Talaba do'stimga | Dr. Alisher Umirdinov

Ilmiy dekolonizatsiya ilgarilamoqda.
Nima demoqchiman? Yaqin-yaqinlarchaga, O'rta Osiyo va xususan yurtimiz O'zbekiston haqida gap ketganida, unga oid sifatli ilmiy tahlillarni chet ellik mutaxassislar yozganlaridan o'qish mumkin edi. 2015-yillardan boshlab bu tendensiya o'zgarishni boshladi va xorijda ta'lim olgan mahalliy kadr qalami ham 'qitirlay boshladi'.
Shulardan bir namuna bu kitobi hisoblanadi. Diplomatiya Universiteti bitiruvchisi vatandoshimiz Rustam O'rinboyev tahriri ostidagi ushbu xalqaro kitobda jami 13 ta bob joy olgan. Kitobning asosiy markazida shubhasiz O'zbekiston turibdi. Rustam aka, anti-korrupsiyaga oid ilmiy ishlari bilingan va kitobda ham boblar mualliflarini ushbu mavzuga doir turli nuqtalardan O'zbekistonni tahlil qilishga undaganligi ko'rinib turibdi.
Eng muhimi va O'zbekistonda juda juda yetishmaydigani bu - kitob nomidan ham ko'rinib turganidek, huquq sotsiologiyasi nuqtai nazaridan qilingan tahlillar bo'lib, har bir bob egasidan albatta insonlar bilan turlicha suhbatlar, intervyular, so'rovnomalar o'tkazish talab qilingan. Bu orqali bizga joylardagi haqiqiy holat yaqqol ko'rinadi va davlat va jamiyatning ushbu muammolarga nisbatan samarali chora-tadbirlar ko'rishi va siyosatni shakllantirishi yanada osonroq kechadi.
Oldindan aytay: boblarning ba'zilari biroz ilmiy va sizni zeriktirishi ham mumkin. Ammo, AI/SI davrida biz mana shunday zerikarli matnlarni ham hazm qilgan holda, fikr yetakchisiga aylanmas ekanmiz, AI qullariga aylanib qolamiz.
Kitob Open Access - ya'ni hamma uchun o'qish mumkin, bepul. Miyasini ilm bilan to'ldirmoqchi bo'lganlarga yaxshi bir urinish bo'lsa ajab emas. Kitobga doir tanqidlarim ham albatta yo'q emas, agar sizda kitobni o'qib chiqqach biror fikr bo'lsa, izohlarda qoldiring. Birgalikda fikrlashamiz.
https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-55341-7

Ҳар бир китобнинг муқовасида битта муаллифнинг исми ёзилади. Аммо унинг ортида кўплаб инсонларнинг меҳнати, дуоси ва ишончи туради.
Бугун қўлимдаги
«Ўзингизни танийсизми?»
китобига қарар эканман, энг аввало Аллоҳга беҳисоб ҳамд айтаман.
Шунингдек, мени китоб ёзишга илҳомлантирган, йўл кўрсатган ва ишонч билдирган устозларимга чексиз миннатдорлигимни изҳор этаман.
Аввало,
Одинахон Муҳаммад Юсуф
устозга чуқур ташаккур билдираман. Устознинг
«Келинг, китоб ёзамиз!»
лойиҳаси юртимизда янги муаллифларни кашф этиш, илм аҳлини қаламга чорлаш йўлида беқиёс хизмат қилмоқда. Мен ҳам ана шу хайрли лойиҳанинг илк меваси бўлиш бахтига муяссар бўлдим.
Алоҳида миннатдорлигим устозим, Нагоя университети профессори, юридик фанлари доктори
Алишер Умирдинов
га. Устоз китоб ёзишнинг ҳар бир босқичида — ғояни шакллантиришдан тортиб, қўлёзма, таҳрир ва нашргача бўлган жараёнда ўз билимлари, тажрибалари ва қимматли маслаҳатларини аямадилар.
Шунингдек,
«Келинг, китоб ёзамиз!»
лойиҳасининг барча менторларига,
«Ҳилол Нашр»
жамоасига, мени қўллаб-қувватлаган устозларим, ҳамкасбларим, оилам ва шогирдларимга самимий ташаккур айтаман.
Мен бу китобни шахсий ютуғим деб эмас, балки устоз-шогирд анъанаси, жамоавий меҳнат ва Аллоҳнинг фазли самараси деб биламан.
Аллоҳ таоло барча устозларимизни илмларига барака, умрларига зиёда ва хизматларига ажру савоб ато этсин.
Иншааллоҳ, бу китоб — янги йўлнинг бошланиши. Олдинда халқимизга манфаатли бўладиган яна кўплаб илмий, амалий ва қадриятларимизга таянган китоблар ёзишни Аллоҳ насиб этсин.
Китоб оз қолди. Китоб эгасига айланиб, ўзини танишни истаганлар
@kitob_sotuvi_admin
билан боғланинг.
📱
Instagram
|
📺
YouTube
|
🕊
Telegram
|
🤖
TelegramBot

Kecha yosh olimlar bilan suhbatda, bir olim shunday deb qoldi:
O'ylab qarasam, faqat o'zingni o'stirishing uchun oylik oladigan kasb - professorlar kasbi ekan.
Dars ham professorlarni o'stiradi, tadqiqot ham.
Qo'shilmasdan iloj yo'q.

Oliy sud raisi bo'lsam, shunday hurmat va obro' bilan ishdan ketishni orzu qilardim.

14 асрнинг 90-йиллари ўрталарига келиб темурийлар салтанатида ижтимоий-сиёсий танглик кучая бошлайди. Темурийлар хонадонида ҳукмдор ўғиллари ўртасида юзага келган зиддиятлар эса бу тангликни янада кучайтиради. Ҳар бир шаҳзоданинг ўз тарафдорлари бўлиб, уларни муросага келтириш кўп вақт Алишер Навоий зиммасига тушар эди. Бош вазир Низомулмулк эса 1496—97 йилларда бу оилавий можароларда бир томонлама ҳаракат қилиб, Музаффар Мирзонинг онаси — Хадича бегимга ён босади. Шу асосда Ҳусайн Бойқаро билан Астрободда ҳокимлик қилаётган Бадиуззамон ўртасида ҳарбий тўқнашув юз берди. Саройдаги фитна, жумладан, Низомулмулкнинг қабиҳлиги натижасида Бадиуззамоннинг ўғли, Ҳусайн Бойқаронинг энг севимли набираси, Навоийнинг эса ихлос қўйган шогирди Мўмин Мирзо фожиали ўлдирилади.
Бу қонли воқеалар рўй берган маъшум кунларда Навоий давлат ишлари билан Машҳадда эди. Шоир даҳшатли хабардан қаттиқ ларзага тушди. “Шайх Маждиддин Бағдодийнинг Хоразмшоҳ Муҳаммад томонидан қатл этилиши Чингизхон томонидан қирғинни бошлаб берган бўлса, Мўмин Мирзонинг ўлдирилиши ҳам худди шундай бўлажак”, деб бир неча бор такрорлаганини тарихчи Хондамир эслатиб ўтган.
Bu borada milliy shoirimiz, marhum Abdulla Oripov janoblari ajoyib marsiya ham yozgan ekanlar.
https://kh-davron.uz/yangiliklar/abdulla-oripov-momin-mirzoga-bagishlangan-ikki-sher-urfon-otajonning-momin-mirzo-qissasi-asosida-radiospektakl.html

Turkiyaning "Muhtasham 100 yil" seriali bizning diyorlarda ham xit bo'lgani va Usmonli shaxzodasi Mustafoga ko'pchilik ko'z yoshi to'kkani sir emas. Xatto, undan keyin farzandlariga Boyazid yoki Mustafo ismlarini bergan yurtdoshlarimiz ham kam emas.
O'ta salohiyatli shaxzoda Mustafo haqida bir tarixsevar inson sifatida o'ylar ekanman, undan salkam yarim asr avval bizning diyorda ham o'xshash fojea sodir bo'lganini aslo unutmaslik kerak. Temuriy Mo'min Mirzo hodisasi xalqimizga kengroq va zamonaviy ijro asosida yoritilib tanishtirilsa, yomon bo'lmasdi.

Xavotirdaman....
Nimadan? Yurtimiz boyib, yashash oson va qiziqarli bolib borgani sayin, xizmatlar soni va sifati ko’tarilgani sayin, vatan tobora o’ziga torta boshlaydi chet yurgan o’z avlodlarini. Agar topish-tutish yaxshi bo’lsa, obro joyida bo’lsa, ota-ona yonida vatanda yashashga nima yetsin?!
Yaqinda Yaponiyada yashab ketgan bir tanishim menga: “Alisher aka, Ozbeksitonda yashash (Toshkent) menga yoqyapti. Juda qulay, hamma narsa bor!” deb qoldi.
Yana bir Yaponiyani ko’rgan yigit esa: “Men Yaponiyaga borib nima qilaman, iqtisodiy jihatdan Yaponiya o’z jozibasini yo’qotgan”, deya intervyu ham berdi.
Ammo bu xavotirlanarli vaziyat mening nazdimda:
・Chet eldagi o’zbeklar diasporasi kamayishi,
・Iqtisodiy diplomatiyamiz zayiflashishi,
・Aqlli vatan farzandlari chet el universitetlarida qolib akademik sohada qolishining kamayishi,
Xullas, yumshoq kuchimiz ozayib, 448 ming km kv ichiga yana qaytib kirib ketishimiz degani bu.
Hujumkor vaziyatdan himoyachi holatiga o’tib qolishimiz degani bu.
Biz butun dunyoga tarqashimiz, vatanimizni dunyoning, kerak bo’lsa qo’shni sayyorlarning turli joylari bilan bog’lagan holda, tashqairga chiqishdan, u yerlarda eng yaxshi ishlarda mehnat qilib, bizneslar yuritadigan millat bo’lishdan chekinmasligimiz lozim.
O’zbekistondagi iqtisodiy ko’tarilish mana shu maqsadga bolta urmasa kifoya. Bo’lmasa, kim ham vatanining kambag’al bo’lishini istaydiki?! Hech kim!

