Suhrob Bo‘ronov | Rasmiy kanal

🇺🇿
O‘zbekiston harbiylari Koreyadagi xalqaro merganlar musobaqasida ikkinchi bor g‘olib bo‘ldi
Mudofaa vazirligi merganlar terma jamoasi Janubiy Koreyada o‘tkazilgan III Xalqaro merganlar musobaqasida 1-o‘rinni
egalladi
. Sakkizta davlatdan jamoalar qatnashgan musobqada Vetnam ikkinchi va Turkiya uchinchi bo‘ldi.
👉
@jahongirolimov_rasmiy
👈

O‘zbekiston va Ozarbayjon oʻrtasida harbiy hamkorlik rivojlanmoqda
Joriy yil uchun tasdiqlangan ikki tomonlama harbiy hamkorlik rejasiga muvofiq, O‘zbekiston va Ozarbayjon Mudofaa vazirliklari oʻrtasida harbiy hamkorlik istiqbollarini muhokama qilish uchun shtab muzokaralari boʻlib oʻtdi.
Darhaqiqat, O‘zbekistonning harbiy sohadagi hamkorlik geografiyasining kengayishi mudofaa va xavfsizlikka tahdid soluvchi har qanday holatlarni oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi. Xususan, Ozarbayjonning bu boradagi tajribasi va imkoniyatlaridan foydalanish zaruratini hozirgi murakkab davrning o‘zi talab etmoqda. Buning isbotini Tog‘li Qorabog‘ mojarosida erishilgan muvaffaqiyatlar, Rossiyadek yirik qo‘shni davlat bilan yuz berayotgan taranglik sharoitida qo‘llanilayotgan chora-tadbirlar, shuningdek, uning Janubiy Kavkaz mintaqasidagi taʼsirchan nufuzining tobora ortib borishi bilan amalda ko‘rish mumkin.
👉
@suhrob_buranov
👈

Bugun "Panjsher sheri" Ahmad Shoh Mas'ud vafot etgan kun
Mas'ud nafaqat SSSRning Afg‘onistondagi bosqiniga, balki Shimoliy Alyans qo‘mondoni sifatida "Tolibon"ga qarshi kurash olib borgan Afg‘oniston Milliy qahramoni hisoblanadi.
Ma'lumotlarga ko‘ra, tunislik arab jurnalisti niqobida bo‘lgan ikkita terrorchi suiqasdni
amalga oshirgan
. Ahmad Shoh Mas'ud vafotidan ikki kun o‘tib Nyu Yorkdagi egizak binolarga terakt uyushtirilgan. Natijada esa Amerika boshchiligida xalqaro kuchlar Afg‘onistonda o‘z harbiy amaliyotlarini boshlab yuborgan.
Rasmdagi iqtibos: "
Men o‘lik yoki tirik bo‘lsam ham qarshilik davom etadi
".
👉
@suhrob_buranov
👈

Oʻzbekiston va Serbiya Prezidentlari Strategik sheriklik munosabatlarini oʻrnatish toʻgʻrisida deklaratsiyani imzoladilar.
👉
@suhrob_buranov
👈

Neʼmatulloh qalamiga mansub ushbu kitob afg‘onlar tarixi haqidagi fundamental asar hisoblanadi.
Kitob nomi "Maxzan-e afg‘oni" (Afg‘on xazinasi) bo‘lib, Afg‘onistonning XVII asr boshlarigacha bo‘lgan tarixini yoritib beradi. Asar afg‘onlar kelib chiqishining ilk tarixi, islomning kirib kelishi, sultonlar va mashhur diniy-maʼnaviy shaxslar hayoti, afg‘on qabilalari va ularning shajarasi haqida juda noyob va qimmatli manba hisoblanadi.
Yuqorida birinchi kitobning ingliz tilidagi tarjima qismi. Uning fors tilidagi to‘liq shakli Shayx Nizomiddin Navkar Sohib tomonidan fransuz harbiy arbobi, kolleksiyachi Klod Martin homiyligida chop etilgan.
Fors yoki dariy tilida tahsil oluvchi yoki afg‘onlar tarixi haqida izlanuvchi tadqiqotchilar quyidagi sahifa orqali kitob bilan batafsil tanishishi mumkin:
https://www.digitalcollections.manchester.ac.uk/view/MS-PERSIAN-00155/574
👉
@suhrob_buranov
👈

