«Sharqshunos tahlilchilar» intellektual klubi
🇮🇷
Fors ko‘rfazidagi keskinlik: Tomonlar ustunlikka erishish uchun qanday vositalardan foydalanmoqda?
Fors ko‘rfazi (va kengroq ma’noda global dengiz kommunikatsiyalari) atrofidagi eskalatsiyada qarama-qarshi tomonlar taktik ustunlikka erishish maqsadida o‘zaro kurashning noan’anaviy usullarini tinimsiz sinovdan o‘tkazmoqda. So‘nggi kunlardagi voqealar rivojida alohida e’tibor qaratish lozim bo‘lgan 4 ta asosiy jihatni ajratib ko‘rsatish mumkin:
1. Masofaviy minalashtirish raketa tizimlari
AQSh Harbiy-dengiz kuchlarining sa’y-harakatlari evaziga Hurmuz bo‘g‘ozi orqali tashilayotgan neft hajmi kuniga 6–7 million barrelgacha yetkazildi. Biroq ushbu operatsiyaning iqtisodiy va operativ bahosi juda yuqori bo‘lib, u nafaqat AQSh floti, balki butun global logistika zanjiri uchun jiddiy qiyinchiliklar tug‘dirmoqda. Eng muhimi, mavjud choralar neft tranzitini urushgacha bo‘lgan darajaga qaytarish uchun yetarli emas — AQSh strategik neft zaxiralarining izchil qisqarib borayotgani buning yaqqol dalilidir.
Navbatdagi Kongress oraliq saylovlari arafasida Tramp ma’muriyati vaziyatni barqaror ko‘rsatishga urinmoqda: ko‘rfazda Eron minalari xavfi bartaraf etilgani ilgari surilib, Venesuelaning yangi rahbariyati bilan davom etayotgan uzoq muddatli bitimlar muammoning «yakuniy yechimi» sifatida taqdim etilyapti.
Kuchli iqtisodiy sanksiyalar ostida qolgan Eron esa yangi taktik javob choralarini qidirmoqda. Xususan, Tehron Larak orolidan maxsus raketa tizimlari orqali dengiz tubini masofadan turib minalashtirishga uringani aytilmoqda (AQSh ushbu harakatning oldini olganini da’vo qildi). Tarmoqlarda Eronning «Fajr-5» baravar o‘t ochuvchi reaktiv tizimlari (BMOT/MLRS) yordamida mazkur imkoniyatni namoyish etgani aks etgan kadrlar ham tarqaldi.
2. Kichik kater va tezyurar qayiqlardan gibrid maqsadda foydalanish
Yaqinda Eron OAVlarida «Basij» ko‘ngillilar tuzilmasi a’zolari kichik qayiqlar va motorli katerlarda ko‘rfaz akvatoriyasiga chiqayotgani tasvirlangan materiallar e’lon qilindi. Ko‘pchilik bu tasvirlarga istehzo bilan yondashgan bo‘lsa-da, mazkur qadam ortida aniq operativ maqsad yotibdi. Asimmetrik va gibrid urush doirasida bunday mobil vositalar mintaqadan o‘tayotgan xalqaro savdo kemalarining harakatini vizual kuzatish, ma’lumot to‘plash va doimiy psixologik bosim o‘tkazish vazifasini bajaradi.
3. Yamandagi dronlar urushining yangi bosqichi
Yamanning xalqaro miqyosda tan olingan hukumati qo‘shinlari ham uchuvchisiz uchish apparatlari (UUA) taktikasidan faol foydalanishga o‘tdi. Garchi qo‘llanilayotgan zarba usullari unchalik murakkab bo‘lmasa-da, harakatlarning tizimliligi va operatorlarning yuqori mahorati ularga tashqaridan professional ko‘mak berilayotganidan dalolat beradi.
Bu yerda operativ vaziyat ancha jiddiy: asosiy masala Bob al-Mandab bo‘g‘ozi orqali o‘tuvchi global navigatsiyaning xavfsizligiga borib taqaladi. Husiylarning e’tiborini ichki frontga burish va ularning dengiz yo‘llarini shantaj qilish salohiyatini pasaytirish Eronning geosiyosiy muzokara dastaklarini ham zaiflashtiradi. Shu sababli, bu jarayonda tashqi o‘yinchilar — AQSh, Isroil, Saudiya Arabistoni (va ehtimoliy instruktor sifatida Ukraina ham) bevosita strategik manfaatdor hisoblanadi.
