To‘g‘ri yozamiz — mutaxassis blogi (lotin)

“Boshingni sapchadek uzib tashlayman” — sapcha nima?
Badiiy asarlar va xalq dostonlarida qahramonlarning kuch-qudratini tasvirlashda bu ibora tez-tez uchraydi. Xo‘sh,
sapcha
o‘zi nima?
🍈
Sapcha — qovunning palakda tugib, endigina kattalasha boshlagan xomagi.
Nega bosh aynan sapchaga o‘xshatilgan?
Kichik xomak — sapchaning bandi juda nozik bo‘ladi. Uni uzib olish uchun hech qanday kuch talab etilmaydi, salgina tegib ketsa ham palakdan osongina uzilib tushaveradi.
Yozuvchilar va xalq baxshilari qahramonning kuchi va shiddatini bo‘rttirib (mubolag‘a san’ati orqali) ko‘rsatish uchun aynan shu tashbehdan foydalanishgan. Polvon uchun dushmanning boshini tanasidan judo qilish go‘yoki palakdan jajjigina sapchani yulib olishdek oson, arzimas va zahmatsiz ish ekanligi ifodalangan.
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

🌙
Ayyom muborak
Bu — Hayit tabriklarida eng ko‘p ishlatiladigan jumlalardan biri
.
Ba’zilar “Ayyom so‘zi ko‘plikni bildiradi, hayit esa 1 kun, demak, bu xato” deydi. Keling, bu holatni qisqacha tahlil qilamiz.
Hayit o‘zi necha kun?
—
Ramazon hayiti (Iyd al-Fitr)
Islom shariatida faqat 1 kun (Shavvol oyining 1-kuni) hisoblanadi. Xalqimiz orasida 3 kun davomida yo‘qlovlar qilish odati shakllangan bo‘lsa-da, diniy jihatdan bayram bir kundir.
—
Qurbon hayiti (Iyd al-Adha)
Bu bayram esa diniy nuqtai nazardan haqiqatan ham 3-4 kun (Zulhijjaning 10-kuni va undan keyingi 3 ta “Tashriq” kunlari) davom etadi.
Xo‘sh, unda Ramazon hayitida “Ayyom muborak” deyish xatomi?
Arab tili grammatikasi bo‘yicha qarasak: “Ayyom” (أيام) — “yavm” (يوم — kun) so‘zining ko‘pligi, ya’ni “kunlar” degani. Ramazon hayiti 1 kun bo‘lgani uchun arabiy talqinga ko‘ra “kunlar muborak” deyish mantiqsizdek tuyulishi mumkin.
Ammo o‘zbek tilida bu so‘z ko‘plik ma’nosini yo‘qotgan va yakka hodisa — bayramni anglatadigan mustaqil so‘zga aylangan. Tilimizda arabcha ko‘plik shaklida kirib kelib, birlik ma’nosida ishlatiladigan so‘zlar juda ko‘p:
• Ashyo (“shay” — narsaning ko‘pligi);
• Sharoit (“shart”ning ko‘pligi);
• Axborot (“xabar”ning ko‘pligi);
• Avliyo (“valiy” — do‘stning ko‘pligi).
Demak, Hayit 1 kun yoki 3 kun bo‘lishidan qat’i nazar, o‘zbek tilida “Ayyom muborak!” deyish mutlaqo to‘g‘ri. Hech ikkilanmay shu tarzda tabriklayvering.
Ayyom muborak!
@xatoliklar_lotin
@xatoliklar

Kanalimiz endi ovozli formatda
Nurmuhammad aka Isroilov tashabbusi bilan Avtoradio ko‘magida yangi formatdagi loyihaga qo‘l urdik — “So‘zgar”.
Endi ona tilimizga oid keng tarqalgan xatolar, so‘zlarning kelib chiqish tarixi (etimologiyasi), qiziqarli ibora va maqollarning mazmun-mohiyati qisqa, tushunarli va jarangdor audio formatda yoritib boriladi.
Ularni sekin-asta kanalimizga ham joylab boramiz.
🎧
Keyingi audiolarda qaysi mavzularga to‘xtalishimizni istaysiz? Izohlarda takliflaringizni yozib qoldiring
👇
#soʻzgar
@xatoliklar_lotin
@xatoliklar

