PEDIATRIYA (BOLALAR SALOMATLIGI)
💡
Endilikda
kanalimizni qo'llab-quvvatlash
va
rivojlantirishda o'z hissangizni
qo'shmoqchi bo'lsangiz,
DONAT qilishingiz mumkin.
❓
Donat nima?
💲
Donat
(ing. donate) - loyiha (sayt, kanal, mahsulot) ni qo'llab-quvvatlash maqsadida foydalanuvchilar tomonidan loyiha egasiga qilinadigan beg'araz moliyaviy ko'mak. Bu ko'mak maxsus saytlar yoki birorta hisob raqamiga pul o'tkazish orqali amalga oshiriladi.
❓
Donat qanday qilinadi?
Quyida turgan havola orqali o'ting va o'zingizga qulay mablag'ni yozing. So'ngra o'zingizning hisob raqamingizni to'ldirgandek mablag'ni yuborsangiz bo'ladi.
Havola:
👉
https://tirikchilik.uz/pediatric_uz
❗️
Har bir donat,
kichikmi
yoki
kattami,
biz uchun
juda qadrli
va kanalimizni yanada rivojlantirishga yordam beradi.
Sizning ishonchingiz
va
qo'llab-quvvatlanganligingiz
biz uchun ilhom manbai va harakatimizni davom ettirish uchun kuch beradi.
Bolalarda ko‘p terlash sabablari
Bolalarning koʻp terlashiga quyidagilar sabab boʻladi:
📌
Xona haroratining yuqori boʻlishi yoki ob havoning issiq boʻlishi natijasida bolaning terlashi;
📌
Kun davomida bola emotsional holati, qoʻzgʻaluvchanligi, nerv tizimining taʼsirlanishi tungi vaqtda koʻp terlashga sabab boʻladi
📌
Shamollash kabi holatlarda;
📌
Nasliy moyillik.
Koʻp ter ajralishi ayrim kasalliklar natijasida ham roʻy beradi, ular quyidagilar boʻlishi mumkin:
📌
Vitamin D yetishmovchiligi va raxit
📌
Qalqonsimon bez funksiyasida kamchiliklar;
📌
Jigar va oshqozon ichak tizimidagi muammolar;
📌
Yurak-qon tomir kasalliklari;
Immun tizimidagi oʻzgarishlar.
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Bola uchun suv zarurligining 5 ta sababi
Suv har bir odamning – kattalarning ham, bolalarning ham hayotida muhim rol o‘ynaydi.
Bolalar kattalardan ko‘ra ancha faolroq bo‘lgani uchun ularda modda almashinuvi jadalroq, shuning uchun ularning tabiiy ichimlik suviga bo‘lgan ehtiyoji anchagina yuqoridir.
Biz sizga bolani muntazam ravishda suv ichishga o‘rgatish nima uchun bunchalik muhimligi haqida aytib bermoqchimiz.
Suv – faollik manbai
Bolalar kattalarga qaraganda ancha harakatchan bo‘lib, jismoniy mashqlar paytida ular ko‘p suyuqlik yo‘qotadi: shuning uchun bola o‘z vaqtida suv ichishini va suv balansini tiklashini nazorat qilib turish lozim.
Suv – diqqat-e’tiborni to‘plash va yaxshi baholar garovi
Olimlarning aniqlashicha, agar bola organizmida suv yetishmasa, uning aqliy va jismoniy ko‘rsatkichlari 20% ga tushib ketar ekan.
Birinchidan, miyaning 80% i suvdan tashkil topgan bo‘lib, suvning yetishmasligi unga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Ikkinchidan, suv shuningdek qon harakatlanishiga ham yordam beradi, agar qon oqimi sekinlashsa, miyaga kislorod bormay qo‘yadi.
Shuning uchun bolaning suv balansini saqlash bilan siz uning xotirasini va diqqatini yaxshilagan bo‘lasiz.
Suv – salomatlikning asosi
Bolaning qoni, miyasi, hamma a’zolari va hatto suyaklari tarkibida ham suv mavjud. U hamma hayotiy jarayonlarda muhim vazifani bajaradi.