4. Kiberoperatsiyalar ko‘lamining kengayishi
Eron kiberfazodagi nishonlar geografiyasini sezilarli darajada kengaytirmoqda. Xususan, Buyuk Britaniyaga qarshi uyushtirilgan so‘nggi kiberhujum kritik darajada bo‘lmasa-da, sezilarli operatsion to‘xtashlarni keltirib chiqargani ma’lum bo‘ldi. Eslatib o‘tamiz, bundan oldinroq AQShning suv ta’minoti va kommunal infratuzilmasiga qarshi ham keng ko‘lamli kiberhujumlar qayd etilgan edi.
Xulosa
qilganda, Fors ko‘rfazi atrofidagi inqiroz allaqachon klassik harbiy to‘qnashuv doirasidan chiqib bo‘ldi. Ayni damda jarayon global logistika yo‘llarini to‘sish, asimmetrik gibrid taktikalar, kiberhujumlar va chuqur iqtisodiy manfaatlarning o‘zaro kesishuvidan iborat ko‘p bosqichli konfrontatsiyaga aylanib bormoqda.
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram
Bishkek sammiti: ShHT transformatsiyasi yo‘lidagi navbatdagi qadam
2026-yil 31-avgust – 1-sentabr kunlari Qirgʻiziston Respublikasi poytaxti Bishkek shahrida Shanxay hamkorlik tashkilotining navbatdagi sammiti boʻlib oʻtdi. Tashkilot tashkil etilganining 25 yilligiga toʻgʻri kelgan ushbu uchrashuv nafaqat yubiley xarakteriga, balki ShHTning kelgusi rivojlanish yoʻnalishlarini belgilash nuqtayi nazaridan ham muhim siyosiy ahamiyat kasb etdi. Sammitda siyosat, xavfsizlik, savdo, investitsiyalar, energetika, sanoat, ekologiya, turizm, yangi texnologiyalar, shuningdek, Tashkilot faoliyatini takomillashtirish va xalqaro kun tartibiga oid masalalarni qamrab olgan ko‘p tomonlama hamkorlikning keng ko‘lamli yo‘nalishlari muhokama
qilindi
. ShHT Davlat rahbarlari kengashining 26-yig‘ilishi Qirg‘iz Respublikasining 2025–2026-yillarda Tashkilotga raisligi yakuni bo‘ldi. Ushbu raislik “ShHTning 25 yilligi: barqaror tinchlik, taraqqiyot va farovonlik sari birgalikda” shiori ostida amalga oshirildi.
2026–2027-yillar uchun ShHTga raislik navbati Pokiston Islom Respublikasiga topshirildi. Pokiston rahbari ushbu davrdagi raislik mavzusini “Tasavvurni amaliyotga aylantirish: o‘zaro bog‘liqlik, innovatsiyalar va umumiy farovonlik” deya belgiladi. Pokistonning Lohur shahriga 2026–2027-yillar uchun Shanxay hamkorlik tashkilotining Turizm va madaniyat poytaxti maqomi
berildi
.
Muzokaralar davomida davlat rahbarlari Shanxay hamkorlik tashkiloti doirasidagi hamkorlikni yanada rivojlantirishga qaratilgan qator tashabbus va takliflarni ilgari surdilar.
Shu qatorda Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev bir nechta takliflarni ilgari surdi. Jumladan, “ShHT – 2040: umumiy taraqqiyot makoni” konseptual qarashini ishlab chiqishga kirishish, ShHT Taraqqiyot bankini amalda ishga tushirishga oʻtish zarurligi masalalarini oldinga
surdi
.
Sammit doirasida, shuningdek, 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan portlar va logistika markazlarini rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasi tasdiqlandi. Qirg‘iziston Prezidenti Sadir Japarov Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li loyihasini yana bir bor ShHT doirasidagi muhim va amaliy ahamiyatga ega loyihalardan biri sifatida ta’kidladi. Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev esa 2035-yilgacha mo‘ljallangan ShHT transport va o‘zaro bog‘liqlik strategiyasini ishlab chiqish, shuningdek, tranzit jarayonlarini yagona tizim asosida boshqarishga xizmat qiluvchi yagona raqamli tranzit platformasini yaratish tashabbusini ilgari
surdi
.
Shu bilan bir qatorda tashkilotga aʼzo davlatlar rahbarlari ikki kunlik sammit yakunida AQSh va Isroilning Eronga qarshi olib borgan urushini, shuningdek, Tashkilotning ayrim a’zo davlatlariga nisbatan G‘arb tomonidan joriy etilgan sanksiyalarni qoralovchi qo‘shma bayonotni
imzoladilar
.
Xulosa sifatida sammitda xavfsizlik institutlarini mustahkamlash, transport va raqamli hamkorlikni kengaytirish, ekologik tashabbuslarni ilgari surish hamda xalqaro siyosatdagi umumiy pozitsiyalarni shakllantirish bo‘yicha muhim qadamlar tashlandi. Biroq SHHT Taraqqiyot banki masalasining ochiq qolishi tashkilotning iqtisodiy ambitsiyalari hali amaliy institutlarga to‘liq aylanmaganini ko‘rsatadi.
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram
O‘zbekiston-Hindiston munosabatlari
Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti taklifiga binoan 29-30-avgust kunlari Toshkentga
tashrif buyuradi
. Bu esa Hindiston Bosh vazirining O‘zbekistonga bo'lgan 4-tashrifi hisoblanadi. Ushbu tashrif O'zbekiston va Hindiston o'rtasidagi strategik munosabatlarni kengaytirish va mustahkamlashga qaratilgan bo'lib, muloqot davomida savdo, mudofaa va raqamli texnologiyalar sohalaridagi aloqalarni kengaytirish ham
ko'zda tutilgan
.
Shu bilan birga, Hindiston Tashqi ishlar vazirligining G‘arb, Yevropa, Markaziy Osiyo bo'yicha kotibi Sibi Jourjning ta'kidlashicha, Hindiston O'zbekistonning eng yirik 10 ta savdo hamkorlari orasida ekanligini aytib, ikki davlat orasidagi savdo va investitsiyaviy hamkorlik 1 milliard dollarga yaqin ekanligini ta'kidlab, ikki mamlakat o'rtasidagi munosabatlarning rivojlanib borayotganiga urg'u
berdi
.
Tashrif davomidagi muloqotning eng muhim nuqtalaridan biri esa ikki mamlakat rahbarlari O‘zbekiston-2030 va Viksit Bharat 2047 strategiyalari bo'yicha fikr almashish qismidir. O‘zbekiston-2030 strategiyasi bu O‘zbekiston Respublikasining 2030-yilga qadar rivojlanish strategiyasi hisoblansa,
Viksit Bharat 2047
(Developed India 2047) - bu Hindistonning 2047-yilga (mamlakat mustaqilligining 100 yilligiga) qadar rivojlangan davlat bo‘lishiga qaratilgan milliy rivojlanish rejasi va strategiyasidir. Tashrif davomida bosh vazir Narendra Modining Toshkent davlat sharqshunoslik universitetidagi Mahatma Gandi markaziga ham tashrif buyurishi
kutilyapti
.
Narendra Modi 29–30-avgust kunlari Toshkentda davlat tashrifini yakunlab bo'lganidan keyin 31-avgustdan 1-sentabrgacha Bishkekda Shanxay Hamkorlik Tashkilotining 26-sammitida ishtirok etadi. Bu yil Shanxay Hamkorlik Tashkilotining 25 yilligi nishonlanmoqda. Sammitda N.Modi nutq soʻzlab, Hindistonning xavfsizlik, aloqa va imkoniyatlar boʻyicha ustuvorliklarini bayon qiladi. Shuningdek, ShHT aʼzo davlatlar rahbarlari bilan ikki tomonlama uchrashuvlar oʻtkazadi. Bundan tashqari, 6-Jahon koʻchmanchilar oʻyinlarining ochilish marosimida ham qatnashadi.
Umuman olganda, Hindiston Bosh vazirining tashrifi nafaqat O‘zbekiston bilan ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirishga qaratilgan, balki butun Markaziy Osiyo mintaqasi bilan o'zaro ishonch va hamkorlikni kengaytirishga ham qaratilgan.
