiz qanchalik yengil bo’lishini bir tasavvur qiling-a? Darvoqe, yolg’izlik tafakkurini ijitmoiy aloqalar yetishmasligi depresssiyasi bilan aralashtirmang, ikkinchisi ruhiy diagnoz hisoblanadi. Hozirgi davrda ko’p ijtimoiy tarmoq qaramlarida bu kuzatilar ekan.
Endi eng yuqoridagi sifatlarni eslaymiz, sukunatga to’la tunda va qizg’in kun boshlanishidan oldin tongda xotirjamlik topgan kishilar — haqiqiy baxtli insonlar emasmi?!
@palmoviysad
Bolaga “yo’q” o’rgatilmasa, nima bo’ladi?
Hozirgi “mehrga to’ydirib o’sitirish” va “sog’lom tarbiya” trendlarida ko’zdan qochiriladigan muhim jihat bu tarbiyada qoidalarning yo’qligi. Ko’pchilik bolaga chegara qo’ymaslikni va hamma narsaga rozi bo’lishni bolaga mehr berish bilan adashtiradi, ammo lug’atida “yo’q” so’zi bo’lmagan bola frustratsiyaga chidamsiz bo’lib qoladi.
Frustratsiya bu kutuvlarga mos kelmagan reallik, har birimizning hayotimizda o’zimiz xohlamagan ishlar bo’ladi, biz ana shular bilan hayotda tarbiyalanib boramiz. Inson bu bilan ojizligi, bandaligi va Yer-u osmonlar egasi Alloh ekanini tafakkur qiladi. Ijtimoiy hayotda odamlarga moslashadi, kelishishni o’rganadi, turli muvaffaqqiyatsizliklarga chidamli bo’lib o’sadi. Eng muhimi esa, samimiy fazilatlari ko’p bo’ladi, odamlarga qaram bo’lmaydi.
Frustratsiyaga chidamsiz bola aslida katta xavf emas, haqiqiy xavf shu bola katta odamga aylanganda, aniqrog’i, jamiyatga qo’shilganda ko’rinadi. Bunaqa odamlar aytgani bo’lmasa, arazlab oladi, shallaqilik qiladi, manipulyatsiya qiladi. Doimo kimdandir nimadir ta’ma qilib yashaydi, boshqalar uning “tilla hojatxona” orzusini amalga oshirishga majbur, deb qaraydi. Boshqalarni hurmat qilmaydi, chegaralarni unutadi, yon-atrofdagilarni o’ziga xizmatchi qabilida ko’rishiyam mumkin. Bularning hammasi bitta odamda jamlanmasligi mumkin, balki ba’zi ko’rinishlari yuzaga chiqishi ham mumkin.
Frustratsiyaga chidamsiz odam boshqalarning hayotiga har jabhada o’zini haqli, deb hisoblaydi. Agar Xudo beribmi yo uribmi, bunaqa odamga lavozim tegsa, keyin uyingiz tozaligini tekshirishga kelishlari mumkin. Eng muhimi esa bunaqa kishilarga ishi tushgan odam ishi bitguncha bazo’r chidaydi, ishi bitishi bilan ketidan: “E qorang o’chsin, muttaham”, deydi. Oila a’zolari ham qo’rqqanidan yo beziganidan jim turishi mumkin, ammo: “Qachon o’larkanu, qutilarkanmiz?”, deyishadi. Albatta, badxulqlikning o’ziga yarasha ko’p sababi bor, ammo aynan oilada o’rgatilmagan “chegaralar va yo’q” masalasi yetakchi omillardandir.
Bugungi jamiyatning g’ishti qolipidan ko’chgan, ularga endi Alloh insof bersin. Men bugun uchunmas, 10-20-30 yil keyin uchun yozaman, umidim o’sha kunlardan. Onalar, papalab o’stirayotgan bolangizning boshiga la’natlar yog’ilmasligini to’g’irlashga buguncha vaqtingiz bor. Faqat hozircha, unutmang.
@palmoviysad
G’azolik bola tilidan
Farazan: G’azodagi bir ona bolasini amallab tunellardan o’tkazib, dunyodagi odamlarni, xossatan musulmonlarni ogohlantirishini, bo’layotgan voqealarni aytishini tayinlab, jo’natib yuboradi. Bola joniga ming xatar bilan tashqi olamga chiqsa, butun dunyoda boshqacha holat emish…
Ona, ular bizni ko’rishmas ekan
Ular hammamizga tupurgan, hayhot!
