Homidjon Ishmatbekov
Довуд алайҳиссалом қиссаси
Довуд алайҳиссаломнинг овозлари ер юзидаги энг гўзал овоз эди. У зот Забурни 70 дан ортиқ оҳангда тиловат қилардилар. Овозларининг гўзаллигидан, тиловатни бошлашлари билан атрофларига қушлар, ваҳший ҳайвонлар ва жамики жонзотлар унга қулоқ тутиш учун тўпланарди... Ҳатто қушлар ҳам у зотга жўр бўлиб, тасбеҳ айта бошларди.
«...Ва Довудга тоғларни ҳамда қушларни У билан бирга тасбеҳ айтадиган қилиб бўйинсундирдик...» (Анбиё сураси, 79-оят)
Бу сенинг ва менинг тасаввуримдан ҳам кенгроқ бўлган бир манзарадир: бутун борлиқ ларзага келади ва Аллоҳ таоло илоҳий амр беради:
«Эй тоғлар, у билан бирга тасбеҳни қайтаринг ва эй қушлар (сиз ҳам)!» (Сабаъ сураси, 10-оят)
Яъни, у зот тасбеҳ айтса, сиз ҳам айтинг, у зот жим бўлса, сиз ҳам жим бўлинг — гўёки бутун мавжудотлардан иборат улуғвор бир оркестр...
«...Улар кечқурун ва эрталаб тасбеҳ айтурлар» (Сод сураси, 18-оят)
«Кечқурун» (العشيّ) — аср намозидан то тунгача бўлган вақт... «Эрталаб» (الإشراق) эса — чоштгоҳ (зуҳо) вақтидир.
«Ва қушларни ҳам тўпланган ҳолда (бўйинсундирдик)» (Сод сураси, 19-оят)
Яъни улар тасбеҳ айтиш учун бир-бирлари билан тирбанд бўлиб, тўпланишарди.
«Ҳаммаси Унга бўйсунувчидир (оввоб)» (Сод сураси, 19-оят)
Яъни, Унга итоатгўй ва ўзаро уйғунликдадир.
Довуд алайҳиссаломга Аллоҳ таоло темирни худди лойдек юмшоқ қилиб қўйган эди. У зот ҳеч қандай болға ва асбобларсиз, фақат қўллари билан темирга шакл берардилар. Бу Аллоҳ томонидан берилган улуғ бир мўъжиза ва қўлларидаги жисмоний куч эди.
«...ва унга темирни юмшоқ қилдик» (Сабаъ сураси, 10-оят)
У зот қўшинни ҳимоя қилиш учун совутлар (ҳимоя кийимлари) ясардилар:
«Кенг совутлар ясагин ва (уларни тўқиш) ўлчовини тўғри ол, дедик» (Сабаъ сураси, 11-оят)
«Кенг совутлар» (سابغات) — кўкрак ва бутун баданни тўсиб турадиган узун совутдир.
Аммо «ўлчовини тўғри ол» (قَدِّر فِي السَّرْدِ) дегани нима?
Яъни, совутнинг ҳалқалари ва уларга қўйиладиган михларнинг ўлчовини аниқ ҳисобла, совутнинг олди ва орқа томонини бир-бирига улаб, маҳкам боғла деганидир. Бу Аллоҳ таоло у зотга ўргатган мукаммал бир муҳандислик ва технология эди.
Довуд алайҳиссалом ўз ҳукмронлиги даврида адолати билан танилган эдилар...
«Биз унга ҳикматни ва қатъий ҳукм қилишни (фаслул хитоб) бердик» (Сод сураси, 20-оят)
Яъни, ҳузурларига икки даъвогар келса, у зот шундай юксак ақл-идрок ва кучли мантиқ билан ҳукм чиқарардиларки, икки томон ҳам рози бўлиб, хурсанд ҳолда чиқиб кетишарди. Бани Исроилнинг у зотни қаттиқ яхши кўришига сабаб ҳам шу эди.
Кунларнинг бир куни Довуд алайҳиссалом кечаси ўз меҳробларида ибодат қилаётганларида, тўсатдан девордан ошиб ўтган икки кишини кўриб қолдилар...
«Сизга девордан ошиб меҳробга кирган даъвогарларнинг хабари келдими? Ўшанда улар Довуднинг ҳузурига кирганларида, у улардан қўрқиб кетди...» (Сод сураси, 21-22 оятлар)
Довуд алайҳиссалом ҳеч нарса демай, уларни кузатиб турдилар.
«Улар: «Қўрқма, биз икки даъвогармиз, бир-биримизга зулм қилдик. Энди сен орамизда ҳақ ила ҳукм қил, жавр қилма (ва ла туштит)...» (Сод сураси, 22-оят)
Бу ердаги «жавр қилма / ҳақдан узоқлашма» (ولا تُشْطِط) сўзи у зотни руҳан синаш ва сабрини текшириш учун айтилган эди.
«...ва бизни тўғри йўлга бошла» (Сод сураси, 22-оят)
Бу ҳам ўзига хос яна бир синов эди. Довуд алайҳиссалом вазиятни тушуниб, бу иш ортга суриб бўлмайдиган муҳим масала эканини англадилар ва даъвогарлардан бири сўз бошлади:
«Албатта, мана бу менинг биродаримдир. Унинг тўқсон тўққизта совлиғи (қўйи) бор, менинг эса биргина совлиғим бор. Шунда у: «Уни ҳам менга бер (акфилнийҳа)», деди ва тортишувда мени енгиб қўйди (ва аззаний фил хитоб)» (Сод сураси, 23-оят)
«Уни ҳам менга бер» (أكفلنيها) — яъни, уни менга топшир, ўзимнинг қўйларимга қўшиб боқаман, дегани. «Тортишувда мени енгиб қўйди» (وعزَّنِي في الخِطاب) — яъни, «сенинг биттагина қўйинг ёлғиз қолибди, барибир унга қарашга камбағалсан, кучинг етмайди» деб мени гап билан мот қилди ва агар кўнмасам, куч билан тортиб олиш билан таҳдид қилди, демоқчи.
Бу гапдан Довуд алайҳиссалом таъсирланиб, дедилар:
«У: «Батаҳқиқ, у сенинг совлиғингни ўзининг совлиқларига қўшишни сўраб, сенга зулм қилибди», деди...» (Сод сураси, 24-оят)
Шу пайт ҳалиги икки киши кўздан ғойиб бўлди... Худди буғланиб кетгандек йўқ бўлишди.
Шунда Довуд алайҳиссалом уларнинг инсон сурали фаришталар эканини англадилар. Улар Довуд алайҳиссаломга ҳукм чиқаришда шошилмасликни, иккинчи томоннинг ҳам гапини албатта тинглаш кераклигини ўргатиш учун келишган эди.
«...Ва, албатта, кўплаб шериклар бир-бирларига зулм қилурлар. Магар иймон келтирганлар ва солиҳ амалларни қилганларгина (зулм қилмаслар). Улар эса жуда оздирлар» (Сод сураси, 24-оят)
Чунки инсонлар орасида бошқаларнинг ҳаққини ейиш, афсуски, кенг тарқалган одатдир.
«Довуд Биз уни синаганлигимизни билди-да, Роббига истиғфор айтди ва رکوع қилган ҳолида йиқилди ҳамда тавба қилди (ва анаб)» (Сод сураси, 24-оят)
«Тавба қилди» (أناب) — яъни, тезда Аллоҳга қайтди.
Нима учун айнан Довуд алайҳиссалом?
Биринчидан, Довуд алайҳиссалом ўзидан кейин ўғли Сулаймон алайҳиссаломга мана шу илоҳий ҳикмат ва адолатни мерос қилиб қолдириши керак эди...
