TRM Metodik yordam
#Xotira
#Strategiya
#Metodik_yordam
Takrorlash va eslab qolish metodikasi
O‘qituvchi darsni bir marta og‘zaki tushuntirish o‘rniga,
mavzu bo‘limini o‘tib bo‘lganidan so‘ng, muhim nuqtalarni
takrorlaydi.
📌
Bu metod o‘quvchilarga o‘tgan
darsdagi bilimlarni eslashga yordam beradi.
Muhim fikrlarni takrorlash o‘quvchilarning ongida mazmunni mustahkamlaydi.
Ushbu metod
o‘quv materialini ma’lum vaqt oralig‘ida bosqichma-bosqich takrorlash asosiga qurilgan
o‘qitish strategiyasidir.
Har bir keyingi takrorlash
avvalgisiga nisbatan uzoqroq vaqtdan so‘ng
amalga oshiriladi.
Takrorlash:
➖
Birinchi takrorlash
— material o‘rganilgandan so‘ng 10–15 daqiqa ichida;
➖
Ikkinchi takrorlash
— bir necha soat o‘tgach;
➖
Uchinchi takrorlash
— ertasi kuni;
➖
To‘rtinchi takrorlash
— 3–4 kundan so‘ng;
➖
Beshinchi takrorlash
— bir haftadan keyin;
➖
Oltinchi takrorlash
— bir oy o‘tgach amalga oshiriladi.
💡
Ushbu usul xotiraning
tabiiy pasayish tendensiyasini inobatga olgan holda ma’lumotni o‘z vaqtida faollashtirishga
imkon yaratadi. O‘rganilgan bilimlar muntazam takrorlansa, ular unutilishdan saqlanadi va mustahkamlanadi.
Mustaqil ravishda takrorlashni rejalashtirish uchun
quyidagi strategiyalar
tavsiya etiladi:
➖
Materialni kichik bo‘laklarga ajratish.
O‘rganilayotgan axborotni yirik bloklar shaklida emas, balki har biri 5–10 ta elementdan iborat kichik segmentlar tarzida o‘zlashtirish samaraliroq bo‘ladi. Bu yondashuv diqqatni jamlashni yengillashtiradi va ma’lumotni ongli ravishda qayta ishlashni kuchaytiradi.
➖
Kartochkalar tayyorlash.
Materialni eslab qolish uchun asosiy ma’lumotlar yozilgan kartochkalar tayyorlash foydalidir. Bu kartochkalar an’anaviy qog‘oz ko‘rinishida bo‘lishi yoki zamonaviy ilovalar orqali raqamli tarzda ham tuziladi. Har bir kartochkada savol-javob, asosiy tushuncha yoki kalit ibora joylashtiriladi.
➖
Intervallarning bosqichma-bosqich oshirib borilishi.
Material qanchalik yaxshi yodda qolsa, uni takrorlash ehtiyoji shunchalik kam bo‘ladi. Dastlab qisqa muddatlarda takrorlash zarur bo‘lsa-da, keyinchalik oraliqlarni uzaytirish tavsiya etiladi.
➖
Qiyin qismlarga e’tibor qaratish.
Agar ayrim ma’lumotlar (masalan, murakkab formula yoki faktlar) yodda saqlanmayotgan bo‘lsa, ular tez-tez va alohida e’tibor bilan takrorlanishi kerak. Bu individual yondashuv ta’limda differensiallashtirish tamoyiliga asoslanadi.
➖
Turli eslab qolish usullaridan foydalanish.
Axborotni yaxshiroq eslab qolish uchun turli kognitiv usullardan foydalanish mumkin: vizualizatsiya, assotsiatsiyalar yaratish, ma’lumot asosida hikoyalar to‘qish, jismoniy harakatlar bilan bog‘lash va boshqalar. Bu usullar axborotni mantiqiy va hissiy asosda mustahkamlashga xizmat qiladi.
📚
Mazkur metod
nafaqat fakt va formulalarni, balki xorijiy so‘zlar, tarixiy sanalar, qonunlar va atamalarni yod olishda ham
samarali qo‘llaniladi. Shu sababli u
til o‘rganish, testlarga tayyorgarlik, ilmiy terminologiyani egallash kabi jarayonlarda
keng qo‘llanilmoqda.
Muallif:
Gulnoz Xodjayeva
©
Taʼlimni rivojlantirish markazi
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika
#Meet_up
2025-2026-o‘quv yilida pedagoglarni kasbiy rivojlanishiga koʻmaklashish va metodik qo‘llab-quvvatlash
💻
Vebinarda ishtirok etish uchun havola:
https://us06web.zoom.us/j/9547127138
ID: 954 712 7138
Kod: 2026
#STEM
#Tabiiy_fanlar
#Metodik_yordam
📚
5–6-sinflarda tabiiy fanlarni STEM yondashuvi asosida o‘qitishga oid o‘quv-uslubiy qo‘llanma ishlab chiqildi
Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi tomonidan
“5–6 sinflarda tabiiy fanlarni STEM yondashuvi asosida o‘qitish” nomli o‘quv-uslubiy qo‘llanma
ishlab chiqildi.
Mazkur qo‘llanmada quyidagi yo‘nalishga doir metodik tavsiyalar o‘rin olgan.
➖
tabiiy fanlarni STEM yondashuvi asosida o‘qitish;
➖
fanlararo integratsiyani ta’minlash;
➖
dars jarayonini amaliy faoliyatlar asosida tashkil etish;
➖
o‘quvchilarning ijodiy va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish.
Qo‘llanma bilan
quyidagi havola orqali
tanishish mumkin:
https://raqamlitalim.trm.uz/ouq/stem-5-6/
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika
#Yer_kuni
#Muhim_sana
#Ekologiya
🌍
22-aprel — Xalqaro Yer kuni
Ushbu sana butun dunyoda
ekologik barqarorlikni ta’minlash, tabiatni asrash va sayyoramiz oldidagi mas’uliyatni his qilish
maqsadida nishonlanadi.
Bugungi kunda
global iqlim o‘zgarishi va ekologik muammolar davrida ona tabiatni asrab-avaylash
har birimizning burchimizga aylandi.
Tabiiy resurslardan
oqilona foydalanish va ekologik madaniyatni yuksaltirish
barqaror kelajakning garovidir.
Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi barchani ushbu muhim sana bilan qutlab,
atrof-muhitni muhofaza qilish va sayyoramizni kelajak avlodlar uchun musaffo holda qoldirishga
chorlaydi.
Zero, Yer — barchamizning umumiy uyimizdir.
🔹
Telegram
🔹
Instagram
🔹
Facebook
🔹
X
(
Twitter
)
🔹
YouTube
🔹
Trm.uz
#Metodik_yordam
#Pedagoglar
🌱
Bolaning qiziqishi va qarshiliklari: bu muammo emas, rivojlanish belgisi
Ko‘pchilik ota-onalar va pedagoglar bolalardagi
qaysarlik, tajovuzkorlik yoki “tinglamaslik”ni
salbiy xulq sifatida baholaydi.
💡
Ammo rivojlanish psixologiyasi bu holatlarga boshqacha qaraydi: bu xatti-harakatlar ko‘pincha
bolaning ichki rivojlanish jarayoni
bilan bog‘liq.
📈
Qiziqish doirasi yosh bilan o‘zgarib boradi
Bola ulg‘aygan sari uning qiziqishlari
bosqichma-bosqich o‘zgarib boradi
.
Masalan:
3 yoshli bola
10 yoshdagilarni qiziqtirgan narsalarga befarq bo‘lishi tabiiy;
10 yoshli bola esa
18 yoshdagilar dunyosini tushunmaydi.
Bu bolaning tafakkuri va ehtiyojlari
yoshiga mos ravishda shakllanayotganining belgisi
. Qiziqish doirasi dastlab tor bo‘ladi, keyinchalik asta-sekin kengayadi.
🚧
Rivojlanish qarshiliksiz bo‘lmaydi
Psixolog Erik Erikson va Jan Piaget nazariyalariga ko‘ra, har bir rivojlanish bosqichi
ichki va tashqi qarshiliklar
bilan kechadi. Bola o‘sish jarayonida to‘siqlarga duch keladi va ularni yengishga intiladi.
Aynan shu jarayon uning
shaxs sifatida shakllanishiga
xizmat qiladi.
Agar bola doimo cheklanib, uning tashabbuslari bostirilsa, bu holat
tajovuzkorlik, asabiylik, norozilik xatti-harakatlariga
olib kelishi mumkin.
🛡
Tajovuz — yomon tarbiya natijasi emas
Masalan, 3–4 yoshda bolada
mustaqil bo‘lish va egalik qilish ehtiyoji
kuchli bo‘ladi. Bu ehtiyoj qondirilmasa, u tajovuzkor xatti-harakatlar orqali o‘zini ifodalaydi.
Xuddi shuningdek, maktab yoshida do‘st topa olmagan bola o‘zini baxtsiz his qiladi; o‘smirlik davrida qadrlanmaslik hissi asabiylikni kuchaytiradi.
Muhimi shundaki, bu holatlar hurmatsizlik yoki yomon fe’l-atvor natijasi emas, balki
bolaning rivojlanishiga qarshilik ko‘rsatilganidan dalolat beradi
.
Bolaning salbiy ko‘rinadigan xatti-harakatlari ko‘pincha uning
ichki ehtiyojlari, rivojlanish bosqichi, tushunilmaslik hissi
bilan bog‘liq bo‘ladi.
🎯
Shuning uchun tarbiyada asosiy savol: “Bola nega bunday qilyapti?” emas,
“U qaysi ehtiyojini ifodalay olmayapti?”
bo‘lishi kerak.
Muallif:
Gulnoz Xodjayeva
©
Taʼlimni rivojlantirish markazi
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika
#STEM
#проект
#профориентация
🎬
Покадровая анимация — инновационное направление изобразительной деятельности!
Данная инновационная методика, предназначенная для детей, развивает воображение и логическое мышление, а также формирует представления о движении и времени.
