Lingvist Iroda Azimova

#savol AQSHda Northwestern University degan universitet bor. Shu universitet nomi o‘zbek tilida qayerdadir hech ishlatilganmi? Iltimos, ko‘rgan bo‘lsangiz, o‘rtoqlashsangiz, nomi nima deb berilgan? Agar mabodo ko‘rmagan bo‘lsangiz, northwestern so‘zini…

#savol
AQSHda Northwestern University degan universitet bor. Shu universitet nomi o‘zbek tilida qayerdadir hech ishlatilganmi?
Iltimos, ko‘rgan bo‘lsangiz, o‘rtoqlashsangiz, nomi nima deb berilgan?
Agar mabodo ko‘rmagan bo‘lsangiz, northwestern so‘zini transliteratsiya bilan olsak, -th ifodalagan fonemani o‘zbek tilida qaysi harf bilan bergan maʼqul?
Javob uchun oldindan rahmat.
@psixolingvist

#tavsiya
Xayr, fevral
Ko‘rib dam olinglar. Spoyler bo‘lmasligi uchun taassurotlarimni yozmayman. Esimda qolgan fragmentlar (qiziqishingizni oshirish uchun):
bankdan 89900 so‘m qarzini to‘lolmagan kasal onaxon; Jamshidxon Ziyoxonovning yoshlarga taʼsiri;
shimol yog‘dusimi, umrami- kimga nima muhim;
maktabgacha taʼlim sohasidagi tadqiqotchi;
erkakchasiga gaplashib hal qilib bo‘lmaydigan ishni ayolchasiga yig‘lab hal qilish;
nima uchun ayollarga 50ming dollar hichtimamas (hech nima, lekin originalda boshqa so‘z ishlatildi);
bahorlarda ochilgan boychechagim.
Xullas, kayfiyatim ko‘tarildi. Shu jamoaning boriga shukr.
@psixolingvist

Vijdonsiz aql: ta’limda "texnik savodxonlik" tuzog'iga tushayotgan kim?
Zamonaviy ta’lim tizimi bitta xatoga yo‘l qo‘ymoqda: u bizga "qanday?" deb so‘rashni o‘rgatyapti, lekin "nega?" degan savolni chetda qolmoqda.
Masalan, qanday qilib IELTSdan 9 ball olish mumkin, nega 9 ball olish kerak degan savol haqida öylab körilmayd
i.
Frankfurt maktabi faylasuflari (Adorno, Horkheimer) bu hodisani "instrumental ratsionallik"atamasi bilan izohlaydi: bu – axloqiy me’yorlardan xoli, faqat samaradorlik va natijaga erishishga qaratilgan tafakkur.
Ta'lim faqatgina "mutaxassis" tayyorlashga xizmat qilsa, u insonni tizimning bir vositasi, bir "murvat"iga aylantirib qo'yadi. U qanday söroğiga haddan tashqari kirishib ketadi va natijada "nega?" degan ma'no va mas'uliyat tashuvchi savoldan mahrum bo'ladi
.
Nemis faylasufi Yurgen Xabermas bu muammoning yechimi sifatida "kommunikativ ratsionallik" ni taklif qiladi. Unga ko'ra, texnik ko'nikmalar insonlarning bir-birini tushunishi, umumiy axloqiy qadriyatlar atrofida birlashishi va qarorlarning oqibatlarini birgalikda muhokama qilish uchun xizmat qilsa, haqiqiy taraqqiyotga erishiladi.
Nega bu muhim? Tarixning achchiq saboqlaridan biri shuki, fashizm kabi insoniyat fojialari savodsizlik yoki texnologik uquvsizlik tufayli emas, balki yuqori darajada rivojlangan, ammo vijdonsiz aql ya'ni axloqiy cheklovlardan xoli bo'lgan instrumental aql tufayli yuzaga kelgan: odamlar "qanday qilib samarali bo'lish"ni bilishgan, lekin "buni qilish kerakmi?" degan savol berilmagan.
Shu bois, bugun biz ta'lim tizimini loyihalashda o'quvchilarga nafaqat algoritmlarni yoki texnologiyalarni boshqarishni, balki "idrok ochiqligi”ni va tanqidiy fikrlash san'atini o'rgatishimiz shart. Chunki maqsadi aniqlanmagan, etik filtrdan o'tmagan har qanday bilim – halokatli qurolga aylanishi mumkin. Bizning vazifamiz – funktsional robotlarni emas, balki o'z tanlovlari va harakatlari uchun mas'uliyatni o'z zimmasiga ola oladigan
Insonlarni tarbiyalashdir.
“Ta’lim — bu shunchaki ma’lumot yuklash emas, balki insonni o‘z harakatlari uchun mas’uliyatli qilib tarbiyalashdir.” — Hannah Arendt
Sizningcha, bugungi maktab va universitetlarimiz shaxsiy kompyuter va smartfonlar bilan bir qatorda nechoğli
vijdon va tafakkur bilan jihozlangan?
🤔
Fikrlaringizni kutaman.
İstanbul 2026
9.03.26.
4:17

