Homidjon Ishmatbekov

Таровиҳ суҳбати:
Оила — инсон шаънининг қўрғони
(13.03.2026)

Таровиҳ суҳбати:
Ризқ Аллоҳдан, ҳаракат бандадан!
(12.03.2026)

Сўнгги ўн кечада… бир хавфли “касаллик”дан огоҳ бўлинг — у неъмат лаззатини ва Қадр кечаси файзини сиздан тортиб олиб қўйиши мумкин!
Биз оддий кунларда эмасмиз…
Бу — раҳмат эшиклари очиладиган кунлар, бандалар дўзахдан озод қилинадиган кечалар, сакинат ва ҳузур нозил бўладиган лаҳзалар.
Бу кечалар орасида минг ойдан афзал бўлган бир кеча бор.
Лекин шу улкан файз ичида
қалбга секин кириб келадиган бир “касаллик” бор.
У қалбнинг ҳиссини бузади.
Инсон ҳар куни неъматни кўради… аммо ундан таъсирланмайди.
Неъматлар ичида яшайди… аммо шукр қилмайди.
Рамазонни топади… аммо унинг улуғлигини ҳис қилмайди.
Бу хавфли дарднинг номи: "неъматга одатланиб қолиш".
Яхшиликка шунчалик ўрганиб қолишки, у эндиликда яхшиликдек туюлмайди.
Саломатликда яшаб, уни оддий ҳол деб ўйлаш…
Тинч ухлаб, тўқ қорин билан овқатланиб, оила даврасида ўтириб… буларнинг барчаси қалбингиздан “оддий бир ҳол” каби ўтиб кетиши.
Мана шу ерда хавф бошланади.
Чунки қалб неъматга шукрсиз одатланса, аввало унинг лаззати кетади… кейин эса ўзи ҳам кетиши мумкин.
Бу касалликнинг энг хавфли кўринишларидан баъзилари:
- Ҳар куни соғ-саломат уйғонасиз. Шунчаки, ўрнингиздан туриб кетасиз… гўё бу нарса кафолатлангандай.
Қалбингиздан чин дилдан:
“Бизга ўлимдан кейин ҳаёт берган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Ва қайта тирилиш Унинг ҳузурига бўлади.” , деб дуо қилмайсиз.
- Уйга қайтганингизда оилангизни соғ-саломат кўрасиз. Фарзандларингизнинг табассуми, уйингиздаги хотиржамлик…
Лекин бир лаҳза ўйламайсиз:
қанча уйларда ғам-ташвиш бор,
қанча уйларда одамлар қўрқув ёки оғриқ билан ухлаган.
- Бозорга кириб хоҳлаганингизни сотиб оласиз.
Роҳат билан қайтасиз…
Лекин бир зум хаёлингизга:
кимдир бир бурда нонни орзу қиляпти, кимдир дори тополмаяпти, кимдир арзимас нарсанинг пулига муҳтож, деб ўйламайсиз.
- Рамазонга етасиз. Сўнгги ўн кечага ҳам етасиз…
Қоим бўлиш, дуо қилиш, сажда қилиш имконига эга бўласиз…
Лекин шунинг ўзи улкан неъмат эканини ҳис қилмайсиз.
Агар қалблар буни англаса эди,
шукрдан йиғлаб юборган бўларди.
Эй Аллоҳ… Ўтган Рамазонда биз билан бўлган қанча инсонлар бугун қабр остида.
Қадр кечасига етишни режа қилган қанча инсон унга етиб келолмади. Қанча бемор икки ракат намозни орзу қилади, сиз эса бемалол қоим бўла оласиз. Қанча инсон саждада бир томчи кўз ёш тўкишни орзу қилади, сиз эса ҳозир Аллоҳнинг ҳузуридасиз.
Мусибат фақат неъматни йўқотиш эмас…
Энг катта мусибат — ундан ҳар куни баҳраманд бўлиб туриб, уни ҳис қилмасликдир.
Сўнгги ўн кечада фақат
неча марта Қуръонни хатм қилдим? неча ракъат намоз ўқидим? қанча соат ибодат қилдим? - деб ўйламанг.
