PEDIATRIYA (BOLALAR SALOMATLIGI)
Yangi tug‘ulgan chaqaloqlarda sariqlik darajasini baholashda Kramer shkalasidan foydalaniladi:
I daraja
– yuz va boʻyinda sariqlik (bilirubin >80 mkmol/l);
II daraja
– sariqlik kindikkacha tarqaladi (bilirubin 150 mkmol/l);
III daraja
– sariqlik tizzagacha tarqaladi (bilirubin 200 mkmol/l);
IV daraja
– sariqlik yuz, gavda, qoʻl va oyoqlargacha tarqaladi (>250 mkmol/l);
V daraja
– butun tana boʻylab tarqalgan sariqlik (bilirubin miqdori >350 mkmol/l).
Fiziologik sariqlik odatda oyoq uchidan bosh tomonga qarab yo'qolib boradi. Normada chaqaloqlardagi fiziologik sariqlik bola hayotining 14 kunigacha yo'qolib ketishi lozim.
©
Doctor Muxtorov
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Chaqaloqlarda fiziologik sariqlik(Neonatal sariqlik)
- qondagi yuqori darajali bilirubin hisobiga, teri va ko‘z shilliq qavatlarining sariq rangga bo‘yalishi.
Chaqaloqlarda fetal gemoglobinnni yetuk gemoglobinga almashinish jarayoni ro‘y beradi. Bunda jigar fetal gemoglobindan hosil bo‘lgan bilrubinni bog‘lashga ulgura olmaydi.
Qo‘shimcha belgilari yuqori uyquchanlik va ishtahani pasayishi.
Teridagi sariqlik chaqaloq hayotining 3-4 kunlari yaqqol ko‘zga tashlanadi va sariqlik 7-8 kun saqlanib qoladi.
Chaqaloq organizmidagi ferment sistema to‘liq ishlaganida teri rangi och-pushti holatda saqlanadi.
Bu holat fiziologik - davolash shart emas
.
❗️
Odatda fiziologik sariqlik bola hayotining 14-kunigacha o‘tib ketishi kerak. Agar shu vaqtgacha sariqlik yo‘qolmasa, bolani pediatr ko‘rigiga olib borish zarur.
©
Doctor Muxtorov
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
💡
Endilikda
kanalimizni qo'llab-quvvatlash
va
rivojlantirishda o'z hissangizni
qo'shmoqchi bo'lsangiz,
DONAT qilishingiz mumkin.
❓
Donat nima?
💲
Donat
(ing. donate) - loyiha (sayt, kanal, mahsulot) ni qo'llab-quvvatlash maqsadida foydalanuvchilar tomonidan loyiha egasiga qilinadigan beg'araz moliyaviy ko'mak. Bu ko'mak maxsus saytlar yoki birorta hisob raqamiga pul o'tkazish orqali amalga oshiriladi.
❓
Donat qanday qilinadi?
Quyida turgan havola orqali o'ting va o'zingizga qulay mablag'ni yozing. So'ngra o'zingizning hisob raqamingizni to'ldirgandek mablag'ni yuborsangiz bo'ladi.
Havola:
👉
https://tirikchilik.uz/pediatric_uz
❗️
Har bir donat,
kichikmi
yoki
kattami,
biz uchun
juda qadrli
va kanalimizni yanada rivojlantirishga yordam beradi.
Sizning ishonchingiz
va
qo'llab-quvvatlanganligingiz
biz uchun ilhom manbai va harakatimizni davom ettirish uchun kuch beradi.
Bolalarda ko‘p terlash sabablari
Bolalarning koʻp terlashiga quyidagilar sabab boʻladi:
📌
Xona haroratining yuqori boʻlishi yoki ob havoning issiq boʻlishi natijasida bolaning terlashi;
📌
Kun davomida bola emotsional holati, qoʻzgʻaluvchanligi, nerv tizimining taʼsirlanishi tungi vaqtda koʻp terlashga sabab boʻladi
📌
Shamollash kabi holatlarda;
📌
Nasliy moyillik.
Koʻp ter ajralishi ayrim kasalliklar natijasida ham roʻy beradi, ular quyidagilar boʻlishi mumkin:
📌
Vitamin D yetishmovchiligi va raxit
📌
Qalqonsimon bez funksiyasida kamchiliklar;
📌
Jigar va oshqozon ichak tizimidagi muammolar;
📌
Yurak-qon tomir kasalliklari;
Immun tizimidagi oʻzgarishlar.
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Bola uchun suv zarurligining 5 ta sababi
Suv har bir odamning – kattalarning ham, bolalarning ham hayotida muhim rol o‘ynaydi.
Bolalar kattalardan ko‘ra ancha faolroq bo‘lgani uchun ularda modda almashinuvi jadalroq, shuning uchun ularning tabiiy ichimlik suviga bo‘lgan ehtiyoji anchagina yuqoridir.
Biz sizga bolani muntazam ravishda suv ichishga o‘rgatish nima uchun bunchalik muhimligi haqida aytib bermoqchimiz.
Suv – faollik manbai
Bolalar kattalarga qaraganda ancha harakatchan bo‘lib, jismoniy mashqlar paytida ular ko‘p suyuqlik yo‘qotadi: shuning uchun bola o‘z vaqtida suv ichishini va suv balansini tiklashini nazorat qilib turish lozim.
Suv – diqqat-e’tiborni to‘plash va yaxshi baholar garovi
Olimlarning aniqlashicha, agar bola organizmida suv yetishmasa, uning aqliy va jismoniy ko‘rsatkichlari 20% ga tushib ketar ekan.