Agar bola organizmi muntazam ravishda suvsizlik holatida bo‘lsa, bu har xil kasalliklarning kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Muntazam suv ichib turish esa bolaning ahvoli yaxshilanishiga, kuchiga kuch qo‘shilishiga, allergik reaksiya va boshqa xavflarning kamayishiga yordam beradi.
Suv bola organizmining shakllanishida asosiy rol o‘ynaydi
Suv modda almashinuvini yaxshilaydi, bola organizmi shakllanishida va immunitetining mustahkamlanishida asosiy rol o‘ynaydi: u hamma kimyoviy reaksiyalarda qatnashadi, bolaning o‘sishi uchun kerak bo‘ladigan vitaminlar, makro- va mikroelementlarni yetkazib berishda yordam beradi.
Suv haroratni bir xil saqlash jarayonida qatnashadi
Suv ichish tana haroratini muvofiq holda saqlab turishga yordam beradi. Shuning uchun muntazam ravishda suv ichish nafaqat yoz faslida, balki hatto yilning eng sovuq paytlarida ham juda muhimdir.
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Yangi tug'ilgan chaqaloq sog'lom ekanligini qanday bilsa bo'ladi?
1952-yilda amerikalik shifokor
Virjiniya Apgar
tug'ilgan chaqaloqlarga baho berish taklifi bilan chiqadi. U
yangi tug'ilgan chaqaloqning holatini baholash va reanimatsion muolalajalarga ehtiyoj bor yoki yo'qligini aniqlash
tizimini taklif etgan. Bu baholash usuli muallifga atalib
APGAR
shkalasi deb nomlanadi va u quyidagi ko'rsatkichlarni o'z ichiga oladi:
A (appearance)
- chaqaloqning teri rangi;
P (pulse)
- pulsi;
G (grimace)
- yuz ifodasi;
A (activity)
- harakatlari, mushaklari tonusi;
R (respiration)
- nafas olish qobiliyati, reflekslari.
Shkala
5 ta ko'rsatkich
(har biri 0 dan 2 ballgacha, jami — maksimal 10 ball)
tahlilini o'z ichiga oladi. U bola tug'ilishi bilanoq
1-5 daqiqa
ichida amalga oshiriladi. Agar jami ball
3 dan past
bo'lsa, chaqaloqning
ahvoli og'ir
deb baholanadi.
7 balldan yuqorisi
esa
yaxshi
degani.
©
Doctor Muxtorov
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
Bolalarda issiqlik toshmasi turlari
⚡️
Issiqlik toshmasining asosiy uch turi mavjud:
📌
Kristal issiqlik
(Miliaria crystallina) — issiqlik toshmalarining eng yengil turi. Bu epidermis deb ataluvchi terining yuqori qatlamiga taʼsir qiladi. Bunda chaqaloqning terisida mayda, oq, pufakchaga oʻxshash toshmalarni koʻrishingiz mumkin;
📌
Qizil issiqlik
(Miliaria rubra) — issiqlik toshmasining bu turi terining tashqi qatlamida chuqurroq joylashgan boʻladi. Miliaria rubra koʻpincha tikanli issiqlik deb ataladi, toshma atrofidagi teri qizarib, ogʻriqli bo’ladi va qichiy boshlaydi;
📌
Chuqur issiqlik
(Miliaria profunda) — terining eng chuqur qatlamiga (dermis) taʼsir qiladi. Kichkintoylar va bolalar orasida juda kam uchraydi. Odatda kattalarning oyoq, qoʻl va qorin terisi yuzasida paydo boʻladi.
Kanalga ulanish
👉
@pediatric_uz
O'zbekiston Respublikasida profilaktik emlashlar kalendari
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
❓
Simobli termometr nimasi bilan xavfli
Simobli termometr
— qizigan simobni kengayib yuqoriga ko'tarilishi hisobiga haroratni aniqlaydigan tibbiy jihoz. Albatta termometrning sinish ehtimol yo'q emas. Shuning uchun, bolalarda tana haroratini o'lchayotgan paytda ehtiyot bo'lish lozim.
Termometr sinib simob tashqariga chiqsa, u asta-sekin xona haroratida bug'lana boshlaydi va yuqori nafas yo'llariga tushib organizmni zaxarlaydi. Simobni zararsizlantirish uchun uning ustiga darhol oltingugurt kukunini sepish lozim. Simob oltingugurt bilan birikib, bug'lanmaydigan va suvda erimaydigan simob sulfid(HgS) tuzini hosil qiladi.