Балким ўзингиздан:
Қалбим ҳис қиляптими?
Мен миннатдорманми?
Аллоҳ мени бу кечаларга етказганига шукр қилдимми Қадр кечасига етиш — улкан неъмат эканини англадимми? - деб сўранг.
Кунлар сизни неъматларга одатланишни ўргатмасин…
Балким тилингиз ва қалбингиз шукр ва ҳамдга одатлансин.
Соғ-саломат бўлсангиз — “Алҳамдулиллаҳ” денг. Ота-онангиз ёки фарзандларингиз яхши бўлса — “Алҳамдулиллаҳ” денг.
Таҳорат қилиб намозга турсангиз — “Алҳамдулиллаҳ” денг. Аллоҳ сизни туннинг охирги қисмида уйғотса — “Алҳамдулиллаҳ” денг.
Сўнгги ўн кечага етказса — уни шундай айтингки, гўё катта нажот топгандек: “Мени бу муборак кечаларга етказган Аллоҳга ҳамд бўлсин.”, денг.
Балки Қадр кечаси сиз ўйлагандан ҳам яқиндир…
Лекин уни ҳақиқатан топадиган инсон фақат оёқлари билан қоим бўлган эмас, балки: тирик қалб билан, шукрли қалб билан, ўзидаги неъматнинг қадрини билган қалб билан кирган инсондир.
Бугун кечаси қалбингиздан шундай денг: Аллоҳим, бизни неъматларингдан ғофил бўлганлардан қилма.
Аллоҳим, неъматларингга шукр қилишни насиб эт. Аллоҳим, бизни Қадр кечасига етказ ва унда зикр, шукр ва гўзал ибодатга муваффақ қил.
Эслаб қолинг:
Қанча соғ инсон бемор бўлди…
қанча хотиржам инсон қўрқувга тушди… қанча бой инсон муҳтож бўлди…
Сиз эса ҳали ҳам ризқ оляпсиз,
ҳали ҳам муҳлат берилган, ҳали ҳам ҳар кеча Аллоҳнинг эшигига чақириляпсиз.
Шундай экан, неъмат сиздан
шунчаки ўтиб кетмасин.
https://t.me/tuhur

Аллоҳ таоло Қуръон ҳақида шундай дейди:
وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ
“Бу Қуръон — Биз сенга нозил қилган муборак китобдир...” (Анъом сураси, 92-оят).
Дарҳақиқат, Қуръон — бу оддий китоб эмас. У — қалбларни тирилтирадиган нур, ҳаётни тўғрилайдиган дастур ва инсонни жаннатга бошлайдиган раҳнамодир. Расулуллоҳ ﷺ шундай деганлар: “Сизларнинг энг яхшиларингиз — Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганларингиздир”. Шунинг учун Қуръондан узоқлашиш — катта йўқотиш.
Бугун одамлар кўп вақтларини телефон, интернет ва турли кераксиз машғулотларга сарфлайдилар. Бироқ бир савол бор: Қуръон учун бир кунда неча дақиқа ажратамиз?
Кимдир бир соат телефонга вақт топади. Кимдир сериал учун вақт топади. Кимдир суҳбат учун вақт топади. Лекин баъзан Аллоҳнинг каломи учун вақт топилмайди. Бу — катта мусибат. Чунки Қуръондан узилган қалб аста-секин қотиб боради.
Абу Занад айтадилар: “Мен саҳар пайти Масжидун Набавийга чиқардим.
Қайси уйнинг ёнидан ўтмай — ундан Қуръон ўқилаётган овоз эшитиларди”. Тасаввур қилинг! Мадина шаҳрида саҳар пайти ҳар бир уйдан Қуръон овози эшитилар эди. Чунки улар билар эдилар: Қуръон — қалбнинг шифоси, руҳнинг озуқаcи, ҳаётнинг баракасидир.
Уламолар айтганлар: “Одамлар ичида энг соғлом ва пок ақл эгалари — Қуръон ўқувчилардир”. Имом Қуртубий айтганлар: “Ким Қуръон ўқиса, Аллоҳ уни ҳатто юз ёшга етса ҳам ақлидан бебаҳра қилмайди”. Бугун ҳатто илмий тадқиқотлар ҳам шуни тасдиқлаяптики, Қуръон ёдлаш хотирани кучайтиради.
