Ummu Umayr (reserve)🌴
“
Juftlar munosabatini ommaga olib chiqishining 10 xatari”
Alloh foydamizga hujjat qilsin!
@palmoviysad
#gayd
Tashlab ketilish qo’rquvi (Abandonment Fear)
Yaqinlar tarafidan tark etilish, rad etilish yoki yolg’izlatib qo’yilishdan qo’rquv ko’pchilikni bezovta qiladigan psixologik tashxislardan biri. Odam uni o’zi sezmasligi, ammo munosabatlarda aynan shu tufayli qiynalishi mumkin. Kelib chiqish sabablari yo oila muhitiga yoki jamiyatdagi ilk tajribalariga borib taqaladi. Ota-onasi ajrashgan yo uzoqqa ishlashga ketgan, e’tiborsiz qoldirilgan, ogohlantirilmay tashlab ketilgan bolalarda mana shu qo’rquv yoshligidan shakllanadi. Kattaroq bo’lib esa kutilmaganda yaqinlarini yo’qotish yoki xiyonat kabilardan aziyat chekish ham bu qo’rquvni keltirib chiqarishi mumkin. Shuning uchun ham bolalaringizni ayriliqlarga ruhan tayyorlab boring, aytmasdan ketib qolmang, bu ularning ongida qolib ketadi.
Katta odam bunaqa qo’rquvda yaqinlarini nazorat qilishga, ulardan har doim xabardor bo’lishga intiladi. Sabab bitta — yolg’iz qolmaslik. Yana yorqin simptomlaridan biri munosabatlarga o’ta bog’liqlik, sherigining kayfiyatini doim tekshirib yurish, nimadir bo’lsa, darrov havotirlanaverish. Bunaqa qo’rquvdagi kishilar havotirli bog’lanishga ega bo’lishi ham mumkin, yoki qochuvchi bog’lanishga ega bo’lishi ham mumkin. Ildiz bir xil, faqat shakli har xil bo’ladi. Bittasi “meni tashlab ketmasingdan seni tashlab ketaman”, deb birinchi yo’q bo’lib qoladi, qochadi yaqinlikdan. Ikkinchisi, meni tashlab ketmasliging uchun senga yopishib olaman, deb rostan ham yopishib oladi. Bu turdagi munosabat avvalo insonni o’zini charchatadi, hamisha o’zini aybdor his qiladi, hamma narsani nazorat qilib toliqadi.
Bunaqa tashxisda afzali psixolog bilan ishlash, chunki davomli ratsional tahlil va yordam kerak. Lekin bundanam eng samarali metodika
qadar ilmini o’rganish.
Inson unga bitilgani hech qayerga ketmasligi, unga bitilmagani hech qachon unga nasib qilmasligiga yaqindan iymon keltirmas ekan, bu balodan qutilolmaydi. Va albatta duo — qalblar Allohning mulki.
@palmoviysad
Minnatdorchilik bildirolmaslik va negativga moyillik
Hayotimizda shunday odamlar bor, balki aynan o’zimiz shundaydirmiz?!
Xullas, muhabbatni qabul qilolmaymiz yoki juda katta shubha bilan qabul qilamiz. Chin dildan minnatdorchilik bildirishga qiynalamiz yoki kimdir shunday bildirsa, qanday reaksiya qilishga bilmaymiz. Robotga o’xshab, biror nima qovushmaganday turaveramiz. Kimnidir mehnati uchun rag’batlantirish qiyin, o’zi shunday bo’lishi kerakdek qabul qilamiz. Lekin birovning ishidan kamchilik topish oson, xohlamasagam, o’z-o’zidan nuqsonlar potirlab otilib chiqadi.
Agar shu holat sizga tanish bo’lsa, bitta yaxshi va yomon yangiligim bor. Yaxshisi, siz yolg’izmassiz
😃
Jamiyat to’la sizdaylar, exxe, siz kabilar tub qo’yib, palak yozgan, qayerga bormang, yolg’iz qolmaysiz. Ko’pchilikmiz, siqilma, deydi-ku.))