✍
“Афғон” ва “Афғонистон” атамаларининг қисқача илмий талқини
Афғон тарихчиси, Афғонистон тарихи ҳақида йирик асар муаллифи
Мир Ғулом Муҳаммад Ғубор
ўзининг “
Афғонистон тарих силсиласида
” (Афғонестон дар масир-е торих) асарида ёзишича, “афғон” атамаси дастлаб X асрларда “авғон” шаклида бўлган ва ўша даврдаги паштун қабилаларига нисбатан ишлатилган. Олим “Афғонистон” атамасининг ҳам қадимий номларига алоҳида тўхталиб ўтиб, у Авестода милоддан аввалги минг йилликдан токи милодий V асргача дастлаб “Орёно” (Ирёно) деб номлангани ва бу ном кейинчалик форслар мамлакатини ифодаловчи “Ирон” (Эрон) сўзини келиб чиқишига замин бўлганини маълум қилади. Милодий III асрда эса бу давлат “Хуросон” номи билан зикр этилган. Энг эътиборли жиҳати шундаки, Мир Ғулом Муҳаммад Ғубор “Афғонистон” номи аксарият тарихчилар ёзгани каби XVIII асрга эмас, балки Хуросон ўз номини “Афғонистон”га ўзгартирган XIX асрга тааллуқли деб қайд этади. Дурронийлар сулоласи томонидан асос солинган XVIII аср эса, олимнинг тадқиқотига кўра “Паштунлар мамлакати” номи билан аталган.
Рус олимлари
В.М.Массон
ҳамда
В.А.Ромодин
“Афғон” ва ундан келиб чиқувчи “Афғонистон” атамалари милодий VI-VII асрларда вужудга келганлигини, бироқ ёзма манбаларда фақат XIII-XIV асрлардан бошлаб учрашини маълум қиладилар. Машҳур энциклопедист олим
Абу Райҳон Беруний
ўзининг Ҳиндистон бўйича олиб борган тадқиқотлари давомида ҳиндлар Қандаҳор водийсида истиқомат қилувчи халққа нисбатан “асвоко” – “чавандозлар” (форс тилида “асбсаворон” – от минадиганлар) атамасини қўллашларини келтириб ўтади. Таниқли афғон тарихчиси
Муҳаммад Ҳасан Кокар
“
Афғон, Афғонестон. Афғонҳо ва ташкилот-е давлат дар Ҳендустон, Форс ва Афғонестон
” номли асарида “Афғон”, “Афғонистон” атамалари нисбатан янги атама эканлиги, яъни Аҳмадшоҳ Дурроний (1747-1773) томонидан ягона ва марказлашган афғон давлати барпо этилганидан сўнг ушбу атама ҳам пайдо бўлганига урғу бериб, “чавандозлар мамлакати” маъносини берувчи “асвока”, “азуака”, “обгон”, “асвогона” каби сўзлардан кейинчалик “афғон” атамаси келиб чиққан, дея фикр билдиради.
Маҳаллий афғоншунос олим, профессор
А.Маннонов
нинг таъбири билан айтганда “бу халқ ва элатларнинг шаклланган муштарак маданияти, тарихи, диний қарашлари, урф-одатлари билан бирга ҳар бирининг ўзига хос қисмати, турмуш тарзи, урфи, фольклори мавжуд. Олимнинг қайдларига кўра “Афғонистон” атамаси, дастлаб, XII асрларга оид манбаларда учрайди. Бироқ бу атама у даврларда ҳозирги географик ҳудудга эга бўлган Афғонистон мамлакати маъносида эмас, балки шу кундаги Афғонистон ва Покистон ўрталаридаги муштарак чегаранинг икки томонида жойлашган Сулаймон тоғларидан то Ҳинд дарёсигача уланиб кетган ҳудудларда яшовчи “афғонлар (паштунлар) ўлкаси” маъносида ишлатилган. Афғонистоннинг ҳозирги географик ҳудуди XIX асрнинг охирига келиб қарор топди ва унинг шимолий, шимоли-ғарбий ва шарқий ҳудудларида қадим-қадимдан ёнма-ён яшаб келган ўнлаб халқлар ва элатлар ҳам паштунлар қатори “Афғонистон” номли мамлакатнинг аҳолисига айландилар”.
Афғон халқлари ва “Афғонистон” атамаси, шунингдек, афғон давлатчилиги шаклланишига нисбат берганда паштунлар қатори бошқа халқлар ва элатларнинг ҳам иштирокини назардан четда қолдириб бўлмайди. Жумладан, афғонистонлик олим
Муҳаммад Али
нинг ёзишича, Афғонистон халқлари аҳамонийлар, греклар, эфталлар, турклар, араблар ва мўғул сулолаларининг босқини натижасида шаклланиб, улардан қолган анъаналар ва урф-одатларнинг маълум қисмини ўзида мужассамлаштирган. Бошқа бир афғон олими, доктор
Наби Мисдоқ
ҳам турли халқларнинг Афғонистон давлатчилиги тараққиётидаги ўрнини эътироф этиб, афғон халқлари аслида милоддан аввалги иккинчи минг йилликдаги орий халқлари ҳисобланади, дея қайд этади.
Шу жиҳатдан, “Афғон” ва “Афғонистон” атамалари бир неча уруғ ва қабилаларнинг ўзаро бирлигига асосланиши натижасида юзага келган дейиш мумкин. Умуман, тарихий манбаларга кўра “афғон” атамаси жуда қадимий эканлиги, лекин “Афғонистон” атамаси XIX асрда тўла шаклланган давлатга нисбатан ишлатилганлигини кўриш мумкин.
📚
Ш.Акмалов. Ўзбекистон ва Афғонистон: ўтмишдан ҳозиргача
@suhrob_buranov