@Sharqshunos_tahlilchilar
#infografika
🇺🇿
🇮🇳
O‘zbekiston-Hindiston munosabatlari
@Sharqshunos_tahlilchilar
Dunyo chip sanoatida Tayvanning roli
AQSh va Xitoy o‘rtasidagi chip raqobatida Tayvan muhim markaziy o‘rin tutadi. Tayvan nafaqat iqtisodiy, balki strategik va harbiy-siyosiy jihatdan ham o‘ta muhim ahamiyat kasb etmoqda. Tayvandagi yirik chip ishlab chiqaruvchi kompaniya TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) global chip ishlab chiqarish bozorida taxminan 70% dan ortiq ulushni
saqlab kelmoqda
. Eng muhimi shundaki, dunyodagi eng ilg‘or, besh nanometr va undan past texnologik darajadagi chiplarning taxminan 90% foizi hali ham Tayvanda ishlab chiqarilmoqda. Sun’iy intellekt sohasidagi barcha yirik kompaniyalarni ham TSMC ta'minlab kelmoqda. Bundan tashqari, sun’iy intellekt chiplarining to‘liq ishlashi uchun zarur bo‘lgan eng murakkab qadoqlash jarayoni ham asosan Tayvanda amalga oshiriladi. AQShdagi yangi fabrikalarda ishlab chiqarilgan chiplar ham ko‘pincha qadoqlash uchun yana Tayvanga yuborilmoqda va mutaxassislarning firkiga ko'ra bu holat kamida 2028–2029-yillarga qadar o‘zgarmasligi
kutilmoqda
.
AQSh bu bog‘liqlikni kamaytirish uchun katta sa’y-harakatlarni amalga oshirishiga qaramy, vaziyat o'zgarishsiz qolmoqda. Tayvandagi yirik kompaniya TSMC o‘zining Amerika hududidagi loyihalariga yuzlab milliard dollar sarmoya kiritishni
e’lon qilishiga
qaramay, eng ilg‘or texnologiyalar ishlab chiqarish zanjirida hali ham Tayvan asosiy o'rinni egallab turibdi. Nvidia yirik texnologik kompaniyasi rahbari Jensen Huang ta'kidlaganidek: "Tayvan Amerika yarimo‘tkazgich sanoatini
qutqardi,
aksincha emas". Uning fikricha Amerika chiplarni loyihalashda yetakchi bo‘lishiga qaramasdan, ishlab chiqarishda Tayvan asosiy o'rin egallaydi.
Pekin esa bu borada boshqacha yo'l tutmoqda, jumladan chip ishlab chiqarishda mustaqillikka erishishni milliy xavfsizlik darajasiga ko‘tarib, o‘zining yirik chip ishlab chiqaruvchi korxonalariga ulkan mablag‘lar ajratmoqda. Xitoy kompaniyalari yetti nanometr darajasidagi texnologiya ishlab chiqarishda sezilarli
yutuqlarga erishgan
, lekin uch nanometr va undan past texnologiyada hali ham Tayvandan ancha orqada. AQShning eksport cheklovlari Xitoyning eng ilg‘or ishlab chiqarish uskunalarini olishiga to‘sqinlik qilmoqda. Natijada Xitoy o‘zining ichki sun’iy intellekt chiplarini rivojlantirayotgan bo‘lsa-da, eng yuqori samaradorlikdagi chiplar bo‘yicha hali ham Tayvan va G‘arb texnologiyalariga nisbatan bog‘liqligicha qolmoqda. Bu holat Tayvan uchun o‘ziga xos himoya mexanizmini yaratgan. Agar Tayvandagi chip ishlab chiqarish jiddiy izdan chiqsa yoki Xitoy nazoratiga o‘tsa, global iqtisodiyotga yetadigan zarar birinchi yildayoq 10% foizga yaqin
baholanmoqda
. Bu esa Xitoyning Tayvanga nisbatan har qanday ehtimoliy harbiy harakatning narxini keskin oshiradi.
Umuman olganda, AQSh-Xitoy chip raqobatida Tayvan hali ham eng muhim va almashtirib bo‘lmaydigan o‘yinchidir. AQSh o‘z ishlab chiqarishini kengaytirmoqda, Xitoy ichki imkoniyatlarini oshirmoqda, lekin eng yuqori darajadagi texnologiya, ishlab chiqarish hajmi hali ham Tayvandadir. Bu ustunlik yaqin yillarda sezilarli darajada kamayishi ehtimoli past. Shu bois Tayvan nafaqat iqtisodiy, balki global texnologik va siyosiy barqarorlikning eng muhim omillaridan biri sifatida ko'rilmoqda.
Yahyobek Erkinboyev
“Sharqshunos tahlilchilar” intellektual klubi aʼzosi
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram
🇮🇷
🇨🇳
Xalqaro sanksiyalar sharoitida Eron-Xitoy munosabatlari
Eron–Xitoy munosabatlari so‘nggi yillarda xalqaro sanksiyalar fonida iqtisodiy hamkorlikdan strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Ayniqsa, AQShning Eronga nisbatan sanksiyalar siyosati Eronni iqtisodiy va siyosiy jihatdan Sharqqa, birinchi navbatda Xitoyga yaqinlashishga undadi.