Ривоят қилинишича, бир олим шогирдига шундай насихат қилган экан: “Қуръонни кўп ўқи ва уни тарк этма. Сен истаган нарсаларингни амалга ошиши Қуръон ўқишингга қараб осонлашади”.
Кўпчилик одамлар ҳаётида барака қидирадилар. Аслида, Қуръон ўқилса ризққа барака киради, вақт баракали бўлади, фарзандлар ҳам баракали бўлади. Зеро, бараканинг энг катта калити — Қуръондир.
Рамазон ойи — ибодат мавсуми. Шу билан бирга, Рамазон — йил давомида Қуръон билан яшашни ўргатадиган мактабдир. Агар Рамазондан кейин Қуръон тарк этилса, бу Рамазондан тўғри фойдаланилмаганини кўрсатади.
Хулоса. Қуръон билан яшаган инсоннинг қалби хотиржам бўлади, ақли нурланади, ҳаёти баракали бўлади.
Аллоҳ таоло барчамизни Қуръонни севгучилардан қилсин.
https://t.me/tuhur

أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
“Ўлик (кофир) бўлган одамни (ҳидоят билан) тирилтириб, унга одамлар ичида ўзи билан олиб юрадиган нур (имон)ни берганимиздан кейин (у) зулматлар ичида (қолиб,) ундан чиқмайдиган кимсага ўхшайдими?! Шунга ўхшаш, кофирларга ўз ишлари зийнатли (кўринадиган) қилиб қўйилди” (Анъом сураси, 122-оят).
Анъом сураси тавҳид масаласи, яралишнинг далиллари ва пайғамбарларнинг қиссалари, ахлоқий нормаларни жамлаб, шундай хулосани берадики, Ер юзида ҳақиқий маънода Аллоҳнинг ўринбосари бўлишга ҳақли бўлган кимса — Роббисини қалби ва ақли ила таниб, Унинг кўрсатмаларига риоя қилган инсондир.
Сура ўз якунида инсонларни яна бир карра огоҳлантириб шундай мурожаат қилади:
قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
“Айт: “Аллоҳдан ўзга парвардигор қидирайинми, ваҳоланки, У ҳамма нарсанинг Парвардигори бўлса?!” Ҳар бир жон (инсон) фақат ўзи учун касб қилади. (Ҳеч бир) кўтарувчи (гуноҳкор) ўзга (жон)нинг юки (гуноҳи)ни кўтармайди. Сўнгра қайтиш жойингиз Аллоҳ ҳузуридир. Ўшанда сизларга келиша олмай юрган (иш)ларингиздан хабар берур” (Анъом сураси, 164-оят).
https://t.me/tuhur

Ҳужжат ва бурҳон сураси
Анъом сураси Қуръони каримдаги катта суралардан биридир. Бу сурада асосий эътибор ўша вақтдаги Макка муҳитига қаратилади — яъни, у ердаги барча нарсанинг устуни бўлган ақида масаласи муолажа қилинади. Шунинг учун ҳам бу сура “ҳужжат ва бурҳон сураси”дир. Ривоятларга кўра, бу сура бир мартада тўлалигича нозил бўлган ва уни етмиш минг фаришта кузатиб тушган.
Унинг “Анъом” (чорва моллари) деб аталиши фақат чорва ҳақида сўз юритилгани учун эмас. Балки бу мушриклар ҳаётининг пойдевори бўлган жаҳолат ва кўр-кўрона сиғинилган бутларни синдириш рамзидир.
Суранинг умумий мазмуни ягона бир марказий ғоя атрофида айланади: у ҳам бўлса, Аллоҳ таолонинг борлиги ва бирлигини коинотдаги мавжуд оят-аломатлар орқали исботлашдир. Сура коинотнинг эгаси бўлган Аллоҳ таолога ҳамду сано айтиш билан бошланади:
﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ﴾
“Ҳамд осмонлар ва Ерни яратган, зулматлар ва нурни пайдо этган Аллоҳга (хос)дир. Сўнгра кофир бўлганлар (сохта маъбудаларни) Парвардигорларига тенглаштирмоқдалар” (Анъом сураси, 1-оят).
