Homidjon Ishmatbekov
Қуръони каримда ҳайратланарли маълумотлар
«Кунлар» (الأَيَّام) сўзи — 365 марта эслатилган
«Кун» (الْيَوْم) сўзи алоҳида — 30 марта эслатилган
«Ой» (الشَّهْر) сўзи — 12 марта эслатилган
«Одамлар» (النَّاس) сўзи — 50 марта эслатилган
«Пайғамбарлар» (الأَنْبِيَاء) сўзи ҳам — 50 марта эслатилган
«Эркаклар» (الرِّجَال) сўзи — 24 марта эслатилган
«Аёллар» (النِّسَاء) сўзи ҳам — 24 марта эслатилган
«Ҳаёт» (الْحَيَاة) сўзи — 145 марта эслатилган
«Ўлим» (الْمَوْت) сўзи ҳам — 145 марта эслатилган
«Уқубат/Жазо» (الْعِقَاب) сўзи — 117 марта эслатилган
«Мағфират/Кечирим» (الْمَغْفِرَة) сўзи эса — 234 марта эслатилган (жазодан икки баравар кўп)
«Аллоҳдан мағфират сўранглар, албатта У Ғафур (кечиримли) ва Раҳим (рахмли)дир.»
https://t.me/tuhur
Девордаги ёриқ
Девор ёриғида яшаб, диаметри ярим метрдан ошмайдиган кичик бир оламда кезгувчи ва умр бўйи ердан нон увоқларини уйига ташишдан иборат бир хил иш билан банд бўлган чумоли бутун борлиқни ана шу кичик ёриқдан иборат, деб тасаввур қилади. Унингча, ҳаётнинг ана шу нон увоғидан бошқа ҳеч бир мақсади йўқ, ундан ортиғи эса мавжуд эмас... У бундай тасаввур қилишда маъзур, чунки бу унинг сезги аъзолари етказа оладиган энг охирги чегарадир.
Инсон эса ёриқ шунчаки девордаги бир дарз, девор эса хоналардан бирига тегишли эканини билади. Хона хонадонлардан бирида, хонадон эса кўп қаватли уйдаги ўнлаб шундай хонадонлардан биридир. Бино шаҳардаги маҳаллалардан бирида, маҳалла эса Қоҳирадаги бир нечта маҳаллалардан биридир. Қоҳира республика пойтахти, бу республика эса Африка номли кaтта қитъадаги бир нечта мамлакатлардан бири, холос... Шунингдек, фазода сузиб юрувчи «Ер шари» деб аталадиган сайёрада яна тўртта шундай қитъа бор. Ер шарининг ўзи эса Қуёш атрофида айланувчи тўққизта сайёрадан биридир... Бутун бир тизим ўз Қуёши билан бирга фазода юз миллиард қуёшни ўз ичига олган галактика атрофида айланади... Ундан ташқари, ҳеч ким шаклини билмайдиган бепоён фазода ўз қуёшлари билан сузиб юрган яна шунча миллиардлаб галактикалар мавжуд... Буларнинг бари «биринчи осмон» ёки «дунё осмони» деб аталаб, кўз кўрмаган, қадам тегмаган етти қават осмондан атиги биридир. Буларнинг барчасидан юқорида эса Яратган Эгам Ўз Аршига истиво қилиб, энг улкан галактикадан тортиб энг кичик заррагача — бутун борлиқни бошқариб ва қамраб туради.
Биз айтиб ўтган бу нарсаларнинг барини инсон аниқ ва равшан билади... Шунга қарамай, ўз-озига асир ва маҳкум бўлиб яшаётган, кўзлари кўр каби одамлар қанчалик кўп! Уларнинг ҳар бири ўз нафсининг ёриғи ичига қамалиб олган, бир неча метрлик чекланган доирада ҳаракатланади ва бир парча нон топиш ҳамда аёл билан бирга бўлишдан бошланиб-тугайдиган ўткинчи ташвишлар гирдобида айланаверади, ундан ортиғини эса кўрмайди... Ваҳоланки, Аллоҳ таоло бу инсонга қанчадан-қанча илм, тахайюл, ихтиро, воситалар, тадбиркорлик ва ақл-идрок ато этган, унга бу кенг ва ҳайратланарли борлиқнинг қанчадан-қанча сир-асрорларини очиб берган!