Амир Хон Муттақий Залмай Халилзод билан учрашди
АҚШнинг Афғонистон бўйича собиқ махсус вакили Залмай Халилзод "Толибон 2.0" ҳукуматининг Ташқи ишлар вазири Амир Хон Муттақий билан учрашди ва музокараларда Афғонистондаги ҳозирги вазият, Кобул ҳукумати ва Вашингтон ўртасидаги муносабатларни муҳокама қилди.
Афғонистон ҳукуматининг Ташқи ишлар вазирилиги баёнотида Амир Хон Муттақий Афғонистоннинг “барқарорлик, хавфсизлик, иқтисодий ўсиш ва ўзини-ўзи таъминлаш” соҳасидаги “тараққиёти”га ишора қилиб, ҳозирда Афғонистон инвестициялар учун “қулай муҳит”га эга эканлигини айтиб ўтган.
Баёнотда айтилишича, Залмай Халилзод "Толибон" ва АҚШ ўртасидаги “муносабатларни кенгайтириш ва конструктив ҳамкорлик ҳақидаги қарашлари”ни Амир Хон Муттақий билан баҳам кўрган.
Залмай Халилзоднинг Афғонистонга ташрифи "Толибон" дипломатларининг, жумладан Амир Хон Муттақий ва Забиҳулло Мужоҳид томонидан АҚШнинг Афғонистонга "қайтиши" ҳақидаги ишоралар бир неча бор таъкидланиши фонида содир бўлмоқда.
👉
@suhrob_buranov
👈