Ona, ular bizni tanishmas ekan,
Ular-chun hammamiz quturgan jonzot..
Ona, ular bizni ayamas ekan,
Biz go’yo raqammiz ular qo’lida.
Ona, biz xatarmiz hech kim bilmagan
Qandaydir tinchlikning oydin yo’lida.
Ona, musulmonlar juda xotirjam,
Ba’zilar xattoki bizni bilmaydi.
Go’yo ular boshqa, bizlar boshqa-yu,
Bizni bir jasad deb birov aytmaydi.
Ona, tinch hayotga asirdir ummat ,
Ko’plari dunyoga dinin sotarkan,
Ular yegan-ichgan ziyofatlardan,
Qoldiqlari bizga yetib ortarkan.
Ona, insof qilay, eslashar bizni,
Katta anjumanda, xutbada bir-bir,
Gazet yo tarmoqning peshlavhasida
Achinib-xo’rsinib she’r bitar kimdir.
Ona, qayerdanam chiqibman asli,
To’q qorin, qalb o’lik — azobdir har tun,
Och kunim to’q kunim farqsiz o’tsa ham,
Tirik vijdon bilan yashardim har kun.
Ona, bizga faqat Alloh kifoya,
Yakka-yu, yagona suyanchimiz U!
Adolat va ummat quruq nom ekan,
Maxsharga oz qoldi, umidimiz shu.
(C) ummu Umayr
@palmoviysad
Payg’ambarning farzandi kofir bo’lishidan ibrat
Aksar ota-onalarda bolalarni o’zlaridan alohida ko’rmaslik va doimiy yuqori ichki havotir sabab uchraydigan bir holat bor. Bu farzandning xato va kamchiliklariga ko’r-ko’rona ko’z yumish va kimdir bu xatolarni aytsa, “bolamni yomonladi”, deb ular bilan urishish, chunki bunday ota-onalar bolaning xatosini o’zining tarbiyasi, shaxsiyati va muvaffaqqiyatsizligi bilan bog’lashadi. Ammo bola ulg’ayib, balog’atga yetgach, ayniqsa, oila qurib, farzand orttirgach u katta erkak yoki ayol sifatida jamiyatga qo’shilgan. Endi unga hech kim ota-onaning ko’zi bilan qaramaydi, u kap-katta odam, mas’uliyatlari bor. Ota-ona “ko’zimda kichik bolasan” degani bolaning nomaqbul ishlari, odamlarga yetkazgan zararlarini oqlab bermasligi kerak. Bolaga muhabbat boshqalarga adolatni to’sib qo’ymasin.
Biroq aytganimday, ota-onalar bolalarini alohida shaxs sifatida ko’rolmagach, ularning hamma qarorlariga o’zlarini mas’ul, deb bilishadi. Natijada esa hadeb bolaning xatosini ko’raverish ota-ona qalbi uchun og’riqli bo’lib qoladi, sababi hech bir odam xatodan holimas. Ko’pchilik shu yerda adolat va xolislikni chetga surib “mening bolam avliyo” pozitsiyasiga o’tvoladi. Keyin u nima xato, kamchilik va xattoki gunoh qilsa ham ko’z yumaveradi. Bu bilan ota-ona bolaga yaxshilik qilyapman, deb o’ylaydi. Ammo jiddiy xatolari ham xas-po’shlangan bola borib-borib ota-onaga ham jur’atli bo’lib qoladi, oqibatda ota-onaning o’zi azob chekadi. Vaholanki, ota-onaning bola oldidagi burchlaridan biri unga hamisha pand-nasihat qilish, xatolarini ko’rsatish va to’g’irlashga ko’maklashishdir. Musulmon sifatida esa har bir kishining yaxshilikka buyurish, yomonlikdan qaytarish vojibi bor, kim uni qasddan tark qilsa, gunohga haqli bo’lishi mumkin.
Bizga Nuh alayhissalomning kofir o’g’lidan ibrat shuki, siz xatto payg’ambar bo’lsangiz ham farzandingiz noqobil bo’lishi mumkin ekan. Va bunga sizning aloqangiz yo’q, chunki hidoyat va tavfiq Allohning mulki, uni xohlaganiga beradi. Agar ota-onaga qarab bolaga yaxshilik berilganda edi payg’ambarning o’g’li bunga haqliroq bo’lardi. Shuning uchun bolangizni kamchiliklarini ko’rishdan, tan olishdan va ular uchun tanbeh berishdan cho’chimang. Bu sizni yomon ota-onaga, tarbiyani eplolmagan noshudga chiqarmaydi. Ular sizning qaramog’ingizdan chiqib, katta insonlar sifatida jamiyatga qo’shilishgan. Endi ular o’z qarorlari uchun o’zlari mas’ul, yaxshilik qilishsa, mukofotlanishadi. Yomonlik qilishsa, jazo olishlari kerak.