Birinchidan, miyaning 80% i suvdan tashkil topgan bo‘lib, suvning yetishmasligi unga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Ikkinchidan, suv shuningdek qon harakatlanishiga ham yordam beradi, agar qon oqimi sekinlashsa, miyaga kislorod bormay qo‘yadi.
Shuning uchun bolaning suv balansini saqlash bilan siz uning xotirasini va diqqatini yaxshilagan bo‘lasiz.
Suv – salomatlikning asosi
Bolaning qoni, miyasi, hamma a’zolari va hatto suyaklari tarkibida ham suv mavjud. U hamma hayotiy jarayonlarda muhim vazifani bajaradi.
Agar bola organizmi muntazam ravishda suvsizlik holatida bo‘lsa, bu har xil kasalliklarning kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Muntazam suv ichib turish esa bolaning ahvoli yaxshilanishiga, kuchiga kuch qo‘shilishiga, allergik reaksiya va boshqa xavflarning kamayishiga yordam beradi.
Suv bola organizmining shakllanishida asosiy rol o‘ynaydi
Suv modda almashinuvini yaxshilaydi, bola organizmi shakllanishida va immunitetining mustahkamlanishida asosiy rol o‘ynaydi: u hamma kimyoviy reaksiyalarda qatnashadi, bolaning o‘sishi uchun kerak bo‘ladigan vitaminlar, makro- va mikroelementlarni yetkazib berishda yordam beradi.
Suv haroratni bir xil saqlash jarayonida qatnashadi
Suv ichish tana haroratini muvofiq holda saqlab turishga yordam beradi. Shuning uchun muntazam ravishda suv ichish nafaqat yoz faslida, balki hatto yilning eng sovuq paytlarida ham juda muhimdir.
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Yangi tug'ilgan chaqaloq sog'lom ekanligini qanday bilsa bo'ladi?
1952-yilda amerikalik shifokor
Virjiniya Apgar
tug'ilgan chaqaloqlarga baho berish taklifi bilan chiqadi. U
yangi tug'ilgan chaqaloqning holatini baholash va reanimatsion muolalajalarga ehtiyoj bor yoki yo'qligini aniqlash
tizimini taklif etgan. Bu baholash usuli muallifga atalib
APGAR
shkalasi deb nomlanadi va u quyidagi ko'rsatkichlarni o'z ichiga oladi:
A (appearance)
- chaqaloqning teri rangi;
P (pulse)
- pulsi;
G (grimace)
- yuz ifodasi;
A (activity)
- harakatlari, mushaklari tonusi;
R (respiration)
- nafas olish qobiliyati, reflekslari.
Shkala
5 ta ko'rsatkich
(har biri 0 dan 2 ballgacha, jami — maksimal 10 ball)
tahlilini o'z ichiga oladi. U bola tug'ilishi bilanoq
1-5 daqiqa
ichida amalga oshiriladi. Agar jami ball
3 dan past
bo'lsa, chaqaloqning
ahvoli og'ir
deb baholanadi.
7 balldan yuqorisi
esa
yaxshi
degani.
©
Doctor Muxtorov
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Bolalarda issiqlik toshmasi turlari
⚡️
Issiqlik toshmasining asosiy uch turi mavjud:
📌
Kristal issiqlik
(Miliaria crystallina) — issiqlik toshmalarining eng yengil turi. Bu epidermis deb ataluvchi terining yuqori qatlamiga taʼsir qiladi. Bunda chaqaloqning terisida mayda, oq, pufakchaga oʻxshash toshmalarni koʻrishingiz mumkin;
📌
Qizil issiqlik
(Miliaria rubra) — issiqlik toshmasining bu turi terining tashqi qatlamida chuqurroq joylashgan boʻladi. Miliaria rubra koʻpincha tikanli issiqlik deb ataladi, toshma atrofidagi teri qizarib, ogʻriqli bo’ladi va qichiy boshlaydi;
📌
Chuqur issiqlik
(Miliaria profunda) — terining eng chuqur qatlamiga (dermis) taʼsir qiladi. Kichkintoylar va bolalar orasida juda kam uchraydi. Odatda kattalarning oyoq, qoʻl va qorin terisi yuzasida paydo boʻladi.
Kanalga ulanish
👉
@pediatric_uz
O'zbekiston Respublikasida profilaktik emlashlar kalendari
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
❓
Simobli termometr nimasi bilan xavfli
Simobli termometr
— qizigan simobni kengayib yuqoriga ko'tarilishi hisobiga haroratni aniqlaydigan tibbiy jihoz. Albatta termometrning sinish ehtimol yo'q emas. Shuning uchun, bolalarda tana haroratini o'lchayotgan paytda ehtiyot bo'lish lozim.
Termometr sinib simob tashqariga chiqsa, u asta-sekin xona haroratida bug'lana boshlaydi va yuqori nafas yo'llariga tushib organizmni zaxarlaydi. Simobni zararsizlantirish uchun uning ustiga darhol oltingugurt kukunini sepish lozim. Simob oltingugurt bilan birikib, bug'lanmaydigan va suvda erimaydigan simob sulfid(HgS) tuzini hosil qiladi.
JSST(Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti) 2020-yilgacha bunday termometrlardan voz kechishga chaqirib keldi. 2013-yilda asos solingan Minamata konvensiyasi esa, 2030-yilgacha barcha tibbiy uskunalarni simobdan holi qilmoqchi.
©
Doctor Muxtorov
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube