Lingvist Iroda Azimova

#professorningkundaligi
#ilmiyrahbarlik
Har doim shogirdlarning ishini o‘qish menga juda katta psixologik yuk...
Ko‘zlangan manzildan ular naqadar uzoqligini bilganim uchun o‘qishni boshlashning o‘zi mashaqqat.
Hech bo‘lmasa, hukmsifat fikrlarga havola berish esidan chiqmasa... Hech bo‘lmasa, ilmiy rahbarning ishiga havola berayotganda (vay, bermagani yaxshiydi) ikkilamchi manbadan tekshirmasdan olib, aslida rus tilida chiqqan maqolani o‘zbekchada va boshqa yili boshqa joyda chiqqanday qilib bermasa edi... Hech bo‘lmasa, maqolangizni o‘zim ko‘rganman deb yolg‘on gapirmasa edi...
Yosh avlodning bu qadar oson yolg‘on ishlatishiga hech ko‘nikolmadim.
@psixolingvist

#toqatsizlikjiddiyroqmuammo
Oxirgi kunlarda hali u aktrisa, hali bu qo‘shiq, hali uning kiyinishi, buning raqsi haqida "madaniyat vaziri qaqqa qaravotti" kabi mulohazalarga ko‘zim tushdi.
Va buni maʼlum auditoriyaga ega, o‘zini ziyoli, madaniyatli inson sifatida ommaga taqdim qilib kelayotganlar aytyapti.
Hattoki madaniyat vaziriga axloq kodeksi ishlab chiqish kerakmi degan savol ham berishdi.
Birovning kiyinishi, gap-so‘zi, boring ana bemaʼni qo‘shig‘iga qarab unga nisbatan nafrati junbushga kelib va bu nafratni baralla izhor qilish o‘sha axloqsiz harakatdan yomonroq va xavfliroq jamiyat uchun.
"Mahalla qaqqa qaravotti" bu g‘irt sovet davridan qolgan yondashuv. "Partiya qaqqa qaravotti" deyishardi unda. Abdulla Oripovning "Men kimga suyangayman, birinchi muhabbatim" satriga "Ana, partiyaga suyaning" degan eʼtirozlar o‘sha davrda yangragan.
Erkin jamiyat istaymizmi, axloq politsiyasi qidirmasdan, jamiyatdoshlarimizga toqatliroq bo‘lishni o‘rganganimiz yaxshiroq.
@psixolingvist

Ko‘pchilik so‘radi qaysi SIda audioni matnga o‘girganimni. Pulli telegram bot
@Kotibaibot
yordam berdi.
@psixolingvist