@palmoviysad
Umr
Hozir tahminan 2000-yillarda mashxur bo’lgan “Klon” serialidan parchalar ommalashgan, men serialni ko’rmaganman, ammo mavzusi ko’plarga qiziqligini tahmin qilaman. O’shanda serialni qayta-qayta ko’rganlar yo bir marta bo’lsa ham ko’rib, musiqalari bilan yashab yurganlar hozir tahminan 40-50 yoshdagi avlod nazarimda. Masalan, “Mushtasham yuz yil” seriali ham 2010-yillarda mashxur edi, u serial bilan yashaganlar ham hozir o’rta yosh avlod vakili. Demoqchimanki, o’sha avlod bizning yoshimizdagi paytida tahminan 3 oydan 1 yilgacha umrini shu seriallar bag’ishlashgan. Bunaqa serial va kinolar ko’payib ham ketgan. O’sha tomoshabinlardan ko’plari tirik ham bo’lmasa kerak…
Yoshligingni nima bilan o’tkazgansan, deb qabr yo Qiyomatda so’ralsa, nima deb javob berishar ekana? Tiriklari bu vaqt isrofidan armondami yo’qmi, bilmadim. Ammo ketganlarning nadomati achchiqligini bilaman.
Men faqat o’zimga eslatmoqchiman. Hozirgi quvvatim, vaqtim, zehnim Allohga berishim mumkin bo’lgan eng yaxshi va afzal tortiqlar. Zotan Alloh bunga muhtojmas. Alloh eng navqiron paytimdagi ibodatimgaki muhtoj emas ekan, qarib xatto bolalarimga malol keladigan, tahoratimni ham tuzuk ushlolmay, tuzukrok ruku va sajda qilolmaydigan holdagi ibodatimga muhtoj bo’larmidi?! Yo’q, aslo! Umrning eng yaxshi paytlarini nafs istaklari uchun bag’ishlab, mavhum qarilikdan nimadirlarni Oxiratga atash eng katta badbaxtlik. Bu ochiq g’aflatdir. Shaytonning tuzog’idir.
Alloh bizga bundan panoh ber.
@palmoviysad
Men erimni sevamanmi yoki undan kelgan manfaatnimi?
Aslida manfaatsiz munosabatlar umuman bo’lmaydi, odamlar bir-biriga ehtiyojmand yaratilgan. Unda bu haqiqatni bilish nima foyda beradi desangiz, aytamanki, bu farqni ajratish xolislikni beradi. Chunki yaqin munosabatlarda “xolis Alloh uchun” amal qilish juda mushkul. O’zi “Alloh uchun” amal qilish eng qiyin ish, endi bo’lib ham sizga muttasil manfaati kelib turadigan odamga yaxshilik bu “Alloh uchunmi yoki nafs uchunmi?” ajratish yana-da mushkul.
Ko’p ayollar erlarini sevaman, deb o’ylashadi. Aslida ular erlari sababidan topadigan manfaatlarni sevishadi. Bu psixologiyada “funksional bog’liqlik” nazariyasiga tegishli. Ya’ni shu odam funksiyasi sababidan kelgan bog’lanish. Masalan, bu qiymat va qadr hissi bo’lishi mumkin. Ayol o’z oilasi yoki jamiyatda topolmagan qiymat hissini eri orqali topadi; yoki eng tarqalgan funksiyalardan biri moliyaviy barqarorlik, er sababidan doimiy “nima yeb-ichish, qachon to’lov qilish, qayerdan pul topish” havotirlari olingan bo’ladi. Yoki tasdiq yoki tanlanganlik ehtiyoji ham kirishi mumkin, er sababidan doimiy mavjudlik, tanlanganlik kabi emotsional hislarni tuyish ichki xotirjamlik beradi. Xattoki, nobop va yomon er bilan yashab ham muayyan ehtiyoj qondiriladi, masalan, jamiyat bunaqa ayolni bardoshli, oilasi uchun kurashgan, deb aytadi. Ayollar o’zlari bilib-bilmay mana shu qondirilayotgan ehtiyojlar uchun erlariga sabr qilishadi: yomon xulqiga, jahliga, pul topmasligiga, layoqatsizligiga, bo’shligiga va hkz. Bu sabrni esa kompensatsiya sifatida emas, balki muhabbat fidoyiligi sifatida talqin qilishadi. Shuning uchun ham doimiy minnat qilishadi, chunki o’zlari ham buni fidokorlik ekaniga ishonib qolishgan.