Ikki davlat munosabatlarida 2016-yil muhim burilish nuqtasi bo‘ldi. Xitoy raisi Si Szinpinning Tehronga tashrifi davomida Eron va Xitoy keng qamrovli strategik sheriklik munosabatlarini rivojlantirishga
kelishib oldi
. Bu jarayon 2021-yil 27-martda "25 yillik keng qamrovli hamkorlik dasturi"ning imzolanishi bilan yangi bosqichga chiqdi. Hujjat energetika, transport, infratuzilma, savdo va investitsiya kabi ko‘plab yo‘nalishlarda uzoq muddatli hamkorlik uchun siyosiy
asos yaratdi
.
2018-yilda AQShning Eron yadroviy kelishuvi — JCPOAdan chiqishi va sanksiyalarni qayta tiklashi Eronning G‘arb bozorlari hamda xalqaro moliya tizimiga kirishini keskin chekladi. Xitoy Eron uchun eng muhim iqtisodiy hamkorlardan biriga aylandi. Ayniqsa, neft savdosi ikki tomonlama aloqalarning tayanch yo‘nalishi bo‘lib qolmoqda. 2025-yilda Xitoy Eronning dengiz orqali eksport qilinadigan neftining 80 foizdan ortig‘ini sotib olgan, bu esa Pekinning Tehron uchun sanksiyalar bosimini yumshatuvchi asosiy iqtisodiy vositaga
aylanganini ko‘rsatadi
.
Munosabatlarda muhim paradoks mavjud: siyosiy yaqinlik iqtisodiy investitsiyalarning mutanosib o‘sishiga olib kelmadi. 2021-yildagi uzoq muddatli hamkorlik dasturiga qaramay, Xitoyning Erondagi real investitsiyalari nisbatan cheklangan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, 2007-yildan buyon Xitoyning Erondagi investitsiyalari 5 milliard dollarga ham yetmagan. Bu ko‘rsatkich Xitoyning Saudiya Arabistoni va BAA kabi boshqa Yaqin Sharq davlatlaridagi iqtisodiy faolligidan
ancha past
. Buning asosiy sababi — ikkilamchi sanksiyalar xavfi va Xitoy kompaniyalarining AQSh moliya tizimi hamda global bozorlardagi manfaatlarini xavf ostiga qo‘yishni istamasligidir.
Shunga qaramay, sanksiyalar Eron–Xitoy munosabatlarini geosiyosiy jihatdan yanada yaqinlashtirdi. Eronning 2023-yilda Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga to‘laqonli a’zo bo‘lishi va 2024-yildan BRICS tarkibiga kirishi Tehronning G‘arbga qaramlikni kamaytirish va Xitoy yetakchi rol o‘ynayotgan ko‘p qutbli institutlarga integratsiyalashish strategiyasini kuchaytirdi.
Eron uchun Xitoy — sanksiyalar sharoitida neft eksportini davom ettirish, tashqi savdo aloqalarini saqlash va xalqaro izolyatsiyani yumshatish imkonini beruvchi strategik hamkordir. Xitoy uchun esa Eron — energetik resurslar manbai, Markaziy Osiyo–Yaqin Sharq transport yo‘laklaridagi muhim geografik bo‘g‘in va AQSh ta’siri kuchli bo‘lgan mintaqadagi geosiyosiy sherikdir. Biroq Pekin Tehron bilan hamkorlikda ehtiyotkor siyosat yuritmoqda, jumladan, Xitoy Eron bilan aloqalarni rivojlantirish bilan birga, AQSh sanksiyalari xavfini hamda Saudiya Arabistoni va Fors ko‘rfazi davlatlari bilan ancha yirik iqtisodiy manfaatlarini hisobga olmoqda.
Xulosa qilib aytganda, xalqaro sanksiyalar Eron–Xitoy aloqalarini zaiflashtirishdan ko‘ra, ularning strategik ahamiyatini oshirdi. E'tiborli jihati shundaki, bu munosabatlar teng darajadagi o‘zaro bog'liqlik emas, balki, sanksiyalar tufayli Eronning Xitoyga iqtisodiy ehtiyoji Xitoyning Eronga bo‘lgan ehtiyojidan ancha yuqori. Aynan shu nomutanosiblik kelajakdagi Eron–Xitoy munosabatlarining asosiy xususiyatlaridan biri bo‘lib qoladi.