#ayoltabiati
Qizim uch yoshligida:
- Oyi, qachon mening qanotlarim bo‘ladi?
- Nima qilasan qanotni? Uchasanmi?
- Yo‘q, chirooooyli bo‘ladi.
@psixolingvist

Bayram bilan tabriklayman! Bu qo‘shiq bizning o‘smirligimizdan boshlab bu kungacha shu bayramning madhiyasi kabi.
Halima Xudoyberdiyeva so‘zi, Sultonali Rahmatov musiqasi, Kozim Qayumov, Ravshan Komilov, Muhriddin Holiqov, Husniddin Xoliqov kabi professional va mahoratli xonandalar ijrosidagi eng birinchi va menga eng yoqqan versiyasi.
Rosa qidirib-qidirib topgan edim.
Bayram muborak!
@psixolingvist

Bu sheʼrni o‘smirligimda yaxshi ko‘rib yodlagandim. Bahor kelganida esimga birinchi keladigan sheʼrlardan.
Ammo ayni vaqtda shu sheʼrning birinchi qatori miyamda
"Yana urush boshlandi, yana olamda..." deb aks-sado beryapti...
Kuni kecha bir g‘arblik olimning bir gapini eshitgandim. U "agar Yerga o‘zga sayyoraliklar kelsa," bu sayyorani odam egallagan ekan, yaxshi hamma yoqni obod qilibdi", deb o‘ylaydi dastlab. Keyin odamzot hayotini yaxshiroq o‘rganar ekan, odamlar terisi quyosh nurini boshqacha qaytargani uchun yoki o‘zidan farqli eʼtiqodga egaligi uchun bir-birini o‘ldirayotganini ko‘radi va "ʼYer yuzida aqlga ega jonzot yo‘q" deb xulosa qiladi,- deydi.
Nazarimda bu juda to‘g‘ri taʼrif...
@psixolingvist

Yana bahor keldi, yana olamda
Ajib bir go‘zallik, ajib bir bayot,
Men seni qutlayman shu ulug‘ damda,
Ulug‘ yelkadoshim, muzaffar hayot!
(c) Abdulla Oripov
@psixolingvist

#professorningkundaligi
Talabalarimizda bitta odat bor. Balki faqat talabalar emas, balki yoshlarga xosdir, balki umuman, bizdagi xulq modeli shunaqadir.
O‘ziga yuklatilgan vazifani vaqtida bajarmaydi, masʼuliyatsizlik qiladi, lekin vazifa so‘ralgan paytda shuni ochiq tan olish o‘rniga aybni o‘qituvchiga ag‘darish payidan bo‘ladi. Yana ham aniqroq ifodalasak, go‘yoki o‘qituvchining aytganini qilgani uchun vazifani hali tugatmaganday tushuntiradi.
Bunda ular o‘qituvchi aytgan gapning o‘ziga mos keladigan qismini olib, mos kelmaydigan qismini tushirib qoldiradi. Go‘yoki o‘qituvchi o‘zi nima deganini eslolmaydi...
Uyat... Odam agarki xato o‘zidan o‘tdi, hech bo‘lmasa mard bo‘lib, tan olishi kerak.
Bizning talabalarning aksariyati o‘qib vazifa bajarsam, domla mendan minnatdor bo‘lishi kerak deb o‘ylaydi. Nahotki bu borib turgan mantiqsizlik ekaniga aqli yetmaydi?
@psixolingvist