Иккинчидан, Аллоҳ таоло Ўз ҳикмати билан бизга шуни кўрсатмоқчи бўлдики: дунёдаги энг доно, энг ҳикматли инсон ҳам инсонлиги сабаб хато қилиши мумкин. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло айтган:
«Ана ўшалар Аллоҳ ҳидоят қилган зотлардир. Бас, уларнинг ҳидоятига эргаш!» (Анъом сураси, 90-оят)
Чунки пайғамбарларнинг (инсоний) саҳв-хатолари биз умматлар учун катта дарс ва таълимдир. Довуд алайҳиссалом тавба қилиб саждага йиқилганларида:
«Биз ундан ўша (хатосини) кечирдик. Албатта, Бизнинг ҳузуримизда унинг учун яқинлик мақоми (зулфа) ва гўзал оқибат (ҳусну мааб) бордир» (Сод сураси, 25-оят)
«Яқинлик мақоми» (زُلفَىٰ) — Аллоҳга жуда яқин бўлиш ва юксак даража дегани. «Гўзал оқибат» (حُسن مآب) — Қиёмат куни у зотга бериладиган мукофотнинг улуғлигидан лол қоласан, деганидир.
Довуд алайҳиссалом ўзидан кейинги ҳар бир пайғамбар, ҳар бир раҳбар, қози ва ҳукмдор учун гўзал ўрнакдир.
«Эй Довуд, албатта, Биз сени ер юзида халифа қилдик. Бас, одамлар орасида ҳақ ила ҳукм юрит ва ҳавои нафсга эргашма...» (Сод сураси, 26-оят)
Бу Довуд алайҳиссаломга йўлланган илоҳий мактубдир.
«...Албатта, Аллоҳнинг йўлидан адашадиганлар учун ҳисоб кунини унутганлари сабабли шиддатли азоб бордир» (Сод сураси, 26-оят)
Бу эса у зотдан кейин то Қиёматгача келадиган барча инсонлар учун бир огоҳлантиришдир.
Қуръоннинг улуғворлигини, баёнининг кучини, воқеаларнинг гўзал тизилганини ва сўзларнинг мукаммал уйғунлигини мулоҳаза қилинг.
https://t.me/tuhur
Муҳаммад ибн Ҳасан айтадилар: Бизга Абу Ҳанифа, у Хорижа ибн Абдуллоҳдан ривоят қилиб хабар бердилар. У (Хорижа) айтди: Саид ибн ал-Мусайябдан эҳромли киши киядиган ҳамён (камар) ҳақида сўрадим. Шунда у: «Унинг зарари йўқ (жоиз)», деди.
Муҳаммад айтадилар: Биз буни оламиз (бунга амал қиламиз) ва бу Абу Ҳанифанинг ҳам сўзидир.
https://t.me/tuhur
Муҳаммад Ибн Ҳасан аш-Шайбоний айтадилар: Бизга Абу Ҳанифа, у ал-Ҳайсамдан, у эса Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилиб хабар бердилар:
«У (Ибн Аббос) от гўштини (истеъмол қилишни) макруҳ кўрар эди».
Муҳаммад айтадилар: Бу Абу Ҳанифанинг ҳам сўзидир. Биз эса буни олмаймиз (бунга амал қилмаймиз) — от гўштида ҳеч қандай зарар (кароҳият) кўрмаймиз. Зеро, уни ҳалол экани борасида кўплаб асарлар (ривоятлар) келган.
(Китабул осор)
https://t.me/tuhur
Имом Муҳаммад ибн Ҳасан аш-Шайбоний айтадилар: Бизга Абдурраҳмон ибн Амр ал-Авзоий, у Восилдан, у Абу Жамилдан, у эса Мужоҳиддан ривоят қилиб хабар берди. У Мужоҳид айтди:
«Аллоҳнинг Расули ﷺ қўйдан еттита нарсани истеъмол қилишни макруҳ кўрдилар: ўт пуфаги, сийдик қопи (қовуқ), без (лимфа тугунлари), жинсий аъзо (урғочилик аъзоси), эркаклик аъзоси, икки мояк ва оқизилган қон. Аллоҳнинг Расули ﷺ қўйнинг олд (тўш) қисмини ейишни яхши кўрардилар».