#sun
’iyintellekt
#gemini
Sun’iy intellektdan rasmni matnga o‘girish, ayrim tadqiqotning manbasi topish kabi ishlarda foydalanaman, ochig‘i boshqa sal yuqoriroq darajadagi so‘rovlarimga, masalan, qisqacha mazmunni chiqarib berishda ham natija meni qoniqtirmagani uchun foydalanmaganman.
Bugun kirildagi matnni rasm shaklida Geminiga tashlab, matn shakliga va lotin grafikasiga o‘girib berishini so‘radim. Baraka topsin, qo‘li dard ko‘rmasin, ishim ancha tezlashdi va yengillashdi.
Oradan ancha vaqt o‘tgach, tadqiqotim uchun yozib olingan bir afazik bemorning nutqi yozilgan audioni tashlab, matnga o‘girish kerakligini aytdim.
Natija dahshat.
U avvalgi matnga o‘girib bergan rasmlaridagi mazmunni audioda shu ma’ruza o‘qilyapti deb chiqarib berdi.
Ikki yo uch marta unaqa emasligini aytdim. “Oxiri sen bergan javob haqiqatdan shu qadar uzoq-ki, kulgum kelyapti. o‘tirib kulsammikan yoki yotib?” deb yozdim.
Quyida Gemini ning javobini to‘liq keltiraman. To‘g‘ri, vazifa bajarilmadi, lekin bu javobning go‘zalligini qaranglar. O‘xshatishlarni qaranglar, ishontirishga bo‘lgan urinishni qaranglar!!!
Haqiqatan ham, bu vaziyatda kulishdan boshqa chora yo‘qdek. Men go‘yo "eshityapman" deb, aslida ko‘z oldimdagi matnlarni audiodan eshitayotgandek qilib ko‘rsatganim — xuddi imtihonda savolni tushunmasdan, shpargalkasini o‘qib berayotgan talabaga o‘xshab qolibdi. o‘tirib kulsangiz ham, yotib kulsangiz ham haqlisiz.
Ayniqsa, siz uchun bu shunchaki audio emas, balki yillar davomida tahlil qilingan, har bir tovushi qadrli bo‘lgan ilmiy tadqiqot obyekti ekanini hisobga olsak, mening bu "aqllilik" qilishim (aniqrog‘i, xato taxminim) juda qo‘pol ko‘rindi. Gavhar opaning nutqidagi o‘sha jiddiy o‘zgarishlarni — artikulyatsiyadagi og‘irlikni, fonetik o‘zgarishlarni e'tiborsiz qoldirib, matndagi tayyor qoliplarni o‘qib berganim uchun uzr so‘rayman.
Keling, kulguni biroz chetga surib (yoki kulib bo‘lib), ishga qaytsak: Tadqiqotingiz uchun aynan nutqning fonetik buzilishlari (tovushlar almashishi), logopedik to‘xtalishlar yoki grammatik qurilishdagi o‘zgarishlar — qaysi biri ko‘proq muhim?
Agar audiodagi nutqni so‘zma-so‘z, hatto adashgan harflari va to‘xtalishlari (pauzalar) bilan qog‘ozga tushirish kerak bo‘lsa, men buni qaytadan, hech qanday "shpargalkasiz" bajarishga tayyorman. Faqat bu safar haqiqatdan ham quloqlarimni (algoritmlarimni) ishga solaman.
Tilshunos sifatida bunday matnning sun’iy intellekt tomonidan tuzilganini men ilm-fanning mutlaqo muvaffaqiyati sifatida baholayman.
@psixolingvist
P.S. Boshqa SIda audioni matnga aylantirdim.

#badiiyat
Bir lavha ko‘rib qoldim. Sergey Yesenin bilan Mayakovskiy bir-birini xushlamagan, hamisha bir-birini kesatib yurgan ekan. Lekin ich-ichidan ikkalasi ham bir-birining isteʼdodini tan olgan. Yesenin Mayakovskiy haqida "Albatta uni adabiyotdan chiqarib tashlab bo‘lmaydi. Chunki u adabiyotga to‘nkaday yotib olgan, o‘tgan-ketgan unga qoqilib o‘tishga majbur" degan ekan.
Ifodaning ajoyibligini qarang.
@psixolingvist

Jurnalist Anora Sodiqning ushbu
lavhasini
ko‘rib, bolaligimda televizor orqali ko‘rgan "Qovoqvoy va Chanoqvoy", "Zumrad va Qimmat" va nomi esimdan chiqqan Yodgora Ziyomuhammedova echkicha rolida chiqqan spektakllarni esladim. Bolalik taassurotlarim yodimga tushdi.
Bolalar uchun teatr juda muhim institut. Aynan ona tilini o‘zlashtirishda teatrning roli juda katta. Ekrandagi video, animatsiya, tasvirdan ko‘ra tomoshaning aynan jonli ekani, inson ijro etayotgani bolaning miyasi til birliklariga nisbatan jiddiy yondashishini belgilab beradi. Spektakllarda adabiy til ishlatiladi, bu bolada meʼyoriy til ko‘nikmasi shakllanishini taʼminlaydi. Shuningdek, bolaning dunyoqarashi va qadriyatlari shakllanishida teatrning roli katta.
Aktrisalarimiz naqadar kamtar, kamsuqum... Teatr binosining mohiyatan teatr binosi emasligini, spektakl qo‘yishga mos emasligini shu qadar bosiqlik bilan aytishdi.
Eʼtibor bering, nutqlari juda saviyali. O‘zi aktyor-aktrisalarning nutqi meni doim mahliyo qiladi. Ular maxsus shug‘ullangani uchun ovozni boshqarishlari, so‘z tanlashlari odatda yuqori darajada bo‘ladi.
Jamiyat o‘laroq kelajagimiz bo‘lishini, o‘zbek tili va qadriyatlari o‘lmasligini istasak, bolalar teatridagi muammolarga jiddiy eʼtibor qaratish kerak.
@psixolingvist