Сура ўз олдига “аниқ харитани” тузиб олади ва биринчи бўлиб моддий ҳужжат талаб қилаётган инкорчилар ҳақида гапиради:
﴿وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتَابًا فِي قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَيْدِيهِمْ لَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ﴾
“Борди-ю, Сизга (эй, Муҳаммад!) қоғозга (ёзилган) битикни туширсаг-у уни қўллари билан сийпалаб кўрганларида ҳам (барибир) кофир бўлганлар: “Бу аниқ сеҳрдан бошқа (нарса) эмас”, – деган бўлур эдилар” (Анъом сураси, 7-оят).
Суранинг “Анъом” деб номланиши — жоҳиллар ақлларини ишлатмасликларининг рамзидир. Акс ҳолда, мушриклар ўзларича нарсаларни ҳалол-ҳаром деб айтиб, кейин уни Аллоҳга нисбат бермаган бўлардилар:
﴿وَقَالُوا هَٰذِهِ أَنْعَامٌ وَحَرْثٌ حِجْرٌ لَا يَطْعَمُهَا إِلَّا مَنْ نَشَاءُ بِزَعْمِهِمْ﴾
“Улар ўз (ақида)ларича: “Бу чорва ва экинлар ҳаром. Уларни фақат биз раво кўрганларгина ейдилар, — деб даъво қилдилар” (Анъом сураси, 138-оят).
Сура бир неча услуб ила мушрикларнинг даъволарига раддия беради:
1-услуб: Аллоҳ мутлақ қудрат соҳибидир:
إِنَّ اللَّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذَلِكُمُ اللَّهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
“Аллоҳ дон ва уруғларни ёрувчи (ва ундирувчи)дир. Ўликдан тирикни чиқаради ва (У) тирикдан ўликни чиқарувчидир. Ана ўша Аллоҳдир. Бас, қаёққа оғиб кетаяпсиз?” (Анъом сураси, 95-оят).
2-услуб: Аллоҳнинг илми ҳамма нарсани қамраб олгандир:
وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ
“Ғайб (яширин иш ва нарсалар) калитлари Унинг ҳузуридадир. Уларни Ундан ўзга билмас. Яна, қуруқлик ва денгиздаги нарсаларни (ҳам) билур. Бирор япроқ (узилиб) тушса (ҳам) уни билур. Ер зулматлари (қаъри)даги уруғ бўлмасин, ҳўлу қуруқ бўлмасин, (ҳаммаси) аниқ Китоб (Лавҳул-маҳфуз)да (ёзилган)дир” (Анъом сураси, 59-оят).
3-услуб: Ўтганлар ҳақидаги қиссаларни келтиришдир. Қуръондаги энг таъсирли қиссалардан бири — Иброҳим алайҳиссаломнинг ўз ақли билан ҳақиқатни излаши:
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآَفِلِينَ فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ
“Тун зулмати уни қоплаганда юлдузни кўриб: “Мана шу – раббим”, – деди. (У) ботиб кетганда эса: “Ботиб кетувчиларни ёқтирмайман”, – деди. Чиқаётган Ойни кўриб: “Мана шу – раббим”, – деди. Ботиб кетганда эса: “Агарда Раббим мени ҳидоятга солмаса, албатта, адашганлар қавмидан бўлиб қолурман”, – деди. Чиқаётган Қуёшни кўриб: “Мана шу – раббим. Шу каттароқ-ку!” – деди.

Ботиб кетганда эса: “Эй, қавмим, албатта, мен сизлар келтираётган ширкдан безордирман”- деди” (Анъом сураси, 76-78-оятлар).
Ва охир-оқибат ҳақиқатни эълон қилди:
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
“Мен тўғри йўлни танлаган ҳолимда юзимни осмонлар ва Ерни йўғдан бор қилиб яратган Зотга қаратдим. Мен мушриклардан эмасман”, – деди” (Анъом сураси, 79-оят).