Изоҳ:
Сўйилгандан кейин томирларда қоладиган қон макруҳ эмас, чунки Қуръони Каримнинг Анъом сураси 145-оятига кўра фақат «отилиб чиққан қон» (даман масфуҳан) ҳаром қилингани баён этилган.
Абдурраззоқ ўз «Мусаннаф»ида, Байҳақий «Ас-Сунан ал-Кубро»да ва Хоразмий «Жомеъ ал-Масонид» асарларида келтиришган.
https://t.me/tuhur
АЛЛОҲ БИЗНИНГ НАМОЗИМИЗГА ҲАМ, РЎЗАМИЗГА ҲАМ МУҲТОЖ ЭМАС, БАЛКИ БИЗ МУҲТОЖМИЗ...
Шояд, чуқур тафаккур ва хушуъ билан ўқиган намозимизда (ўзлигимизни, аслимизни) эсласак, шояд ибодат ва Унга юзланиш орқали вужудимизнинг асл манбасига боғлансак ва ундан ҳаётимизни суғорсак.
Намоз ва ибодат — бу руҳий озуқа, куч-қувват олишдир. Барҳаёт бўлишимиз учун унга Аллоҳ эмас, биз муҳтожмиз. Чунки Аллоҳ Ўз-Ўзидан Трикдир (Ал-Ҳайй) ва Ўз вужуди ила ҳар бир нарсадан Беҳожатдир (Ас-Самад).
Биз эса, фақат Унинг мадади ва марҳамати билангина яшай оламиз...
Ҳаётнинг манбаси бўлган, Оламларга ҳаёт берувчи Барҳаёт Зот — Аллоҳнинг мадади билангина.
Бундан шуни тушунамизки, Аллоҳ фарзларни адо этишни ва ибодат қонун-қоидаларини Ўзининг илоҳийлигини ҳис қилиш (исботлаш) учун эмас, балки бизнинг манфаатимиз учун жорий қилган. Зеро, У биздан ҳам, бизни азоблашдан ҳам, биздан бирор нарса талаб қилиш ёки зиммамизга фарз юклашдан ҳам буткул беҳожатдир.
«Агар шукр қилсангиз ва иймон келтирсангиз, Аллоҳ сизни азоблаб нима ҳам қилади?!» (Нисо сураси, 147-оят)
https://t.me/tuhur
Жума маърузаси:
Ўзганинг ҳаққи – оловдан либосдир!
(05.06.2026)
Балолар ўткинчидир
Балоларга меҳмондўстликни қуюқ қилинг, зеро балолар ўткинчидир. Парвардигорнинг карами кенг: Мўмин бандасининг оёғига қирган биргина зирапча сабабли Аллоҳ таоло унинг гуноҳларини ўчиради. Ибн Жавзий айтадилар: Балолар меҳмондир бас, меҳмондорчиликни қуюқ қилинг, токи улар мукофот диёрига сиздан рози бўлиб кетсинлар. Балолар бўлмаганида қиёматга қуруқ қўл билан борган бўлар эдик. Агар сенга ғайб пардаси кўтарилса эди, маҳзун бўлган кунларингни яхши кўриб қолардинг. Агар балоларга сабр қилган кишига ботмон-ботмон савоб берилаётганини кўрганингда, қалбинг ором олиб, қалбингни тирнаган аламлардан лаззатланган бўлар эдинг.
Шайх Аҳмад Тоййиб - Ал-Азҳар шайхи
https://t.me/tuhur
Маърифий суҳбатлар:
Исломда йўлдан фойдаланиш ҳаққи ва унинг одоблари
Маърифий суҳбатлар:
Фарзанд тарбияси ва унинг ҳимоясининг аҳамияти