Asadbek
Sultonboyev
“Sharqshunos tahlilchilar” intellektual klubi aʼzosi
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram
🇨🇳
🇺🇸
Xitoy va AQSh siyosatidagi farq
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram
Fransiyaning Afrikadagi neokolonial siyosatining yemirilishi (2-qism)
Sahelda Rossiyaning ta'siri so'nggi yillarda sezilarli darajada oshib bormoqda. 2021-yildan boshlab Mali hukumati Vagner guruhi bilan hamkorlikni yo'lga qo'ydi, shuningdek, Fransiya qoʻshinlari chiqib ketganidan keyin esa Rossiya xavfsizlik sohasidagi asosiy tashqi hamkorlardan biriga
aylandi
. 2023-yilda Vagnerning "Moskvaga yurishi"dan soʻng Afrika Korpusi nomini oldi va Afrikada o'z faoliyati davom ettirdi. Bundan tashqari, Moskva Mali, Burkina-Faso va Nigerning harbiy hukumatlari bilan mudofaa hamkorligini rivojlantirib, harbiy tayyorgarlik, qurol-yarog' yetkazib berish va siyosiy-diplomatik qoʻllab-quvvatlashni
taklif qildi
. Shu bilan birga, Rossiyaga aloqador axborot tarmoqlari va kampaniyalar G'arb, xususan, Fransiyaga qarshi qarashlarni faol targ'ib qilib kelmoqda.
Shuni ta'kidlash joizki, Fransiyaning Saheldagi ta'siri Rossiya mintaqada faol rol oʻynashidan ancha oldin zaiflasha boshlaganini koʻrishimiz mumkin. Barxan operatsiyasi xavfsizlikni barqarorlashtirish borasida kutilgan natijalarni bermadi, qurolli to'qnashuvlar esa Mali hududidan Burkina-Faso va Nigerga
yoyildi
. Shu bilan birga, Fransiyaning harbiy mavjudligiga qarshi norozilik kuchayib, uning neokolonial siyosatiga qarshi anti-fransuz kayfiyati kengaya boshladi. 2020-yil avgust va 2021-yil may oylarida Malida sodir boʻlgan harbiy davlat toʻntarishlari mamlakatdagi chuqur siyosiy inqirozni yaqqol
namoyon etdi
. Aynan ushbu siyosiy va xavfsizlik inqirozi Rossiya uchun mintaqada oʻz ta'sirini kengaytirish imkoniyatini yaratdi. Bu Fransiyaning Saheldagi mavqeyi avvaldan zaiflashganini va Rossiya yuzaga kelgan boʻshliqni to'ldirishga harakat qilyotganini anglatadi.
Mali, Burkina-Faso va Nigerdagi harbiy hukumatlari uchun Moskva Fransiya va Yevropaga muqobil xavfsizlik hamkoriga aylandi. Fransiya va Yevropadan farqli o'laroq Rossiya demokratik qadriyatlarni qabul qilish yoki qurolli guruhlarni qo'llab-quvvatlamaslik kabi shartlarsiz mintaqadagi davlatlarning yangi hukumatlariga harbiy va diplomatik yordam taklif etmoqda. Shu bilan birga, u anti-G'arb, xususan anti-fransuz qarashlarini kuchaytirib, mintaqadagi ta'sirini kengaytirib kelmoqda. Shu tufayli, Mali, Burkina-Faso va Nigerning yangi hukumatlari Rossiya bilan aloqalarni kengaytirmoqda va shu orqali xalqaro izolyatsiyani
chetlab o'tmoqda
.
Sirasini aytganda, Fransiyaning strategik, siyosiy va xavfsizlik bilan bog'liq muammolari uning Saheldagi rolini allaqachon pasaytirgan, Moskva esa bu sharoitdan oqilona foydalanmoqda. Bu jarayonlar esa Fransiyaning Afrika bilan uzoq yillar davom etgan Françafrique tizimining bugungi holatini qayta baholash zaruratini yuzaga keltiradi.
Madina
Mahmudova
“Sharqshunos tahlilchilar” intellektual klubi aʼzosi
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram
#infografika
✅
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
👇
📱
X
📱
YouTube
📱
Facebook
📱
Instagram
📱
Telegram