To‘g‘ri yozamiz — mutaxassis blogi (lotin)

"Boshqa har qanday joyda xato qilsang qilaver, lekin elchixona peshlavhasida emas" , deydigan odam bormi? Oʻzbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi Elchixonasi ekan. Tez orada toʻgʻrilab qoʻyishadi degan umiddamiz. Elchihona
❌
Elchixona
✅
Oʼ
❌
Oʻ…

"Boshqa har qanday joyda xato qilsang qilaver, lekin elchixona peshlavhasida emas" , deydigan odam bormi?
Oʻzbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi Elchixonasi ekan. Tez orada toʻgʻrilab qoʻyishadi degan umiddamiz.
Elchihona
❌
Elchixona
✅
Oʼ
❌
Oʻ
✅
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

Ko‘chalarda, turli peshlavha va e’lonlarda imloviy xatolarga tez-tez duch kelib turamiz. Ammo eng achinarlisi — bunday holatlarning aynan ta’lim-tarbiya maskanlarida uchrashi.
Rasmga e’tibor qilsangiz, keltirilgan iqtibos Prezident Shavkat Mirziyoyevga tegishli. Ta’lim va yoshlar tarbiyasiga oid shunday muhim fikrni katta qilib yozib qo‘yib, unda bunday qo‘pol imloviy xatoga yo‘l qo‘yilganini hech narsa bilan oqlab bo‘lmaydi.
Mumkun
❌
Mumkin
✅
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

EMAKDOSH va EMIKDOSH
Ko‘pincha talaffuzi va yozilishi o‘xshash bo‘lgan so‘zlarni chalkashtirib yuboramiz. Bugun tilimizdagi ana shunday holatlardan birini ko‘rib chiqamiz.
1. EMAKDOSH
— birga ishlaydigan, hamkasb.
Misol:
Odatda, ish yuzasidan yelkadosh bo‘lishi kerak bo‘lgan o‘rtoqlar bir-birlarini butkul tanimay, o‘z emakdoshi qanday zahmat chekayotganini bilmay mehnat qiladi.
(Gazetadan)
————————
2. EMIKDOSH
— bir onani emishgan opa-singil, aka-uka.
Misol:
Bir singlim bor — mening bilan emikdosh,
Singlimga arzimni yetkaz, yolg‘iz g‘oz.
(“Alpomish” dostonidan)
————————
Mavzuga oid:
•
Bedana va bedona
•
Taʼrif va tarif
•
Diplomat va
diplomant
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

— Tarjimonning mahorati nimada?
— Matnni tarjima qilingan matn ekanligini bildirmasligida.
Ancha yildan beri xalqaro imtihon tizimlari bo‘yicha yuqori ball olgan yoshlarga imtihon topshirish xarajatlari to‘liq qoplab berilyapti. Bu yaxshi, albatta. Ammo undagi tasdiqnoma matni e’tiborimni tortdi — suratdagi matnni o‘qing.
Yengil tahrirlangan va o‘zbekchalashtirilgan holati
👇
Xalqaro imtihon tizimlari bo‘yicha yuqori ball (daraja) to‘plagan jismoniy shaxsga imtihon topshirish xarajati
ning
to‘liq qoplab berilishi to‘g‘risida TASDIQNOMA
O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi o‘z bilimiga ishongan, salohiyatli va ilm olish yo‘lida tinimsiz harakat qilayotgan
_____
___ga taqdim etdi. Uning International English Language Testing System (IELTS) imtihonidan yuqori ball (daraja) qayd etgani uchun topshirgan imtihon xarajatining davlat tomonidan to‘liq qoplab berilishi tasdiqlandi.
P. S. Chet tillariga davlat miqyosida e’tibor berilishi juda yaxshi, ammo bu o‘z tilimizga tupurib qo‘yish evaziga bo‘lmasligi kerak.
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

Bu post kanal admini tomonidan yozildi
Matnlarimizdagi eng katta “kasallik”lardan biri — bu uslubiy g‘alizlik, ayniqsa, rus tili grammatikasi ta’sirida shakllangan sun’iy jumlalar. Xuddi sarlavhadagi kabi.
Rasmiy hujjatlar, yangiliklar va hatto reklama matnlarida biz ko‘pincha rus tilidagi passiv (majhul nisbat) konstruksiyalarni o‘zbek tiliga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chirib qo‘yilganini kuzatamiz. Bu o‘zbek tili ruhiyatiga to‘g‘ri kelmaydigan va matnni o‘quvchi uchun og‘irlashtiradigan holat.
Asosiy qoida: ega (ish-harakat bajaruvchisi) aniq bo‘lsa, fe’l ham aniq nisbatda bo‘lishi kerak.
Tarjimonlar va matn mualliflari rus tilidagi
“кем-то сделано” (kimdir tomonidan qilingan)
qolipini ruschadagidek qo‘llashadi.
• Ushbu qaror vazirlik tomonidan tasdiqlandi
❌
• Vazirlik ushbu qarorni tasdiqladi
✅
• Loyiha quruvchilar tomonidan amalga oshirilmoqda
❌
• Quruvchilar loyihani amalga oshirmoqda
✅
• Sizga menejerlarimiz tomonidan qo‘ng‘iroq qilinadi
❌
• Menejerlarimiz sizga qo‘ng‘iroq qilishadi
✅
Shunga oid yana qanday misollarni bilasiz?
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin

«Mashina olish oyijonga yoqishdan oson»
Bu jumla e’tiborni tortadi. Tirik til (qaynona emas, oyijon), yumor, milliy kontekst, xalqqa yaqinlik bor. Kreativlik nuqtayi nazaridan — bu plyus.
Mualliflar xalqning ichidagi gapni topgan. Qaynona-kelin yoki kuyov munosabatlari — hammaga tanish og‘riqli (va kulgili) mavzu.
Lekin jamiyat shusiz ham qaynona-kelin mojarolaridan charchagan. Reklama esa “qaynona — zolim, unga yoqish qiyin” degan eski va zararli stereotipni yanada chuqurlashtiryapti.
Jiddiyroq qaralsa, oilaviy muqaddas tushunchalarni, xususan, kattalarga bo‘lgan munosabatni tijorat manfaati yo‘lida ishlatish — etik normalarga zid.
Kopirayterga maslahatim: kreativ bo‘lish yaxshi, lekin farosat chegarasidan chiqmaslik kerak. Jilovlanmagan kreativ brend obro‘sini tushirib qo‘yishi mumkin.
@xatoliklar
@xatoliklar_lotin