Yomoni esa bu travma yoki nafs kasalligidan bo’lishi mumkin. Shuni isloh qilishga harakat qilish kerak. Birinchi qadam uni tanish, tushunish va o’zingizda borligini tan olish
✅
Sabablar:
1.
Narsistik jarohat:
uzoq muddat tanqidda yashagan, tarbiyalangan va shu bilan doimiy kamsitilgan odamlar uchun “nuqson=xavf” tariqasida shakllanib qoladi. Bunaqa odamlar kamchilikni atayin topmaydi, shunchaki ular oldingi tajribalarida kamchilik uchun ayovsiz jazolanishgan. Shunga “xavfsizlik = nuqsonni yo’qotish” formulasida harakatlanishadi. O’zlari xohlashmasa ham negativlarga e’tibor qilaverishadi, to’g’irlayverishadi. Harakat uchun rag’batlantirolmaslik, rahmat aytolmaslik, duo qilolmaslik ham shundan: tajriba yo’q, bilishmaydi.
2.
Uyat yadrosi:
Kimdir uchun birovning yaxshiligini qabul qilish o’zining yaxshi emasligi bilan assotsatsiya qilinadi. Kimdirni biror qobilyat bilan maqtash — menda bu qobilyat yo’q, deyishga teng. Bu taqqoslash mevasi, palonchidan o’rgansang bo’lmaydimi, pistonchiga qara, qanaqa qilyapti va hkz. Birovning muvaffaqqiyatini o’zining ojizligi bilan bog’lash natijasidagi og’riqni kamaytirish uchun ham kamchilik topadi. “Ha, yaxshi-yu, lekin…”
3.
Ochilishdan qo’rquv:
Kimdirni maqtash, muhabbatiga ijobiy reaksiya berish, kimdirni samimiy duo qilish kabilar emotsional yaqinlik, ochiqlikning ifodasi. Travmali kishilarda emotsiyalarga erk berish xavf sifatida ko’riladi, chunki ular o’zlariga erkinlik berishganda pand yeyishgan. Agar yumshoq bo’lsam, ichimni ko’rsatsam, yana zarar ko’raman, qalbim og’riydi, deb ham ular minnatdorlik bildirisholmaydi. Sovuqqonlik bilan masofani saqlash natijasida ishlardagi kamchiliklarni ko’rsatishadi xolos.
4.
Hasad
. Shunchaki birovda yaxshilik borligidan g’ashi keladi, hafa bo’ladi va qabul qilolmaydi. “Uyat yadro”si ham ko’pincha hasad bilan nomoyon bo’ladi. Ammo hasad ancha kengroq ham, bu ana shu insondan yaxshilikni ketishi bilan quvonishdir. Birovga yomonlik yetsa, suyunish, ana aytgandimu, deb nasfini ko’tarish, kimgadir u “izn bermagan” yaxshilik yetganidan g’azablanish, boshqalarning rizqini nazorat qilishga urunish.
Robbim, qalblarimizni isloh qil. Bizni nafsimizning hiylalariga tashlab qo’yma, huzuringga salomat qalb bilan borishimizni nasib qil, amiyn!
@palmoviysad
Arafa umr fursati
Bir kishi aytadi:
“Men uzoq yillar o’g’limning tarbiyasi bilan kurashdim. O’n yildan ortiq namozga kirishi uchun duo qildim. O’g’lim 30 yosh edi, suyagi qotib, tarbiyasining bo’lari bo’lgan edi. Shunda ham noumid bo’lmay harakat qilaverdim. Ana shu kunlar mobaynida Hajga borishga muvaffaq bo’ldim. Arafa kuni Arofatda Allohdan deyarli faqat o’g’lim uchun tavfiq, insof va ibodatlarda mustahkamlik so’radim. Haj tugadi, vatanimga qaytdim. Yetib kelgan paytim bomdod endi kirgan vaqt edi, birato’la namozni o’qib keyin kiraman, deb masjidga kirdim. Oldingi safda bir yig’itning ibodat qilishi e’tiborimni tortdi. Bomdodning erta paytida bunday go’zal ibodat qilayotgan kim ekana, deb havas bilan kuzatib turdim. Bir ozdan so’ng bilsam, o’g’lim ekan. Ha, ha, men namozi uchun yillab kurashgan o’g’lim. Robbim Arafada qilgan duolarimni qabul qilibdi, Allohga cheksiz hamd bo’lsin!”.
*
Olimlar Arafa kunidagi duolar ijobat bo’lishi faqat hojilarga cheklanmagan, balki hamma uchundir, deyishadi.
@palmoviysad
Agressiya himoya mexanizmi bo’lishi mumkin
Dissotsatsiyani tushunishni xuddi parchalarga bo’linib ketgan oyna misolida olsa bo’ladi. Demak, dunyo ikkiga bo’linadi ichida yaxlit oynasi borlar va oynasi parchalangan, darz ketgan, siniq va bo’laklarga ajralgan odamlar. Bo’laklarni birlashtirganda oynani hosil qilsa bo’ladi, ammo u mustahkam emas, og’irlik va yukni ko’tarolmaydi. Xuddi shunday kundalik hayotimizda ham “siniqlari birlashgan oyna” bilan yuraveramiz, ammo stressli vaziyatlarda oynamiz mustahkam emasligidan yukni ko’tarolmay, parchalanib ketamiz.
Bolalik muhitimiz, orttirgan xulqimiz va tajribalarimizdan kelib chiqib siniqlar orasidan o’tkirrog’i va kattarog’i “yukni” ushlab qolishga harakat qiladi. Mana shu siniq parchaga ko’ra hammamiz farqlimiz.
Masalan, ojizlik paytida himoyalanmagan, yig’laganda ovutilmagan, balki yana ham avjida kaltaklangan bo’lsa; uyalgan payt battarroq uyaltirilgan, ezilgan bo’lsa, bunday tajribani olgan odam uchun ojizlik potensial xavf. Ojizlikning ziddida esa tajovuzkorlik, birinchi hujumga o’tish, maksimal tanqid qilish, yerga urish, kamsitish himoya mexanizmi sifatida shakllanib qoladi. Mana shu agressiyaning tarkibi hisoblanadi. Odam ba’zan o’zgalarga, ba’zan o’ziga bu mexanizmni qo’llaydi.
Ichki agressiya
— noshudsan, eplolmaysan, hech qachon yaxshi bo’lmaysan, yomonsan, landovursan, xunuksan, xudbinsan va hkz. Bu mexanizmning vazifasi — boshqalar og’ritishidan oldin o’zim og’ritib qo’ya qolaman.
Tashqi agressiya
— nazorat qilish, baqirish, keskinlashish, haqorat, kuch ishlatish va hzk. Bu mexanizmning vazifasi — meni tashlab ketishlari, jonimga ozor berishlaridan oldin, men ularga ozor berib olishim kerak.
Eng qizig’i, bu qismlar ba’zan bizni hafa qilgan odamlar obraziga o’xshab ketadi. Mana nega oyingizga o’xshab baqirayotgan bo’lasiz.))) Asli ildizida bu og’riq sababidan shakllangan bo’lsa ham keyinchalik bu sizni himoya qilish uchun moslashib ketgan. Har ikki qism qanchalik og’ir ko’rinmasin, vazifasi baribir himoya bo’lyapti.
P.s. O’zlarini himoya qilish uchun yaxshiroq va yumshoqroq mexanizmlarni bolalarimizga berishimiz mumkinligiga ishonaman
👥
@palmoviysad
6-8 yoshli bolalar uchun jinsiy tarbiyaga oid ertak
@palmoviysad
#bolalar_kitobi
Xolerikning buyruqbozligi va Melanxolikning bosimdan charchashi
Xolerik odamlar buyruq berish ohangida gapiradi, odatda. O’zlari uchun bu bilinmaydi. Keyin fikrdagi tezlik sabab ular bir necha hissiy va fikriy bosqichni qisqartirib, bitta qilib yashab o’tishadi. Masalan: xolerik kimdandir yordam so’rasa, gapni uzoqdan olib kelmaydi, vaziyatini tushuntirmaydi, vaziyatga hissiy tus bermaydi. Xolerik “falon narsa kerak edi, yoki opkeberolasanmi yoki obkebergin shuni”, qabilida gapiradi. Masalan, bir-ikki choylashib, qandaydir ishni birga qilgan bo’lsa, uni tezda “uzkiy” krugga qo’shvorishi va bemalol haddi sig’ib ketaverishi mumkin.