Шунга қарамай, одамларнинг аксарияти чиғаноқ, ташбақа ва чумолига ўхшайди — ҳар бири ўз чиғаноғига ёки косасига бекиниб олган ёхуд гина-кудурат, ҳасад, адоват ва аччиқ манфаатлардан иборат тор ҳамда қоронғи инига яшириниб олган.
Д-р Мустафо Маҳмуд | «Руҳ ва жисм»
https://t.me/tuhur
Бир аъробийдан сўралди:
— Ҳеч жаннатга киришингни кўнглингдан ўтказганмисан?
Аъробий деди:
— Аллоҳга қасамки, унинг боғларида юришимга, ҳовузларидан сув ичишимга, дарахтлари соясида салқинланишимга, меваларидан ейишимга, салқин салқинларида истироҳат қилишимга, булоқларидан симиришимга ҳамда саройу қасрларидаги ҳурлари билан роҳатланишимга ҳеч қачон шубҳа қилмаганман.
Унга айтилди:
— Буни бирор қилган яхши амалинг ёки илгари қилган бирор эзгулигинг эвазига деб биласанми?
Аъробий деди:
— Аллоҳ таолога бўлган имонимдан, Олий ва Бaракотли бўлган Аллоҳдан ўзга ҳар бир сохта маъбудни инкор этганимдан кўра улуғроқ, шарафлироқ яна қандай яхшилик бўлиши мумкин?!
Унга айтилди:
— Гўноҳларингдан қўрқмайсанми?
Аъробий деди:
— Аллоҳ мағфиратни гуноҳлар учун, раҳматни хатолар учун, афвни эса жиноятлар (гуноҳ ишлар) учун яратган. У Ўзини яхши кўрганларни дўзах оловида азоблашдан кўра Карамлироқдир.
Басра масжидидаги одамлар шундай дер эдилар:
«Дарҳақиқат, бу аъробийнинг Парвардигори ҳақидаги гумони гўзал эди. Одамлар унинг сўзларини эслашса, албатта улардан умидсизлик булутлари тарқалар ва уларни умид туйғуси қамраб олар эди».
https://t.me/tuhur
Ҳотим ат-Тоий ва сахий болакай
Ривоят қилишларича, бир киши Ҳотим ат-Тоийдан сўради:
«Эй Ҳотим, сахийликда сиздан ўзиб кетган бирор кимса бўлганми?»
Ҳотим деди:
«Ҳа, Тай қабиласидан бўлган бир етим болакай. Мен унинг ҳовлисига меҳмон бўлиб тушдим. Унинг бор-йўғи ўнта қўйи бор эди. У қўйлардан бирини сўйиб, гўштини пиширди ва олдимга келтирди. Тортилган таомлар орасида мия ҳам бор эди. Мен уни тотиб кўриб, жуда ёқтирдим ва: «Аллоҳга қасамки, бу жуда ширин экан!» дедим.
Болакай ҳузуримдан чиқиб кетди ва мен билмаган ҳолда қолган қўйларни ҳам бир-бир сўйиб, мияларини менга тортиқ қилаверди. Жўнаб кетиш учун ташқарига чиққанимда, уй атрофида катта қон кўлмакини кўрдим ва унинг ҳамма қўйларини сўйиб бўлганини билдим.
Унга: «Нима учун бундай қилдинг?» дедим.
Бола: «Субҳаноллоҳ! Сизга ёққан нарсага эга бўлатуриб, ундан сизга бахиллик қилишим мумкинми?! Бу араблар учун ўчириб бўлмас хунук айб бўлади-ку!» деди».