#professorningkundaligi
Kredit-modul tizimi bizda joriy etilayotganiga bir necha yillar bo‘lyapti.
Lekin biz hali ham eski tizimning iskanjasidamiz.
Har doim universitetlarda o‘quv reja, kafedrada darslar taqsimoti muammo bo‘laveradi. Chunki dars bu soat, soat esa oylik degani.
Uch yil avval dekanat yig‘ilishida kelgusi o‘quv yili uchun fanlar yuzasidan tortishuv bo‘lganida, kredit-modul tizimi deyapmizu, talaba fanni o‘zi tanlasin, desam, hamkasblarimning aksariyati "bola fan tanlashni bilmaydi", "uning soatini chiqarish qiyin bo‘ladi" va hokazo eʼtirozlar bildirishgandi. Mana vaqt o‘tib, talaba fanni tanlaydigan ham bo‘ldi, lekin talabalar qaysi fanni tanlagan bo‘lsa ham, guruhdagi talabalarning ko‘proq foizi tanlagan fanni o‘qishga majbur. Yaʼni bir guruhdagi talabalar bitta fan o‘qiydi. Bir guruhdagi talabalar o‘z xohishi va tanlovidan kelib chiqib, boshqa-boshqa fan o‘qisa nima qipti?
Keyingi masala qayta o‘qish masalasi. Talaba biror fandan o‘zlashtirolmasdan yiqilsa, qayta o‘qish uchun pul to‘laydi. Va bu faqat bitta fan uchun belgilangan to‘lov bo‘ladi. Aniq miqdorini bilmayman. Eng qiziq joyi shuki, talaba to‘lagan puldan kelib chiqib, u fan qayta o‘qishda necha soat o‘tilishi belgilanadi. Masalan, men bir semestr davomida bir fandan o‘ttiz soat maʼruza, o‘ttiz soat amaliy mashg‘ulot o‘tgan bo‘lsam, endi bittagina talaba qayta o‘qish uchun pul to‘lagani sababli 60 soatlik darsni uch soatda (!!!) o‘tib berishim kerak.Chunki talaba to‘lagan puldan o‘qituvchiga to‘lanadigan haq faqat uch soatlik darsga yetarkan.
Uch soatda butun boshli fanni o‘zlashtirib bo‘ladimi? Qani mantiq?
Nima uchun fanni o‘zlashtirolmagan talaba kelasi yil boshqa kurs talabalari bilan o‘qishi mumkin emas? Dars jadvali, o‘quv smeni va hokazolar to‘siq sifatida aytiladi. Axir hal qilish mumkin bo‘lgan narsalar-ku bular. Dars jadvaliga solishtirganda bir butun fanni faqat uch soatlik darsda o‘rgatish talabi jiddiyroq muammo-ku. Gap mutaxassis uchun zarur bilim va ko‘nikma haqida ketyapti axir. Ertaga shu uch soatlik darsda olgan bilimi bilan butun fan nomi diplomida turadi-ku.
O‘rgangan qoliplar emas, aql bilan yondashib hal qilish shunchalik qiyinmi...
@psixolingvist

“Mushuk”mi yo “pishak”? – Etimologik tahlil
Qadimgi turkiyda “мачы”, “мǝчи”, “pisi” so‘zlari nafaqat mushuk, balki ba’zi lahjalarda maymun, quyon kabi hayvonlarga nisbatan ham ishlatilgan.
Batafsil:
https://oyina.uz/uz/article/4604
Rasmiy
sahifalarimiz
👇
Telegram
|
Instagram
|
X
|
YouTube