Ammo melanxolik unday emas. Melanxolik birov bilan do’stlashishi uchun vaqt kerak, vaziyatga hissiy tus beradi. Hissiyotni yashab, keyin ratsionallikka o’tadi. Unga berilayotgan vazifaning g’oyaviy ahamiyati muhim. Masalan: “men bugun kasal bo’lib qoldim, o’zim qilolmayman, iltmos, shunga yordam berolasizmi” shaklida murojaat qilish kerak. Qanchalik yaqin bo’lmang melanxolik tafsilot va o’zining bu ishdagi ahamiyatini his qilmaguncha, muqobil harakatga kelmasligi mumkin. Endi shunday hissiyotli odamga “vey, maneyga ke; hey, anavini uzat, uni qilvor, buni aytvor” qabilidagi gaplar nihoyatda og’ir botadi. O’zini yaxshi his qilmaydi katta ehtimol bilan va yomon gumon qiladi. Keyin esa yo passiv agressiya qiladi yoki munosabatlardan izolyatsiya qiladi — insofi bo’lsa. Bo’lmasam, g’iybat eshiklari ochiladi.
Bu yerda ikki tomonning ham o’z haqiqati bor, murosa uchun vaqt, sabr va shafqat kerak — mo’minning mo’minga yaxshi gumonidek.
Aynan shunaqa tushunmovchilik oilada er-xotin va qaynona-kelin orasida ham bo’ladi. Ba’zida muammo bir chimdim ilm bilan hal bo’lib ketishi mumkin
@palmoviysad
Nikoh inson hayotidagi eng muhim jarayon va bosqich, chunki odam shu munosabatda o’zini qanchalik topishi boshqa munosabatlarini belgilab beradi. Yangi turmush qurganlarda mana shu jarayon yanayam sifatli, tez va mustahkam bo’lishi uchunam nikoh boshidagi munosabatlar “romantik” tus oladi. Bu Allohning bandalariga rahmatidan. Adashmasam, “Soydul xotir”da zurriyod ko’payishiga targ’ib uchun ham aloqaga rag’bat inson firatiga joylangan, deb yozilgandi.
Munosabatlarda ham aynan shunday ular mustahkam bo’lishi, nafslari orom olishi, ruhiyatini tartibga keltirishlari uchun yoshlikda romantika keyingi davrga nisbatan ko’proq bo’ladi. “Romantika” deganda endi hamma o’zining qarichini tushunadi, man umumiy ma’noni aytyapman. Qaysidir qiliqlar yosh o’tsa ham hamon yoqimli va yarashadi, ba’zilari esa yillar davomida o’z “ehtirosini” yo’qotadi. Shuning uchun hamma o’zining ko’zoynagidan baho bervorishga shoshilmasligi kerak.
Hamma munosabat muayyan qonun-qoidalarga rioya qilishi mumkin, ammo er-xotin orasidagi munosabat — xos, qonuniyatlarga bo’ysunmaydi, standartlar asosida shakllanmaydi. Uni ikki tomon o’zaro yaratadi va normani ham ular belgilaydi. Kimgadir bir narsa norma, kimgadir boshqa narsa norma — masalan, adam oyimni ko’p peshonalaridan o’pganlarini ko’rganman. Ammo adajon va oyijon biror marta qo’l ushlashishganini ko’rmaganman. Bu ikki hodisani muhokama qilish, fikr bildirishga uchinchi tomon haqli emas. Chunki bu ularning munosabati — shunday bo’lishiyam kerak.
Endi “romantika”ga qaytsak — bu nega muhim?