🌍
Rossiya: "G'arb Afg'onistonni bahona qilib, Markaziy Osiyoda harbiy infratuzilma o'rnatmoqchi"
Rossiya Xavfsizlik kengashi kotibi o'rinbosari Aleksey Shevtsov Sharqiy iqtisodiy forumida (EEF) Yevroosiyo mintaqasidagi geosiyosiy vaziyat va logistika yo'laklari atrofidagi kurashlar haqida qator keskin bayonotlar berdi.
Asosiy tezislar:
▪️
Markaziy Osiyodagi harbiy qiziqishlar:
G'arb davlatlari Afg'onistondan keladigan xavfni ataylab bo'rttirib ko'rsatmoqda. Asosiy maqsad — ushbu bahona ostida Markaziy Osiyo davlatlari hududida o'z harbiy infratuzilmasini joylashtirish.
▪️
Yevroosiyo resurslari va logistikasi:
Afrikadagi ta'sir doirasini yo'qotayotgan G'arb mamlakatlari endilikda Yevroosiyoning boy resurslari va
muhim logistika yo'nalishlariga
chiqishga harakat qilmoqda.
▪️
Mintaqaviy ziddiyatlar:
Ukraina, Kavkaz, Markaziy Osiyo, Yaqin Sharq, Afg'oniston va Tayvan bo'g'ozidagi keskinliklar — mintaqani beqarorlashtirishga qaratilgan harakatlarning bir qismidir.
▪️
Kavkazdagi tranzit loyihalari:
Armanistondagi tranzit loyihasi iqtisodiy jihatdan samarasiz bo'lsa-da, u orqali AQSh Eron chegaralari yaqinida o'z razvedka va harbiy infratuzilmasini o'rnatishni ko'zlamoqda.
▪️
Xavfsizlik arxitekturasi:
Mintaqaviy barqarorlik va iqtisodiy hamkorlikni ta'minlashda Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti (KXShT) va Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT) markaziy rolni o'z zimmasiga olishi lozim.
Shevtsovning qo'shimcha qilishicha, joriy yilda NATO mamlakatlari 100 dan ortiq harbiy mashg'ulotlar o'tkazgan. Ularning aksariyati alyansning sharqiy qanotida bo'lib o'tgan va mudofaadan ko'ra ko'proq hujumkor operatsiyalarga, jumladan, mudofaa chiziqlarini yorib o'tish va hududlarni egallashga qaratilgan.
Manba:
Ariana
👉
@suhrob_buranov
👈

Фалсафа ҳақида фалсафий фикрлар
🎤
Файласуф Бертранд Рацел билан интервю
Бошқа фанларда бўлгани каби сиёсий фанлар учун ҳам фалсафа методологияси сув ва ҳаводек зарур ҳисобланади. У тадқиқотнинг йўлини аниқлашга, халқаро муносабатларда юз бераётган сиёсий воқеликларнинг назарий-услубий асосларини такомиллаштиришга ҳамда илмий янгиликлар ярата олишга яқиндан кўмак беради. Шу жихатдан сиёсий фанлар ва фалсафа қушнинг икки қанотига ўхшайди. Кучли идрок ва тафаккурсиз сиёсатни ҳам таҳлил қилиб бўлмайди.
Бугунги дунё гибрид дунё. Шунинг учун ҳозирги замонда чуқур тадқиқот қилиш учун
фанларараро ёндашув
ни кучайтириш зарурияти мавжуд. Айниқса, бу ёндашув сиёсий фанлар тараққиёти учун фавқулодда аҳамиятли ва лозимдир. Масалан, сунъий интеллект, киберхавфсизлик,(полит+)космология, (полит+)этнология, (полит+)теология ва бошқа янги фан тармоқлари. Дарҳақиқат, АҚШ Президенти Жон Адамс "
Фарзандларим математика ва фалсафани ўрганишлари учун мен сиёсат ва урушни ўрганишим лозим
", деб бежизга айтмаган эди.
@suhrob_buranov

Shanxay hamkorlik tashkilotining Bishkek sammitida Afg‘onistonda keng vakillikka asoslangan hukumat tashkil etish taʼkidlandi.
Shanxay hamkorlik tashkilotiga (SHHT) a'zo davlatlar rahbarlarining qo'shma bayonotida Afg'onistonda uzoq muddatli tinchlikka erishish uchun mamlakatda barcha etnik va siyosiy guruhlar ishtirokida inklyuziv hukumat tuzish zarurligi ta'kidlangan. Shu bilan birgalikda, ushbu bayonotda mustaqil, neytral va terrorizmdan xoli Afg'oniston haqida ham so‘z borgan.
Maʼlumot uchun Afg‘oniston SHHTda kuzatuvchi maqomiga ega bo‘lsa-da, "Tolibon" hukumati Bishkek sammitiga taklif etilmagan.
👉
@suhrob_buranov
👈