JSST(Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti) 2020-yilgacha bunday termometrlardan voz kechishga chaqirib keldi. 2013-yilda asos solingan Minamata konvensiyasi esa, 2030-yilgacha barcha tibbiy uskunalarni simobdan holi qilmoqchi.
©
Doctor Muxtorov
Kanalga ulanish
👉
@Pediatric_uz
Telegram
|
Instagram
|
Facebook
|
YouTube
❓
Savol: Yoz kunlarida 2,5 yoshli bolaning burni tez-tez qonasa, qanday davolash mumkin?
✅
Dr. Muxtorov javobi:
Yozda bolalarda burun qonashining eng ko‘p uchraydigan sababi issiq va quruq havo tufayli burun shilliq qavatining qurib qolishidir. Bundan tashqari, burunni kovlash, allergik rinit, virusli infeksiyalar yoki burunga zarba ham qonashga olib kelishi mumkin. Kam hollarda esa qon ivish tizimi kasalliklari yoki boshqa jiddiy sabablar uchraydi.
Qon ketganda bolani tik o‘tqazing, boshini biroz oldinga eging va burunning yumshoq qismini 10–15 daqiqa davomida barmoqlar bilan bosib turing. Boshni orqaga tashlash tavsiya etilmaydi. Burun ustiga sovuq kompress qo‘yish foydali bo‘lishi mumkin.
Takroriy qonashlarning oldini olish uchun:
▪️
Xonadagi namlikni 40–60% darajada saqlang.
▪️
Burunga kuniga bir necha marta fiziologik eritma tomizing yoki seping.
▪️
Zarurat bo‘lsa, shifokor tavsiyasi bilan burun ichiga namlovchi gel yoki vazelinning juda yupqa qatlamini surting.
▪️
Bolaning burunni kovlamasligiga e'tibor bering va tirnoqlarini qisqa qilib oling.
▪️
Yetarli miqdorda suyuqlik ichishini ta'minlang.
❗️
Agar qonash haftasiga bir necha marta takrorlansa, 15–20 daqiqadan ortiq to‘xtamasa, juda ko‘p qon ketsa yoki tanada ko‘karishlar, milk qonashi kabi belgilar ham kuzatilsa, albatta pediatr va LOR shifokori ko‘rigidan o‘tish zarur. Ba'zi hollarda umumiy qon tahlili va qon ivish ko‘rsatkichlarini tekshirish tavsiya etiladi.
Kanalga ulanish
👉
@pediatric_uz
❓
Savol: Bolalar nima sababdan tishini g'ichirlatadi?
✅
Dr. Muxtorov javobi:
Bolalarda tishni g'ichirlatish (bruksizm) ota-onalarni ko'p xavotirga soladi. Ammo bu holat har doim ham gelmintlar borligini anglatmaydi. Ilmiy tadqiqotlarga ko'ra, bolalarda bruksizmning asosiy sabablari orasida stress va hayajon, uyqu buzilishlari, tishlarning noto'g'ri joylashuvi, jag' mushaklarining zo'riqishi hamda irsiy moyillik mavjud. Ayrim bolalarda bu odat sut tishlari chiqayotgan yoki tishlash tizimi shakllanayotgan davrda ham kuzatilishi mumkin.
Ko'p hollarda bruksizm uyqu vaqtida sodir bo'ladi va bola buni o'zi sezmaydi. Agar tishni g'ichirlatish tez-tez takrorlansa, tish emali yemirilishi, jag' og'rig'i, bosh og'rig'i yoki tishlarning sezgirligi paydo bo'lishi mumkin.
Agar bolada bunday holat uzoq davom etsa yoki og'riq bilan kechsa, bolalar stomatologi ko'rigidan o'tish tavsiya etiladi. Zarurat bo'lsa, uyqu buzilishlari yoki boshqa sabablarni aniqlash uchun qo'shimcha tekshiruvlar o'tkaziladi.
❗️
Esda tuting, bruksizmni faqat ichak parazitlari bilan bog'lash ilmiy jihatdan isbotlanmagan. Shuning uchun davolashdan oldin sababini aniqlash muhimdir.
Kanalga ulanish
👉
@pediatric_uz