Шунда Ҳотимдан сўрашди:
«Эй Ҳотим, унга эвазига нима бердингиз?»
Ҳотим деди:
«Уч юзта қизил туя ва беш юзта қўй бердим».
Унга айтишди:
«Унда сиз ундан кўра сахийроқ экансиз-да?»
Ҳотим деди:
«Йўқ, у мендан кўра сахийроқ! Чунки у ўзи эга бўлган барча нарсасини инъом этди, мен эса ўзимдаги кўп нарсанинг озгинасини бердим, холос».
https://t.me/tuhur
﴿وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ﴾
«Агар одамлар фазлингни билишмаса, қайғурма! Сенинг кимлигингни Аллоҳ билишининг ўзи кифоядир.
Нуҳ алайҳиссаломнинг мезонига (тарозисига) уни биз таниганимиз ҳеч нарса қўшмайди. Шундек, биз уларни билмаганимиз сабабли, Аллоҳ бизга хабар бермаган пайғамбарларнинг мезонидан ҳам ҳеч нарса камаймайди.
Ҳорун ар-Рашиднинг қўшинида йигирма минг мужоҳид бор эди. Улар ўз исмларини аскарлар рўйхатига (девонига) ёздирмас эдилар. Маошларини ҳам бирор кимса эмас, фақат Аллоҳ билсин деб олмас эдилар!
Саиб ибн Ақраъ Умар ибн Хаттобга Наҳовандда шаҳид бўлган мусулмонларнинг хабарини келтирди. У одамларнинг кўзга кўринганлари ва ашрофларидан (кўзга кўринган катталаридан) бир неча кишининг исмини санаб, сўнг деди:
«Ва бошқа оддий одамлардан ҳам бор, уларни мўминлар амири танимайди».
Шунда Умар йиғлади ва деди: «Уларни Умар танимаса, нима қилибди! Меҳрибон Аллоҳ уларни танишининг ўзи етмайдими?!»
https://t.me/tuhur
Бир киши қўй боқиб юрган чўпоннинг олдидан ўтиб, унга:
— «Эй чўпон, сенда илмдан нима бор?» деди.
Чўпон унга:
— «Менда бешта калима (ўгит) бор. Агар сиз ҳам менга яна бештасини қўшганингиз-да, илмимни кўпайтириб олардим», деди.
Киши унга:
— «Аввал сен ўзингдаги калималарни айт-чи, балки мен унга яна қўшимча қилмасман?», деди.
Шунда чўпон:
— «Эй хожам!
Биринчиси: мен рост сўз турганда, ёлғонни ишлатмайман.
Иккинчиси: Ҳалол луқма турганда, ҳаромга бормайман.
Учинчиси: Ўзимда айб турганда, одамларнинг айбини эсламайман (тилга олмайман).
Тўртинчиси: Аллоҳ мени кўриб турганда, Унга осийлик (гуноҳ) қилмайман.
Бешинчиси: Аллоҳ менга кифоя қилиб турганда, Унинг неъматига ношукрлик қилмайман», деди.
Шунда ҳалиги киши чўпонга:
— «Дарҳақиқат, сен аввалгилару охиргиларнинг илмини жамлабсан. Энди ўзингдаги шу беш сўзга мустаҳкам бўл, чунки уларга ҳеч нарсани қўшишнинг ҳожати йўқ (улар мукаммалдир)», деди.
https://t.me/tuhur
Жума маърузаси
:
Мавлиди шариф фазилати
(04.09.2026)
Ғам инсонни еб битиради!
Ибн ал-Қаййим «Тариқ ал-ҳижратайн» китобида шундай деган:
«Ғам қалбни заифлаштиради, азму шижоатни сустлаштиради ва иродага зарар етказади. Шайтон учун мўминнинг ғам-андуҳга ботишидан кўра суюмлироқ нарса йўқ. Эзгуликка умид боғланг, уни топасиз!»
Эй дўстим! Биз ичкаридан нур сочамиз ва ичкаридан ўчамиз!