Xo’sh, qachon biz ehtiyojni shaxsdan ajratamiz?
Qachonki, u insondan ana shu qondirilayotgan talab kamayganda yoki uzilganda. Masalan, kasal bo’lib qolganda, ishlari yurishmay, qarzga kirib ketganda, boshqasiga uylanib olganda, qamalib qolganda yoki ayol ehtiyoji boshqa resurs bilan qondirilganda(masalan, ayol o’ziyam moliyaviy mustaqil bo’lishni boshladi va eriga muhtoj bo’lmay qoldi) va hkz. Bularning hammasi manfaatlarni kesuvchi omillar bo’lib, bularga duch kelgandagina inson rostanam shaxsiyatni sevadimi yoki undan kelgan manfaatnimi ajratib olishi mumkin. Sinovning shunaqa ajoyib tomonlari bor, xullas.
Innangkeyinchi, bildik ham deylik, endi nima, qani adolat, qani xolislik?
Endi erdan norozi bo’lib shikoyat qilayotganda, uni qarg’ayotganda, ortidan g’iybat qilayotganda yoki yuziga minnat toshlarini otayotganda yuragingizning bir chetida nimadir lippillaydi. Axir, men umrimni fido qilgan bo’lsam, shuni evaziga narsa ham olganman-ku, men shularni sarflagan bo’lsam, evazi to’ldirilgan-ku, ga o’xshash ovozlar. Yoki har safar nafsingizga yoqmaydigan, ammo eringizga ma’qul bir ishga yuzlashganda o’zingizga ochiq savol berasiz: men buni kim uchun qilyapman?
P.s.Bular hammasi inson psixikasi uchu muhim bo’lgan elementlar, biz ijtimoiy mavjudotmiz va bu ehtiyojlarni qondirishga urinishimiz tabiiy. Faqat ongli, sog’lom shaklda bo’lsin va din bilan manipulyatsiya qilinmasin.
@palmoviysad
Bizga buni o’rgatishmaydi
Ta’lim tizimida ham, oilada ham jamiyatda axloqiy yaxshi va har ma’noda iffatli yashab qolish uchun eng muhim ko’nikmalar berilmaydi. Odam esa ijtimoiy mavjudot, odamlarsiz yasholmaydi, ishi bitmaydi. Lekin taassuf, odamlar bilan aloqa, yaxshi xulq, fazilatlar, sharaf va obro’ borasidagi tushunchalar ta’lim va tarbiyasiz o’rgatilmas ekan:
- Odam bir munosabatga kirsa, qanday qilib sharafini saqlab qolishi haqida emas, qanday qilib o’ch olish haqida o’ylasa;
- Odam birov bilan rishta bog’lasa, qanday qilib iysor darajasiga chiqish, shu rishta orqali Alloh roziligiga erishib qolish haqida emas, balki undan qanday foydalanishni, dunyosiga nima qilsa, yaxshi bo’lishini o’ylasa;
- Odam birov bilan tortishib qolsa, eng go’zal tarzda suhbatga yakun yasashga emas, balki iloji boricha uni toptab, yerga urib, alamidam chiqish payida bo’lsa;
- Odam birov bilan aloqalarni uzsa, unga imkonidagi eng oxirgi yaxshilikni qilib, so’ng ortidan uni sha’nini bulg’amay, o’z izzatini saqlab qolishni emas, balki unga jamiki yomonlik, la’nat va ozorlarni yetkazish girivida bo’lsa, jamiyatdan ana shu ta’lim-tarbiya uzilgan bo’ladi.
Vaholanki, inson mukarram mavjudot. Mo’min esa azizdir, mo’minning hurmati Alloh huzurida juda buyuk. Ammo bu izzat va sharafni hamma ham ko’tarolmas ekan. Ana shu ko’tarolmagan kishilarni biz “xudbinlar, johillar, zolimlar”, desak kerak. Qiyomatgacha jamiyat esa tobora yomonlashib boraveradi. Har kim o’zini bu ko’zga ko’rinmaydigan, ammo mavjudligi bilan dunyoni ham, Oxiratni ham kuydiradigan balolalardan qutqarsin…
@palmoviysad
Nega birov aytgan ishni qilmayman?