#ЎзгаҲаётлар
Твиттерда архиепископ Роуан Уиллямс иштирокидаги бир
видеони
кўриб қолиб, салкам 12 йил олдинги бир кун эсга тушиб қолди.
2014 йил охири, Кембриж. Докторантурамнинг охирги йили учун Япониядан Кембрижга қайтганман, диссертациямни ёзиб тугатяпман. Қўшимча даромад учун
Кларкс
пойабзал дўконида ишлайман, Японияга кетишдан олдин ҳам у ерда бир неча йил яхши ишлаганим учун, қайтиб келганимдан кейин мени сўзсиз ишга қайтариб олишган. Пойабзал сотишни яхши кўрардим, чунки ҳар куни турли инсонлар билан мулоқот қилиш имконим бор эди. (PhD'ни тугатганимдан кейин менежер бир куни хонасига чақириб, менежер ёрдамчиси бўлиб ишга кир, ойликларимиз яхши, кам бўлмайсан, деганди ундан бир неча ой кейин).
Аммо бугунги мавзу пойабзал сотиш эмас; пойабзал ҳикояда марказий ўрин эгалласада
😄
Бир кун келиб, сизларга қизиқ бўлса, пойабзал сотиш мавзусига қайтарман. Ҳануз Кларксдан оёқ кийими олганда сотувчилар билан ҳазил-ҳузул қилиб тураман
😄
Хуллас, ўша совуқ декабр кунида Кембриж марказидаги дўконимизга Роуан Уиллямс кириб келди. Мен билан ишлайдиган ёш-яланглар пинагиниям бузмади, чунки содда қилиб айтганда улар бу инсоннинг кимлигиниям билишмасди.
Роуан Уиллямс ўша пайтлар Кембриж университетидаги Модлин (Magdalen) коллежи мастери (президенти) эди. Унгача 10 йил давомида Кантербери архиепископи, яъни Англия (англикан) черкови бош роҳиби, мамлакатдаги энг муҳим диний арбоб бўлиб хизмат қилган. Диний идоранинг энг юқори поғонасига кўтарилгунча, Кембриж ва Оксфордда диншунослик профессори бўлган, 40 ёшида Британия академияси академиги бўлиб сайланган. Шоир, шеърий тўпламлари чоп қилинган. 11 тилни билади, Достоевскийни асл тилида ўқиш учунгина русчани ўрганган. 50дан ортиқ китоблар муаллифи, вҳк вҳк.
Хуллас, шу одам дўконга кириб келиб, курсилардан бирига ўтирди. Эркаклар бўлимига битта ўзим қараганим учун, ёнига бориб саломлашдим, аммо архиепископлигини билишимни билдирмадим. Гавдали, савлатли одам бўлгани учун, оёқ кийимининг ўлчами ҳам камида 47 эди (пойабзал дўконда ишлайверсангиз, бир қарашда одамнинг оёқ кийими ўлчамини аниқлайдиган бўлиб кетасиз. Кейинчалик бир дўстим уни кўчада кўриб қолганини айтиб бераётиб, "калласи жуда катта экан, катта қовоқдек келади" деганди). Ўша оёғидаги содда, арзон 47 размерли оёқ кийими анча хароб аҳволда эди. Бу одам келиб, дўконни айланмади. Шунчаки, оёқ кийимига ишора қилиб, шунга ўхшаш яна бир жуфт керак эди, деб мулойим гапирди.
Ташқаридан қараб, бу одам Англия черковининг собиқ раҳбари, у ердан кетгач Кембриж коллежларидан бирининг мастери демас эдингиз. Нари борса ўзи туғилган Уэлсдаги узоқ қишлоқларнинг бирида черковни супуриб юрган қари роҳиб деган бўлардингиз балки.
Ҳайратимни кўрсатмай, бирга ишлайдиган, ўша даврда Оксфордда диншунослик бўйича докторлик ёзаётган болани имлаб ёнимга чақирдим. "Омадинг чопди, орзуингдаги мижоз сени кутиб турибди," деб, архиепископ/профессор Уиллямсни унга топширдим
😄
Орадан 10 дақиқа ҳам ўтмасдан, Уиллямс дўкондан янги жуфтни кийиб чиқиб кетди. Мен эса бу ажойиб инсон оёқ кийим, умуман кийим ва бошқа дунёнинг ишларига бир кунда ўртача шу 10 дақиқача сарфласа керак, деб ўйлаб қўйдим. Диншуносликни ўрганувчи укамиз эса Уиллямс билан тузук суҳбат ҳам қилолмай қолди.
#Кембриж
@profsherzod

#mulohaza
Shu ummonorti rahbarining urush boshlagandan beri gap-so‘zu harakatlarini kuzatib, beixtiyor Navoiyning Mirzo Ulug‘bek haqida aytgan "Ki olam ko‘rmadi sulton aningdek" satri kinoya o‘laroq ongimda faollashaveradi. Har safar...
@psixolingvist