Juftlar bir-biriga xizmat ko’rsatishi va shu bilan muhabbat tili, ehtirom, bir-birining hayotida alohidaliklarini topishi uchun. “Nega boshqalar emas, aynan u”, degan savolga javob yangi er-xotin uchun aktualroq. Chunki ikki tomon mutlaq yangi rishtada, yangi rollarda va vazifalarda. Ammo yillar, sinovlar va farzandlar bilan bezatilgan oilada “romantik” xizmat ko’rsatish, izhorlar boshqacha ko’rinishda tus oladi. Ularning dolzarb savollari boshqacha bo’ladi, tahminan, “Nimaga haliyam u?”, degandekmi?))
Bizda media mana shu nikohdan keyingi romantik bosqichni nikohdan avvalga ko’chirib qo’ygan.
Ongimizda shu normallashgan. Nikohsiz romantikalar jo’nday, birov pinagini buzmaydi, ammo halol er-xotinlar bir-biriga qarashsa, qandaydir iltifotlar qilsa, nimadir g’alatiday
— yo yarashmayapti, yoki g’urur toptalib ketyapti
.
Yoshlarning katta qismi esa shu to’ydan oldingi romantikaga o’ralashib, oilaning qiymatini noto’g’ri o’lchab qo’yadi — noto’g’ri kutuvlar shakllanadi. Keyin ajrimlar, marhabo.
@palmoviysad
🇸🇦
nadan farzandga nima meros qolishi kerak? (II qism)
🪴
Jinsiy tarbiya mutaxassisi sifatida,
har qanday onadan farzandlariga tanasini hurmat qilish va himoya qila olish ko’nikmasi qolishi tarafdoriman. Sababi onasi hurmat qilmagan bolani jamiyat hurmat qilmaydi, onasi himoya qilmagan bolani jamiyat erta kunda himoyalamaydi. Mana shu yillar davomida yaqin qarindoshlari tomonidan tegajoqlik qilingan qizlarning onalari bilgan holda bu narsalarga ko’z yumishganiga ko’p guvoh bo’lganman. Ba’zan esa bu jimgina ko’z yumish eng yumshoq shakl bo’lib, qizning o’zini aybdor qilish holatlari ham bo’lgan. Bola o’zini himoya qilolmaydi, katta odam uni himoya qilishga majbur. Bunaqa pastkashliklarda esa bolalar nafaqat himoya qilinmaydi, balki aybdor sifatida talqin ham qilinadi. Tanasini kamsitmaydigan, mahramiyat chegaralarini hurmat qiladigan, Alloh yaratgan hilqati uchun mazahlamaydigan, uning iffatini himoya qiladigan onalik bolalar uchun eng yaxshi meros, nazarimda.
☕️
Havaskor jamiyatshunos tadqiqotchi
sifatida esa, har qanday onadan bolaga keng hamda tanqidiy fikrlash qobilyati, individual istaklardan ko’pchilik manfaatini ustun ko’ra olish salohiyati, murakkab vaziyatlarda tarixdan ibrat ola olish hamda turli ziddiyatli holatlarda ratsional tahlil qila olish ko’nikmasi meros qolishini xohlardim. Sababi bir necha soniyalik hissiyotlar yillik taqdirlarga nuqta qo’yishi mumkin, o’zini tanigan, tushungan va maqsadi aniq onalarning farzandlari hech qachon yiqilmaydi emas, balki boshqalarga qaraganda ko’proq yiqilishi mumkin, ammo har bir qad rostlashi ulkan tajriba debochasi bo’ladi, insha Alloh.
📖
Islom tarixiga qiziquvchi bir inson sifatida esa,
bolalarga onasidan siyrat kabi ilmlarga muhabbat, qiziqish meros qolishi istardim. Bugun hamma Rosululloh
▪️
ni sevishini iddao qiladi, ammo u zot
▪️
sevish shikaflarga “Muhammad
▪️
deb” suviner qo’yish bilan bo’lmaydi. Balki u zotni tanish, sunnatlariga ergashish va shariatini qoim qilishi bo’ladi. Agar ona bir uyda shu kichik muhitni yaratmasa, u uydan chiqqan kadrlar jamiyatda qanday qilib “nabaviy tizim”ni joriy qilsin?!
(C) ummu Umayr
@palmoviysad