Суранинг бошланиши билан тугаши ўртасида гўзал мувозанат мавжуд. Сура яратилиш ҳақидаги оятлар билан бошланади:
الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ
“Осмонлар ва ерни яратган Зот…” (Анъон сураси, 1-оят).
Ниҳоясида эса, ерда инсонни халифа қилиб қўйилиши ва имтиҳон қилиниши ҳақидаги оят билан тугайди:
وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آَتَاكُمْ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
“У сизларни Ернинг халифалари қилиб қўйган ва ато этган (неъмат)ларида сизларни синаш учун баъзиларингизни баъзиларингиздан (юқори) даражаларга кўтарган зотдир. Албатта, Раббингиз жазода тезкор ва У кечиримли ва раҳмли зотдир” (Анъом сураси, 165-оят).
Сурада ﴿قُلْ﴾ (Айт) сўзи 40 мартадан ортиқ келади. Бу гўё мушрикларнинг шубҳаларини парчаловчи болға сифатида келтирилгандир:
﴿قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ﴾
“Айт: қайси нарса энг катта гувоҳлик?” — Айт: “Аллоҳ!”.
﴿قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ﴾
“Айт: мен осмонлар ва ерни яратган Аллоҳдан бошқани дўст тутайми?”.
Сурада мушрикларга қатъий талаб қўйилади, даъволарига илмий асос ила жавоб беришлари сўралади:
﴿نَبِّئُونِي بِعِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ﴾
“Агар ростгўй бўлсангиз, илм билан исботлаб беринг”.
Сурада ахлоқнинг ўн асосий қоидаси ҳам келтирилади:
قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
“Айт: “Келингиз, Раббингиз сизларга ҳаром қилган нарсаларни ўқиб берай: Унга бирор нарсани шерик қилмангиз, ота-онага яхшилик қилингиз, болаларингизни қашшоқликдан (қўрқиб) ўлдирмангиз – Биз сизларни ҳам, уларни ҳам ризқлантирурмиз – фаҳш ишларнинг ошкорасига ҳам, пинҳонасига ҳам яқинлашмангиз, Аллоҳ тақиқлаган жонни ноҳақ қатл қилмангиз! Ақл юритишингиз учун (Аллоҳнинг) ҳукм қилгани шу(лар)дир. То вояга етгунича етимнинг молига яқинлашмангиз, магар чиройли йўл билан (яқинлашишингиз мумкин). Ўлчов ва тарозини адолат билан тўла адо этингиз! Ҳеч бир жонни тоқатидан ташқарисига таклиф (амр) қилмаймиз. Гапирганингизда (гувоҳ сифатида) гарчи қариндошингиз бўлса ҳам, адолатли бўлинг! Аллоҳнинг (олган) аҳдига эса вафо қилинг. Эслатма олишингиз учун (Аллоҳ) қилган ҳукм(лар)и мана шу(лар)дир. Албатта, мана шу (Менинг) Тўғри йўлимдир. Унга эргашингиз! (Бошқа турли) йўлларга эргашмангиз! Акс ҳолда, улар сизларни Унинг йўлидан айириб қўяди. Тақволи бўлишингиз учун (Аллоҳнинг) қилган ҳукм(лар)и мана шу(лар)дир” (Анъом сураси, 151-153-оятлар).
Сурада “ўлим” ва “ҳаёт”га мажозий маънода таъриф берилади, яъни иймон ўлик қалбни тирилтириши ҳақида шундай баён қилинади:

Таровиҳ суҳбати:
Беморларни зиёрат қилиш – гўзал суннат
(11.03.2026)

Интернет замонида отанинг фарзандига қилган васияти
Эй фарзанд! Рақамли олам шунчаки экранлардан иборат эмас. У – эркакларнинг ғурури ва қизларнинг ҳаёси синовдан ўтадиган ҳақиқий имтиҳондир. Шунинг учун бу сўзларни қалбинг билан ўқи.
Эй фарзанд! Google, Facebook, Twitter ва WhatsApp – чуқур денгизга ўхшайди. Унда кўп инсонларнинг ахлоқи йўқолди, кўп ақллар ҳалокатга учради!