Ички дунёнгни ислоҳ қил, шунда кўзингга бутун олам гўзал бўлиб кўринади!
Ғам инсонни мажозий эмас, ҳақиқий маънода еб битиради!
Одамларнинг хасталиклари улар еган нарсалардан эмас, балки уларни ичидан еб битираётган нарсалардандир!
Ғамгин инсон ҳамроҳлар билан хушнуд бўлмайди, таомдан лаззат олмайди.
Ҳатто ғам-андуҳ меъдага тушган таомни заҳарга айлантиради!
Кунлар ўзгариб туради, ҳаммамиз ҳам маҳзун бўламиз. Лекин ғамни ўткинчи меҳмон деб билганлар билан, уни доимий яшовчига айлантириб олганлар ўртасида катта фарқ бор.
Ўрнингдан тур, қалбингдаги ғам тўзонини қоқиб ташла! Сен ёлғиз эмассан, барчамиз шундай синовдамиз!
https://t.me/tuhur
Нима учун айнан Каҳф сураси?
Ҳар жума куни миллионлаб мусулмонлар Каҳф сурасини ўқишади... Баъзилар ундан оятларни ёд олади, ҳафтама-ҳафта такрорлайди, унинг фазилати ва у билан боғлиқ нур ҳақида келган хабарларни билишади.
Биз бироз тўхталиб ўтишимизга арзийдиган бир савол бор: Нима учун айнан Каҳф сураси?
Бир қарашда бир-биридан йироқ туюладиган қиссаларни — ғорга қочган йигитлар, икки боғ соҳиби, Мусо алайҳиссаломнинг солих банда билан сафари ва ер юзини кезиб чиққан буюк подшоҳни — ягона бир сурада жамлаган нарса нима?
Эҳтимол, бу қиссалар кўринганидек бир-биридан йироқ эмасдир.
Улар, аслида, инсоннинг фитнага учраган пайтидаги қиссасидир.
Энг хавфлиси шундаки, фитна ҳар доим ҳам инсон қўрқадиган нарса кўринишида келмайди. Гоҳида у инсон яхши кўрадиган нарса қиёфасида келади.
Сура қуйидагича бошланади:
«Kitobни ўз бандасига туширган ва унда ҳеч бир эгрилик қилмаган Аллоҳга ҳамд бўлсин»
Худди бу дебоча инсонга сурадаги қиссалар ичига киришдан олдин ўзи муҳтож бўлган ҳақиқатни — тўғри мезонни тақдим этаётгандек.
Инсон ҳар доим ҳам билмагани учун адашмайди, балки баъзан билганини тортиб кўрадиган ўлчовни йўқотиб қўйгани учун адашади.
Сўнг Асҳобул Каҳф қиссаси келади.
Улар ўзлари эътиқод қилмайдиган нарсага ишонадиган жамият ичида яшаган йигитлар эди. Лекин ўзгача бўлишдан қўрқиш ҳисси юракларида мустаҳкам ўрнашган нарсани ўзгартиришига йўл қўймадилар:
«Роббимиз осмонлар ва ернинг Роббидир. Ундан ўзгани ҳеч қачон илоҳ деб чақирмаймиз»
Бу ерда дин фитнаси намоён бўлади.
Қанчадан-қанча инсонлар тўғри йўлни билишади, лекин бошқача кўринишдан ҳайиқишади?
Қанчадан-қанча ёшлар жамоатдан ажралиб қолмаслик учун хатони маъқуллаб яшашади?
Баъзан собитликнинг эвази жондан айрилиш эмас, балки бироз эътибор, роҳат ва манфаатлардан маҳрум бўлишдир.
Кейин сура икки боғ соҳиби бўлган кишига ўтади. У қўлидаги нарсаларга қараб шундай дейди:
«Бу ҳеч қачон йўқ бўлмайди, деб ўйлайман»
Бу ерда мол-дунё фитнаси гавдаланади.