Bir ishni qilishga chog’lanib tursangizu, ammo kimdir uni ta’kidlasa, qilgingiz kelmay qoladimi? Unday bo’lsa, bu post siz uchun, marhamat. Sabablarni ko’rib chiqamiz:
1.
Psixologik reaktans nazariyasi
. Erta bolalikdan doimiy “menlik” chegaralari buzilib kelingan odamlarda bu his refleks darajasida ishga tushadi, ya’ni sezgilar kuchayib ketadi. Reaktans bu avtonomiyaga tahdid oqibatida yuzaga keladiagn mexanizm. Avtanomiya bu “menlik”: Men qarorlarimga mas’ulman, men o’zim xohlab qaysidir ishni qilaman, men o’zim tanlov qilaman, men o’zim mas’uliyatni bo’ynimga olaman va hkz. Ammo doimiy ravishda “sen bilmaysan, eplolmaysan, qilolmaysan, tushunmaysan, aqling yetmaydi, hali kichkinasan, aralashma” kabi iddaolar bilan katta bo’lgan odamlarda bu avtonomiya zaiflashadi, shuning uchun keyingi hayot bosqichlarida har qanday xolis tavsiya, maslahatlar ham o’sha “menlik”ka tahdid sifatida ko’riladi.
Bunaqa mijoz bilan terapiyada ishlash qiyin, chunki aytganimday bu mexanizm refleks darajasida. U anglab tursa ham nima to’g’riligini, ammo baribir qilolmaydi, ziddiyati kuchli. Masalan, o’smirlarda namoz masalasi, siz aytaverasiz, o’zi tushunadi, ammo namozda mustahkam bo’lolmaydi.
2.
Ichki motivatsiya va zavqning yo’qolishi.
Ishni qilmoqchi bo’lgan odam qaysidir ma’noda g’oyaning egasi edi, o’zi anglab yetgandi va o’zi uchun motivatsiya topgandi. Ammo kimdir aytishi bilan bu mustaqil qaror emas, balki jarayonning bir qismiga aylanib qoldi. Ya’ni endi u zavqqa loyiq emas, shunchaki bajaruvchi, zavqni boshqa birov ilib ketdi. Masalan, o’zi bilib idish yuvmoqchi edi, bu uchun keyin o’zidan qoniqardi, ehtimol uydagilardan rahmat eshitardi, ammo bu zavqni hammasi “idishni yuvib qo’y” bilan barbod bo’ldi. Motiv yo’qoldi, harakat ham.
Odatda, bu reaksiya yo qattiq nazoratda o’sgan yoki infantilizatsiya bilan katta bo’lgan bolalarda ko’p uchraydi. Ikkisining farqi shundaki, nazoratdagi odamda “men qilolardim, ammo menga ruhsat bermayapti”, degan his bo’lib, qisman ichki mustaqilligi saqlanadi, biroq u isyon bilan namoyon bo’ladi. Infantilizatsiyada esa “men rostan ham no’noqman, eplolmasdim, shuni boshqalar ham biladi” shaklida namoyon bo’ladi va bu nazoratdan ko’ra chuqurroq, og’irroq iz qoldiradi.
Xullas, bittasida bola “o’zim qilaman, aralashma”, deydi. Ikkinchisida, “men noshudman, borim shu”, deydi.
🟢
Odam o’zida buni topsa, avvalo refleks darajasidagi himoya mexanizmi bilan terapiyada ishlashi kerak, chunki sizga doimiy o’zingizni tushunish uchun xavfsiz muhit kerak. G’oliban bu muhit uyingizda yo’q, shuning uchun ham refleks darajasiga chiqib ketgan. Endi agar o’zida motivatsiyasisizlikni topsa, darhol niyatini yangilashi kerak, chunki Alloh uchun bo’lgan amal millionlab odamlar tomonidan aytilsa ham o’chmaydigan olov. Ilm olishga targ’ibga yuzlagan hadis, oyatlar bor, lekin kimdir zavqni yo’qotganmi? Balki olimlar doimiy yangilanadi. Keyingi ish esa fokusni o’zgartirish, ya’ni “u aytdi va mening qiymatim tushdi” emas, balki “biz ikkimiz o’xshash fikrlar ekanmiz, ikkimizga ham yaxshi fikr kelibdi, menga xatto undan oldinroq ham kelibdi, masha Alloh”, deyish bilan.
🟢
Boshqa odamga esa buyruq ohangida emas, savol tarzida vazifani yuklash himoyani pasaytiradi: “
Yordam berolasanmi?”, “shunday qilmaymizmi?”
va hkz.
@palmoviysad