Эй фарзанд! Унинг тўлқинлари кўп қизларнинг ҳаёсини ютиб юборди ва кўп инсонлар ҳалок бўлди. Шунинг учун у ерда асалари (арилар) каби бўл, фақат пок нарсага қўн, ўзингга ва бошқаларга фойда келтир.
Чивин (ёки пашша) каби бўлма, у қаерда касаллик бўлса, ўша ердан уни тарқатади!
Эй фарзанд! Интернет – катта бозор. Бу ерда ҳеч ким ўз “товарини” бепул бермайди. Ҳар ким бирор нарса эвазига ҳаракат қилади. Огоҳ бўл!
Баъзилар ахлоқни бузишни истайди.
Баъзилар шубҳали ғояларни тарқатади.
Баъзилар эса фақат машҳурлик излайди.
Шунинг учун ҳар бир “товарни” яхшилаб текширмасдан олма.
Эй фарзанд! Номаълум ҳаволаларни (линкларни) очишдан сақлан. Чунки уларнинг баъзиси тузоқ бўлиши мумкин: хакерлик, маълумот ўғирлаш, зарар ва ҳалокат.
Эй фарзанд! Латифалар ва ёлғон хабарларни тарқатма. Ҳаром ишларга оид “copy–paste” қилишдан ҳам эҳтиёт бўл.
Чунки сен интернетда савоб ва гуноҳ билан савдо қилаётганингни унутма.
Эй фарзанд! Изоҳ ёзиш ёки бирор нарсани улашишдан олдин ўзингдан сўра:
Бу иш Аллоҳни рози қиладими ёки ғазаблантирадими?
Эй фарзанд! Кўзинг билан кўрмаган одамингни дўстлигига ишонма. Фақат ёзганларига қараб инсонларга ҳукм чиқарма. Чунки кўпчилиги ниқобланган! Ҳақиқат шуки:
Уларнинг суратлари сохта бўлиши мумкин, ахлоқи жозибали кўриниши мумкин. Улар ниқоб тақади ва “ростдек кўриниб ёлғон гапиради”.
Шунинг учун зоҳирга алданма.
Эй фарзанд! Сохта исмлардан эҳтиёт бўл. Чунки уларнинг эгалари кўпинча ўзларига ишонмайди.
Ўзига ишонмаган одамга сен ҳам ишонма.
Эй фарзанд! Сени ранжитганни сен ҳам ранжитма.
Чунки сен ўз ахлоқингни намоён қиласан, у эса ўз табиатини кўрсатади.
Ҳар бир идиш ичидаги нарса билан тошади.
Гўзаллик жавобда эмас, тилингда!
Эй фарзанд! Ёзадиган нарсангни яхшилаб ўйла. Чунки: сен ёзасан, фаришталар ҳам ёзади, Аллоҳ эса ҳаммасини кўриб, ҳисобини қилади.
Шунинг учун саҳифангни Қиёмат куни сенга қарши эмас, балки сенга гувоҳ бўладиган қилиб юрит!
https://t.me/tuhur

Ҳусайн ибн Фазл ўз даврининг буюк муфассирларидан, Қуръон маъноларини билимдони
Ҳусайн ибн Фазлга шундай дейилди:
— Сен Қуръондан араб ва ажамларнинг кўплаб мақолларига ўхшаш маъноларни чиқарасан. Қуръонда “Энг яхши иш — ўртача бўлганидир” деган мақолнинг маъносидаги оят борми?
У деди:
— Ҳа, бу маъно тўрт жойда келган:
«لا فارض ولا بكر عوان بين ذلك»
“У қари ҳам эмас, жуда ёш ҳам эмас — иккаласининг ўртасида.”
(Бақара 68)
«والذين إذا أنفقوا لم يسرفوا ولم يقتروا وكان بين ذلك قواما»
“Улар инфоқ қилганларида исроф ҳам қилмайдилар, хасислик ҳам қилмайдилар, балки ўртача йўл тутадилар.”