Муаммо инсоннинг дунёга эгалик қилишида эмас, балки эга бўлган нарсасини ҳеч қачон йўқотмайдигандай ҳис қила бошлаган лаҳзасидадир.
Тартибли иш.
Ортиб бораётган ҳисобжадвал.
Мустаҳкам соғлиқ.
Давомий муваффақият.
Бу нарсалар инсон сезмаган ҳолда, шукр қилинадиган неъматлардан абадий қолади деб ўйланадиган хомхаёлларга айланиб қолиши мумкин.
Кейин эса ушбу мисол келтирилади:
«Уларга дунё ҳаёти мисолини келтир: у кўкдан туширганимиз сувга ўхшайди... сўнг шамоллар совуриб юборадиган хас-хашакка айланади»
Худди сура инсонга шундай деб шивирлаётгандек:
Қўлингдаги нарса ҳақиқий, лекин абадий эмас.
Сўнг Мусо алайҳиссалом ва солиҳ банда қиссаси келади.
Зоҳиран тушунарсиз бўлиб кўринган воқеалар, то охирида уларнинг шарҳи келгунга қадар давом этади.
Бу ерда билим (илм) фитнаси намоён бўлади.
Инсон воқеанинг кичик бир бўлагини кўради-да, ҳамма нарсани биламан деб ўйлайди.
Унинг бошига тушунарсиз бир иш тушади ва ҳаёт унга адолатсизлик қилди деб ҳисоблайди.
Юзига бир эшик ёпилади ва келажаги тугади деб ўйлайди.
Бирор нарсани йўқотади ва бу йўқотиш бутун воқеанинг ўзи деб ўйлайди.
Аммо инсоннинг муайян лаҳзани кўриши — бутун қиссани кўриши дегани эмас.
Кейин Зулқарнайн қиссаси келади.
Аллоҳ ер юзида имконият ва қудрат ашёларини берган инсон. Лекин у ўз кучини кибрланишга сабаб деб билмади, балки ишини битиргач шундай деди:
«Бу Роббимдан бўлган раҳматдир»
Бу ерда куч-қудрат (мансаб) фитнаси намоён бўлади.
Қанчадан-қанча инсонлар қўлида ваколат пайдо бўлганида ўзгариб қолади?
Бир пайтлар оддий ходим бўлганини унутган раҳбар.
Тарбиялаш қобилияти назорат қилиш ва тазйиқ ўтказиш хоҳишига айланиб қолган ота.
Одамларга таъсири имтиёз эмас, балки масъулият эканини унутган машҳур шахс.
Куч-қудрат инсоннинг бошқаларга нима қила олишида эмас, балки имконияти бўла туриб уларга қандай муносабатда бўлишидадир.
Шундай қилиб, қиссалар ўзгаради, лекин имтиҳон битта:
Дин
Мол-дунё
Илм
Куч-қудрат
Инсон ҳаётида муҳтож бўлган тўрт нарса, агар мезонни йўқотса, фитнага айланиши мумкин.
Шунинг учун сура инсон қанча нарсага эга бўлмасин, ёдида тутиши керак бўлган ҳақиқатга қайтиш билан якунланади:
«Ким Роббига рўбарў бўлишни умид қилса, солиҳ амал қилсин ва Роббига қиладиган ибодатда ҳеч кимни шерик қилмасин»
Миллионлаб мусулмонлар ҳар жума Каҳф сурасини ўқишларининг боиси шудир.
Инсон ҳар ҳафта янги бир қиссага муҳтож бўлгани учун эмас.
Балки у ҳар ҳафта, фитна унинг ҳаётига ўзи энг яхши кўрган эшикдан кириб келиши мумкинлигини эслаб туришга муҳтож бўлгани учундир.
Инсон учун энг хавфли нарса ниманидир йўқотиб қўйиши эмас... балки нимагадир эга бўлиб, ўша нарса сабабли ўзини йўқотиб қўйишидир.
Доктор Абдулкарим Баккор
https://t.me/tuhur