Раскрашивая готовые контуры, дети учатся создавать простые анимации и проявляют свои творческие способности
✨
🎯
С помощью методики:
• формируется понимание последовательности;
• развивается мелкая моторика и внимание;
• воспитываются эстетический вкус и самостоятельность.
👉
Современное образование — важный шаг к творческому развитию детей!
🔽
СКАЧАТЬ
образец, использованный по данной теме
✍️
Авторы:
Комила Нажимова, Сарвар Усманов
©
Центр развития образования
Подписаться на канал:
👇
https://t.me/trm_metodika
#STEM
#Loyiha
#kasbga_yonaltirish
🎬
Kadrma-kadr animatsiya — tasviriy faoliyatning innovasion yo‘nalishidir!
Bolalar uchun mo‘ljallangan ushbu innovatsion metodika tasavvur va mantiqiy fikrlashni rivojlantiradi hamda harakat va vaqt tushunchalarini shakllantiradi.
Bolalar tayyor konturlarni bo‘yash orqali oddiy animatsiyalar yaratishni o‘rganib, o‘z ijodiy qobiliyatlarini namoyon etadilar
✨
🎯
Metodika orqali:
• ketma-ketlik tushunchasi shakllanadi;
• kichik motorika va diqqat rivojlanadi;
• estetik did va mustaqillik tarbiyalanadi.
👉
Zamonaviy ta’lim — bolalarning ijodiy rivoji sari muhim qadam!
Mualliflar: Najimova Komila, Usmanov Sarvar
🔽
Mavzu bo‘yicha foydalanilgan namunani
YUKLAB
OLISH
©
Taʼlimni rivojlantirish markazi
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika
#Metodik_yordam
#Pedagoglar
🤩
"Piramida" metodi
Ta’lim jarayonida o‘quvchilarning
bilimni qanchalik samarali o‘zlashtirishi
muhim masalalardan biridir.
Shu nuqtai nazardan, XX asr o‘rtalarida
amerikalik pedagog olim Edgar Dale tomonidan
ishlab chiqilgan yondashuvlar asosida
“Bilimlarni o‘zlashtirish piramidasi” tushunchasi
keng tarqalgan.
🔹
Metod mohiyati
Piramida metodi bu o‘quvchilarning t
urli o‘qitish usullari orqali bilimni qanchalik darajada o‘zlashtirishini ko‘rsatib beruvchi
modeldir. Ushbu modelga ko‘ra,
passiv o‘qitish usullari orqali o‘zlashtirish darajasi past bo‘lsa, faol ishtirok etishga asoslangan usullarda bu ko‘rsatkich sezilarli darajada yuqori
bo‘ladi.
🔹
O‘zlashtirish darajalari
Piramida quyidagi bosqichlardan iborat:
➖
Ma’ruza tinglash — taxminan
10 foiz
o‘zlashtirish;
➖
O‘qish (darslik bilan ishlash) —
10–20 foiz
o‘zlashtirish;
➖
Ko‘rish (rasm, video, ko‘rgazma) —
20–30 foiz
o‘zlashtirish;
➖
Kuzatish va namoyish —
50 foiz
o‘zlashtirish;
➖
Munozara va muhokama —
70 foiz
o‘zlashtirish;
➖
Amaliy bajarish (tajriba) —
80–90 foiz
o‘zlashtirish;
➖
Boshqalarga o‘rgatish —
90–100 foiz
o‘zlashtirish.
Piramida metodining markazida
quyidagi tamoyil yotadi:
“Qanchalik faol ishtirok — shunchalik yuqori o‘zlashtirishga olib keladi.”
Ya’ni, o‘quvchi
faqat tinglovchi emas
, balki:
➖
fikrlovchi;
➖
muhokama qiluvchi;
➖
amalda bajaruvchi bo‘lishi kerak.
Piramida metodi ta’lim jarayonini:
➖
interfaol qilishga;
➖
o‘quvchini markazga qo‘yishga;
➖
mustaqil fikrlashni rivojlantirishga yordam beradi.
📌
Muhim jihat:
Piramida modeli
qat’iy matematik o‘lchov emas, balki pedagogik yo‘nalish beruvchi vositadir.
Shuning uchun uni moslashuvchan tarzda qo‘llash muhimdir.
Muallif:
Gulnoz Xodjayeva
©
Taʼlimni rivojlantirish markazi
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika
#Meet_up
2025-2026-o‘quv yilida pedagoglarni kasbiy rivojlanishiga koʻmaklashish va metodik qo‘llab-quvvatlash
💻
Vebinarda ishtirok etish uchun havola:
https://us06web.zoom.us/j/9547127138
ID: 954 712 7138
Kod: 2026
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika
#Meet_up
2025-2026-o‘quv yilida pedagoglarni kasbiy rivojlanishiga koʻmaklashish va metodik qo‘llab-quvvatlash
💻
Vebinarda ishtirok etish uchun havola:
https://us06web.zoom.us/j/9547127138
ID: 954 712 7138
Kod: 2026
Kanalga ulanish:
👇
https://t.me/trm_metodika