(Фурқон 67)
«ولا تجعل يدك مغلولة إلى عنقك ولا تبسطها كل البسط»
“Қўлингни бўйнингга боғлаб қўймагин (яъни бахил бўлмагин) ва уни бутунлай ёзиб ҳам юбормай (яъни исроф ҳам қилмагин).”
(Исро 29)
«ولا تجهر بصلاتك ولا تخافت بها وابتغ بين ذلك سبيلا»
“Намозингда жуда баланд ҳам ўқимагин, жуда паст ҳам қилмагин, балки ўртасини тут.”
(Исро 110)
Яна ундан сўрашди:
— Қуръонда “Ким бир нарсани билмаса, унга душман бўлади” деган мақолнинг маъносини ифодалаган оят борми?
У деди:
— Ҳа, икки жойда бор:
«بل كذبوا بما لم يحيطوا بعلمه»
“Улар ўзлари илм билан қамраб олмаган нарсани ёлғон дедилар.”
(Юнус 39)
«وإذ لم يهتدوا به فسيقولون هذا إفك قديم»
“У билан ҳидоят топмаганларида: ‘Бу қадимий уйдирма’ дейдилар.”
(Аҳқоф 11)
Сўрашди:
— Қуръонда “Ўзинг яхшилик қилган одамингнинг ёмонлигидан эҳтиёт бўл” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«وما نقموا إلا أن أغناهم الله ورسوله من فضله»
“Улар фақат Аллоҳ ва Расули Ўз фазли билан уларни бой қилганидан норози бўлдилар.”
(Тавба 74)
Сўрашди:
— “Хабар кўриш каби эмас” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«أولم تؤمن قال بلى ولكن ليطمئن قلبي»
“(Иброҳим деди:) Ишонаман, лекин қалбим хотиржам бўлиши учун (кўришни истайман).”
(Бақара 260)
Сўрашди:
— “Ҳаракатда барака бор” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«ومن يهاجر في سبيل الله يجد في الأرض مراغما كثيرا وسعة»
“Ким Аллоҳ йўлида ҳижрат қилса, ер юзида кўплаб бошпана ва кенглик топади.”
(Нисо 100)
Сўрашди:
— “Нима эксанг, шуни ўрасан” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«من يعمل سوءا يجز به»
“Ким ёмон иш қилса, жазосини олади.”
(Нисо 123)
Сўрашди:
— “Кейин учрашганда билиб оласан” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«وسوف يعلمون حين يرون العذاب من أضل سبيلا»
“Азобни кўрганларида кимнинг йўли адашганини билиб оладилар.”
(Фурқон 42)
Сўрашди:
— “Мўмин бир уядан икки марта чақилмайди” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«هل آمنكم عليه إلا كما أمنتكم على أخيه من قبل»
“Мен уни сизларга унинг акасига ишонганимдек ишонайми?”
(Юсуф 64)
Сўрашди:
— “Золимга ёрдам берган киши охири унинг зулмига учрайди” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«كتب عليه أنه من تولاه فأنه يضله ويهديه إلى عذاب السعير»
“Ким уни дўст тутса, у уни адаштиради ва жаҳаннам азобига етаклайди.”
(Ҳаж 4)
Сўрашди:
— “Илондан фақат илон туғилади” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«ولا يلدوا إلا فاجرا كفارا»
“Улардан фақат фожир ва кофирлар туғилади.”
(Нуҳ 27)
Сўрашди:
— “Деворнинг ҳам қулоғи бор” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«وفيكم سماعون لهم»
“Сизларнинг орангизда уларнинг гапларига қулоқ солувчилар бор.”
(Тавба 47)
Сўрашди:
— “Ҳалол ризқ фақат етарли миқдорда келади, ҳаром эса тўсатдан ва кўп келади” деган маъно борми?
У деди:
— Ҳа:
«إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا ويوم لا يسبتون لا تأتيهم»
“Шанба куни балиқлар уларга кўриниб келар, шанба бўлмаган кунлари эса келмас эди.”
(Аъроф 163)
Ал-итқон фий улумил қуръон 4-жуз, 52–53-бетлар – Жалолиддин Суютий
https://t.me/tuhur