O'zbekchilikni tushunishni istaysizmi?
Unda Kangwon National University (South Korea) PhD tadqiqotchisi bo'lgan yurtdoshimiz G'aniyev Axrorjonga yordam beraylik.
U kishi
"O'zbek xalqining etnopsixologik qiyofasini aniqlash"
nomli tadqiqotni yuritayotgan ekanlar. Tesha-tegmagan ajoyib savollarni tuzibdilar. Men ham biroz avval javob berdim, 20 minutda bemalol tamomladim.
Agar o'zbekchilik nimaligini tushunmoqchi bo'lsak, yosh olim ukamiz Axrorjonga yordam beraylik. Shunda u kishi ilmiy natijalarini kelajakda e'lon qilib, biz xalqimizning asl qiyofasini ilmiy yo'l bilan ko'rishimiz mumkin.
Javob berganlar, imkoni bo'lsa, izohlar qismida + belgisini qo'ysangiz, kanalim a'zolarining faolligini bilib olardim.
Yosh olimga yordam berganliklaring uchun OLDINDAN RAHMAT!
****************************************************
G'aniyev Axrorjon
PhD Student, Kangwon National University (South Korea)
DSc Researcher, Social Psychology and Ethnopsychology
📎
So'rovnoma havolasi:
https://forms.gle/3zAHKCgpXjvdZeR88
****************************************************

U shunday dedi:
"
Ko‘pchilik universitetni tadqiqot maskani deb biladi. Yana ko‘pchilik ilmiy izlanish magistraturadan boshlanadi, deb o‘ylaydi. Men bunga qo‘shilmayman.
Men bir vaqtlar Mitsubishi Motors kompaniyasida besh yil avtomobil sotuvchisi bo‘lib ishlaganman. Mijoz ba'zan sizdan mamnun bo‘lib turgandek ko‘rinadi. Ammo u aslida nimadan norozi ekanini bilish uchun uni gapirtira olishingiz, to‘g‘ri savollar bera olishingiz va muammoning ildiziga yetishingiz kerak. Bu ham tadqiqot. Bu ham qiziquvchanlik.
Agar talaba bakalavr bosqichidayoq atrofidagi voqea-hodisalar va narsalarning asl mohiyatiga qiziqmasa, izlanmasa, keyinchalik hayotdagi muammolarni qanday aniqlaydi? Ular uchun qanday yechim taklif qila oladi?
"
Keyin u bolaligidan bir voqeani ham eslab berdi. Uyidagi bambuk daraxtining ildizi qanchalik chuqur ketganini bilish uchun yer kovlab, ildizning oxirigacha yetishga harakat qilgan ekan. Ota-onasi esa uni koyish o‘rniga qiziquvchanligini maqtab, qo‘llab-quvvatlagan ekan.
Bu hikoyadan oladigan xulosa juda oddiy.
Agar biz maktab, hatto undan ham oldingi davrlardan boshlab biror narsaning asl mohiyatini bilishga qiziqmasak, savol bermasak, izlanmasak yoki yosh avlodni shunday ruhda tarbiyalamasak, katta kashfiyotlar ham bo‘lmaydi. Nafaqat ilm-fanda, balki kundalik hayotda ham odamlarning muammolarini chuqur anglay olmaymiz. Natijada na yaxshi xizmat ko‘rsata olamiz, na haqiqatan foydali mahsulot yarata olamiz.
Xulosa shuki, tadqiqot magistraturada emas, ancha oldin — qiziquvchanlik paydo bo‘lgan kundan boshlanadi.

Yaxshi sotuvchi bo‘lish uchun ham tadqiqotni bilish lozim
Kuni kecha Murata Manufacturing kompaniyasi jamg‘armasi grantlarini topshirish marosimida ishtirok etish uchun Kiotoga bordim. Bu yil qariyb 1200 nafar nomzod orasidan 136 nafari Murata Science and Education Foundation grantiga sazovor bo‘ldi. Grantlarning umumiy qiymati qariyb 5 million AQSh dollarini tashkil etadi. Asosan elektrotexnika va keramika yo‘nalishidagi tadqiqotchilar qo‘llab-quvvatlangan bo‘lsa-da, kamina kabi gumanitar soha vakillariga ham grant ajratildi. Allohning inoyati bilan hozir amalga oshirayotgan ilmiy loyiham uchun bir yillik grantni qo‘lga kiritdim. Endi bemalol tadqiqotga e'tibor qaratish imkoniyati paydo bo‘ldi.
Lekin bugun aytmoqchi bo‘lganim grant haqida emas. Marosim yakunida jamg‘arma vasiylik kengashi a'zolaridan biri so‘zga chiqib juda qiziqarli fikrlarni aytdi. Bu gaplar menga qattiq ta'sir qilgani va ularga to‘liq qo‘shilganim uchun esda qolganicha sizlar bilan bo‘lishmoqchiman.