"Boshqa har qanday joyda xato qilsang qilaver, lekin elchixona peshlavhasida emas" , deydigan odam bormi? Oʻzbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi Elchixonasi ekan. Tez orada toʻgʻrilab qoʻyishadi degan umiddamiz. Elchihona
❌
Elchixona
✅
Oʼ
❌
Oʻ…

"Boshqa har qanday joyda xato qilsang qilaver, lekin elchixona peshlavhasida emas" , deydigan odam bormi?
Oʻzbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi Elchixonasi ekan. Tez orada toʻgʻrilab qoʻyishadi degan umiddamiz.
Elchihona
❌
Elchixona
✅
Oʼ
❌
Oʻ
✅
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

Ko‘chalarda, turli peshlavha va e’lonlarda imloviy xatolarga tez-tez duch kelib turamiz. Ammo eng achinarlisi — bunday holatlarning aynan ta’lim-tarbiya maskanlarida uchrashi.
Rasmga e’tibor qilsangiz, keltirilgan iqtibos Prezident Shavkat Mirziyoyevga tegishli. Ta’lim va yoshlar tarbiyasiga oid shunday muhim fikrni katta qilib yozib qo‘yib, unda bunday qo‘pol imloviy xatoga yo‘l qo‘yilganini hech narsa bilan oqlab bo‘lmaydi.
Mumkun
❌
Mumkin
✅
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

EMAKDOSH va EMIKDOSH
Ko‘pincha talaffuzi va yozilishi o‘xshash bo‘lgan so‘zlarni chalkashtirib yuboramiz. Bugun tilimizdagi ana shunday holatlardan birini ko‘rib chiqamiz.
1. EMAKDOSH
— birga ishlaydigan, hamkasb.
Misol:
Odatda, ish yuzasidan yelkadosh bo‘lishi kerak bo‘lgan o‘rtoqlar bir-birlarini butkul tanimay, o‘z emakdoshi qanday zahmat chekayotganini bilmay mehnat qiladi.
(Gazetadan)
————————
2. EMIKDOSH
— bir onani emishgan opa-singil, aka-uka.
Misol:
Bir singlim bor — mening bilan emikdosh,
Singlimga arzimni yetkaz, yolg‘iz g‘oz.
(“Alpomish” dostonidan)
————————
Mavzuga oid:
•
Bedana va bedona
•
Taʼrif va tarif
•
Diplomat va
diplomant
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

— Tarjimonning mahorati nimada?
— Matnni tarjima qilingan matn ekanligini bildirmasligida.
Ancha yildan beri xalqaro imtihon tizimlari bo‘yicha yuqori ball olgan yoshlarga imtihon topshirish xarajatlari to‘liq qoplab berilyapti. Bu yaxshi, albatta. Ammo undagi tasdiqnoma matni e’tiborimni tortdi — suratdagi matnni o‘qing.
Yengil tahrirlangan va o‘zbekchalashtirilgan holati
👇
Xalqaro imtihon tizimlari bo‘yicha yuqori ball (daraja) to‘plagan jismoniy shaxsga imtihon topshirish xarajati
ning
to‘liq qoplab berilishi to‘g‘risida TASDIQNOMA
O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi o‘z bilimiga ishongan, salohiyatli va ilm olish yo‘lida tinimsiz harakat qilayotgan
_____
___ga taqdim etdi. Uning International English Language Testing System (IELTS) imtihonidan yuqori ball (daraja) qayd etgani uchun topshirgan imtihon xarajatining davlat tomonidan to‘liq qoplab berilishi tasdiqlandi.
P. S. Chet tillariga davlat miqyosida e’tibor berilishi juda yaxshi, ammo bu o‘z tilimizga tupurib qo‘yish evaziga bo‘lmasligi kerak.
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin